• Tidak ada hasil yang ditemukan

Biologi, Perilaku Peletakan Telur dan Superparasitisme Parasitoid Diadegma eucerophage Horstmann (Hymenoptera : Ichneumonidae) Pada Larva Plutella xylostella Linnaeus (Lepidoptera : Yponomeutidae)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2017

Membagikan "Biologi, Perilaku Peletakan Telur dan Superparasitisme Parasitoid Diadegma eucerophage Horstmann (Hymenoptera : Ichneumonidae) Pada Larva Plutella xylostella Linnaeus (Lepidoptera : Yponomeutidae)"

Copied!
81
0
0

Teks penuh

(1)
(2)

BIOLOGI, PERllAKU PELETAKAN TELUR DAN SUPERPARASITISME

PARASlTOlD

-- Diadegma eucerophaga Horstmann (

HYMENOPTERA

:

- -

ICHNEUMONIDAE

)

PADA LARVA

Plutella xylostella Linnaeus

(

LEPIDOPTERA: YPONOMEUTIDAE

1

O l e h KUSWARA IRIANTO

JURUSAN HAMA DAN PENYAKIT TUMBUHAN FAKULTAS PERTANIAN

(3)

R I NGKASAN

KUSWARA IRIANTO. Si o l o g i

,

P e r i l a k u P e l e t e k a n T e l u r dan

S u p e r p a r a s i t i s m e P a r a s i t o i d Diadecma e u c e r o p h a a a Horstmann

(Hymenoptera: Ichneumonidae) pada Larva P l u t e l l a x y l o s t e l -

l a L i n n a e u s ( L e p i d o p t e r a : ~ p o n o m e u t i d a e ) ( D i bawah bimbing-

-

a n SOINARTON0 SOSROMARSONO).

P e n e l i t i a n d i l a k s a n a k a n d i l a b o r a t orium Eiiologi dan

Ekologi H a m a , J u r u s a n Hama d a n Penyakit Tumbuhan, I n s t i t u t

0 0

P e r t a n i a n Bogor, dengan s u h u ruangan r a t a - r a t a 26.9 0.8 C

dan k e l e m b a b a n n i s b i

73.9

i

5.6

persen. P e n e l i t i a n b e r t u -

j u a n mempela jari be b e r a p a a s p e k b i o l o g i

,

p e r i l a k u p e l e t a k -

a n t e l u r dan kemungkinan t e r ja d i n y a s u p e r p a r a s i t i s m e para-

s i t o i d

2.

euceronhana pada l a r v a

&

p l o s t e l l a yang dipe-

l i h a r a p a d a daun k u b i s .

P a r a s i t o i d

B.

e u c e r o p h a a a merupakan e n d o p a r a s i t o i d

l a r v a s o l i t e r . T e l u r t e r m a s u k t i p e hymenopteri f orm. Te-

l u r mengalami pertambahan u k u r a n , memanjang 1.50 k a l i dan

iiielebar

1.67

k a l i , selama masa i r i l u b a s i n y a , Iv1.iasa i n k u b a s i

t e l u r b e r k i s a r

33

-

38

jam, r a t a - r a t a 35.6 ?; jam. Persen-

t a s i p e n e t a s a n t e l u r mencapai 1 0 0 persen.

Se j a k menetas sampai m e n j e l a n g t a h a p pra-pupa, l a r v a

tumbuh memanjang

4.40

k a l i d a n melebar

7.57

k a l i . Perkem-

bangan l a r v a t e r b a g i t i g a t a h a p i n s t a r , b e r d a s a r k a n f l u k -

t u a s i

l e b a r k e p a l a . I n s t a r p e r t a n a termasuk t i p e c a u d a t e

dan i n s t a r s e l a n j u t n y a mengarah k e t i p e h v m e n o ~ t e r i f o r m .

(4)

r a t a - r a t a

6.7

+

0 . 4 h x r i . L a r v a yang t e l a h berkembang pe-

nuh k e l u a r s e t e l a h l a r v a i n a n g s e l e s a i membuat kokon.

KoBon p a r a s i t o i d b e r b e n t u k s i l i n d r i k , b e r a d a di dalam

kolron i n a n g . Tahap pra-pupa t e r b a g i dalam f a s e p r o n s m ~ h a l

dan e o n y m ~ h a l . Stadium pra-pupa b e r k i s a r 1

-

2 h a r i , r a t a -

r a t a

1.4

+

0 . 5 h a r i . Pupa t i p e e l r s e r a t a . Pada t a h a p pupa,

j e n i s k e l a m i n p a r a s i t o i d s u d a h d a p a t ditentulcan. S t a d i u m

pupa b e r k i s a r

5

-

6

h a r i , r a t a - r a t a

5.6

+

0.6 h a r i .

Imago j a n t a n k e l u a r 1

-

2 h a r i l e b i h awal d a r i b e t i n a .

S i k l u s h i d u p p a r a s i t o i d

Q.

e u c e r o p h a n a d i s e l e s a i k a n dalam

waktu

14

-

17

h a r i , r a t a - r a t a

14.9

+

0.8 h a r i . Umumnya

ukuran imago b e t i n a r e l a t i f l e b i h b e s a r d i b a n d i n g k a n d e n g ~ n

j a n t a n . B e t i n a mampu meletakkan t e l u r pada h a r i p e r t a m a

s e t e l a h k e l u a r d a r i kokon, b a i k dengan maupun t a n p a b e r k o -

p u l a s i l e b i h d a h u l u . Masa p r a - k o p u l a s i dan p r a - p e l e t a k a n

t e l u r , k a l a u p u n a d a , kurang d a r i 1 2 jam. B e t i n a h a n y a ber-

k o p u l a s i s a t u k a l i , sedang j a n t a n d a p a t b e r k a l i - k a l i . Lama

k o p u l a s i b e r k i s a r

4

-

8 m e n i t , r a t a - r a t a 6.2

+

1.3

m e n i t .

Lama h i d u p i m a g o d i p e n g a r u h i o l e h t e r s e d i a n y a makanan. La-

ma h i d u p b e t i n a dan j a n t a n yang d i p u a s a k a n b e r k i s a r 2

-

4

h a r i , sedang b e t i n a y a w d i b e r i l a r u t a n madu b e r k i s a r

5

-

1 2 h a r i , r a t a - r a t a

7.7

+

2.9 h a r i dan j a n t a n b e r k i s a r

4

-

11 h a r i , r a t a - r a t a 6.2

+

2.2 h a r i . Reproduksi Q. e u c e r o -

ohap;a t e r g o l o n g t i p e p a r t e n o g e n e s i s a r r h e n o t o k ~ . Dengan

demikian a k a n t e r ja d i f l u k t u a s i n i s b a h kelamin, t e r g a n -

(5)

Rangsangan penemuan i n a n g dan p e l e t a k a n t e l u r p a r a -

s i t o i d b e r s i f a t kimiawi maupun f i s i k . Rangsangan k i m i a w i

d i d u g a b e r a s a l d a r i senyawa yang & h a s i l k a n tanaman i n a n g

P. x s l o s t e l l a d a n senyawa yang d i t i n g g a l k a n o l e h l a r v a

-

i n a n g pada b a g i a n daun bekas g i g i t a n . Rangsangan f i s i k

b e r u p a lekukan d a u n d a n geralcan l a r v a i n a n g . Kontak a n t e -

n a dengan l a r v a i n a n g h a r u s t e r j a d i sebelum t e r j a d i p e l e -

t a k a n t e l u r . Antena berperar: s e b a g a i o r s a n penerima r a n g -

sangan. Pernotongan a n t e n a n~enyebabkan p a r a s i t o i d t i d a k

manipu menemukan i n a n g dan nieletakkan t e l u r . Tanggap p a r a -

s i t o i d dalam menemukan inang dan m e l e t a k k a n t e l u r d i d u g a

d i p e n g a r u h i a d a a t a u t i d a k adanya t e l u r matang dalam sa-

l u r a n t e l u r .

Fenomena s u p e r p a r a s i t i s m e t e r j a d i pada p a r a s i t o i d

D. eucerophana. Pada Bepadatan i n a n g 20 l a r v a per kurung-

-

a n , selama

24

jam, t i n g k a t s u p e r p a r a s i t i s a s i b e r k i s a r 2

-

5

l a r v a , r a t a - r a t a

3

l a r v a a t a u 18.9 p e r s e n . % l a t e r j a d i

s u p e r p a r a s i t i s m e , hanya s a t u l a r v a yang h i d u p , sedang l a r -

v a l a i n n y a rnati. L a r v a yang h i d u p b e r a s a l d a r i t e l u r yang

menetas pertama k a l i . ?,ielranisme p e r s a i n g a n i n t r a s p e s i f i k

(6)

BIOLOGI, PERILAKU PELETAKAN TELUR DAN SUPERPARASITISME PARIISITOID Diadegma eucerophaga Horstmann (HYMENOPTERA: ICHNEUMONIDAE) PADA LARVA P l u t e l l a x v l o s t e l b L i n n a e u s

( LEPIDOPTERA : YPONOMFUTIDAE)

Oleh

KUSWARA IRIANTO

A .

181513

L a p o r a n Masalah Khusus

s e b a g a i s a l a h s a t u s y a r a t u n t u k memperoleh g e l a r

S a r j a n a P e r t a n i a n

pada

F a k u l t a s P e r t a n i a n , I n s t i t u t P e r t a n i a n Bogor

(7)
(8)
(9)
(10)
(11)
(12)
(13)
(14)
(15)
(16)
(17)
(18)
(19)
(20)
(21)
(22)
(23)
(24)
(25)
(26)
(27)
(28)
(29)
(30)
(31)
(32)
(33)
(34)
(35)
(36)
(37)
(38)
(39)
(40)
(41)
(42)
(43)
(44)
(45)
(46)
(47)
(48)
(49)
(50)
(51)
(52)
(53)
(54)
(55)
(56)
(57)
(58)
(59)
(60)
(61)
(62)
(63)
(64)
(65)
(66)
(67)
(68)
(69)
(70)
(71)
(72)
(73)

BIOLOGI, PERllAKU PELETAKAN TELUR DAN SUPERPARASITISME

PARASlTOlD

-- Diadegma eucerophaga Horstmann (

HYMENOPTERA

:

- -

ICHNEUMONIDAE

)

PADA LARVA

Plutella xylostella Linnaeus

(

LEPIDOPTERA: YPONOMEUTIDAE

1

O l e h KUSWARA IRIANTO

JURUSAN HAMA DAN PENYAKIT TUMBUHAN FAKULTAS PERTANIAN

(74)

R I NGKASAN

KUSWARA IRIANTO. Si o l o g i

,

P e r i l a k u P e l e t e k a n T e l u r dan

S u p e r p a r a s i t i s m e P a r a s i t o i d Diadecma e u c e r o p h a a a Horstmann

(Hymenoptera: Ichneumonidae) pada Larva P l u t e l l a x y l o s t e l -

l a L i n n a e u s ( L e p i d o p t e r a : ~ p o n o m e u t i d a e ) ( D i bawah bimbing-

-

a n SOINARTON0 SOSROMARSONO).

P e n e l i t i a n d i l a k s a n a k a n d i l a b o r a t orium Eiiologi dan

Ekologi H a m a , J u r u s a n Hama d a n Penyakit Tumbuhan, I n s t i t u t

0 0

P e r t a n i a n Bogor, dengan s u h u ruangan r a t a - r a t a 26.9 0.8 C

dan k e l e m b a b a n n i s b i

73.9

i

5.6

persen. P e n e l i t i a n b e r t u -

j u a n mempela jari be b e r a p a a s p e k b i o l o g i

,

p e r i l a k u p e l e t a k -

a n t e l u r dan kemungkinan t e r ja d i n y a s u p e r p a r a s i t i s m e para-

s i t o i d

2.

euceronhana pada l a r v a

&

p l o s t e l l a yang dipe-

l i h a r a p a d a daun k u b i s .

P a r a s i t o i d

B.

e u c e r o p h a a a merupakan e n d o p a r a s i t o i d

l a r v a s o l i t e r . T e l u r t e r m a s u k t i p e hymenopteri f orm. Te-

l u r mengalami pertambahan u k u r a n , memanjang 1.50 k a l i dan

iiielebar

1.67

k a l i , selama masa i r i l u b a s i n y a , Iv1.iasa i n k u b a s i

t e l u r b e r k i s a r

33

-

38

jam, r a t a - r a t a 35.6 ?; jam. Persen-

t a s i p e n e t a s a n t e l u r mencapai 1 0 0 persen.

Se j a k menetas sampai m e n j e l a n g t a h a p pra-pupa, l a r v a

tumbuh memanjang

4.40

k a l i d a n melebar

7.57

k a l i . Perkem-

bangan l a r v a t e r b a g i t i g a t a h a p i n s t a r , b e r d a s a r k a n f l u k -

t u a s i

l e b a r k e p a l a . I n s t a r p e r t a n a termasuk t i p e c a u d a t e

dan i n s t a r s e l a n j u t n y a mengarah k e t i p e h v m e n o ~ t e r i f o r m .

(75)

r a t a - r a t a

6.7

+

0 . 4 h x r i . L a r v a yang t e l a h berkembang pe-

nuh k e l u a r s e t e l a h l a r v a i n a n g s e l e s a i membuat kokon.

KoBon p a r a s i t o i d b e r b e n t u k s i l i n d r i k , b e r a d a di dalam

kolron i n a n g . Tahap pra-pupa t e r b a g i dalam f a s e p r o n s m ~ h a l

dan e o n y m ~ h a l . Stadium pra-pupa b e r k i s a r 1

-

2 h a r i , r a t a -

r a t a

1.4

+

0 . 5 h a r i . Pupa t i p e e l r s e r a t a . Pada t a h a p pupa,

j e n i s k e l a m i n p a r a s i t o i d s u d a h d a p a t ditentulcan. S t a d i u m

pupa b e r k i s a r

5

-

6

h a r i , r a t a - r a t a

5.6

+

0.6 h a r i .

Imago j a n t a n k e l u a r 1

-

2 h a r i l e b i h awal d a r i b e t i n a .

S i k l u s h i d u p p a r a s i t o i d

Q.

e u c e r o p h a n a d i s e l e s a i k a n dalam

waktu

14

-

17

h a r i , r a t a - r a t a

14.9

+

0.8 h a r i . Umumnya

ukuran imago b e t i n a r e l a t i f l e b i h b e s a r d i b a n d i n g k a n d e n g ~ n

j a n t a n . B e t i n a mampu meletakkan t e l u r pada h a r i p e r t a m a

s e t e l a h k e l u a r d a r i kokon, b a i k dengan maupun t a n p a b e r k o -

p u l a s i l e b i h d a h u l u . Masa p r a - k o p u l a s i dan p r a - p e l e t a k a n

t e l u r , k a l a u p u n a d a , kurang d a r i 1 2 jam. B e t i n a h a n y a ber-

k o p u l a s i s a t u k a l i , sedang j a n t a n d a p a t b e r k a l i - k a l i . Lama

k o p u l a s i b e r k i s a r

4

-

8 m e n i t , r a t a - r a t a 6.2

+

1.3

m e n i t .

Lama h i d u p i m a g o d i p e n g a r u h i o l e h t e r s e d i a n y a makanan. La-

ma h i d u p b e t i n a dan j a n t a n yang d i p u a s a k a n b e r k i s a r 2

-

4

h a r i , sedang b e t i n a y a w d i b e r i l a r u t a n madu b e r k i s a r

5

-

1 2 h a r i , r a t a - r a t a

7.7

+

2.9 h a r i dan j a n t a n b e r k i s a r

4

-

11 h a r i , r a t a - r a t a 6.2

+

2.2 h a r i . Reproduksi Q. e u c e r o -

ohap;a t e r g o l o n g t i p e p a r t e n o g e n e s i s a r r h e n o t o k ~ . Dengan

demikian a k a n t e r ja d i f l u k t u a s i n i s b a h kelamin, t e r g a n -

(76)

Rangsangan penemuan i n a n g dan p e l e t a k a n t e l u r p a r a -

s i t o i d b e r s i f a t kimiawi maupun f i s i k . Rangsangan k i m i a w i

d i d u g a b e r a s a l d a r i senyawa yang & h a s i l k a n tanaman i n a n g

P. x s l o s t e l l a d a n senyawa yang d i t i n g g a l k a n o l e h l a r v a

-

i n a n g pada b a g i a n daun bekas g i g i t a n . Rangsangan f i s i k

b e r u p a lekukan d a u n d a n geralcan l a r v a i n a n g . Kontak a n t e -

n a dengan l a r v a i n a n g h a r u s t e r j a d i sebelum t e r j a d i p e l e -

t a k a n t e l u r . Antena berperar: s e b a g a i o r s a n penerima r a n g -

sangan. Pernotongan a n t e n a n~enyebabkan p a r a s i t o i d t i d a k

manipu menemukan i n a n g dan nieletakkan t e l u r . Tanggap p a r a -

s i t o i d dalam menemukan inang dan m e l e t a k k a n t e l u r d i d u g a

d i p e n g a r u h i a d a a t a u t i d a k adanya t e l u r matang dalam sa-

l u r a n t e l u r .

Fenomena s u p e r p a r a s i t i s m e t e r j a d i pada p a r a s i t o i d

D. eucerophana. Pada Bepadatan i n a n g 20 l a r v a per kurung-

-

a n , selama

24

jam, t i n g k a t s u p e r p a r a s i t i s a s i b e r k i s a r 2

-

5

l a r v a , r a t a - r a t a

3

l a r v a a t a u 18.9 p e r s e n . % l a t e r j a d i

s u p e r p a r a s i t i s m e , hanya s a t u l a r v a yang h i d u p , sedang l a r -

v a l a i n n y a rnati. L a r v a yang h i d u p b e r a s a l d a r i t e l u r yang

menetas pertama k a l i . ?,ielranisme p e r s a i n g a n i n t r a s p e s i f i k

(77)

BIOLOGI, PERILAKU PELETAKAN TELUR DAN SUPERPARASITISME PARIISITOID Diadegma eucerophaga Horstmann (HYMENOPTERA: ICHNEUMONIDAE) PADA LARVA P l u t e l l a x v l o s t e l b L i n n a e u s

( LEPIDOPTERA : YPONOMFUTIDAE)

Oleh

KUSWARA IRIANTO

A .

181513

L a p o r a n Masalah Khusus

s e b a g a i s a l a h s a t u s y a r a t u n t u k memperoleh g e l a r

S a r j a n a P e r t a n i a n

pada

F a k u l t a s P e r t a n i a n , I n s t i t u t P e r t a n i a n Bogor

(78)
(79)
(80)
(81)

Referensi

Dokumen terkait

Sama halnya dengan sisa telur dalam ovari, total produksi telur parsitoid asal daerah Alahan Panjang lebih tinggi (197,4 butir) dibandingkan asal Aia Angek (181 butir),

: Biologi Gronotoma micromorpha (Perkins) (Hymenoptera: Eucoilidae), Parasitoid Lalat Pengorok Daun Kentang.. : Yuliana Endang

litura yang paling sesuai untuk peletakan telur ialah larva ins-. tar Ill dengan tingkat parasitisasi rata-rata

Ekstrak kasar menghambat makan larva Plutella xylostella (L.) (Lepidopterea: Yponomeutidae) baik dengan metode pilihan maupun tanpa pilihan. Tidak a& aktivitas makan

Parasitoid ini hidup di dalam tubuh inang dari telur, larva, pupa dan setelah menjadi imago akan mulai keluar dari lubang yang dibuatnya sendiri dengan cara

Terjadinya peletakan telur lebih dari satu telur parasitoid dalam satu telur inang dapat disebabkan oleh banyak faktor, salah satunya adalah ketersediaan telur inang dalam

Pengen- dalian serangga hama dengan menggunakan senyawa-senyawa yang bersifat menghambat aktivitas makan memberikan beberapa kele- bihan seperti tidak menimbulkan

Pengujian dilakukan pada 10 pasang imago parasitoid sebagai ulangan, untuk menentukan beberapa parameter pengamatan antara lain: tingkat parasitisisasi, jumlah telur