• Tidak ada hasil yang ditemukan

raja Jalul raja Jeras raja Kardas// Ngabesah //

Dalam dokumen Serat Menak (Yogyakarta) (Halaman 151-166)

18. Kang sampun sami kabawah tur lajeng salin agami

ngling malih sri Baudhendha ing samengko karsa mami pama mawa sapelik

yen orang pina ten iku satemah ngombra ombra mumpung durung bengkalahi sun rampase yen ambada lawan

sira //

Asmaradana = 4 7 pada

1. Sang nata dan dhatu puri

kebut sagung kang pra raja myang sapunggawane kabeh

kocap wau dutanira ginlak ing lampahira

kuneng gantya kang winuwus

nagari ing Puseralam

2. Dipatya Ngabdul Muntalib

lagya lenggah Ian pra pu tra miwah ingkang para katong

ing Yam an law an Ngabesah miwah sang raj a Maktal

sami sum iwi ing ngayun umatur sang nateng Yaman //

3. Mring kangjeng sang adipati

yen suwawi lawan karsa

paduka enggih turingong nagri kang celak ing Mekah

yogi pinurih Islam

ang raja Maktal sum am bung dih manira langkung rem bag//

4. Abon-abon wewah kanthi

tur angsal lahir batosnya

upami bilih ing tern be

nagri Madayin sikara

19. Kang rayi jumurung karsa

ngandika sri Umarmadi lah age mintaa duta anggawa ing layang mami becik tinonjok tulis nora anumbak ngatambuh mulya maringken surat maring sang pratondha mantri wus linilan lengser umesat sing

ngarsa

i (

PUPUH LX

nedaya nguwahi tata sageda nglawan ing pupuh guyub sang nateng Ngabesah //

5. Sang pu tra ngandika aris

paman teka dumadara mungsuha Madyan karaton ratwa gung abala raja pira kadaring Mekah timbang tikel satus ewu Ngalab Yam an Ian Ngabesah //

6. Ing Maskat Kulikut Mahgrib

Luhyangabin ing Besarah Ngesam Kudedah wus dena Siti Barjah myang ing Juldah

ya wis akeh ing petang

nging yen tinim bang Madayun

iku mung raja sajuga //

7. Ananging ugering uwit

raja rajaning pra raja

nging yen Ian pitulung Manon

kaya iya nora wegah nahan ingkang paheman kasaru sapraptanipun dutaning sri Umarmadya.

8. Kang sarywa amundhi tulis ya mring karaton ingwang gya ngandikan prapteng ngarsa mapan sun ratu pinunjul duta Kalkarip dupyanon mengkoni sagung jajahan // cahyanya sang Jayengrana

14. Sira sebaa den aglis ebat ngungun nukmeng tyas

bayekti satriyanipun roaring Kalkarib nagara ingkang kaloka sudibya // sun ampun dosamu kabeh

ingkang wus padha kalawat

9. Dene sambada kang warni wis nora dadi ngapa. cahyane mindha sasongka balik yen sira tan nungkul pantes alus bubudene iya m aring jeneng ing w ang // jetmika apari krama

15. Sebamu mring ngarsa mami dhasar pra tameng yuda

mangkana ciptaning kalbu sarta ngiringna upektya saksana alon turira // bange t p angarsarsaningong 10. Ing reh kawula tinuding yen sira meksa apugal ngajak main sinapan

ing gusti Sri Baudendha sepira obat mimismu ing.kang ngrenggani karaton marmane yen kena aja // ing Kalkarib ki tha besar

ngrehken kang para raj a 16. Wruhanmu ratu Kalkarib kang salam yogi dhum awuh sudira prawireng yuda law an kaping kalihira· // sayekti wis tanpa tondha 1 1. Kinen maringaken tulis singa kang lumawan curna

nuwala wangwang tinampan aja kang kaya sira

bagendha Bas kinen maos mongsa kanggowa rong menut penget ki la:rang manira sirna denmg astaning wang // narendha Baudhedha 17. Titining serat tinulis

kang kakadang para ratu neng Kalkarib kantor besar ababala angrong leksa // jam sapta ing ari lsnen

12. Kang ngadhaton ing Kalkarib Sapar tanggal kaping sapta mahdibya prawireng yuda condra sangkalanira

sagung pra narpati kasor "gunaning sembah ngesthiku" atur bekti kunawula puma surataning sastra // jrih paribawanigwang 18. Sru duka risang miyarsi ingkang miseseng ngreh sagung ing wau tembunging surat saparoning tanah Arab// nanging sinamun nityane 13. Tumekaa mring sira Mir sang dipati angandika

sun peling m arang ing sira paran kaki karsanta yw anapi ing kraton ingong prakara layanging ratu

19. Kukup ing pangrungu mami kinen karya wangsulan uwih gedhening nagara uhasar mring ukara pu tus Ian Madyan sor timbang,bae akedhik aksara nira

I I

pa sira nungkul kewala

25. Prakawisnya anyekapi mring prabu Baudhendha

upama sira tan nungkul tatela kang adangiyah kang sirandelake sapa

I I

tan dangu surat wus dados

Iak abrit sinanggyeng patra 20. Yen mungguh sira pribadi gya sinungken mring duta

kadar mung badan supata Kalkarib pamit amundur wus dene sanak pra katong Iampahira gagancangan // duweya angeling yuda

26. Luwaran sang adipati pan du rung paja paja

sira adu ing apupuh bu bar sagung kang pra pu tra sanadyan menanga rusak // raja MaktaI Iajeng mawon 21. TumungkuI sang siwiradi paguneman Ian sang nata ing Yaman myang Ngabesah

nuiya Ion matur ring rama angerig prajuritipun

pukulun amba wiyose kang maksih neng nagrinira // wiyang manawi nungkuia

dhateng sri Baudhendha 27. Kang dinuta para mantri pinten banggyantuk pituiung mring nagrine sowang sowang na siring hyang Kang Misesa // narum gantya winiraos

22. Sumedya kuia Iabeti duteng Kaikarib Iampahnya anerang ardi Pawaka sinerang daiu siyang

samodra rah mangka langen praptane Kalkarib nuju patyurip sinten kagungan sang nata miyos sinewa // pan mung kang maha mulya 28. Pepak kadangnya para ji yen sanak sanak pra ratu nenggih ratu kawan dasa pamitan sabayeng am ba // sangkep ing sapunggawane 23. Kawula temah pribadi busana awarna warna

ngriku sagung para raja yayah ardi pawaka yayah winungu surane sang nata angayun ayun raj a Maktal atur setya dutanira kang mring Ngarab // roaring sang adipatya 29. Ngandika sri narapati

ngleresken turing sang sunu mring ari telenging nala myang nateng Yaman Ngabesah // heh Harjan kaya kapriye 24. Sadaya rumojong kapti kiramu u tusaning wang

sumedya labuh sabaya kang mring nagara Mekah sang adipati lingnya Ion apa ta si pekir anut

30. Atawa yen mogok wani dudu susuguh boga

kudyatengkar paribawa mung akehna tumpukanmu

yen mangkono karuhane mimis obat aja kurang // raja Harjan awotsekar

36. Kang minongka sendhok cukit dewaji pandugyam ba

kados inggih estu manut trisuia biri Ianangan upami mogok pun Arab// badhama pedhang pesone

iku dadi sukaningwang.

,3

l. Anedha sakit punapi kaiamun sira kudya

punapa tan kilak warta mamrih panungkuI sunlumuh

paduka ratu kinaot wruhanira Umarmadya //

sudibya prawireng laga

37.

sang nata Iangkung suka Ngur sira kewala becik ya Harjan bener aturmu sebaa mring jenengingwang ing watara noraningwang // Ian salina agamane

anebut kalimah sadat

32.

Tan dangu im baianing ling

Ian ngaturna upektya

kasaru praptaning duta yen sira tan gelem nungkuI sarywa mundhi surate

apa nganti kuthanira // wangsulan kang sangking Ngarab

prapta ngarsaning nata 38. Sun rata kalawan bumi

ponang duta awot santun heh Marmadi poma poma

sigra pinundhut kang surat // betengmu kandeina maneh

33.

Binuka sinuksmeng galih akapurancanga waja

penget ki Iayang manira jr.okna laiarenira

sang putn wisesa kaot wong Ngarab bakaI tan wurung

kang paradyeng Puseraiam nekani ing dhangkanira //

anglalanandon jaya 39. Agawe tata kang becik

kang dhihin muji hyang Agung yen sira nut agamesiam

kadi mring nabi panutan // sunampun dosamu kabeh

34.

Ibrahim kaiillullahi tur ing tern be sira m uiya

wiyos manira sang nata nugrahaning Pangeran

wus atampa surasane ginanjar Ian sawarga gung

layang tandha pekenira heh sang nata poma poma //

sira mrih sebaningwang

40.

Mene sira lumuh muslim mring Kaikarib ringgong lumuh den cadhang lawan naraka

ing tern be walahuaiam // babendunireng hyang manon

35.

Ingsun arsa mring Kaikarib Marmaya nuli praptaa

nanging sira sadhiyaa kalamun nora prapta

beciki sawijining gon kudu ngajak taker marus

41. Gigitike pekir Ngarbi lah iya sira cobaa aja kem ba den a tanggon titi surasaning surat nata langkung dukanya jaja bang manglatu latu tiilgalnya andik ngatirah

//

42. Garap garap wijiling ling karya takut kang sumewa amarikelu sanggyane nora talah si wong Ngarab nora noleh githoknya yayi Harjan karsaningsun siyagaa ing ngayuda

//

43. Sun tumindak dina iki nora susah nganthi bala iki bae saanane

kang kari iya ben padha

nusul bae prayoga kiranen iki wadyengsun kang sumewa ana pira

//

44. Sri Harjan matur ngraka ji

kados wonten gangsal leksa sang pra bu wangwang ngadha ton sakedhap amung busana

wadya gung wus sanega solahing wong ingkang gugup gugupe wedi parentah

//

45. Sakehning wong warni warni na kang mulih nedya dandan dandan kaprajuritane

lagi anganggo saruwal den enggalken lurahnya tanpa klambi benting sabuk nyangking topi lawan kerga

//

PUPUH LXI

Dunna = 27 pada

1. Sekar durma tan dangu miyos 3. Wadyanira aperang sajuga-juga

sang nata sum baganira asri

sangkep kaprabon jurit myang tunggul mawarna gya ngatag tangara pajeng lir paksi krendha budhal baris pangarsa gya tindake sri bupati

untabe kegiri giri menggep sang nata

girindra sasra swandanesthi madyani

//

myang sasra endra giri

//

4. Kadang ira para raja kawan dasa 2. Sagung ingkang pra raja wahana saperang aneng ngarsi

liman sapalih ing wuntat

mongka panduk pangarsi ginlak lampahing bala kadang kang pandhadha kadi trumaning udadi anama raja Karma a bek" bala bar

raja Marja anam bungi papan kebekan baris

//

ing wurinira 5. alas alas pinggir gun ung iring j urang Arsud Jasma rajardi

//

tirah tirah ihg kali

ujunging padesan 10. Supayane dadiya pangungsenira

kamlahi baris lampah raja Maktal tur bekti

nengena wadyeng Kalkarib dhateng kasinggiyan

gantya kawarna nangling sang Tam bakyuda

nagari Puserbumi

//

gedhe gagaman Kalkarib 6. Raja MaktaI nateng Yaman myang ja na papeka raja Maktal lon angling

//

Ngabesah

I 1. Kang sanadyan geng

ng mangsah dutanira wus prapti

kang angirid wadya penuh ing ngrat

kang kantun neng prajanya boten nedya gumingsir sadaya wus samya prapti amengsah pun Kopar

nagari Mekah nging pangestune rinta

jejeI kebekan baris

//

nateng Yaman anambungi pan kasinggiyan

7. Ra tu ta wan Maska t anak ture ing gusti

//

Klikut Kudaedah I 2. Pan kasaru wadya kang jagi ing Basarah Ian Kupsi

Luhnya Mudawiyah tampingan

ing Magribi myang Tupan prapta atur udani Siti Bar jah Ian ing Ngabin wonten mengsah prapta

samya mirantya Iangkung geng barisira

sawarastraning ngajurit

//

padhusunan risak sami

ingkang kaam bah

8. Sang Jayengprang sedheng Iagya samya den jajarahi

//

paguneman 13. Wertinipun paugraning baris anama lan sagung kang para ji nggih Prabu Marmadi

raja Maktal Ngyaman Kalkarib nagrinya

miwah nateng Ngabesah risang Ian para raja ngandika sang Jayengjurit duk myarsa aturing telik

heh yayi Maktal wangwang pra samya

ing mengko karsa mami

//

siyaga ing ngajurit

//

9. Lamun uwis rem bug kabeh 14. Pakuwaja ngling maring ngari

sanak-sanak mangkana

paman Y aman sedening lah daweg padha pamit

Marmadi yen prapta risang wangwang sowan

ikut pamapaging wang Ian sagung para raja adoh seka kutha Ngarbi angandika sang dipati

ewuh ayanya kulup kaya pa

15. Sang putra matur samangkyestu 20. Tan kedheweken pangreksane

anglarag ing sira

prapteng dhusun Paminggir risang nuwun wotsari

yun amba pethukna sang Abas anulya

ring kang tebih Ian kitha kinen milyeng rinira

kawula anuwun pamit sagung pra raja wus mijil

ngling sang dipatya anata bala

angger ingsun idini // gya busana sang Amir //

16. Pandongaku muga muga ywang 21. Sagungi brekatan rinasuk sadaya

kang mulya myang wisayaning jurit

iya paringa nasir gada Samadiman

anam badanana titiyan Kalisahak

kulup ing sedyanira pan sampun sumaos ngarsi

dadiya tunggul pra murti sagung pra raja

kedalaningra t saprajurit miranti //

lulusa mengku bumi // 22. Namung nganti wiyosnya sang

I 7. Dan ngabekti ingaras embunanira siniweng prang nulya sang Guritwesi sa tunggul tengrannya sri

nangling sang dipatya tan dangu tandyata

kulup den angatyatya mangkat panganjur lampah

momong arinira kaki nateng Ngabesah sadasih

nuwun tur sembah cuc�king lampah

Rahaden Guritwesi // kalih leksa winani //

18. Gya pra raja angabekti gantya 23. Kang sumundhul ing wuri sang

gantya raja Kopah

ngandika sang dipati kalih leksa kang dasih

he sanak pra raja tandya raja Maktal

ngong mung ti tip kewala kang sumundhul wurinya pangrekseng mi tran sasami wadya samyatus ber wani

matur sandika pan kalih leksa

ingkang para narpa ti // tigang ewu pinilih

I I

19. Angandika malih sang dipati 24. Wangwang tindakira sang

Mekah Jayengpayudan

ring pu tra sang wiradi parandel wadyeng Ngarbi

kulup kakangira wong Alyamudina

Ngabas ikut prayoga samya sedheng nomira

melu sira mongka kanthi anggrebeg ing kartan kering

Ian kakangira samya ber sura

25. Ratu ta wan kang mungguh ing wuri pisan

ingkang kamargan sami keh ratu sumewa teluk tan lawan aprang kit.fia Jophan myang Kosani Yanttk ing Temas

Kalsah Basarah nenggih

I I

26. A pan lajeng sami kin en n'lanjing Islam

wus samyagama suci winor lan pra raja

tawan kang sangking Yaman wenah gengira kang baris lajeng pra samya

andherek nglurug jurit

//

27. Gunggungira wadya sakethi tri

laksa

prapteng lakon sapta ri rered masanggrahan kari lakon sadina lawan baris ing Kalkarib nahan agantya

kapir mradongga ngrawit

//

PUPUH LXII

Sinom = 30 pada

1. Kawarna Sri Baudhendha ri sedheng siniweng dasih sagung kang pra raja kadang sadaya sumiweng ngarsi ngandika sri bupati

mring Harjan ari pangayun heh ya kepriye Harjan wataranira si Amir

dene gendhung peksa wani nglawan mring wang

//

2. Apan nora kulak warta adol parungoning kuping lamun panjenenganingwang ratu luwih ing sasami akadang para aji

ababala tanpa petung abanget tanpa ngrasa

ing samengko karsa mami

panggalih sun ora bisa anyabarna

//

3. Ya ing din a benjang enjang sira budhalna prajuri t sun age nuli weruha rupane si dhukuh Ngarbi

raja Harjan tur bekti yen pareng karsa pukulun yogi kasabarena

bok bilih engetpun Amir

masweng tuwan kantenanipun ing benjang

//

4. Ngenjang kawula lumampah piyambak ngantep pun Amir kantenanipun ing lampah yen kawula sampun panggih yen· kedah methuk juri t amengsah paduka prabu sampuna dening kula

pa sisan kula tangsulli kaatura paduka sampun

babandan

//

5. Sang nata suka miyarsa ing aturira kang rayi yen mangkono rem bugira lah iya ingsun ideni nahan ratri dupyenjing raja Harjan angkatipun pamit maring rakendra

6.

7.

8.

9.

sang na ta ngandika aris

wis mangkata kang inuga oieha karya

11

Raja Harjan awotsekar saksana .lengser sing ngarsi mung kedhik ambekta wadya kang para andelingjurit lampahira neng margi dhasare priyayi kaduk maioto kuwarisan

ana radane barn bang pring tau menang numpang mamapng

ambabandhang

11

Boyong putri nigas raja bedhah kuthaning narpati mila kang manah daiadag buh ta yen Iiyaning Ngarbi yen mungsuh Puserbumi wong nedya anglongga wahyu gusti Iawan kawula

mung mungsuhan dudu tandhing tangeh Iamun kawuia bisa

amenang

II

Samangkana raja Harjan ing marga datan winarni andungkap ing pasanggrahan nira pra pyaywagung Ngarbi dasihira pra sami

den antun wonten ing ngenu lampahira priyongga

prapteng ·pakuwon nujoni

panggih lawan nateng Ngalab mraja Maktal

11

Anuju neng pasanggrahan anjenengi kang prajurit samya ajar kridhaning prang kagyat raja Harjan prapti asru denim angling ki sanak aturna ingsun

10.

I 1.

I 2.

13.

maring ngarsaning Kamzah manira ra.tu Kalkarib aran Harjan kadange sri

Baudhendha

11

Mangka andeling ngayuda prapta manira tinuding raja MaktaI ciptaning tyas yen sun aturna ing gusti mengko yen wus neng ngarsi kalam un sam bung Iaku sanajan saupama

yen kurang kurmat mring gusti gampang uga mapan ingsun ora

megah

II

Anuiya den irit sowan kawarna sang wireng jurit Ienggah Ian kang raka Ngabas katiga Ian Giritwesi

paheman babing jurit de amengsah ratu agung tur abandhu santana kasaru denira prapti

raja Maktal ngirit praptanira Harjan

11

Sagung parandeI dupi myat sadaya prayitneng gati rebut ceiak Ian gustinya sang Maktal ma tur wotsari wonten cudaka sangking Kalkarib sowan pukulun anama raja Harjan

sirarjan duk prapteng ngarsi kagyat mulat ing caI-1ya sang

Jayengrana

11

Lawan denya tan tumendhak tan ngurmati dera prapti sang Harjan mandhireng ngarsa wangwang sru denira nangling heh dene ta sira Mir

abanget tanpa ngrasamu nateng Ngabsah ngaping telu teka angenak enak . dupi tangi gumregah

tan kurmat mring jeneng mami Iumayu aniba tangi

wruhanira mapan ingsun iki raja

//

Guritwesi sumranthal nututi

14. lku wekasane sira gancang

//

angrusak ing krama niti 18. Nusulken gadanya Harjan wong papa lumuh pengina katututan aneng margi teka tan angeman dhiri den uwuh mring Umarmaya angandika sang Amir Harjan ki gadamu kari heh ya Harjan sira iku kang den uwuh anolih dhewe kang tanpa ngrasa nangling prenekna gadaku lumaku akon ngudhuni iku a pan wasiya t

mapan ingsun ora angratu ing mau ngong teka lali

mring sira

I I

nganti kri Umarmaya sabdanira

//

15. Ewa mangkono yen sira 19. Nya nuli tampanana

bisa angudhunken mami yen kuwalat aku wedi seka palungguhaningwang dene ta iki wasiyat nadyan ratumu Marrnadi adate sok amalati prapta ing ngarsa mami Arjan wedi nampani yekti sun tan arsa mudhun ngling uncalna bae cukup ywa cacak kang Iir sira seka kono kewala

lumaku ingsun udhuni tutuga kene tak tampani

Tam bakyuda nangling dene Umarmaya semune rada angarah

//

kaya Admral

//

20. Garese k�na kumeprak

16. Wong rupamu kaya bawang Arjan niba sambat nini

mamah ampase pribadi wewah wewah dhinodhogan

lumaku den kurmatana palayune saya gendring sang Harjan bramantya andik Ian bature wus panggih cipta den mejanani Arjan ling wong nora urus gya angayat gadanipun tatane wong ing Mekah ayun nrajang sang Kamzah bature tatakon pundi

trangginas gya den dhimini babandane tiyang Ngarab nami tinam piling mring Maktal sang Kamzah

//

Harjan niba

//

21. Nglinge Harjan deye daya

17. Gulangsaran aneng kisma tom bok meh tan bisa bali sang Harjan dupi anglilir wong padha edan edana pinindho mring nateng Yaman kabeh bature si Amir lir pendah sata kapilis pa padha den ajani

22.

23.

24.

25.

iki jenenging nata bature gumuyu dupi

wruh ratune garese angemprak emprak

11

Ngling punika kenging napa ya diarah mau iki

gadaku kari neng kana disusulake wong siji uwonge cendhek cilik

lir ceplukan bunder nyempuk smune methesel akas

tak jaluk gadaku nuli

den uncalken garesku ingkang den arah

11

Bature maneh tatanya punika punapa sakit Harjan ling hus Iara pisan ·

ing mengko ya den tam bani wis tur ayo den aglis

aja nya tur wong tan urus yen selak tinututan datan kawarna ing margi praptanira pakuwon sang

Baudhendha

11

Anuju siniweng wadya dupi myat sang Harjan prapti ngandika sri Umarmadya di yayi bandane Amir banget sun arsi arsi sang raja Harjan gumuyu sarywa alon turira kawula tan antuk kardi

wit rencangnya pun Kamzah sami andhugal

11

Meh meh kewala pun Kamzah kenging ka wula tangsuli lawan ing benting kawula nunten rencangipun sami ngroyok jagur nampiling

26.

27.

28.

29.

kula malah meh tan wangsul punika gares kula

katiwasan nandhang kanin kenging gada nging gada kula

piyambak

II

Kang raka dupi miyarsa gumujeng nangling smu runtik yayai nora kaya sira

dene angisin isini sanggupira ing wingi nora sambada kumruwuk inggih sadasa dasa

nging ka wula dereng miris tempuk ing prang Ian Kamzah

tanding prawira

11

Benjang dulunen kewala sokur lamun maksih wani kocap pan lajeng bojana nata angegar prajurit boja brana menuhi dadar palelernya agung saben dina tan pegat kang nusul wadya Kalkarib kalih belah leksa kiranga tan

kathah

11

Sri Baudhendha ngandika yayi dina benjing enjing sun arsa tindak priyongga tak ajarane si Amir ingkang peksa gunadi kebutna sagung wadyengsun ari matur sandika

kuneng dalu kawarnenjing teteg munyabrung sakehning

tangara

11

Melingi gobyar masimbar puwi puwi Ian saruni

barung bengeng mring parungyan yayah mangayuh wiyati

tinon baris lumaris agolong sajuru juru kadi samodra wutah balabar ngelebi bumi

sum baga bra yayah kang ardi pawaka

//

30.

Ginelak lampahing wadya nahan Prabu Umarmadi

punggawa Ngarab pacalang gya tur uninga ing gusti raja Maktal tur uning

mengsah nglarag wus prapteng nu risang alon ngandika

heh yayi Maktal den aglis undhangana sun arsa mapag

ing yuda

//

PUPUH uan

Dunna

= 27

pada

l. Kadi bibis samodra swaraning tengran

tinembang amelingi tan dangu wus tata sagung wadya ing Ngarab myang sagung kang para aji saperang-perang

juga juga miranti

//

2. Sangkap ningkang sagung

srayaning ngayuda tengran tunggul mawami aciri dul pakar

saweneh ana ingkang aciri pumameng tengsi myang na lir candra

lyan na srun minalahi

//

3. Pan kumi tir sinrang dresing san tar ken tar

lir ngajap tempuh jurit

Dalam dokumen Serat Menak (Yogyakarta) (Halaman 151-166)