PERENCANAAN DAN PERANCANGAN
PERENCANAAN DAN PERANCANGAN
KOT
KOT
A
A
ERA RENAISSANCE
ERA RENAISSANCE
ISMA SASMITA : 211
ISMA SASMITA : 211
-02-
-02-
084
084
FAKULTAS TEKNIK
FAKULTAS TEKNIK
JURUSAN TEKNIK
JURUSAN TEKNIK ARSITEK
ARSITEKTUR
TUR
UNIVERSITAS MUHAMMADIYAH KENDARI
UNIVERSITAS MUHAMMADIYAH KENDARI
KATA PENGANTAR
KATA PENGANTAR
Segaa !"#$ %ag$ Aa& Ra%% !e'($!)a aa* +e*e+)a,!e'ga)" +egaa ""+a'
Segaa !"#$ %ag$ Aa& Ra%% !e'($!)a aa* +e*e+)a,!e'ga)" +egaa ""+a'
*a.&".'/a,a#a +egaa
*a.&".'/a,a#a +egaa a#a,)$a. aa a#a,)$a. aa +e.")" %ag$-NY+e.")" %ag$-NYA A )$aa )$aa )"&a' /)"&a' /a'g $$%aa&$a'g $$%aa&$
e'ga' %e'a .e("a$ $a /a'g *a&a !e'ga+$& ag$ *a&a !e'/a/a'g
e'ga' %e'a .e("a$ $a /a'g *a&a !e'ga+$& ag$ *a&a !e'/a/a'g
e.e'aa' e'ga' aa'/a )"ga+ !ee'(a'aa' a' !ea'(a'ga' .3)a !e'"$+
e.e'aa' e'ga' aa'/a )"ga+ !ee'(a'aa' a' !ea'(a'ga' .3)a !e'"$+
*e'ga*%$ #""
*e'ga*%$ #"" Era abad pertengahan, era Renaissance, dan era Baroque. Era abad pertengahan, era Renaissance, dan era Baroque. I+$ a$I+$ a$
!e'/"+"'a' )"ga+ $'$ *e"!a.a' a!e+$a+$ .a*$ *a&a+$+a Te.'$. A+$)e.)" aa*
!e'/"+"'a' )"ga+ $'$ *e"!a.a' a!e+$a+$ .a*$ *a&a+$+a Te.'$. A+$)e.)" aa*
!e'ge'aa' +e#aa& a)a"!"' +"%- +"% aa* !ea'(a'ga' a' !ea'(a'ga' .3)a $)"
!e'ge'aa' +e#aa& a)a"!"' +"%- +"% aa* !ea'(a'ga' a' !ea'(a'ga' .3)a $)"
+e'$$
+e'$$
Pe'/"+"'a' )"ga+ $'$ *a*!" $+ee+a$.a' %e.a) %a')"a' a$ %e%aga$ !$&a.
Pe'/"+"'a' )"ga+ $'$ *a*!" $+ee+a$.a' %e.a) %a')"a' a$ %e%aga$ !$&a.
5e& .a'a $)" !e'/"+"' *e'g"(a!.a' %a'/a. )e$*a .a+$& .e!aa !$&a. )e+e%")
5e& .a'a $)" !e'/"+"' *e'g"(a!.a' %a'/a. )e$*a .a+$& .e!aa !$&a. )e+e%")
/a'g )ea& *e*%e$.a' %a')"a' /a'g )a. )e&$'gga !e'/"+"' +aa %a&a )a. aa
/a'g )ea& *e*%e$.a' %a')"a' /a'g )a. )e&$'gga !e'/"+"' +aa %a&a )a. aa
ga$'g /a'g )a. e)a. *"'g.$' $+a'a +$'$ *a+$& )ea!a) .ee*a&a'-.ee*a&a' a'
ga$'g /a'g )a. e)a. *"'g.$' $+a'a +$'$ *a+$& )ea!a) .ee*a&a'-.ee*a&a' a'
.e."a'g +e*!"'aa' 5e& .ae'a $)", .$)$. a' +aa' /a'g %e+$6a) .3'+)".)$6 !e'"$+
.e."a'g +e*!"'aa' 5e& .ae'a $)", .$)$. a' +aa' /a'g %e+$6a) .3'+)".)$6 !e'"$+
+e'a')$a+a 'a')$.a'
+e'a')$a+a 'a')$.a'
Ke'a$, 11 *e$ 2014
Pe'/"+"'
A 1
TINJAUAN PUSTAKA
1 ERA RENAISSANCE
Re'a$++a'(e +e'$$ *e*!"'/a$ a)$ .ea&$a' .e*%a$ /a$)" $*a'a !aa *a+a $'$ *e'g&$"!.a' .e*%a$ .e%"a/aa' *a+a a", %"a/a-%"a/a .a+$. !e'ga"& 7a*a' R3*a$ a' Y"'a'$ Ea Re'a$++a'(e $'$ $*"a$ a$ a%a IV-VII +e.$)a )a&"' 1900 Paa *a+a $'$, "'$a .eaga*aa' %e.e*%a'g e'ga' !e+a), )e")a*a aga*a K$+)e', +e&$'gga !e'ga"& 3)3$)a +e3a'g !e*$*!$' gee#a +a'ga) ."a) e+a*aa' e'ga' $)" aaa& )"*%"&'/a a' %e+e*$'/a %e'$&-%e'$& a*%$+$"+ a$ $*" "')". *e'-#a#a.a' $$ e'ga' aga*a, /a'g !aa +aa)'/a 'a')$, a.a' *e'gga')$.a' aga*a aa* !ea''/a +e%aga$ !e'g"a+a +e*e+)a a' !e'g"a+a *a'"+$a; Mee.a !"' *e'ga'gga! a%a e'a$++a'(e $'$ +e%aga$ +a)"-+a)"'/a *a+a /a'g *e*%aa !e"%a&a' *e'a+a %ag$ "*a) *a'"+$a, /a$)" !a&a* /a'g *e'a"& !e&a)$a' !aa *a+aa& "'$a, *a+/aa.a) /a'g !a.)$+ a' +aa $$ +e)a !e"%a&a' +e."e T$a. +e!e)$ *a+a +e%e"*'/a /a'g e%$& *e'$)$. %ea).a' !aa *a+aa& .eaga*aa' +e)a !e&a)$a' !aa a.&$a)
Ta. &a'/a .e&$"!a' +3+$a *a+/aa.a) a' e$g$ /a'g +a'ga) ."a), 'a*"' #"ga *e*$$.$ a+$)e.)" /a'g %e%ea D$ *a+a $'$ !aa a+$)e.)" a' +e'$*a' $.") %e"+a&a *e'g&$"!.a' .e*%a$ .e%"a/aa' .a+$. 7a*a' Y"'a'$ a' R3*a$ 'a*"' e'ga' !e*$.$a''/a +e'$$ A+$)e.)" Re'a$++a'+e </a'g %e#a/a aa* a%a 1=>1? M@ *e*!e$&a).a' +e#"*a& ($$ .&a+ a+$)e.)"
Daa* *a+a Re'a$++a'(e $'$ )e#a$'a& .e+a)"a' gea. aa* %ea+$)e.)", /a.'$ .e+a-)"a' gea. 'aa a' gea. a+a D$ *a+a $'$ !"a a+$)e.)" Y"'a'$ a' R3*a$ $)a6+$ .e*%a$ <e$')e!e)a)$3'@ e'ga' *e'gg"'a.a' 'aa <$-*a)e*a)$.-.a'@ e'ga' )e)a! *e*!e)a&a'.a' "!a-!3.3. Y"'a'$ <!e$*e' a' !$a.33* /a'g *e'a'a$ .3'+)".+$ %a3. $!$." )$a'g@@ +e)a R3*a$ <%a'g"' a' .3'+)".+$ %"+", /a.'$ .3'+)".+$ %ag$ &a$'/a "%a'ga' !aa .3'+)".+$ $'$'g !e*$."@ Se)ea& )a&"' 1B00-a', a+$)e.)" Re'a$+a'+ *"a$ *e'$'gga.a' ga/a-ga/a .a+$., .e*"$a'
$+a*%"'g e'ga' .e%"a/aa' a3. <a3"e@ a' R3(3(3 a3. a' R3(3(3 $a'gga! *e"!a.a' %e')". a$ .e%"a/aa' Re'a$+a'+
A. Ciri-ciri Umum bangunan di era renainssance.
• P3a )a)a "a'g < $ "a %e')e'g@ <e)a-*"3+ $')a *"3+ • e')". a' !a'a'ga' a$ "a (e'e"'g *e'a)a
• ga$+-ga$+ &3$+3')a a$ e.3a+$, %e)3a. %ea.a'g e'g' G3)$.
• a'g"'a' *ee%a, a)a, a' )$!$+ <e%a %a'$'g !a'#a'g %e%ea'/a %e+a@ • Ga$+-ga$+ a')a$ $ %aa& a' $ a)a+ $e.+!3+ *e'#a$ ga$+ &3$+3')a, )e.e+a'
/a'g +a)" *e'"*!". $ a)a+ a$''/a
• a'g"'a'-%a'g"'a' "*"* !e')$'g <$+)a'a, gee#a, %aa$.3)a @ $e)a..a' aa*
"#"'g +"*%" #aa' a)a" )a*a' "a+ )e%".a
B. Faktr-!aktr "uncu#n$a Renaissance
Middle Age *e"!a.a' 7a*a' $*a'a E3!a +ea'g *e'gaa*$ *a+a +"a* e%aga$ .ea)$$)a+ +a'ga) $a)" 3e& gee#a D3*$'a+a$ gee#a +a'ga) ."a) aa* %e%aga$ a+!e. .e&$"!a' Aga*a K$+)e' +a'ga) *e*!e'ga"&$ %e%aga$ .e%$#a.a' /a'g $%"a) 3e& !e*e$')a& Se3a& a#a )$a. *e*!"'/a$ .e."a+aa', #"+)" *aa& gee#a a& /a'g *e'ga)" !e*e$')a&a' e%aga$ &a $%ea.".a' e*$ .e!e')$'ga' gee#a, )e)a!$ &a-&a /a'g *e"g$.a' gee.a a.a' *e'a!a) %aa+a' /a'g +a'ga) .e#a* C3')3&'/a, !e*%"'"&a' C3!e'$("+ *e'ge'a$ )e3$ )a)a +"/a /a'g
*e'/e%").a' %a&a *a)a&a$ !"+a) a$ )a)a +"/a, )e)a!$ &a $'$ %e)3a. %ea.a'g a$ gee#a +e&$'gga C3!e'$("+ $%"'"&'/a
Pe*$.$a' *a'"+$a !aa A%a Pe)e'ga&a' $'$ *e'a!a) 3.)$'a+$ a$ gee#a H$"! +e+e3a'g +ea" $.a$).a' e'ga' )"#"a' a.&$ <e.+)33g$@ Ke&$"!a' *a'"+$a !aa &a.e.a)'/a +"a& $)e')".a' 3e& T"&a' Ma.a )"#"a' &$"! *a'"+$a aaa& *e'(a$ .e+ea*a)a' Pe*$.$a' )e')a'g $*" !e'ge)a&"a' %a'/a. $aa&.a' .e!aa )&e33g/ Pe*$.$a' 6$+a6a) %e.e*%a'g +e&$'gga a&$ filsafat scholastik /a$)" +"a)" !e*$.$a' 6$+a6a) /a'g $a'a+$ !aa aga*a a' "')". aa) !e*%e'aa' aga*a 5e& .ae'a $)" $+e%") Dark Age a)a" a*a' Kegea!a'
De'ga' aa'/a %e%aga$ !e*%a)a+a' /a'g $a.".a' !$&a. !e*e$')a& a)a+ +aa' a$ gee#a *a.a )$*%"a& +e%"a& gea.a' .")"a, !aa aa'/a *e"!a.a'
!e*%a&a"a' $ %$a'g .e#$aa', .e*a+/aa.a)a', a' .egee#aa' $ I)a$a !aa
!e)e'ga&a' a%a IV Se%e"* gee#a *e*!"'/a$ !ea' !e')$'g aa* !e*e$')a&a', g33'ga' .+a)$a &$"! aa* .e*ea&a', .e*ega&a', .e!e.a+aa' a' .e*a+/"a' Na*"', .e)$.a 3*$'a+$ gee#a *"a$ %e!e'ga"& *a.a &a +e!e)$ $)" )$a. *ee.a !e3e& +e&$'gga )$*%"a& +e*a'ga) e'a$++a'(e
Me'"") E'+) G3*%$(& *"'("'/a e'a$++a'(e +e%aga$ +"a)" gea. .e*%a$ $ aa* +e'$, a)$'/a %a&a e'a$++a'(e )$a. $!e'ga"&$ 3e& $e-$e %a" M$+a'/a, gea.a' Pa-Ra!&ae$)e a)a" Fa"$+) *e"!a.a' gea.a' .e+ee&a'aa' !$*$)$6 +e)ea& .e.a/aa' ga/a G3)$. I')e'a+$3'a /a'g !e'"& &$a+a'
Me'"") Pa'($+ M$(&e De Ce)ea" e'a$++a'(e *"'(" .ae'a %"%a'/a
#a$'ga'-#a$'ga' +3+$a a*a a' !e)"*%"&a' e$)e %a" /a'g )e+!e+$a$+a+$ +e&$'gga gee#a %e"+a&a "')". .e*%a$ *e'e+a. .e'a$ a' *a'/a)".a' .e*%a$ *a+/aa.a) ea) !e*a.a$a' %e%aga$ )e.'$. $+"a-e'ga' (aa-(aa *e'gaa.a' !a*ea' "')". *e'g$&a*$ .e!e(a/aa', .&3)%a&-.&3)%a& %e)age) e'ga' *e'gg"'a.a' ($)a-($)a a' )eaa'-)eaa' a' +e%aga$'/a /a'g $a*%$ a$ !e*$.$a' %"a/a .a+$.
+e&$'gga a!a) *e*!e+a)".a' .e*%a$ gee#a /a'g )e!e(a&-%ea& a.$%a) skisma <!ea'g aga*a@
Re'a$++a'(e *"'(" a$ )$*%"'/a .3)a-.3)a aga'g /a'g *a.*" a.$%a) !eaga'ga' *e'g"%a& !ea+aa' pesimistis <7a*a' A%a Pe)e'ga&a'@
*e'#a$optimistis Ha $'$ #"ga *e'/e%a%.a' $&a!"+.a''/a +/+)e* +)a)$6$.a+$ +3+$a *a+/aa.a) aga$+ /a'g 6e3a$+)$. Ma.a .e%e%a+a' "')". *ee!a+.a' $$ a$ $.a)a' 6e3a *e'#a$ *a+/aa.a) /a'g %e%a+ Te*a+". .e%e%a+a' "')". *ee!a+.a' $$ a$ $.a)a' aga*a +e&$'gga *e'e*".a' $$'/a +e'$$ a' *e'#a$ 63("+
.e*a#"a' Antroposentrisme *e'#a$ !a'a'ga' &$"! e'ga' humanisme *e'#a$ !ega'ga' +e&a$-&a$ Sea$' $)" aa'/a "."'ga' a$ .e"aga +a"aga .a/a
+e*a.$' *e'gge3a.a' +e*a'ga) Renaissance+e&$'gga *e'/e%a .e +e""& I)a$a a' E3!a
C Karakteristik Renaissance
Re'a$++a'(e *e"!a.a' )$)$. aa a$ +e%"a& !eaa%a' *3e' $ E3!a E++e'+$ a$ +e*a'ga) Re'a$++a'(e +aa& +a)"'/a aaa& !a'a'ga' *a'"+$a %".a' &a'/a *e*$.$.a' 'a+$% $ a.&$a) +e!e)$ +e*a'ga) A%a Te'ga&, )e)a!$ *ee.a &a"+ *e*$.$.a' &$"!'/a $ "'$a $'$ Re'a$++a'(e *e'#a$.a' *a'"+$a a&$ .e "'$a "')". *e'g3a&, *e'/e*!"'a.a' a' *e'$.*a)$ "'$a $'$ %a" +e)ea& $)"
*e'e'gaa& .e +"ga Na+$% *a'"+$a $ )a'ga' *a'"+$a, !e'e$)aa', .e+e'g+aaa' a' .e'$+)aa' $ "'$a %".a'a& )a.$ Aa& *ea$'.a' +"a)" .eaaa' /a'g a!a) $!e%a$.$ a' $a)a+$ 3e& .e."a)a' *a'"+$a e'ga' a.a %"$, 3)3'3*$ a' %a.a)-%a.)'/a Ma'"+$a %".a' %"a. *ea$'.a' *a#$.a' a)a+ $$'/a I'$a& +e*a'ga)
&"*a'$+, +e*a'ga) *a'"+$a %a" /a'g 3e& C$(e3 $.a)a.a' a!a) $!ea#a$ *ea"$ %$a'g +a+)a, 6$+a6a), e)3$.a, +e#aa& a' &"."*
De'ga' +e*a.$' ."a)'/a Re'a$++a'(e +e."a$+a+$ %e#aa' *a.$' ."a) Ha $'$ *e'/e%a%.a' aga*a +e*a.$' $e*e&.a' %a&.a' .aa'g $g"'a.a' "')". .e!e')$'ga' +e."e$+a+$ $)" +e'$$ Se*%3/a' *ee.a“religion was not highest epression of human !alues". a&.a' +aa& +e3a'g /a'g $".$+.a' +e%aga$ *a'"+$a $ea e'a$++a'(e Le3' a)$+)a A%e)$ <1404-14?2@, +e(aa )ega+ %ea'$ *e'ga)a.a' Man can do all things if the# will ; Re'a$++a'(e *e'ga#a.a' .e!aa *a'"+$a "')".
*e*a'6aa).a' .e*a*!"a' a' !e'ge)a&"a''/a %ag$ !ea/a'a' .e!aa +e+a*a Ma'"+$a &e'a.'/a *e'#aa'$ .e&$"!a' +e(aa a.)$6 *e*$.$.a' .e!e')$'ga' "*"* %".a' &$"! %e+e'a'g-+e'a'g aa* %ee'gg" *3a a' $*" !e'ge)a&"a' $ *e'aa ga$'g Ma'"+$a &a"+ %e!ea' a.)$6 aa* .e&$"!a', %".a' +$6a) !a+$6 +ea/a !a+a& !aa )a.$ Na*"', *a'"+$a *e'#a$ !"+a) +egaa &a aa* .e&$"!a' a)a" A')3!3+e')$+*e
Ma'"+$a e'a$++a'(e &a"+ %ea'$ *e*"#$ $$'/a +e'$$, *e'g")a*a.a' .e*a*!"a''/a aa* %e6$.$ a' %e)$'a. +e(aa %e)a'gg"'g #aa%, *e'g&a+$.a' .a/a +e'$ a' *e'gaa&.a' 'a+$%'/a .e!aa +e+a*a Ke$'g$'a' *a'"+$a "')". *e'3'#3.a' $$ %a$. a$ .e$'a&a' #a+*a'$ *a"!"' .e*a*!"a' $')ee.)"a-$')ee.)"a'/a Ke$'g$'a''/a $)" $)"a'g.a' aa* %e%aga$ .a/a +e'$ +a+)a, +e'$ ".$+, +e'$ !a&a), +e'$ *"+$( a' a$'-a$' E.+!e+$ a/a .e*a*!"a' *a'"+$a )e"+ %e.e*%a'g +a*!a$ +aa) $'$ +e&$'gga $ 7a*a' *3e' $'$ !"' )$a. aa ag$ +eg$ .e&$"!a' *a'"+$a /a'g )$a. $)3'#3.a'
D Teri-teri Arsitektur Renaissance
Pe.e*%a'ga' )e3$ a+$)e.)" /a'g $!a.a$ !aa a+$)e. !aa *a+a
Re'a$++a'(e !e(a/a %a&a %a'g"'a' *ee.a &a"+ *e'#a$ +a)" %ag$a' a$ +"a)" )a)a a)"a' /a'g e%$& )$'gg$ Mee.a .e*%a$ !aa +$+)e* !3!3+$ *a)e*a)$+ Y"'a'$ +e&$'gga )$*%" !e'ge)$a' a+$)e.)" aaa& *a)e*a)$.a /a'g $)e#e*a&.a' aa* +a)"a'-+a)"a' "a'g Pe'ge*%a'ga' )e3$-)e3$ Re'a$++a'(e %a'/a. *e'ga(" !aa 6a+a6a& /a'g $%"a) 3e& Pa)3, P/)&ag3a+ a' A$+)3)ee+ Te3$ Pa)3 *e$&a) %a&a .e$'a&a' aa*$ *"'(" *ea"$ aa'/a ga$+, $'g.aa', a' !e*".aa' /a'g
a+a !e'ge*%a'ga' a+$3 !e%a'$'ga' /a'g
*e*%e')". a+a %ag$ !3!3+$-!3!3+$ a+$)e.)"a e'ga' *e'(3%a !e&$)"'ga' Ma)e*a)$+ "')". *e*%e')". +"a)" /a'g E+)e)$+ Te3$ A$+)3)ee+ *e'ge*".a.a' )e3$ "a'g +e%aga$ )e*!a) a' )e%a)a+'/a
K3+*3+ /a'g .e*"$a' %e.e*%a'g +a*!a$ e'ga' )$*%"'/a .3'+e!;R"a'g Ca)e+$a'; Te3$ $'$ *e'/a)a.a' %a&a !a'#a'g, e%a a' .e)e%aa' *e*%e')". "#" .e)ea)"a' ge3*e)$+ +e!e)$ g$ "a a)a" )$ga $*e'+$ <.3'+e! ge3*e)$ "a'g@ Ga%"'ga' a$ %e%ea!a )e3$ )ea&"" e'ga' )e3$ V$)"$"+ *e'g&a+$.a' )e3$ P3!3+$ !aa Re'a$++a'(e /a'g *e'g")a*a.a' KEHARM5NISAN
Proporsi,
Aaa& !e%a'$'ga' a')aa )$a!-)$a! $*e'+$ +e&$'gga *e'g&a+$.a' .e+e$*%a'ga' $*e'+$ Te3$ $'$ $)ea!.a' %ea+a !aa !e'ea!a' )"%"& *a'"+$a *ea"$ +$+)e*-+$+)e* ge3*e)$+ a' *a)e*a)$+ /a'g *e'g&a+$.a' %e')".-%e')". /a'g "'$. a' +$+)e*-+$+)e* "'$e+a Te3$ P3!3+$ /a'g $)ea!.a' A'ea Paa$3 <1=08 > 1=80@ *e'ega+.a' aa'/a )"#"& %"a& "a'g /a'g !a$'g $'a& !3!3+$'/a,
/a$)" %e"!a T"#"& e')". De'a& R"a'g-R"a'g /a'g Iea; <L$&a) Ga*%a@ Sea$' $)" Paa$3 *e'g"+".a'
%e%ea!a (aa "')". *e'e')".a' .e)$'gg$a' /a'g %e'a, "')". "a'g-"a'g /a'g *e*$$.$ a'g$)-a'g$) a)a, )$'gg$ "a'g +e&a"+'/a 19 e%$& %e+a a$ !aa e%a'/a Paa$3 *e'gg"'a.a' P/)&ag3a+ "')". *e'e')".a' )$'gg$'/a "a'g e'ga' *e'gg"'a.a' *a)e*a)$.a, ge3*e)$ a' &a*3'$
MATEMATIS : C > > A C C *$+a'/a 1,2,9 a)a" B,,12 GE5METRIS : C > > A C eg 1,2,4 a)a" 4,B, HARM5NIK : C > > A C A eg 2,9,B a)a" B,8,12
H"."* P/)&ag3a+ *e'/a)a.a' %a&a +egaa +e+"a)" $a)" *e'"") a'g.a-a'g.a; Pa)3 *e'ge*%a'g.a' e+)e)$.a P/)&ag3a+ )e')a'g a'g.a-a'g.a *e'#a$ !3!3+$ e+)e)$.a e'ga'
*e'($!)a.a' +eg$e*!a)-+eg$e*!a) %"#" +a'g.a a' ."%"+-."%"+ !e'$'g.a)a' a'g.a +ee&a'a "')". *e'($!)a.a'
!e'a*%a&a'-!e'a*%a&a' /a'g "a *a"!"' 9 $!a) Dee) a'g.a 1, 2, 4 , 8, a' 1, 9, , 2? $'$ *e'g"'g.a!.a'
+)".)" aa* /a'g &a*3'$+ Te3$ Re'a$++a'(e *e'ge*%a'g.a' a+$3-a+$3 )e+e%") )$a. &a'/a !aa $*e'+$ +e%"a& "a'g a)a" 6aae, )e)a!$ #"ga $ aa* !3!3+$-!3!3+$ .a$)a' "a'g-"a'g a$ +"a)" "")a' "a'g-"a'g a)a" +"a)" e'a& .e+e""&a'
Te3$ $'$ *e'ge*".a.a' )e')a'g .e+e$*%a'ga' aa* %e')"., $*e'+$ a' a+$3 Ke+e$*%a'ga' $'$ $%"a) *ea"$ +"a)" /a'g S$*e)$+ a)a" A+$*e)$+ S$*e)$+ aaa& .a+"+ +!e+$a a$!$'+$!‟ ‟
.3&ee' )$a!-)$a! ee*e' Da$ +$*e)$ $'$ $&a+$.a' +"*%"-+"*%" a)a" a$+, /a'g a!a) *e*%e$.a'‟
.e+a' 63*a a'
e$g$"+ S$*e)$ aa* A+$)e.)" Re'a$++a'(e, *e'#a$ : S$*e)$ e'ga' !$'+$!-!$'+$! E+)e)$.a Me*!e&a)$.a' .e+eaa+a' <&a*3'$@, +e!e)$ /a'g $!a.a$ 3e& Paa$3 a)a" *e*!e&a)$.a'
.e."a)a' +$*%3-+$*%3 %a'g"'a' e$g$"+ +e!e)$ .a/a-.a/a M$(&ea'ge3 S$*e)$ e'ga' !$'+$!-!$'+$! K3'+)".)$6 Me'gg"'a.a' a+$3'a$)a+ e'ga' a)"a'-a)"a' +)a)$. "')". *e*%e')". %e')a'g +ee&a'a,
a'g.a, %"+", 3*e a' a$'-a$'
Geometri.
Ge3*e)$ !aa )e3$ Re'a$++a'(e )e&aa! %e')"., $*e'+$ a' a+$3 *e'ea!.a' !e'e.a)a' )e&aa! !3!3+$ *ea"$ +)".)" )"%"& *a'"+$a /a'g $)ea!.a' !aa ee*e'-ee*e' a+$)e.)" A'a3g$ a')aa !3!3+$ )"%"& e'ga' %a'g"'a' *e'#a$.a' a+$)e.)" *e*!"'/a$ !e%e'a&aaa' $+)$a& 6aae ,‟
."$)
%a'g"'a' , +.ee)3' , +e)a /a'g &"%"'ga' a')aa "."a', %e')". a' gea. %e"!a +.aa *a'"+$a ‟ ‟ ‟
Perspektif
Te3$ Pe+!e.)$6 !aa *a+a Re'a$++a'(e $aa$ 3e& "'ee+(&$ /a'g *e'ea!.a' !e+!e.)$6 aa* !e'ge*%a'ga' a+$)e.)" )e&aa! R"a'g a' e')". Ha $'$ )a*!a. !aa‟ .a/a'/a P$a77a De
Ca*!$3g$3 $ R3*a Pe'ge*%a'ga' !$'+$! !e+!e.)$6 $'$ #ea+ $!e'ga"&$ 3e& !e*a&a*a' %a" )e&aa! .a$a& 3!)$.
Teknologi
Te.'33g$ +a'ga) *e'"."'g aa* !e'ge*%a'ga' .3'+e!-.3'+e! a' )e3$ a+$)e.)" Re'a$++a'(e Pe)a*a aaa& $*" !e)".a'ga' /a'g *e'a!a) .e*"a&a' .ae'a !e'e*"a' )e.'$. !e'/a#$a' +)ee3)3*/ .a/a De3*e <1=10>1=?0@ Te.'$. $'$ a!a) *e'gga*%a.a' !e*%"a)a' %"+" <a")$'g@‟
e'ga' %a)"
!3)3'ga' Ha $'$ .e*"$a' $.e*%a'g.a' !"a 3e& G3))6$e Se*!e <1809-18?@ e'ga' )e3$ )e')a'g )e.)3'$. Se*!e *e'ga)a.a' %a&a %a&a+a a+$)e.)" aaa& %a&a+a )a'ga' /a'g !e"#"a''/a aaa& )e.)3'$. +ea'g.a' "a'g !e" $"'g.a! *ea"$ +)ee3)3*$. a&a+a )a'ga' $'$ *e$!")$ (aa
*e'/a*%"'g "'+" .3'+)".+$ Ke"a aaa& $*" %a'g"'a' /a'g *e'ge"a.a' )$!e-)$!e "*a&, $$.")$ e'ga' !e.e*%a'ga' !ea)"a' a' %a." %a'g"'a'
E
P$'+$! .e$'a&a' a' .3'+e! e+a$' a+$)e.)" /a'g $ #a$.a' +e%aga$ a+a a("a' %ag$ a+$)e. e'a$+a'+ aaa& +e%aga$ %e$.") :1 $rder a)a" .e)ea)"a' %ea)$ .e)ea)"a' aa* *e*$$& .3*!3'e', .3'+$+)e' aa* +.aa, 3g$.a &"%"'ga' a')a.3*!3'e',*3", +%
2 Eurithm# aaa& .e$'a&a' a' .e+ea+$a' a')a .3*!3'e' a+$)e.)" /a'g
a.&$'/a*e*%e')". .e+a)"a' a+$)e.)3'$+ a' !3!3+$ /a'g $'a& +e)a +e+"a$ a')aa $*e'+$ e%a, )$'gg$, a' .eaa*a' "a'g
9 %#mmetr# aaa& .e+e$*%a'ga' a')a %ag$a' %a'g"'a'
4 &ropriet# aaa& .e)e!a"a' a')aa ga/a a)a" !$'+$! %e')". )e)e')" /a'g *e'#a$.a' %a'g"'a' *e*$$.$ +3+3. a+$)e.)" /a'g +e+"a$ a' .3'+$+)e'
= Econom# *e'"'#".a' *a'a#e*e' !ea.+a'aa' /a'g %a$. a' %$/a/a /a'g *a+". a.a
F. Tk% Arsitek
Gere&a Basi#ika 't. Petrus di Rma ()atikan*
Pe*%a'g"'a' gee#a a+$$.a $'$ *"a$ )a&"' 1=0B, "')". *e'gga')$.a' +e%"a& gee#a /a'g +"a& %e"*" 1200 )a&"', /a'g %e$$ $a)a+ *a.a* S) Pe)"+ <a*a' K$+)e' Aa@ Se)ea& !aa a+$)e. %e+a$'g "')". *e'ga#".a' a'(a'ga''/a, !e*e'a'g'/a aaa& D3'a)e a*a')e Ke*"$a' !aa a+$)e. a$''/a +e!e)$ Ra66ae3 a' M$(&aea'ge3 %e"a'g.a$ *ea.".a' !e"%a&a' % e+a Ke)$.a Ka)&ea $)" +ee+a$ $%a'g"' !aa )a&"' 1B29, &a'/a ."%a& %e+a'/a +a#a a'(a'ga' M$(&aea'ge3 /a'g *e'/e"!a$ e'(a'a a+$
'ubah Rancangan Michelangelo
ag$a' aa* a+$$.a Sa')3 Pe)"+ %e"."a' 18B *e)e !a'#a'g %ag$a' )e'ga&'/a, +e)a 19? *e)e !a'#a'g .e"a %ag$a' )a'ga''/a K"%a& U)a*a <)e'ga&@ /a'g
$a'(a'g 3e& M$(&ea'ge3 %eaa !aa .e)$'gg$a' 120 *e)e a$ a)a+ a')a$ %a+$$.a Le%a a$ ."%a& $'$ +e'$$ aaa& 42,=B *e)e
P$')" *a+". %a+$$.a /a'g !a$'g .a'a' $+e%") P3)a Sa')a <P$')" S"($@ /a'g &a'/a %3e& $%".a 3e& Pa"+ e'ga' #aa' *e'ge)".'/a *e'gg"'a.a' Pa" Pea.
+e)$a! 2= )a&"' +e.a$ +e%aga$ )a&"' J"%$e"* Pe*%".aa' P$')" +"($ /a'g )ea.&$ aaa& )a&"' 2000 .e*a$' +ea*a 1 )a&"' !e'"& *"a$ )a'gga 24 De+e*%e 1 > 0B Ja'"a$ 2001
&ia((a %t. &ietra dilihat dari atas )ere*a %an &ietra +)ere*a %anto &etrus
&ia((a %t. &ietra dilihat dari atas )ere*a %an &ietra +)ere*a %anto &etrus
D$ +e%ea& .a'a' %ag$a' aa* gee#a )ea!a) !a)"'g P$e)a;, .a/a M$(&ea'ge3 /a'g $$'"'g$ 3e& .a(a a')$ !e"" $*a'a *e'gga*%a.a' .e+e$&a' *e'aa* a$ "'a Ma$a /a'g +ea'g