18. Kang sampun sami kabawah tur lajeng salin agami
ngling malih sri Baudhendha ing samengko karsa mami pama mawa sapelik
yen orang pina ten iku satemah ngombra ombra mumpung durung bengkalahi sun rampase yen ambada lawan
sira //
Asmaradana = 4 7 pada
1. Sang nata dan dhatu puri
kebut sagung kang pra raja myang sapunggawane kabeh
kocap wau dutanira ginlak ing lampahira
kuneng gantya kang winuwus
nagari ing Puseralam
2. Dipatya Ngabdul Muntalib
lagya lenggah Ian pra pu tra miwah ingkang para katong
ing Yam an law an Ngabesah miwah sang raj a Maktal
sami sum iwi ing ngayun umatur sang nateng Yaman //
3. Mring kangjeng sang adipati
yen suwawi lawan karsa
paduka enggih turingong nagri kang celak ing Mekah
yogi pinurih Islam
ang raja Maktal sum am bung dih manira langkung rem bag//
4. Abon-abon wewah kanthi
tur angsal lahir batosnya
upami bilih ing tern be
nagri Madayin sikara
19. Kang rayi jumurung karsa
ngandika sri Umarmadi lah age mintaa duta anggawa ing layang mami becik tinonjok tulis nora anumbak ngatambuh mulya maringken surat maring sang pratondha mantri wus linilan lengser umesat sing
ngarsa
i (
PUPUH LX
nedaya nguwahi tata sageda nglawan ing pupuh guyub sang nateng Ngabesah //
5. Sang pu tra ngandika aris
paman teka dumadara mungsuha Madyan karaton ratwa gung abala raja pira kadaring Mekah timbang tikel satus ewu Ngalab Yam an Ian Ngabesah //
6. Ing Maskat Kulikut Mahgrib
Luhyangabin ing Besarah Ngesam Kudedah wus dena Siti Barjah myang ing Juldah
ya wis akeh ing petang
nging yen tinim bang Madayun
iku mung raja sajuga //
7. Ananging ugering uwit
raja rajaning pra raja
nging yen Ian pitulung Manon
kaya iya nora wegah nahan ingkang paheman kasaru sapraptanipun dutaning sri Umarmadya.
8. Kang sarywa amundhi tulis ya mring karaton ingwang gya ngandikan prapteng ngarsa mapan sun ratu pinunjul duta Kalkarip dupyanon mengkoni sagung jajahan // cahyanya sang Jayengrana
14. Sira sebaa den aglis ebat ngungun nukmeng tyas
bayekti satriyanipun roaring Kalkarib nagara ingkang kaloka sudibya // sun ampun dosamu kabeh
ingkang wus padha kalawat
9. Dene sambada kang warni wis nora dadi ngapa. cahyane mindha sasongka balik yen sira tan nungkul pantes alus bubudene iya m aring jeneng ing w ang // jetmika apari krama
15. Sebamu mring ngarsa mami dhasar pra tameng yuda
mangkana ciptaning kalbu sarta ngiringna upektya saksana alon turira // bange t p angarsarsaningong 10. Ing reh kawula tinuding yen sira meksa apugal ngajak main sinapan
ing gusti Sri Baudendha sepira obat mimismu ing.kang ngrenggani karaton marmane yen kena aja // ing Kalkarib ki tha besar
ngrehken kang para raj a 16. Wruhanmu ratu Kalkarib kang salam yogi dhum awuh sudira prawireng yuda law an kaping kalihira· // sayekti wis tanpa tondha 1 1. Kinen maringaken tulis singa kang lumawan curna
nuwala wangwang tinampan aja kang kaya sira
bagendha Bas kinen maos mongsa kanggowa rong menut penget ki la:rang manira sirna denmg astaning wang // narendha Baudhedha 17. Titining serat tinulis
kang kakadang para ratu neng Kalkarib kantor besar ababala angrong leksa // jam sapta ing ari lsnen
12. Kang ngadhaton ing Kalkarib Sapar tanggal kaping sapta mahdibya prawireng yuda condra sangkalanira
sagung pra narpati kasor "gunaning sembah ngesthiku" atur bekti kunawula puma surataning sastra // jrih paribawanigwang 18. Sru duka risang miyarsi ingkang miseseng ngreh sagung ing wau tembunging surat saparoning tanah Arab// nanging sinamun nityane 13. Tumekaa mring sira Mir sang dipati angandika
sun peling m arang ing sira paran kaki karsanta yw anapi ing kraton ingong prakara layanging ratu
19. Kukup ing pangrungu mami kinen karya wangsulan uwih gedhening nagara uhasar mring ukara pu tus Ian Madyan sor timbang,bae akedhik aksara nira
I I
pa sira nungkul kewala25. Prakawisnya anyekapi mring prabu Baudhendha
upama sira tan nungkul tatela kang adangiyah kang sirandelake sapa
I I
tan dangu surat wus dadosIak abrit sinanggyeng patra 20. Yen mungguh sira pribadi gya sinungken mring duta
kadar mung badan supata Kalkarib pamit amundur wus dene sanak pra katong Iampahira gagancangan // duweya angeling yuda
26. Luwaran sang adipati pan du rung paja paja
sira adu ing apupuh bu bar sagung kang pra pu tra sanadyan menanga rusak // raja MaktaI Iajeng mawon 21. TumungkuI sang siwiradi paguneman Ian sang nata ing Yaman myang Ngabesah
nuiya Ion matur ring rama angerig prajuritipun
pukulun amba wiyose kang maksih neng nagrinira // wiyang manawi nungkuia
dhateng sri Baudhendha 27. Kang dinuta para mantri pinten banggyantuk pituiung mring nagrine sowang sowang na siring hyang Kang Misesa // narum gantya winiraos
22. Sumedya kuia Iabeti duteng Kaikarib Iampahnya anerang ardi Pawaka sinerang daiu siyang
samodra rah mangka langen praptane Kalkarib nuju patyurip sinten kagungan sang nata miyos sinewa // pan mung kang maha mulya 28. Pepak kadangnya para ji yen sanak sanak pra ratu nenggih ratu kawan dasa pamitan sabayeng am ba // sangkep ing sapunggawane 23. Kawula temah pribadi busana awarna warna
ngriku sagung para raja yayah ardi pawaka yayah winungu surane sang nata angayun ayun raj a Maktal atur setya dutanira kang mring Ngarab // roaring sang adipatya 29. Ngandika sri narapati
ngleresken turing sang sunu mring ari telenging nala myang nateng Yaman Ngabesah // heh Harjan kaya kapriye 24. Sadaya rumojong kapti kiramu u tusaning wang
sumedya labuh sabaya kang mring nagara Mekah sang adipati lingnya Ion apa ta si pekir anut
30. Atawa yen mogok wani dudu susuguh boga
kudyatengkar paribawa mung akehna tumpukanmu
yen mangkono karuhane mimis obat aja kurang // raja Harjan awotsekar
36. Kang minongka sendhok cukit dewaji pandugyam ba
kados inggih estu manut trisuia biri Ianangan upami mogok pun Arab// badhama pedhang pesone
iku dadi sukaningwang.
,3
l. Anedha sakit punapi kaiamun sira kudyapunapa tan kilak warta mamrih panungkuI sunlumuh
paduka ratu kinaot wruhanira Umarmadya //
sudibya prawireng laga
37.
sang nata Iangkung suka Ngur sira kewala becik ya Harjan bener aturmu sebaa mring jenengingwang ing watara noraningwang // Ian salina agamane
anebut kalimah sadat
32.
Tan dangu im baianing lingIan ngaturna upektya
kasaru praptaning duta yen sira tan gelem nungkuI sarywa mundhi surate
apa nganti kuthanira // wangsulan kang sangking Ngarab
prapta ngarsaning nata 38. Sun rata kalawan bumi
ponang duta awot santun heh Marmadi poma poma
sigra pinundhut kang surat // betengmu kandeina maneh
33.
Binuka sinuksmeng galih akapurancanga wajapenget ki Iayang manira jr.okna laiarenira
sang putn wisesa kaot wong Ngarab bakaI tan wurung
kang paradyeng Puseraiam nekani ing dhangkanira //
anglalanandon jaya 39. Agawe tata kang becik
kang dhihin muji hyang Agung yen sira nut agamesiam
kadi mring nabi panutan // sunampun dosamu kabeh
34.
Ibrahim kaiillullahi tur ing tern be sira m uiyawiyos manira sang nata nugrahaning Pangeran
wus atampa surasane ginanjar Ian sawarga gung
layang tandha pekenira heh sang nata poma poma //
sira mrih sebaningwang
40.
Mene sira lumuh muslim mring Kaikarib ringgong lumuh den cadhang lawan narakaing tern be walahuaiam // babendunireng hyang manon
35.
Ingsun arsa mring Kaikarib Marmaya nuli praptaananging sira sadhiyaa kalamun nora prapta
beciki sawijining gon kudu ngajak taker marus
41. Gigitike pekir Ngarbi lah iya sira cobaa aja kem ba den a tanggon titi surasaning surat nata langkung dukanya jaja bang manglatu latu tiilgalnya andik ngatirah
//
42. Garap garap wijiling ling karya takut kang sumewa amarikelu sanggyane nora talah si wong Ngarab nora noleh githoknya yayi Harjan karsaningsun siyagaa ing ngayuda
//
43. Sun tumindak dina iki nora susah nganthi bala iki bae saanane
kang kari iya ben padha
nusul bae prayoga kiranen iki wadyengsun kang sumewa ana pira
//
44. Sri Harjan matur ngraka jikados wonten gangsal leksa sang pra bu wangwang ngadha ton sakedhap amung busana
wadya gung wus sanega solahing wong ingkang gugup gugupe wedi parentah
//
45. Sakehning wong warni warni na kang mulih nedya dandan dandan kaprajuritane
lagi anganggo saruwal den enggalken lurahnya tanpa klambi benting sabuk nyangking topi lawan kerga
//
PUPUH LXI
Dunna = 27 pada
1. Sekar durma tan dangu miyos 3. Wadyanira aperang sajuga-juga
sang nata sum baganira asri
sangkep kaprabon jurit myang tunggul mawarna gya ngatag tangara pajeng lir paksi krendha budhal baris pangarsa gya tindake sri bupati
untabe kegiri giri menggep sang nata
girindra sasra swandanesthi madyani
//
myang sasra endra giri
//
4. Kadang ira para raja kawan dasa 2. Sagung ingkang pra raja wahana saperang aneng ngarsiliman sapalih ing wuntat
mongka panduk pangarsi ginlak lampahing bala kadang kang pandhadha kadi trumaning udadi anama raja Karma a bek" bala bar
raja Marja anam bungi papan kebekan baris
//
ing wurinira 5. alas alas pinggir gun ung iring j urang Arsud Jasma rajardi
//
tirah tirah ihg kaliujunging padesan 10. Supayane dadiya pangungsenira
kamlahi baris lampah raja Maktal tur bekti
nengena wadyeng Kalkarib dhateng kasinggiyan
gantya kawarna nangling sang Tam bakyuda
nagari Puserbumi
//
gedhe gagaman Kalkarib 6. Raja MaktaI nateng Yaman myang ja na papeka raja Maktal lon angling//
Ngabesah
I 1. Kang sanadyan geng
�
ng mangsah dutanira wus praptikang angirid wadya penuh ing ngrat
kang kantun neng prajanya boten nedya gumingsir sadaya wus samya prapti amengsah pun Kopar
nagari Mekah nging pangestune rinta
jejeI kebekan baris
//
nateng Yaman anambungi pan kasinggiyan7. Ra tu ta wan Maska t anak ture ing gusti
//
Klikut Kudaedah I 2. Pan kasaru wadya kang jagi ing Basarah Ian KupsiLuhnya Mudawiyah tampingan
ing Magribi myang Tupan prapta atur udani Siti Bar jah Ian ing Ngabin wonten mengsah prapta
samya mirantya Iangkung geng barisira
sawarastraning ngajurit
//
padhusunan risak samiingkang kaam bah
8. Sang Jayengprang sedheng Iagya samya den jajarahi
//
paguneman 13. Wertinipun paugraning baris anama lan sagung kang para ji nggih Prabu Marmadi
raja Maktal Ngyaman Kalkarib nagrinya
miwah nateng Ngabesah risang Ian para raja ngandika sang Jayengjurit duk myarsa aturing telik
heh yayi Maktal wangwang pra samya
ing mengko karsa mami
//
siyaga ing ngajurit//
9. Lamun uwis rem bug kabeh 14. Pakuwaja ngling maring ngari
sanak-sanak mangkana
paman Y aman sedening lah daweg padha pamit
Marmadi yen prapta risang wangwang sowan
ikut pamapaging wang Ian sagung para raja adoh seka kutha Ngarbi angandika sang dipati
ewuh ayanya kulup kaya pa
15. Sang putra matur samangkyestu 20. Tan kedheweken pangreksane
anglarag ing sira
prapteng dhusun Paminggir risang nuwun wotsari
yun amba pethukna sang Abas anulya
ring kang tebih Ian kitha kinen milyeng rinira
kawula anuwun pamit sagung pra raja wus mijil
ngling sang dipatya anata bala
angger ingsun idini // gya busana sang Amir //
16. Pandongaku muga muga ywang 21. Sagungi brekatan rinasuk sadaya
kang mulya myang wisayaning jurit
iya paringa nasir gada Samadiman
anam badanana titiyan Kalisahak
kulup ing sedyanira pan sampun sumaos ngarsi
dadiya tunggul pra murti sagung pra raja
kedalaningra t saprajurit miranti //
lulusa mengku bumi // 22. Namung nganti wiyosnya sang
I 7. Dan ngabekti ingaras embunanira siniweng prang nulya sang Guritwesi sa tunggul tengrannya sri
nangling sang dipatya tan dangu tandyata
kulup den angatyatya mangkat panganjur lampah
momong arinira kaki nateng Ngabesah sadasih
nuwun tur sembah cuc�king lampah
Rahaden Guritwesi // kalih leksa winani //
18. Gya pra raja angabekti gantya 23. Kang sumundhul ing wuri sang
gantya raja Kopah
ngandika sang dipati kalih leksa kang dasih
he sanak pra raja tandya raja Maktal
ngong mung ti tip kewala kang sumundhul wurinya pangrekseng mi tran sasami wadya samyatus ber wani
matur sandika pan kalih leksa
ingkang para narpa ti // tigang ewu pinilih
I I
19. Angandika malih sang dipati 24. Wangwang tindakira sang
Mekah Jayengpayudan
ring pu tra sang wiradi parandel wadyeng Ngarbi
kulup kakangira wong Alyamudina
Ngabas ikut prayoga samya sedheng nomira
melu sira mongka kanthi anggrebeg ing kartan kering
Ian kakangira samya ber sura
25. Ratu ta wan kang mungguh ing wuri pisan
ingkang kamargan sami keh ratu sumewa teluk tan lawan aprang kit.fia Jophan myang Kosani Yanttk ing Temas
Kalsah Basarah nenggih
I I
26. A pan lajeng sami kin en n'lanjing Islam
wus samyagama suci winor lan pra raja
tawan kang sangking Yaman wenah gengira kang baris lajeng pra samya
andherek nglurug jurit
//
27. Gunggungira wadya sakethi trilaksa
prapteng lakon sapta ri rered masanggrahan kari lakon sadina lawan baris ing Kalkarib nahan agantya
kapir mradongga ngrawit
//
PUPUH LXII
Sinom = 30 pada
1. Kawarna Sri Baudhendha ri sedheng siniweng dasih sagung kang pra raja kadang sadaya sumiweng ngarsi ngandika sri bupati
mring Harjan ari pangayun heh ya kepriye Harjan wataranira si Amir
dene gendhung peksa wani nglawan mring wang
//
2. Apan nora kulak warta adol parungoning kuping lamun panjenenganingwang ratu luwih ing sasami akadang para aji
ababala tanpa petung abanget tanpa ngrasa
ing samengko karsa mami
panggalih sun ora bisa anyabarna
//
3. Ya ing din a benjang enjang sira budhalna prajuri t sun age nuli weruha rupane si dhukuh Ngarbi
raja Harjan tur bekti yen pareng karsa pukulun yogi kasabarena
bok bilih engetpun Amir
masweng tuwan kantenanipun ing benjang
//
4. Ngenjang kawula lumampah piyambak ngantep pun Amir kantenanipun ing lampah yen kawula sampun panggih yen· kedah methuk juri t amengsah paduka prabu sampuna dening kula
pa sisan kula tangsulli kaatura paduka sampun
babandan
//
5. Sang nata suka miyarsa ing aturira kang rayi yen mangkono rem bugira lah iya ingsun ideni nahan ratri dupyenjing raja Harjan angkatipun pamit maring rakendra
6.
7.
8.
9.
sang na ta ngandika aris
wis mangkata kang inuga oieha karya
11
Raja Harjan awotsekar saksana .lengser sing ngarsi mung kedhik ambekta wadya kang para andelingjurit lampahira neng margi dhasare priyayi kaduk maioto kuwarisan
ana radane barn bang pring tau menang numpang mamapng
ambabandhang
11
Boyong putri nigas raja bedhah kuthaning narpati mila kang manah daiadag buh ta yen Iiyaning Ngarbi yen mungsuh Puserbumi wong nedya anglongga wahyu gusti Iawan kawula
mung mungsuhan dudu tandhing tangeh Iamun kawuia bisa
amenang
II
Samangkana raja Harjan ing marga datan winarni andungkap ing pasanggrahan nira pra pyaywagung Ngarbi dasihira pra sami
den antun wonten ing ngenu lampahira priyongga
prapteng ·pakuwon nujoni
panggih lawan nateng Ngalab mraja Maktal
11
Anuju neng pasanggrahan anjenengi kang prajurit samya ajar kridhaning prang kagyat raja Harjan prapti asru denim angling ki sanak aturna ingsun
10.
I 1.
I 2.
13.
maring ngarsaning Kamzah manira ra.tu Kalkarib aran Harjan kadange sri
Baudhendha
11
Mangka andeling ngayuda prapta manira tinuding raja MaktaI ciptaning tyas yen sun aturna ing gusti mengko yen wus neng ngarsi kalam un sam bung Iaku sanajan saupama
yen kurang kurmat mring gusti gampang uga mapan ingsun ora
megah
II
Anuiya den irit sowan kawarna sang wireng jurit Ienggah Ian kang raka Ngabas katiga Ian Giritwesi
paheman babing jurit de amengsah ratu agung tur abandhu santana kasaru denira prapti
raja Maktal ngirit praptanira Harjan
11
Sagung parandeI dupi myat sadaya prayitneng gati rebut ceiak Ian gustinya sang Maktal ma tur wotsari wonten cudaka sangking Kalkarib sowan pukulun anama raja Harjan
sirarjan duk prapteng ngarsi kagyat mulat ing caI-1ya sang
Jayengrana
11
Lawan denya tan tumendhak tan ngurmati dera prapti sang Harjan mandhireng ngarsa wangwang sru denira nangling heh dene ta sira Mir
abanget tanpa ngrasamu nateng Ngabsah ngaping telu teka angenak enak . dupi tangi gumregah
tan kurmat mring jeneng mami Iumayu aniba tangi
wruhanira mapan ingsun iki raja
//
Guritwesi sumranthal nututi14. lku wekasane sira gancang
//
angrusak ing krama niti 18. Nusulken gadanya Harjan wong papa lumuh pengina katututan aneng margi teka tan angeman dhiri den uwuh mring Umarmaya angandika sang Amir Harjan ki gadamu kari heh ya Harjan sira iku kang den uwuh anolih dhewe kang tanpa ngrasa nangling prenekna gadaku lumaku akon ngudhuni iku a pan wasiya t
mapan ingsun ora angratu ing mau ngong teka lali
mring sira
I I
nganti kri Umarmaya sabdanira//
15. Ewa mangkono yen sira 19. Nya nuli tampananabisa angudhunken mami yen kuwalat aku wedi seka palungguhaningwang dene ta iki wasiyat nadyan ratumu Marrnadi adate sok amalati prapta ing ngarsa mami Arjan wedi nampani yekti sun tan arsa mudhun ngling uncalna bae cukup ywa cacak kang Iir sira seka kono kewala
lumaku ingsun udhuni tutuga kene tak tampani
Tam bakyuda nangling dene Umarmaya semune rada angarah
//
kaya Admral//
20. Garese k�na kumeprak16. Wong rupamu kaya bawang Arjan niba sambat nini
mamah ampase pribadi wewah wewah dhinodhogan
lumaku den kurmatana palayune saya gendring sang Harjan bramantya andik Ian bature wus panggih cipta den mejanani Arjan ling wong nora urus gya angayat gadanipun tatane wong ing Mekah ayun nrajang sang Kamzah bature tatakon pundi
trangginas gya den dhimini babandane tiyang Ngarab nami tinam piling mring Maktal sang Kamzah
//
Harjan niba
//
21. Nglinge Harjan deye daya17. Gulangsaran aneng kisma tom bok meh tan bisa bali sang Harjan dupi anglilir wong padha edan edana pinindho mring nateng Yaman kabeh bature si Amir lir pendah sata kapilis pa padha den ajani
22.
23.
24.
25.
iki jenenging nata bature gumuyu dupi
wruh ratune garese angemprak emprak
11
Ngling punika kenging napa ya diarah mau iki
gadaku kari neng kana disusulake wong siji uwonge cendhek cilik
lir ceplukan bunder nyempuk smune methesel akas
tak jaluk gadaku nuli
den uncalken garesku ingkang den arah
11
Bature maneh tatanya punika punapa sakit Harjan ling hus Iara pisan ·
ing mengko ya den tam bani wis tur ayo den aglis
aja nya tur wong tan urus yen selak tinututan datan kawarna ing margi praptanira pakuwon sang
Baudhendha
11
Anuju siniweng wadya dupi myat sang Harjan prapti ngandika sri Umarmadya di yayi bandane Amir banget sun arsi arsi sang raja Harjan gumuyu sarywa alon turira kawula tan antuk kardiwit rencangnya pun Kamzah sami andhugal
11
Meh meh kewala pun Kamzah kenging ka wula tangsuli lawan ing benting kawula nunten rencangipun sami ngroyok jagur nampiling
26.
27.
28.
29.
kula malah meh tan wangsul punika gares kula
katiwasan nandhang kanin kenging gada nging gada kula
piyambak
II
Kang raka dupi miyarsa gumujeng nangling smu runtik yayai nora kaya siradene angisin isini sanggupira ing wingi nora sambada kumruwuk inggih sadasa dasa
nging ka wula dereng miris tempuk ing prang Ian Kamzah
tanding prawira
11
Benjang dulunen kewala sokur lamun maksih wani kocap pan lajeng bojana nata angegar prajurit boja brana menuhi dadar palelernya agung saben dina tan pegat kang nusul wadya Kalkarib kalih belah leksa kiranga tankathah
11
Sri Baudhendha ngandika yayi dina benjing enjing sun arsa tindak priyongga tak ajarane si Amir ingkang peksa gunadi kebutna sagung wadyengsun ari matur sandika
kuneng dalu kawarnenjing teteg munyabrung sakehning
tangara
11
Melingi gobyar masimbar puwi puwi Ian saruni
barung bengeng mring parungyan yayah mangayuh wiyati
tinon baris lumaris agolong sajuru juru kadi samodra wutah balabar ngelebi bumi
sum baga bra yayah kang ardi pawaka
//
30.
Ginelak lampahing wadya nahan Prabu Umarmadipunggawa Ngarab pacalang gya tur uninga ing gusti raja Maktal tur uning
mengsah nglarag wus prapteng nu risang alon ngandika
heh yayi Maktal den aglis undhangana sun arsa mapag
ing yuda
//
PUPUH uan
Dunna
= 27pada
l. Kadi bibis samodra swaraning tengran
tinembang amelingi tan dangu wus tata sagung wadya ing Ngarab myang sagung kang para aji saperang-perang
juga juga miranti
//
2. Sangkap ningkang sagungsrayaning ngayuda tengran tunggul mawami aciri dul pakar
saweneh ana ingkang aciri pumameng tengsi myang na lir candra
lyan na srun minalahi
//
3. Pan kumi tir sinrang dresing san tar ken tar
lir ngajap tempuh jurit