staj raporu

1

BÖLÜM1 KURULUŞ HAKKINDAKİ GENEL BİLGİLER ... 3

1.1 KOÇ HOLDİNG A.Ş... 3

1.2 KURULUŞUN ADI VE ADRESİ ... 4

1.3 FİRMANIN TANITIMI ... 5

1.4 FİRMANIN TARİHÇESİ ... 7

1.5 BULAŞIK MAKİNESİ İŞLETMESİNİN TANITIMI... 11

1.6 ŞİRKETİN TÜRÜ VE HİSSEDARLARI ... 13

1.7 PERSONEL BİLGİLERİ ... 14

1.8 FİRMANIN ÜRETTİĞİ ÜRÜNLER ... 15

1.9 FİRMANIN TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ YERİ ... 16

DÜNYADAKİ DURUM ... 16

TÜRKİYEDEKİ DURUM... 18

1.10 FİRMANIN YURT İÇİ VE YURT DIŞI PAZAR PAYI BİLGİLERİ ... 20

1.11 ORGANİZASYON ŞEMASI ... 21

1.12 BİRİMLERİN YETKİ VE SORUMLULUKLARI... 25

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI ... 25

ÜRETİM YÖNETİCİSİ ... 26

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİCİLİĞİ ... 26

ÜRETİM MÜHENDİSLİĞİ YÖNETİCİLİĞİ ... 27

MALİ İŞLER YÖNETİCİLİĞİ ... 28

ÜRÜN GELİŞTİRME YÖNETİCİLİĞİ ... 30

KALİTE GÜVENCE YÖNETİCİLİĞİ ... 31

OTOMASYON VE BİLGİ SİSTEM YÖNETİCİLİĞİ ... 32

ÜRETİM PLANLAMA YÖNETİCİLİĞİ ... 33

ÜRÜN DİREKTÖRLÜĞÜNE BAĞLI TAKIMLAR ... 34

2. ÜRETİM BİLGİLERİ ... 35

2.1 ÜRETİMİN GERÇEKLEŞMESİNE KATKIDA BULUNAN GİRDİLER ... 35

2.1.1 Hammadde:... 35 2.1.2. Makine ve Teçhizat: ... 36 2.1.3. Enerji:... 45 2.1.4. İşgücü: ... 46 2.1.5. Bilgi: ... 47 İÇİNDEKİLER

2

2.1.6. Sermaye: ... 47

2.2 KURULUŞUN TEDARİKÇİLERİ VE İLİŞKİLER ... 47

2.3 TESİS YER SEÇİMİ VE YERLEŞİM PLANI ... 53

3. ÜRETİM VE PLANLAMA FALİYETLERİ ... 57

3.1 ÜRETİM KARARLARI ... 57

3.2 KAPASİTE ... 58

3.3 ÜRETİM SİSTEMLERİ ... 58

3.3.1 AKIM TİPİ ÜRETİM SİSTEMİ ( FLOW SHOP)... 59

3.3.2 GÖREV TİPİ ÜRETİM SİSTEMİ ( JOB SHOP) ... 59

3.3.3 YALIN ÜRETİM ... 60

3.3.4 TAM ZAMANINDA ÜRETİM ( JIT ) ... 60

3.4 ÜRETİM PLANLAMA FALİYETLERİ ... 61

3.5 STOK ... 62

4. KALİTE KONTROL ÇALIŞMALARI ... 65

5. YAZILIM VE DONANIM ALT YAPISI ... 72

7. KURULUŞUN MALİYET YAPISI ... 74

7.1 BİRİM MALİYETİN HESAPLANMASI ... 76

7.2 BAŞABAŞ NOKTASI ANALİZİ ... 80

7.3 FİYATLARDAKİ DALGALANMALAR VE ÜRETİM MİKTARLARI ... 82

8. YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI ... 84

9. PROSES DİYAGRAMI ... 87

10. YAZ STAJININ DEĞERLENDİRİLMESİ ... 87

3

BÖLÜM1 KURULUŞ HAKKINDAKİ GENEL BİLGİLER

1.1 KOÇ HOLDİNG A.Ş

Temelleri 1926 da atılan Koç Holding, 80 yılı aşan yolculuğunda değişimin hep bir adım önünde giderek sadece Türkiye’nin değil Avrupa’nın da en büyük ve başarılı gruplarından birisidir.Tüm faaliyetlerinde uluslar arası standartlara uyum ve sürekli gelişim amacını izleyen Koç Topluluğu ülkesinde yakaladığı başarıyı dünyada yakalamayı hedefleyen bir şirkettir. Topluluk; 27 ülkede 100’den fazla şirketi bünyesinde barındırıyor. Dünya genelinde 70.000 çalışan,Türkiye’de 11.000 yetkili satıcısıyla 4 ana iş alanına odaklanılmıştır.

 Dayanıklı tüketim Arçelik A.Ş  Enerji Tüpraz ,Aygaz,Opet,Entek

4

1.2 KURULUŞUN ADI VE ADRESİ

ARÇELİK A.Ş BULAŞIK MAKİNESİ İŞLETMESİ

ADRES: Altınordu Cad. No:5 Organize Sanayi Bölgesi

06931 SİNCAN/ANKARA

TELEFON: (312) 589 20 20

FAXS: (312) 267 05 99 WEB : www.arçelik.com.tr

5

1.3 FİRMANIN TANITIMI

Dayanıklı tüketim ve tüketici elektroniği sektörlerinde üretim, pazarlama ve satış sonrası destek hizmetleri ile faaliyet gösteren Arçelik A.Ş. yaklaşık 19.000 çalışanı, Türkiye, Romanya, Rusya ve Çin'de 11 üretim tesisi, dünyanın dört bir yanındaki satış ve pazarlama organizasyonu ve kendisine ait 10 markasıyla (Arçelik, Beko, Grundig, Altus, Blomberg, Elektrabregenz, Arctic, Leisure, Flavel ve Arstil) 100’den fazla ülkede ürün ve hizmet sunmaktadır.

Vizyonuna paralel olarak “Sürdürülebilir Gelişim” yaklaşımı ile hareket eder. Arçelik A.Ş., çevreyi ve doğal kaynakları korumayı, sürdürülebilir kılmayı tüm faaliyetlerinde benimsemiştir.Arçelik A.Ş., hedefi ; yüksek verime sahip, daha az enerji ve kaynak harcayan, teknoloji ve tasarımda yenilikçi, kullanımı kolay ürünler geliştirmeyi ve tüketicilere sunmaktır.

Arçelik A.Ş., “ürün hayat çevrimi” boyunca çevre etkilerinin kontrol altına alınmasını, tasarım aşamasından başlayan bir süreç olarak ele almakta, bu amaca hizmet edecek Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri yürütmektedir.Tüm süreçlerde Toplam Kalite felsefesini esas alan Arçelik A.Ş., faaliyetlerini Kalite Yönetimi, Çevre Yönetim Sistemi, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri ile birlikte bütünleşik bir şekilde yönetmektedir.Uluslararası standartlarda, ürün tasarımı, yüksek üretim teknolojisi ve kalitesine sahip olan Arçelik A.Ş., İşletmelerinde TPM ve Altı Sigma Metodolojilerini uygulayarak, maliyet azaltma, kalite ve süreç iyileştirme projeleri gerçekleştirmekte ve esnek üretim yapısıyla her geçen gün rekabet üstünlüğünü daha da artırmaktadır.

2010 yılında “Çevreci Üretim” sloganıyla Arçelik A.Ş. İşletmelerinin su, enerji tüketimi ve atıkların azaltımına yönelik birçok proje gerçekleştirmiştir.Arçelik A.Ş. İşletmeleri "Enerji Verimli" alanlardır. Verimlilik çalışmaları kapsamında, dünyada beyaz eşya sektöründe ilki gerçekleştiren Arçelik A.Ş.'nin Türkiye'deki 8 üretim tesisi enerji verimliliği (Energy Efficiency in Green Factories) ''Gold Certificate" belgesine sahiptir.

Şirket başta Batı Avrupa olmak üzere ana ihracat pazarlarında yeni dağıtım kanallarına girerek, sektöründe Pazar payını en çok arttıran şirketlerden biri olmuş, özellikle İngiltere ve Romanya’da önemli kazanımlar elde etmiştir. İngiltere’de altı ana beyaz eşya ürün grubundaki payını %9’dan %15’e çıkaran Arçelik A.Ş. , pazardaki ikinciliğini

6

sağlamlaştırmış; Romanya’daki payını ise %35’e çıkararak, uzak ara liderliğini devam ettirmiştir.

ARÇELİK A.Ş. BÜNYESİNDEKİ MARKALAR ;

 Arçelik: Türkiye’de marka denince ilk akla gelen isim olan Arçelik, Türkiye beyaz eşya sektörünün, lider, yenilikçi ve teknolojik üstünlüğe sahip markasıdır. Beyaz eşya, ankastre ürünler, elektronik ürünler, klima, hazır mutfak, küçük ev aletleri ile geniş bir ürün yelpazesine ve Türkiye’nin en güçlü satış ve servis ağına sahiptir.

 Beko: Yurtdışında ve Türkiye’de solo, ankastre beyaz eşya, küçük ev aleti, klima ve elektronik ürünleri ile akıllı çözümler sağlayan, çok geniş bir tüketici kitlesinin ihtiyaçlarını karşılayan markadır. İngiltere’de soğutucuda %19, dondurucuda %16, fırında %12 pazar payı ile lider konumdadır.

 Blomberg: Alman orjinli 127 yıllık köklü bir marka olan Blomberg solo ve ankastre beyaz eşya ürün gamına sahiptir.

 Arctic: Romanya orjinli, %99 bilinirliğe sahip köklü ve yerel markadır. %30’un üzerindeki pazar payı ile Romanya beyaz eşya pazarının lideridir.  Grundig: Alman orjinli, Türkiye ve Avrupa pazarında bilinirliği yüksek, 65

yıllık güçlü elektronik markasıdır. Tüketici elektroniği ve kişisel bakım ürünlerinden oluşan zengin bir ürün gamına sahiptir.

 Altus: Dayanıklı tüketim ihtiyaçlarını en ekonomik şekilde karşılamak isteyen tüketicilerin markasıdır.

 Flavel: İngiltere ve İrlanda pazarının beyaz eşya markalarından biri olan Flavel’in ürün yelpazesinde solo ve ankastre beyaz eşya ürünleri bulunmaktadır.

 ElektraBregenz: Avusturya orjinli, 117 yıllık köklü ve yerel bir markadır. Kendi ülkesinin beyaz eşya sektörünün en bilinen markalarından biridir.

 Leisure: İngiltere solo pişiriciler pazarının geleneksel markasıdır.Ürün gamında klasik ve çağdaş çizgide tasarlanmış gazlı ve elektrikli kuzineler ile ankastre ürünler bulunmaktadır.

 Arstil Mobilya: Mobilya ve ev tekstilinde zengin ürün yelpazesine sahip markadır.

7

ARÇELİK A.Ş. ÜRETİM TESİSLERİ ;

 Buzdolabı İşletmesi - Eskişehir/TÜRKİYE

 Çamaşır Makinesi İşletmesi - Tuzla/İstanbul/TÜRKİYE  Pişirici Cihazlar İşletmesi - Bolu/TÜRKİYE

 Bulaşık Makinesi İşletmesi - Ankara/TÜRKİYE

 Elektrik Motorları İşletmesi - Çerkezköy/Tekirdağ/TÜRKİYE

 Çamaşır Kurutma Makinesi İşletmesi - Çerkezköy/Tekirdağ/TÜRKİYE  Kompresör İşletmesi - Eskişehir/TÜRKİYE

 Elektronik İşletmesi - Beylikdüzü/İstanbul/TÜRKİYE

 Buzdolabı ve Çamaşır Makinesi İşletmesi - Kirzhacah/RUSYA  Soğutucu Cihazlar İşletmesi - Gaesti/ROMANYA

 Çamaşır Makinesi İşletmesi - Changzahou/ÇİN

1.4 FİRMANIN TARİHÇESİ

Arçelik, 1955 yılında Vehbi Koç tarafından kurulan Türkiye merkezli bir beyaz eşya ve teknoloji şirketidir. Türk Beyaz Eşya Sektöründe ilk adımları atan Arçelik, 1959'da ilk çamaşır makinesini, 1960'da ilk buzdolabını üretmiştir. 1968 yılında Çayırova tesislerine taşınmış, 1970'li ve 80'li yıllarda ürün gamını süratle genişleterek 1975'de Eskişehir Buzdolabı, 1979'da İzmir Elektrikli Süpürge, 1993 yılında Ankara Bulaşık Makinesi işletmeleri faaliyete geçirilmiştir.

1999 büyüme ve yeniden yapılanma yılı olmuştur. Haziran ayında, pişirici cihazlar üretimi yapan Ardem'in ardından, aynı yıl Aralık ayında Türk Elektrik Endüstrisi A.Ş., Atılım ve Gelişim Pazarlama A.Ş. tek tüzel kişilik olarak Arçelik A.Ş çatısı altında birleştirilmiştir.

8

Ocak 2001 tarihi itibariyle Beko Ticaret tarafından yürütülen Beko markalı ürünlerin yurt içinde pazarlanması ve satışı Arçelik A.Ş. tarafından yürütülmeye başlanmıştır. Üretim ve satış/pazarlama faaliyetlerinin tek elden yönetimini sağlayan yeni organizasyon modeli ile faaliyetlerin eşgüdümlü yürütülmesine ve verimlilik artışına imkan tanıyan bir yapı oluşturulmuştur. Ar-Ge merkezinin yarattığı ve tüm dünyada yankı uyandıran Orbital Çamaşır Makinesi ile 1998 yılında ilk Teknoloji Büyük Ödülü, 1999 yılında ise MQM-Motor Hata Tanılama projesi ile 2. Teknoloji Büyük Ödülü kazanılmıştır.

İletişim ve Bilgi Sistemleri teknolojisinde yaşanan hızlı gelişim, sektörde "akıllı ürünler" ve "ev otomasyonu"nu gündeme getirmiştir. 2000 yılında bu konuda dünyada öncü teknolojiler geliştiren şirketler ile işbirliğine gidilmiştir. Bu çalışmaların bir ürünü olarak Türkiye'nin ilk internet üzerinden erişilebilir buzdolabı geliştirilmiştir. Geleceğin evi tasarlanarak satışa sunulan "Akıllı Yaşam" ürünleri, internet üzerinden ve telefon tuşları kullanmadan sesle kumanda edilebilmektedir. Geleceğin evinde, teknolojik altyapısı tümüyle Arçelik tarafından geliştirilen buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve klima birbirleriyle entegre olarak çalışmakta ve hayatı daha da kolaylaştırmaktadır.

2000 yılında alınan bir önemli karar da, hazır mutfak sektörüne girmek olmuştur. Türkiye'nin en büyük özel sektör şirketi ve en tanınmış firması olan Arçelik'in 2003 yılı konsolide net satışı 1,915 milyon Euro'dur.

2003 yılında 72 milyon Euro konsolide yatırım harcaması gerçekleştirilmiş, Ar-Ge harcamalarının ciro içindeki payı %1,1 olmuştur. Ürün geliştirmedeki başarılarını teknoloji geliştirmeye de taşıyan Arçelik, Avrupa Beyaz Eşya sektöründe, enerji, su ve ses seviyelerinde en verimli noktaları hedefleyen teknolojik yeniliklere odaklanmıştır. Ulaşılan AA sınıfı ürünler bunun en belirgin göstergesi olmuştur. Ayrıca ürünlerin estetik görünümü için Avrupa'nın en önemli dizayn şirketleriyle ortak çalışmalar yapılmaktadır.

Arçelik'in Çamaşır Makinesi ve Buzdolabı İşletmeleri, 2003 yılında, Türkiye Kojenerasyon Derneği tarafından, Gaz Motorlu Kojenerasyon Tesisleri kategorisinde "En Başarılı Tesis" ödülünü almıştır.

Şirket, ulaşılan AA sınıfı ürünler bunun en belirgin göstergesi olmuştur. Ayrıca ürünlerin estetik görünümü için Avrupa'nın en önemli dizayn şirketleriyle ortak çalışmalar yapılmaktadır. Arçelik'in Çamaşır Makinesi ve Buzdolabı İşletmeleri, 2003 yılında, Türkiye Kojenerasyon Derneği tarafından, Gaz Motorlu Kojenerasyon Tesisleri kategorisinde En

9

başarılı tesis ödülünü almıştır. Fikri haklar konusunda yaratılan teknolojik yenilikler, patentlerle koruma altına alınmıştır. Şirket, Türkiye'de son üç yılda yapılan toplam patent başvurusunun %10'unu gerçekleştirmiştir. Üniversite-Sanayi işbirliği ile endüstriyel tasarım konusunda başarılı projeler geliştirilmektedir.

Hazır Mutfak sektöründe kısa sürede başarılı bir konuma gelen Arçelik, bu alandaki tecrübe ve imkanlarını ankastre ürünler üzerine yoğunlaştırmıştır. Avrupa'da önemli bir pazara sahip ankastre mutfak konseptinin Türkiye'de de önem kazanmasıyla bu alana ciddi yatırımlar yapan Şirket, yaygın yetkili satıcı ve servis teşkilatıyla tüketicilerinin karşısına iddialı çıkmaktadır. Model sayısı 46'dan 82'ye ulaşan ankastre ürün gamı, estetik görünümleri ve teknolojik üstünlükleriyle tüketici beklentilerini aşmaktadır.

Birçok çevre ve enerji ödülüne layık görülen Arçelik, kaliteli ürün ve hizmetler sunmakla kalmamakta, toplumsal sorumlulukları doğrultusunda katma değer yaratacak eğitim, sanat, kültür, çevre ve spora yönelik faaliyetlerini de başarı ile sürdürmektedir.

Şirket, 2006 yılında konsolide satış gelirlerini bir önceki yıla oranla %11,4 artışla 6,3 milyar YTL’den 7 milyar YTL’ ye yükseltmiştir. Yurt dışı satışlarının konsolide ciro içindeki payı ise %48’e ulaşmıştır.

2006 yılını, beyaz eşya üretimini, bir önceki yıla göre %23 oranında artırarak, yaklaşık 10 milyon adetle kapatan Arçelik A.Ş., konsolide yurt dışı beyaz eşya satış adetlerinde de bir önceki yıla göre %24 artış sağlayarak 6,5 milyon adede ulaşmıştır.

Şirket, Ekim 2006’da, Rusya’da, Buzdolabı, Çamaşır Makinesi ve Televizyon üretim tesislerinin resmi açılışını gerçekleştirmiştir.

Arçelik A.Ş. yurt içinde beyaz eşya sektöründe Arçelik, Beko ve Altus markalarıyla liderliğini güçlendirirken, yurt dışında da başta Beko ve Blomberg olmak üzere diğer markaları ile büyümeye devam etmektedir. Şirket, uluslararası satış cirosunun yaklaşık %80’ini markalı satışlarla gerçekleştirmektedir. Bağımsız araştırma kuruluşu GFK tarafından yapılan; Avrupa, Türkiye ve Rusya olmak üzere 27 ülkeyi kapsayan analize göre, bu coğrafyada Arçelik A.Ş.’nin markalarıyla elde ettiği pazar payının %10 seviyesine ulaştığı belirlenmiştir.

Şirket, Türkiye pazarında kurmuş olduğu satış-dağıtım modelini de ihraç etmektedir. Türkiye sınırları dışında; Sırbistan’dan Moğolistan’a, Ukrayna’dan Lübnan’a uzanan bir coğrafyada 200’e yakın sadece Beko markalı ürünlerin satıldığı “Özel Mağazalar” mevcuttur.

10

Mart 2006’da Beko markalı çamaşır ve bulaşık makineleri ile Çin’e ilk ihracat gerçekleşmiştir. Arçelik A.Ş., Kasım 2006 itibariyle Çin’de 7 eyalette, 4 zincir mağaza ve 46 satış noktasında dört bin adedin üzerinde ürün satışı yapmıştır. Çin’e ihracatı takip eden aylarda dünyanın en büyük beyaz eşya pazarı olan ABD’ye de bulaşık makinesi ihraç edilmiştir.

Sektördeki konumunu daha da güçlendirmeyi amaçlayan Arçelik A.Ş., Ekim 2006’da Beko Elektronik A.Ş.’deki %22,36 hisse oranını %72,46’ya yükselterek şirketin en büyük hissedarı olmuştur.

Arçelik A.Ş. 2005 yılında kapasite artışı ve yeni ürün geliştirme için toplam 153 milyon Euro yatırım harcaması yaparken, bu rakam 2006 yılında 181 milyon Euro olarak gerçekleşmiştir.

Bugüne dek 300’ü aşan patentin ve uluslararası platformda verilen 34 ödülün sahibi olan Arçelik A.Ş., 2006 yılında da yenilikçi yaklaşımıyla patent alanındaki üstünlüğünü göstermiştir.

Yıllardır kararlılıkla, disiplinle, doğru stratejilerle ve tutarlı vizyonuyla sektörde daima öncülüğünü koruyan Şirket, 2006 yılında pek çok “ilk”e imza atmayı başarmıştır. 7 kg. az kirli çamaşırı sadece 30 dakikada, üstün su tasarrufuyla mükemmel yıkayan dünyanın en hızlı çamaşır makinesini üretmeyi başaran Arçelik A.Ş.; 12 kişilik tam kapasite bulaşığı 58 dakika gibi çok kısa sürede A performansı ile yıkama özelliğine sahip olan dünyanın en hızlı bulaşık makinesine de imza atmıştır. 2006 yılında yaşanan ilklerden biri de, Eskişehir İşletmesi’nde, Türkiye’nin ilk gardırop tipi buzdolabı üretim tesisinin hizmete girmesi olmuştur. Türkiye’nin patent şampiyonu Şirket, “IF Design” ödüllü Türk kahve makinesi “Telve”den sonra, aynı ürünün ev tipi modeli olan Mini Türk Kahve Makinesini de tüketicilerinin beğenisine sunmuştur.

Arçelik A.Ş. ülkemizin kalkınması için ekonomik alanda olduğu gibi, sosyal alanlarda da faaliyetlerini sürdürmektedir. Üzerine düşen sorumlulukların bilinci ve “sürdürülebilir gelişime katkı” anlayışı doğrultusunda, 2006 yılında da eğitim, çevre, spor, kültür ve sanat alanlarında pek çok önemli projeyi gerçekleştirmiştir.

2008 yılında ise Türkiye’nin ilk Çamaşır Kurutma Makinesi İşletmesi Çerkezköy’de üretime başladı. “Dünyada bir ilk” olma özelliği taşıyan “Divide&Cool (DAC): Bölünebilir

11

Soğutma Teknolojisi” pazara sunuldu. Beko Elektronik A.Ş.'nin ticari unvanı ise Grundig Elektronik A.Ş. olarak değiştirildi.

2009 yılına gelindiğinde Arçelik Klima Akademisi açıldı. Arçelik A.Ş. ile Grundig Elektronik A.Ş. birleşmesi tamamlandı. Türkiye’nin ilk 4 kapılı buzdolabı üretildi. A enerji sınıfından %30 daha tasarruflu “Dünyanın En Az Enerji Harcayan, “Hızlı 14 programlı” ve “Dünyanın İlk En Hızlı” çamaşır makinesi üretildi. Maksimum soğutma ve ısıtma performansı sergilerken, A sınıfı klimalara göre %60 daha verimli çalışan Arçelik “Super Invertech” klimalar pazara sunuldu. %45 daha az elektrik harcayan ve çevreye duyarlı Arçelik Eko panel LCD TV'ler tüketicilerin beğenisine sunuldu.

Beko, Avrupa Basketbol Şampiyonası EuroBasket 2009'a, Rusya Gençler Buz Hokeyi Ligi'ne, Almanya Basketbol Ligi ''Basketball Bundesliga''ya, FIBA Asya Basketbol Şampiyonası’na sponsor oldu.

2009 yılı içinde Arçelik A.Ş. ve Koç Sistem'in birlikte geliştirdiği “Yeni Nesil Sayısal Yayıncılık” projesinin tanıtımı gerçekleştirildi. “Yeni Nesil Sayısal Yayıncılık'' çözümü, İngiltere Premier Lig Stadları’nda kullanılmaya başlandı.

2010 A sınıfından %50 daha az enerji tüketen yeni çamaşır makinesi 8124 HST Ekonomist piyasaya sunuldu. Arctic, kuruluşunun 40.yılını kutladı. Türkiye’nin ilk 3 boyutlu LED televizyonu üretildi. “Dünyanın En Tasarruflu Bulaşık Makinesi” A-%30 62107 HIT Ekonomist tüketicilerin beğenisine sunuldu. Arçelik Türkiye’de ilk “Konsept” mağazasını hizmete açtı. Kendi sınıfında “Dünyanın En Az Elektrik Enerjisini Tüketen”, ilk A+++ No Frost :Buzdolabı Üretildi

1.5 BULAŞIK MAKİNESİ İŞLETMESİNİN TANITIMI

Arçelik A.Ş. Bulaşık Makinesi İşletmesi, Sincan yakınlarında, organize sanayi bölgesinde, Altınordu Caddesi’nde kurulmuştur. Ocak 1992 itibariyle proje çalışmaları başlayan işletmenin temeli, 22.09.1992 tarihinde dönemin başbakanı Süleyman Demirel tarafından atılmıştır. İşletme 1 yıldan az bir sürede imalata başlanacak hale getirilmiş ve 15.09.1993 tarihinde montaj bandında deneme üretimine başlanmıştır. Seri üretime ise 20.10.1993 tarihinden itibaren geçilmiştir. Çayırova işletmesinde bulunan Bulaşık Makinesi

12

üretimi ile ilgili teçhizatın 1993 yılı Kasım ayında Ankara İşletmesine transfer edilmesi ile birlikte, bulaşık makinelerinin tamamı Ankara İşletmesinde üretilir hale gelmiştir.

Fabrika, 109.000m2 toplam açık alan içinde 18.400m2lik alanda inşa edilmiştir. Fabrikanın yanında ise yaklaşık 10000m2_{lik alan kaplayan bir ürün deposu bulunmaktadır.}

Futbol, basketbol, voleybol sahasının yanı sıra bir tenis kortu bulunan tesiste çevresel düzenlemelere önem verilmektedir. Bu amaçla toz boya kaplamacılığı sistemi,modern atık su tesisi,radyatörlü ısıtma sistemi mevcuttur ve arazisi yaklaşık 700 ağaç 23000 çayırla yeşillendirilmiştir.

Ankara İşletmesi için toplam yatırım bedeli 1993 yılı itibariyle 52 milyon U.S. $'dır. Bu miktarın 41 milyon U.S. $'ı makine / teçhizat yatırımıdır. Toplam makine / teçhizat ‘ın 1/4'ü yerli olarak temin edilmiştir.800.000 adet / yıl üretim kapasitesine uygun olarak kurulan Ankara Bulaşık Makinesi İşletmesinin 2000 yılı üretim miktarı 400.000 adet / yıl olup, 3. Hidrolik Pres Hattının kurulması ile bu değer yaklaşık 1.000.000 adet / yıl olduğu belirlenmiştir. 2005 yılında, JIPM (Japon Planlı Bakım) Enstitüsü’nden alınan TPM Mükemmellik Ödülü’yle üretimde rekabetçi yapısını tescilleyen işletme, esnek üretim yapısıyla rekabetçiliğini artırmaktadır.

İşletme, dünyanın en büyük ilk üç beyaz eşya şirketinden biri olan Whirlpool'a yılda 100 bin adet bulaşık makinesi üretmektedir.

Bir üretim şirketi olan bulaşık makinesi işletmesi, aynı zamanda bir pazarlama şirketi değildir. Pazarlama işlerini Koç Topluluğu’na bağlı pazarlama şirketleri üstlenmiştir. Bulaşık makinesi işletmesinde yalnızca malzemeleri kullanarak üstün ve gelişmiş bulaşık makineleri üretmek için faaliyette bulunulmaktadır. Bu konuda seçilmiş bir kadro yapısına sahiptir ve çok fazla sayılmayacak bir kadroyla yüksek teknolojik donanımlar ve teknolojik üretim prosesleri kullanılarak, minimum hatalı ürün, maksimum kalite hedeflenmektedir.

Şirket başta Batı Avrupa olmak üzere ana ihracat pazarlarında yeni dağıtım kanallarına girerek, sektöründe Pazar payını en çok arttıran şirketlerden biri olmuş, özellikle İngiltere ve Romanya’da önemli kazanımlar elde etmiştir. İngiltere’de altı ana beyaz eşya ürün grubundaki payını %9’dan %15’e çıkaran Arçelik A.Ş. , pazardaki ikinciliğini sağlamlaştırmış; Romanya’daki payını ise %35’e çıkararak, uzak ara liderliğini devam ettirmiştir.

13

Marka bazında ise, Beko 2010 yılında, 2009 yılındaki başarısını tekrarlayarak, sekiz ana ürün grubunda dünyanın en çok satan ilk 10 beyaz eşya markası arasında yer almıştır

1.6 ŞİRKETİN TÜRÜ VE HİSSEDARLARI

Arçelik anonim bir şirkettir. Ortak yapısı ;

56,3

14,70

7,7

21,3

KOÇ HOLDİNG

TEKNOSAN A.Ş

BURLA TİCARET VE

YATIRIM A.Ş

14

1.7 PERSONEL BİLGİLERİ

0%

50%

100%

Meslek Lisesi+Diğer Lise

Ön Lisans Lisans+YL. Diğer

60%

14%

3%

23%

Mavi Yaka - 2011

0%

50%

100%

Lisans Lisansüstü Doktora Diğer

67%

21%

1%

11%

Beyaz Yaka - 2011

9 6 8,7 5,7 9,3 7,1 9,4 7,3 0 5 10 2007 2008 2009 2010

Beyaz Yaka

Mavi Yaka

YAŞ ORTALAMASI

35 30 35 31 36 32 36 32 0 10 20 30 40 2007 2008 2009 2010 Beyaz Yaka Mavi Yaka

KIDEM ORTALAMASI

KADIN ERKEK DAĞILIMI

22%

78%

22%

78%

22%

78%

22%

78%

0%

50%

100%

2007

2008

2009

2010

Beyaz Yaka

Kadın Erkek

4%

96%

5%

95%

6%

94%

6%

94%

0%

50%

100%

2007

2008

2009

2010

Mavi Yaka

Kadın Erkek

15

1.8 FİRMANIN ÜRETTİĞİ ÜRÜNLER

Arçelik Anonim Şirketi bir üretim şirketidir.Şirketin bünyesindeki tesislerde temel beyaz eşya ,ısıtma ve havalandırma ürünleri,elektronik ürünler, küçük ev aletleri, komponentler ve ankastre ürünler üretilmektir. Ürün gamı ;

İ stan b u l Ü n i v 8 % M ar m ar a Ü n i v.(İst.) 5 % D o k u z Eylü l Ü n iv.(İz m i r) 4 % B o ğ az içi Ü n iv (İ stan b u l) 4 % U l u d ağ Ü n iv .(B u rsa ) 3 % G az i Ü n i v.(An k ara ) 3 % B il ken t Ü n iv .(An ka ra)

2 % H a cettep e Ü n i v.(A nk ara )

2 % O sm an g a zi Ü n iv .(E sk işeh i r)

2 %

A n ad o lu Ü n i v.(E skiş eh ir) 8 % Y ıld ız T ek n ik Ü n i v.(İst.) 1 1 % Or ta D o ğ u T ek n ik Ü n i v.(An k ara ) 1 2 % D iğ e r 1 5 % İstan b u l Te kn ik Ü n iv 2 1 %

İs ta nbul T ek nik Ü niv O rta D o ğu T ek nik Ü niv .(A nk ara) Y ıld ız T e kn ik Ü n iv .(İs t.) A nad olu Ü niv. (E s k iş ehir) İs ta nbul Ü n iv M a rm ara Ü niv.(İs t. ) D ok u z E y lül Ü n iv .(İz m ir) B oğa ziçi Ü n iv (İs tan bul) U luda ğ Ü n iv .(Bu rs a) G az i Ü niv .(A nk ara) B ilk ent Ü niv.(A nk ara) H ac e ttep e Ü niv .(Ank a ra ) O s m a ngaz i Ü niv. (E s k iş ehir) D iğer

16

Arçelik bulaşık makinesi İşletmesinde ise üretilen ürünler normal, elektronik ve kombili (ocaklı) bulaşık makineleridir. Yurt içinde Beko ve Arçelik etiketleriyle farklı modellerde ürünler piyasaya sürülmektedir. Yurt dışındaysa 2000 yılına kadar birçok model, farklı etiketlerle, Bosch-Siemens lisansıyla üretilmişse de, patent anlaşmasının sona ermesiyle birlikte farklı etikette yeni modellerin üretimine son verilmemiştir. Bu da Arçelik’in dış patent olmaksızın model geliştirebileceğinin kanıtı olmuştur. Bunun somut örneği ise 2000 Eylülünde üretimine başlanan, tamamen Türk mühendislerinin projesi olan Turkuaz modeli olmuştur. Bu proje ile yabancı firma denetiminden çıkılıp, serbest pazara açılma olanağı elde edilmiş oldu. 2000 yılından itibaren de yalnızca Turkuaz platformunda üretim yapılmaktadır. Malzeme maliyetinde azalmayı sağlayan Turkuaz Projesini 2003 yılında üretimine geçilen, çok daha sessiz çalışma özelliğini gündeme getiren Albatros Projesi takip etmiştir.Tesisde üretilen bulaşık makineleri çok fazla model ve çeşittedir.Ancak bunları gruplandırmak istersek ;

Tek Tuş

1.9 FİRMANIN TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ YERİ

DÜNYADAKİ DURUM

Beyaz eşya sektöründe kullanılan teknolojinin belli bir olgunluğa gelmesi, gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojiyi lisans yoluyla edinmesi ve aynı zamanda beyaz eşya talebinin artması ile birlikte üretim gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru kaymaya başlamıştır. Örneğin Batı Avrupa sektörde lider konumundayken, son dönemlerde bu

45’lik model 60’lık model Ekranlı Ekransız Ekranlı Ekransız

17

liderliğini Güney Avrupa ülkelerine kaptırmış durumdadır. Amerika kıtasında da üretim ABD’den Latin Amerika ülkelerine doğru kaymaya başlamıştır. Teknolojinin gelişmesiyle ülkeler arasındaki teknolojik fark giderek azalmaktadır. Gün geçtikçe gelişmekte olan ülkelerin üreticileri de beyaz eşyayı gelişmiş ülkelerin üreticilerinin ürettiği kalitede ve daha ucuza üretebilir duruma gelmişlerdir. Bundan dolayı gelişmiş ülkelerin üreticileri kendilerini koruyabilme refleksi ile AR-GE çalışmalarına büyük önem vererek, teknolojik yenilikleri bir an önce ürünlerine yansıtmaya çalışarak farklılık yaratmak istemektedirler. Bunu gerçekleştirebilmek için de şirket birleşmeleri yoğun olarak yaşanmaktadır. Bunun sonucunda dünyada gittikçe daha az sayıda şirket toplamda daha çok beyaz eşya üretmektedir. Dünya da beyaz eşya üreticisi şirketler genel olarak üçe ayrılmaktadır. Bunlardan birincisi uluslararası şirketlerdir. Bu şirketler, tüm dünya genelinde üretim ve satış ağına sahiptir. İkinci gruptaki şirketler ise “bölgesel” olarak faaliyet göstermekte ve kendi ülkeleriyle birlikte yakın komşu ülke pazarlarında da etkili olmaktadır. Üçüncü grubu ise yerel şirketler oluşturmakta olup, söz konusu firmalar tek bir ülkede üretim yapmakta ve ağırlıklı olarak kendi ülkelerinin pazarına hitap etmektedir. ABD ve İngiltere’de beyaz eşya sektörü rekabette büyük bir değişim yaşamamakla birlikte, Almanya’nın rekabet gücü yüksek düzeyden orta düzeye inmiştir. ABD ve Almanya gibi ülkelerdeki beyaz eşya sanayicilerinin uluslararası yatırımlar yapmaları, ülkelerinin rekabet güçlerinin mevcut durumundan nispeten daha düşük görülmesine neden olmaktadır. Özellikle son dönemlerde Güney Kore ve Çin’in ihracatı önemli oranlarda artmakta, İtalya’nın yüksek seviyedeki rekabet gücü ise artarak devam etmektedir. Japonya’nın rekabet gücü ise son dönemlerde düşme yönündedir. Dünya beyaz eşya ticareti 2009 yılında 61,6 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir. Dünya ticaretinde son dört yılda yıllık ortalama % 11,9 oranında büyüme gerçekleşmiştir. 2010 yılındaki büyüme oranı % 9,9 olarak gerçekleşmiştir.

Çin, dünya ihracatındaki % 25,9’luk payı ile en çok ihracat yapan ülkeler arasında birinci sıradadır. Çin’den sonra Avrupa’nın en önemli beyaz eşya üreticilerinden olan Almanya (%11,7), ve İtalya (%11,6) gelmektedir. Türkiye, beyaz eşya ihracatında % 4,3’lük pay ile dördüncü sıradadır. Ürün bazında bakıldığında ise, buzdolabı ihracatında % 6,7 ile altıncı sırada, çamaşır makinesi ihracatında % 6,6 ile dördüncü, bulaşık makinesi ihracatında % 8 ile dördüncü ve fırın ihracatında % 3,2 ile yedinci sırada bulunmaktadır. İthalat durumlarına bakıldığında ise, dünyanın en büyük ekonomisi durumunda olan ABD % 19,3 ile birinci sıradadır. ABD’yi, % 6,8 ile Almanya, % 6,2 ile İngiltere, % 5,9 ile Fransa ve %4 ile Rusya izlemektedir

18 TÜRKİYEDEKİ DURUM

Türkiye’de beyaz eşya sektöründe ilk fabrika Arçelik tarafından 1955 yılında İstanbul Sütlüce’de kuruldu. İlk yerli çamaşır makinesi 1959 yılında üretilirken, 1960 yılında da ilk yerli buzdolabı Türk halkının mutfağında yerini aldı. İthal ikameci politikaların 1980 sonrasında yerini ihracata dayalı büyümeye bırakmasıyla birlikte, sektör ülke sanayisinin en önemli kollarından biri haline geldi. İstanbul, Manisa, Eskişehir, Bolu, Gebze, Bursa, İzmir, Ankara, Kocaeli, Yalova, Kayseri, Konya ve Bilecik beyaz eşya sektörünün fabrikalarının yer aldığı kentlere dönüştü. 55 yıllık süreçte, Arçelik, Beko, Vestel, Ariston, Indesit, Altus, Aygaz, Profilo, Bosch, Siemens gibi pek çok yerli yabancı markayla, 50’nin üzerinde orta ölçekli imalatçı, 500’ün üzerinde aksam ve parça imalatçısı sektörde faaliyet göstermeye başladı. Sektördeki bu gelişmeler beyaz eşyayı, yurtiçinde 2 milyondan fazla kişinin ekmek kapısı haline getirdi. 55 yıllık tecrübe, 500 büyük sanayi kuruluşu içinde yer alan beyaz eşya üreticilerini yıllık 25 milyon adedi aşan üretim kapasitesine ulaştırırken, ürün gamı, tıraş makinesinden, dev buzdolaplarına, çamaşır makinelerinden mikro dalga fırınlara kadar farklı geniş bir yelpazeye ulaştı. Türk beyaz eşya üreticileri, basit montaj hatlarıyla başladıkları üretimi yıllar içinde yurtdışına teknoloji transfer edecek düzeye getirdi. Öyle ki, Arçelik Ekonomist Çamaşır Makinesi, A enerji sınıfından bile yüzde 30 daha tasarruflu olmasıyla “Dünyanın en az enerji harcayan çamaşır makinesi”, hızlı 14 programıyla da “Dünyanın ilk en hızlı çamaşır makinesi” unvanını ele geçirdi. AB pazarının yüzde 15’i Türklerin Yaratılan güçlü markalar, başta AB olmak üzere dış pazarlarda Türk beyaz eşya sektörünün varlığını güçlendirdi.

Türkiye’de içinde bulunduğu sektörde lider konumunda olan Arçelik, daha önce de değinildiği gibi birçok yerli ve yabancı markayı bünyesine katıp yurt içi ve yurt dışında pazar payını genişletmiştir. Dünya pazarında Arçelik’in konumuna baktığımızda Avrupa’da ilk 3 firma arasında ve Dünya’da 13. sırayı almıştır. Firmanın gelecekte ki hedefi ise Dünya’da ilk 10 firma arasına girmektir. Beyaz eşya sektöründe Türkiye içinde % 65, yurt dışında da % 20 pazar payına sahip işletmenin başlıca rakiplerinden olan firmaların adları ve ülkeleri aşağıda verilmiştir.

19

Arçelik, rakipleri takip edip değerlendirmek ve bu doğrultuda şirket stratejisi belirlemek için stratejik planlama yöneticiliğini kurmuş durumdadır. Bu stratejilerin kazancını pazar payının artırılması, ihracat ciro ve miktarının arttırılması, patent sayısının artması, kapasite kullanımının ve yeni kapasite ihtiyacının artması, vergi öncesi kar / ciro oranının yükselmesi, servis şikâyetlerinin azalması, satış sonrası problemlerinin azalması şeklinde özetleyebiliriz.

İşletme içindeyse, iç ve dış pazarlardaki rakip ürünler ve gelişmeler Ürün Geliştirme Yöneticiliğince yakından takip edilmektedir. Rakip ürünlerle ilgili teknik özellikler, ürün ve üretim teknolojisi araştırılıp, Üretim Planlama Bölümüne konuyla ilgili bilgi verilmektedir. Arçelik Türkiye de üretimde aşağıdaki tabloda da görüleceği gibi hakim rol oynamaktadır.

20

1.10 FİRMANIN YURT İÇİ VE YURT DIŞI PAZAR PAYI BİLGİLERİ

Özel olarak Arçelik Bulaşık Makinesi İşletmesinin net satış rakamlarına ulaşmak firmanın gizlilik prensipleri nedeniyle mümkün değildir. Fakat Arçelik A.Ş.’nin toplam satışları Arçelik A.Ş.’nin resmi internet sitesinde yayınladığı beş yıllık konsolide finansal gözden geçirme raporlarında yer almaktadır.

Firmanın dış piyasada rakiplerine karşı en büyük dezavantajı yan sanayidir. Türkiye’de yan sanayi kuruluşlarının yetersiz kalması firmayı da etkilemektedir. İstenilen kalitede parça üretememesi, yeterli miktarda üretim kapasitesi olmayışı, teslimatlarda gecikmeler olması firmanın üretimini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca Çin’in ürettiği malların genel olarak Asya kıtasında satılması, bu kıtadaki Pazar payını etkilemektedir. Bu olumsuz yönlere; yüksek personel maliyetlerini, lojistik sıkıntısını, düşük kapasite kullanım oranını ve ekonomik krizler de eklenebilir.

21

1.11 ORGANİZASYON ŞEMASI

22

Arçelik Bulaşık Makinası İşletmesi’nde çalışmakta olan mavi yakalı personelin tamamına yakını Endüstri Meslek Lisesi mezunudur. Mühendis olarak ise makine, endüstri, elektrik, elektrik-elektronik, elektronik, çevre, kalite, bilgisayar ve kimya mühendisleri bulunmaktadır.

İşletmedeki mühendislerin önemli bir kısmını makine mühendisleri oluşturmaktadır. Ağırlıklı olarak ürün geliştirme departmanında çalışmaktadırlar. Üretim mühendisliği, üretim planlama ve benzeri departmanlarda çalışan makine mühendisleri de mevcuttur.Makine mühendislerinin görevleri arasında, rakip firmaları ve teknolojik yenilikleri takip ederek yeni ürün tasarımları yapmak, mevcut ürünler üzerinde gerekli tasarım değişikliklerini gerçekleştirmek, belirli zaman aralıkları için öngörülen üretim hacmi doğrultusunda malzeme temin edilmesi gibi çalışmalar bulunmaktadır.

İşletmede mühendis personelinin ikinci önemli kısmını, endüstri mühendisleri oluşturmaktadır. Endüstri mühendisleri ağırlıklı olarak üretim planlama bölümünde çalışmaktadırlar. Yurt içi-yurt dışı yardımcı sanayiyle koordinasyonun sağlanması, parçaların üretime aktarılması ve SAP sistemi vasıtasıyla malzeme hareketinin takip edilmesi endüstri mühendislerinin görevleri arasındadır.

İş etüdü, montaj hattındaki planlamalar, malzeme planlaması işletmedeki diğer endüstri mühendisliği faaliyetleri arasında bulunmaktadır.

Ayrıca yardımcı firmalarla olan ilişkiler dikkate alınarak malzeme maliyetinin raporlanması ürün geliştirme bölümünce hazırlanan ağaca göre hazırlanmaktadır. Operasyon planlama departmanı bulunmayan işletmede bu departmanın görevlerini üretim mühendisliği departmanında çalışan endüstri mühendisleri üstlenmektedir.

İşletmedeki elektrik, elektronik ve elektrik-elektronik mühendisleri de Kalite Güvence, Üretim Mühendisliği, Montaj Bantları gibi bölümlerde, genellikle bulaşık makinelerinin kartları, yeni bir ürün üretilecekse yeni sistem set-up’lanması gibi görevler üstlenmişlerdir.

Kimya mühendisinin görevi ise genellikle fizik kimya laboratuarıyla sınırlıdır. Üretim ve kalite kontrol esnasında boyalı parçalar ile ilgilenirler. Korozyon testi, pH testi, toplam asit miktarı testi gibi testlerin uygulanmasında görev alırlar.

23

Bilgisayar mühendisi, işletmenin bilgisayar, donanım ve yazılım ihtiyaçlarını belirlemek bu ihtiyaçların çerçevesinde gerekli sistemlerin kurulmasını ve etkin bir biçimde kullanılmasını sağlamaktadır. İşletme için özel yazılım çalışmaları da yapmaktadırlar.

İşletmede yalın bir organizasyon olup, yöneticiler ve takım liderleri aynı statüdedirler. Onların altındaysa işçiler bulunmaktadır. Bu yalın sistem ile işletme içinde, çalışanlar arasında iletişim kopukluğu oluşmasının ve ast-üst ilişkisi doğmasının önüne geçmek amaçlanmıştır. İşletmede işçiler arasında herhangi bir hiyerarşi bulunmamaktadır.

Önceleri klasik bir organizasyon yapısına sahip olan Arçelik A.Ş. sürekli gelişen ve büyüyen yapısı, değişen rekabet koşulları nedeniyle organizasyon yapısında değişikliğe gitme gereksinimi duymuş ve papatya modeli örneğine benzer bir yaklaşımla süreç bazlı organizasyona geçiş yapmış ve işletmelerin katma değer yaratmayan işlerini dışarıdan anlaştığı taşeron firmalara yaptırmaya başlamıştır.

Örneğin, “Bakım Onarım” adında ayrı bir bölüm oluşturmak yerine, gerekli bakımı ve onarımı işçiye öğretmek suretiyle böyle bir bölüm açılmayarak, maliyet artışının önüne geçilmektedir.

Yapısal organizasyonlar işletmeler için sürekliliğin bir göstergesidir. Piyasadaki dalgalanmalardan en az derecede etkilenmek için işletmeler dengede olmalıdır. Ancak bu şekilde sağlıklı işletmeler, şartlara göre, hızlı bir şekilde büyüme ve küçülme yapabilirler. İşletmenin dengesi de iyi bir yapısal organizasyona sahip olmak, bu yapısal organizasyondaki görev tanımlarını açık ve net bir şekilde belirtmek ve bölümler arasında iyi bir koordinasyon sağlamakla korunur.

Arçelik A.Ş. Bulaşık Makinesi İşletmesi’nin yapısal organizasyon şeması aşağıda verilmiştir.

o Üretim Mühendisliği Yöneticiliği o Üretim Planlama Yöneticiliği o Kalite Güvence Yöneticiliği o Bilgi Sistem Yöneticiliği o Ürün Geliştirme Yöneticiliği o Mali İşler Yöneticiliği

o İnsan Kaynakları Yöneticiliği o Ar-ge bölümü

24 ÜRÜN DİREKTÖRÜ Hakan KOZAN ÜRETİM MÜHENDİSLİĞİ YÖNETİCİSİ Sinan AKAY KALİTE GÜVENCE YÖNETİCİSİ Korkut ANAPA ÜRETİM PLANLAMA YÖNETİCİSİ Ali ALTUNCU OTOMASYON VE BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ YÖNETİCİSİ Tanzer TUNÇALP MALİ İŞLER YÖNETİCİSİ Mahir DOĞAN İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİCİSİ Serkan TEPE ARGE YÖNETİCİSİ Mete UNLUSOY YAPISAL TASARIM1 TAKIM LİDERLİĞİ Güven NUMANOĞLU YAPISAL TASARIM2 TAKIM LİDERLİĞİ Oytun ÖZTÜRK SİSTEM TASARIM TAKIM LİDERLİĞİ Songül BAYRAKTAR ELEKTRONİK VE KONT. SİSTEMLERİ TAKIM LİDERLİĞİ Bülent KÜÇÜKCOŞKUN ÜRETİM YÖNETİCİSİ Tanzer TUNÇALP İÇ GÖVDE VE BOYAMA TAKIM LİDERLİĞİ Saygın YURTSEVEN MEKANİK ÜRETİM TAKIM LİDERLİĞİ Oğuzcan KESKİN MONTAJ TAKIM LİDERLİĞİ Bülent KARANLIK

ARÇELİK BULAŞIK MAKİNESİ

İŞLETMESİ ORGANİZASYON ŞEMASI

25

1.12 BİRİMLERİN YETKİ VE SORUMLULUKLARI

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

Şirket hedef politika, stratejileri, müşteri istek ve ihtiyaçları doğrultusunda işletmede üretilecek bulaşık makinelerini gerçekleştirilmesinden ve mevcut ürün tasarım kalitesinin müşteri beklentilerinin üstünde gerçekleşecek şekilde geliştirilmesinden işletme çapında nihai sorumludur.

Öngörülen kalite ve miktarda ürünün hedeflere ve üretim programlarına uygun olarak en kısa zamanda, en az maliyetle üretilmesini sağlayacak ve mevcut iş gücü, makine kapasitesi ve malzemelerin verimliliğini arttırıcı yönde tedbirler alır ve aldırır.

Üretim teknolojisinin ve metotların geliştirilmesi amacıyla alan yöneticilikleri kanalı ile etütler, operasyon analizleri ve iş basitleştirme çalışmaları yapar, gelişmeleri yürürlüğe koyar ve kontrol ettirir.

Bulaşık makinesi işletmesi için ön görülen plan ve programlarının gerçekleştirilmesi için kapasite ve kaynak ayrımı ihtiyaçlarını tespit ettirir. Zamanında tedbir alınabilmesi için genel müdür’ e öneri getirir.

Kalite sisteminin işleyişini, uygulamaların etkinliğini Kalite Güvence Yöneticiliği’nin sunduğu raporlar ile ilgili gelişmeleri izleyerek sapmaların, ölçümlerin ve değerlendirmelerin sonuçlarını inceleyerek düzeltici ve önleyici faaliyetlerin başlatılmasını sağlar.

İşletme kalite sisteminin gözden geçirilmesi konulu toplantıların düzenlenmesini ve bu toplantılarda kalite sisteminin iyileştirilmesini ve geliştirilmesine yönelik alınan kararların işletme bünyesinde takibini ve uygulanmasını sağlar ve gerekli tedbirleri alır. Yılda iki kez düzenlenen “ Şirket Kalite Yönetimi Koordinasyon Toplantılarına “ Kalite Güvence Yöneticisi ile birlikte katılır.

İşletme üretim ve hizmet faaliyetlerinde önlenebilir maliyet unsurlarının tespit ve önlenebilmesi için faaliyetlerin planlanmasını, önlenemeyen maliyet unsurları içinde indirime yönelik düzenleyici, önleyici tedbirler alınmasını ve işletme genelinde uygulanmasını sağlar

26 ÜRETİM YÖNETİCİSİ

Şirketin hedef politika ve stratejileri ile müşteri istek ve ihtiyaçları doğrultusunda bulaşık makinelerinin üretildiği makine parkuru ve montaj hatlarının verimli ve etkin biçimde kullanılmasından sorumludur. Bu kapsamda;

 Önceden belirlenmiş kalite ve miktarda ürünün hedeflere ve üretim programlarına uygun olarak en kısa zamanda, minimum maliyetle üretilmesini sağlayacak, mevcut iş gücü, makine kapasitesi ve malzemelerin verimliliğini arttıracak tedbirleri ve karaları alır.

 Mevcut üretim sisteminin geliştirilmesi için gerekli olan etütlerinin, operasyon analizlerinin ve iş basitleştirme çalışmalarının yapılmasını sağlar.

 Bulaşık makinesi işletmesi için yapılan plan ve programların gerçekleştirilebilmesi için gerekli kapasite ve kaynak ihtiyaçlarını tespit ettirerek; genel müdürlüğe öneri götürür.

 Kalite sistemi çerçevesinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerin başlatılmasını sağlar. İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİCİLİĞİ

Şirketin hedef politika ve stratejileri ile müşteri istek ve ihtiyaçları doğrultusunda bulaşık makinelerinin üretildiği makine parkuru ve montaj hatlarının verimli ve etkin biçimde kullanılmasından sorumludur. Bu kapsamda;

 Önceden belirlenmiş kalite ve miktarda ürünün hedeflere ve üretim programlarına uygun olarak en kısa zamanda, minimum maliyetle üretilmesini sağlayacak, mevcut iş gücü, makine kapasitesi ve malzemelerin verimliliğini arttıracak tedbirleri ve karaları alır.

 Mevcut üretim sisteminin geliştirilmesi için gerekli olan etütlerinin, operasyon analizlerinin ve iş basitleştirme çalışmalarının yapılmasını sağlar.

27

 Bulaşık makinesi işletmesi için yapılan plan ve programların gerçekleştirilebilmesi için gerekli kapasite ve kaynak ihtiyaçlarını tespit ettirerek; genel müdürlüğe öneri götürür.

 Kalite sistemi çerçevesinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerin başlatılmasını sağlar.

İNSAN KAYNAKLARI UYGULAMALARI

ÜRETİM MÜHENDİSLİĞİ YÖNETİCİLİĞİ

Prosesler için gereken altyapı, makine-ekipman, kalıp-aparat yatırımlarını planlar ve gerçekleştirilmesini sağlar

Yeni teknolojileri araştırır, gerekli olanların uygulanmasını sağlar.

Yardımcı sanayi gelişim programına destek verir. Yardımcı sanayideki prosesler ile ilgili olarak gerekli ekipman yatırımı, idamesi ve verimlilik süreçlerini yönetir.

İnsan–Malzeme-Makinadan oluşan entegre sistemler için uygulanan tüm endüstri mühendisliği ve diğer yardımcı teknikleri (ekonomik, sosyolojik, psikolojik) dikkate alarak ve Arçelik kalite politikasını göz önünde bulundurarak Arçelik’te üretilen ve üretilecek olan ürünlerin proje aşamalarının tamamında görev alır; bunlarla ilgili insan gücü, Lay-Out çalışmalarını yapar.

28

Yurtiçi ve yurtdışında yeni tesis kurma, mevcut tesislerde yeni yatırım, kapasite artırımı, modernizasyon gibi çeşitli yatırım projelerinin etüdü ve fizibilite çalışmalarını gerçekleştirir. Yatırım bütçesinin oluşturulması, izlenmesi,gerçekleştirilmesi bu etkinlikler kapsamındadır. İşletmenin ürünleri için tariflenmiş tasarımlara en yüksek seviyede uygunluk kalitesi sağlanması amacıyla en uygun proseslerin ve operasyonların tespiti ve uygulanmasını, malzeme, işgücü, çevre etütlerinin yapılmasını sağlar

Bütün yöneticiler gibi sorumluluk alanındaki sahalarda olumsuz çevresel etkilerle Mesleki Sağlık ve Güvenlik risklerinin en düşük düzeyde tutulmasını sağlar. Olumsuz durumları raporlayarak düzeltici faaliyet başlatır / başlattırır.

İşletmede üretim verimini artırıcı, kaynak israfını azaltıcı çalışmaları yürütür.

Planlanan yeni yatırımların çevresel etkilerinin değerlendirilmesinde ve gerektiğinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerde diğer yöneticiliklerle birlikte çalışır.

Arçelik Çevre Yönetim Sistemi ve çevre yasal mevzuatına uygunluğun sağlanmasında ekibine liderlik eder.

MALİ İŞLER YÖNETİCİLİĞİ

Şirketin Mali Kaynakların Yönetimi Sürecine uygun olarak, yürürlükte bulunan yasalar doğrultusunda;

Ürün maliyetlerinin belirlenmesi (Kanuni, UMS), yatırım takibi, emanet malzeme yönetimi ile maliyet düşürme çalışmalarına katkıda bulunmak amacıyla takımlara gerekli desteğin verilmesini koordine eder ve kontrolünü sağlar.

İşletmenin konsolide bütçesini (maliyet merkezleri bazında) oluşturarak aylık fiili durum ile karşılaştırmaları yapar ve takımlar ile yönetime bilgi verir. Düzeltici önlemlerin alınmasını teknik olarak destekler ve yönlendirir.

Mali kayıtlar kanuni raporlamanın mevzuata uygun, zamanında ve hatasız olarak yapılmasını sağlar ve bu konuda merkezle koordinasyon içerisinde bulunur.

29

Koç Topluluğu yönetim raporlama sistemlerinden Uluslararası Muhasebe Standartları'na uygun muhasebe prensipleri doğrultusunda gerekli raporların zamanında ve hatasız yapılmasını denetleyerek yönetime bilgi verir.

Kayıtlar ile fiili durumun aynı olması için malzeme, sabit kıymetler, vs. sayımlarının doğru ve zamanında yapılmasını sağlar ve kontrol eder.

İşletmede bankalar ve Yardımcı Sanayi ile nakit alış verişinin zamanında ve tam olarak yapılmasını sağlayarak şirket genelinde nakit akış planlarının doğru olmasına ve finansal kaynakların etkin kullanılmasına katkıda bulunur.

Teşvikli yatırım takibinin sağlanması ve iş programı ile karşılaşmalı olarak raporlanmasını sağlar.

Çevre ile ilgili bütçe çalışmalarını yürütür. Yeni proses tasarlanmasında, yeni yatırımlarda, yeni ürün projelerinde veya iyileştirme projeleri sırasında İşletme'deki ilgili çalışanlar veya uzman kişi / kuruluş tarafından hazırlanan ön çevresel etki değerlendirme raporlarının Çevre Yönetim Sistemi Sorumlusu’nun onayından geçip geçmediğini YMSF (Yatırım Malı Sipariş Formları) üzerinden kontrol ederek, onayın görülmemesi durumunda ilgili bölümleri uyarır.

Mali işler yöneticiliğinin iç organizasyon yapısı ve görev dağılımı şöyledir: Mali İşler Yöneticisi:

 Maliyet Muhasebesi Uzmanı

 Maliyet Muhasebesi ve Yatırım Memuru

 Maliyet Muhasebe Memuru

 Ticari Muhasebe Memuru

 Tahakkuk Memuru

Maliyet Muhasebesi Uzmanı: Mali İşler Yöneticisi’nin direktifleri dâhilinde Arçelik A.Ş. Ankara İşletmesi’nde yürütülen maliyet muhasebesi, bütçe ve masraf takibi çalışmalarının yapmak. Yatırımların ve amortismanların takibini ve kontrolünü yapmak. İşletme kar zararı ile birim karlılıklarını tespit etmek.

Maliyet Muhasebesi ve Yatırım Memuru: Maliyet muhasebesi uzmanına kendisine verilen direktiflere uygun biçimde yardımcı olmak.

30

Maliyet Muhasebe Memuru: Mali İşler Yöneticisi’nin direktifleri dahilinde Arçelik A.Ş. Ankara İşletmesi’nde yürütülen maliyet muhasebesi, bütçe ve masraf takibi çalışmalarının yapmak. İşletme kar zararı ile birim karlılıkların tespit edilmesi faaliyetlerine katılmak.

ÜRÜN GELİŞTİRME YÖNETİCİLİĞİ

Yapısal tasarım takımı ve sistem tasarım takımı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Şirket hedef – politika – stratejileri ve müşteri istek ve ihtiyaçları doğrultusunda işletmede üretilecek yeni bulaşık makinelerinin tasarımından sorumludur. Bu tasarımları CAD CAM istasyonlarında yapmaktadır.İç ve dış pazarlardaki rakip ürünleri, gelişmeleri takip eder. Rakip ürünlerle ilgili benchmark çalışmaları, raporlama, ürün teknik özellikleri, ürün ve üretim teknolojisi takibi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesini sağlayarak Üretim Planlama Bölümüne yeni ürünlerin tasarlanması ve mevcut ürünlerin iyileştirilip maliyetlerin düşürülmesi konusunda öneriler getirir.

Malzeme, ara ürün ve bitmiş ürünlerle ilgili teknik belirlemelerin yapılıp, tasarım özelliklerinin geliştirilmesini, böylece kalite problemlerinin önlenmesini sağlayan çalışmalar yürütür. Bu konuda işletme içindeki teknik birimler ile merkezdeki mühendislik departmanı ile birlikte çalışır.

Ürün kalite auditlerinde, çalıştırma deneylerinde ortaya çıkan sorunların önlenmesinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerin planlanmasında ve gerçekleştirilmesinde diğer yöneticiliklerle beraber çalışır. Bu faaliyetlerin etkinliğinin arttırılması için önerilerde bulunur. Yeni ürün tasarımı ve mevcut ürün tasarım değişikliği faaliyetlerine gerekli geri besleme bilgilerinin dâhil edilmesini sağlar. Bulaşık makinesi performans göstergelerinin sürekli iyileştirilmesi yönünde çalışmalar gerçekleştirir.

Bu bölümde bulunan Ürün Geliştirme Laboratuarı, yıkama laboratuarı, ses laboratuarı, elektronik laboratuarı ve prototip laboratuar olmak üzere 4 bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerde tasarım aşamasındaki komponentler için deneyler yapılarak buradan elde edilen bilgiler doğrultusunda kullanılması düşünülen parçanın o iş için uygun olmadığına karar

31

verilir. Arçelik A.Ş. AR-GE’si merkezi birimler ile ürün işletmelerinin koordineli çalışacağı biçimde şekillendirilmiştir. Bu yapılanmayı gösteren şemalar aşağıda verilmiştir

FİRMANIN ARGE ÇALIŞMALARI

KALİTE GÜVENCE YÖNETİCİLİĞİ

Şirketin TKY (Toplam Kalite Yönetimi ) faaliyetlerinin stratejik kalite planını oluşturarak uygulama ve gelişmeleri izler, bu faaliyetlerin bir bütün halinde yürütülmesinde yönetim takımına destek verir. Stratejik kalite planı doğrultusunda yeni kalite sistem, araç ve tekniklerinin araştırılıp etüt edilmesini, şirkete uygun şekilde tasarlanması, test edilmesini, sonuçların gözden geçirilerek standartlaştırılmasını ve şirket içinde yayılmasını sağlar . Ayrıca mevcut kalite, sistem araç ve tekniklerinin geliştirilmesi çalışmalarını yürütür.Mevcut üretim kapasitesinin sürekliliğini sağlar ve geliştirilmesi konusunda çalışmalar yapar. Üretim kalitesini arttırmak için , ürün auditleri ve çalıştırma deneyleri yaptırır. Bunları raporlayarak düzeltici ve önleyici faaliyetlerin başlatılmasını sağlar.

Kalite sisteminin geliştirilmesi aşamasında seçilen projeler ve yeni çıkan iyileştirme metotlarına yönelik inceleme, öğrenme, organizasyona taşıma çalışmalarında işletme içi ve dışı yöneticiliklerle koordineli çalışır.

Kalite programlarına aktif katılım amacıyla, İPK ( İstatistiksel Proses Kontrol ), öneri geliştirme, kalite çemberleri çalışmalarını koordine ederek bütün bölümlerle iş birliği ile çalışır.

32

İşletmenin kalite politikası ve hedeflerini belirlenmesine, bunlara paralel olarak mevcut kalite sisteminin geliştirilmesine yönelik faaliyetleri yürütür. Mevcut üretim kalitesinin sürekliliğini sağlar ve geliştirilmesi konusunda çalışmalar yapar. İşletmede bu bölümün yöneticisine bağlı çalışanlar kalite güvence mühendisi, giriş kalite güvence mühendisi, kalibrasyon işçileri, çalıştırma deneyi işçileri, ürün audit işçileri, komponent deneyi işçileri, giriş kalite güvence işçileri, fizik kimya laboratuar işçisi ve iade ürün değerlendirme işçisidir.

OTOMASYON VE BİLGİ SİSTEM YÖNETİCİLİĞİ

İşletmenin bilgisayar, donanım ve yazılım ihtiyaçlarını belirlemek bu ihtiyaçların çerçevesinde gerekli sistemlerin kurulmasını ve etkin bir biçimde kullanılmasını sağlar.

İşletmenin ihtiyacı olan yazılım ve donanım yatırımların analiz eder, planlar. İşletme için özel yazılımları yazar ve yazdırır. Network ve PC ‘lere gereken yazılım ve donanımın bakımını yapar ve yaptırır. PC’ lerin güncelleştirme çalışmalarını yapar.

Ankara Bulaşık Makinesi İşletmesi ‘ nde merkezi İstanbul olan Bilgi Sistem Yöneticiliği bulunmaktadır.

Bölümün amacı ARÇELİK ‘liğin vizyona destek vermesi için kullanması gereken programları tespit edip bunları kurmaktır. Ayrıca var olan bilgisayar ve yazıcıların bakımını ve tamirini yapar. Fabrikada toplam 250 adet PC ekipmanı bulunmaktadır. Tasarımda genellikle daha çok Ideas olmak üzere Unigraphics de kullanılmaktadır. Üretim planlama hariç tüm bölümler networke bağlı olduğu ve Microsoft Exchange sayesinde şirket içi hızlı bir haberleşmenin sağlandığı fabrika Koç net adlı bir hat ile internete bağlanmaktadır.

Bir üretim yönetim sistemi olan SAP fabrikada yaygın olarak kullanılmaktadır. Ağustos 2001 de SAP sistemi 3,0 dan 4,6 versiyonuna geçmiştir. SAP sisteminin amacı, üretim satış bilgilerinin tek yerde ve tek server da toplanmasıdır, planlama, mali işler, depo, mal giriş gibi departmanlar SAP sisteminden yararlanmaktadırlar.

Fabrikada 98’den beri e-dönüşüm programı uygulanmaktadır, amaç her türlü bilgi alış verişini Internet üzerinden yürütmek, kâğıt kullanımını azaltarak, sistemin daha dinamik ve hızlı olmasını sağlamaktır.

33

İşletmedeki bilgisayarlar ve yazılımlar yeterli oldukları sürece yenilenmemektedir, yeni çıkan donanımlar ve yazılımlar, ancak eldeki mevcutlar yetersiz oldukları zaman alınmaktadır.

ÜRETİM PLANLAMA YÖNETİCİLİĞİ

Bu bölüm, İstanbul’daki genel merkezce çeşitli talep tahmin yöntemleri kullanılarak tespit edilen kendisine bildirilen üretim miktarlarını istenilen zamanda üretmek için nasıl bir program izleneceğini belirleyip, bu programın uygulanmasından sorumludur.

Doğrudan üretim müdürlüğüne bağlı olan bu departmanda;

Malzemelerin satın alınmasından ürün haline dönüştürülmesine kadar olan süreç içinde malzeme, yarı mamul ve bitmiş ürünlere ayrılan kaynakları minimize edecek ve ürünlerin pazara zamanında, istenilen miktarda ve kalitede ulaşmasını sağlayacak şekilde üretimin yapılması için gerekli olan planları hazırlar. Pazarlama bölümlerinden gelen talepler doğrultusunda üretim programını hazırlanır, üretim programı doğrultusunda ihtiyaç duyulacak ithal–yerli malzeme siparişleri verilir. Sipariş doğrultusunda malzemelerin, giriş ambarlama ve depolama faaliyetleri gerçekleştirilir. Servis yedek parça planlaması, bunların temin ve sevkıyatları koordine edilir.

Bütün bu işler için öncelikle bulaşık makinesi üretimini etkileyen unsurlar belirlenmeli bu unsurlara göre planlama yapılmalıdır.

Üretimi etkileyen faktörleri sıralarsak;

 Direkt ve endirekt işçilik.

 Üretimde kullanılan hammadde, yarı mamul.

 Satış tahminleri.

 Malzeme temin ve ürün emrin zamanları

 Yardımcı sanayiler.

 Planlama faaliyeti

 Elektrik, su, yakıt, vb. giderler.

34

Ay içinde 3 kez satış grubu SAP R/3 adındaki ERP sistemine yıllı (bulunulan aydan itibaren 12 aylık süre esas alınılır) satış tahminlerini girerler. Bu tahminler doğrultusunda eski tahminler revize edilir. Bu şekilde hesaplanan tahmini satış miktarları İstanbul-Sütlüce’den işletmeye bildirilir. Böylece yapılacak üretim miktarı belirlenmiş olur. Bu aşamadan sonra mevcut satış tahmin rakamı SAP R/3’e girilerek ileriye doğru üretimin programı yapılır. SAP ürünlerin ürün ağaçları, malzemelerin temin süreleri gibi bilgileri veri tabanında bulundurduğundan MRPII yaklaşımıyla gerekli olan malzeme miktarını ve ne zaman sipariş açılması gerektiğini belirler.

İşletmedeki stok politikasına da değinilecek olursa; işletme hemen hemen bütün hammadde ve yarı mamulden az veya çok (malzemenin kritikliğine ve maliyetine bağlı olarak değişiyor) stok tutmakta. Stok tutma ve sipariş açma politikası her malzeme için katı kurallara bağlanmış değil. Esnek bir yapı ile stok maliyetlerini en aza indirecek her yöntem kabul ediliyor.

İşletme yardımcı sanayilerinden birçoğunun organize sanayi bölgesi içinde olmasından yaralamakta ve JIT uygulayarak malzeme maliyetlerini minimize etmeyi başarmaktadır. JIT kapsamında olan yardımcı sanayilerden işletmeye gün aşırı sevkıyat yapılmaktadır. Bunun dışında negatif stok adı verilen bir uygulamada mevcuttur. Bu uygulamada yardımcı sanayinin malı işletme ambarında durur; işletme bu malzemeden kullanır ve kullandığı malzeme miktarı için sipariş verme işlemi yapar. Burada işletme malzemenin siparişini kullandıktan sonra verdiğinden envanter maliyeti neredeyse hiç yok gibidir. Ancak bu yönteminde sakıncaları da vardır. Eğer yardımcı sanayinin üretim programında bir aksama olursa bu aksama doğrudan sizin üretiminizi de etkileyecektir. Bu yöntemle çalışmanın sonucu yardımcı sanayiye organik biçimde bağlanma demektir.

Ayrıca yardımcı sanayinin sevkıyatını geciktirmesinden kaynaklanan bant duruşlarından kaynaklanan üretim kaybı bu duruştan sorumlu tutulan yardımcı sanayiye fatura edilir.

ÜRÜN DİREKTÖRLÜĞÜNE BAĞLI TAKIMLAR

Montaj Bantları Takımı

Bu departman endüstri, makine ve elektrik mühendislerinden oluşmaktadır. Bunlar, montaj bantlarında optimum çalışma koşullarını sağlayarak ilgili problemleri çözmekle sorumludurlar. Bu bölümün takım lideri montaj bantlarının yöneticiliğini üstlenmiştir.

35 İç Gövde Takımı

Bu bölüm tamamen makine mühendislerinden oluşmaktadır. İç Gövde Takımı ve lideri bulaşık makinesinin mekanik üretiminden, üretilen parçaların kaynak ve boyanmasından, seçiminden ve üretim yapan makinelerin çalışma düzeninden sorumludurlar. Mekanik ve Boyahane Takımı

Preslerden gelen dış kapı, yan duvarlar ve üst parçaların boyahaneye geldiği zaman sırayla yağ alma, katoforez ve toz boyama işlemlerinden geçtiği bölümde el değmeden, sadece operatörün düğmeye basmasıyla işlem yapılmaktadır.

2. ÜRETİM BİLGİLERİ

2.1 ÜRETİMİN GERÇEKLEŞMESİNE KATKIDA BULUNAN GİRDİLER

İşletmede üretimde kullanılan başlıca girdiler şunlardır:  Hammadde  Makine ve Teçhizat  Enerji  İş gücü  Sermaye  Bilgi 2.1.1 Hammadde:

Ankara Bulaşık Makinesi İşletmesi, kullandığı hammadde ve malzemelerin %60 ‘ını, ithallere oranla daha pahalı olmasına rağmen, yurt içi satış sektörünün ve firmaların gelişmesi için, yurt içinden sağlamaktadır. Diğer materyallerin sadece yurt dışında bulunması, yurt dışından daha ucuza satın alınması ya da dışarıdan satın alınan bu malların yurt içine göre daha kaliteli olması nedeniyle kalan % 40’lık bir kısım ithal edilmektedir. Kullanılan en önemli hammadde, paslanmaz sac, soğuk sac ve kaplamalı sac olup soğuk sac ve kaplamalı sac yurt içinden, temin edilirken, korozyona karşı direnci oldukça yüksek olan paslanmaz sacın tamamı başta Fransa, Uzakdoğu, Kore ve Almanya’ olmak üzere tamamen yurt dışından karşılanmaktadır. Üretilen bulaşık makinelerinde başta sızdırmazlık elemanları, izolasyon malzemeleri, kablo, bağlantı elemanları cam, lastik, boya, elektronik ve mekanik parçalar, ısıtıcı program cihazları, plastik, paslanmaz çelikler, sunta tahta, ambalaj malzemeleri olmak

36

üzere yaklaşık 400 adet malzeme kullanılmaktadır. Kullanılan en önemli hammadde, paslanmaz sac, soğuk sac ve kaplamalı sac olup, soğuk sac ve kaplamalı sac yurt içinden temin edilirken, korozyona karşı direnci oldukça yüksek olan paslanmaz sacın tamamı yurt dışından ithal edilmektedir.

2.1.2. Makine ve Teçhizat:

lk önceleri Alman Bosch firması tarafından kurulan makine ve teçhizat, daha sonra KOÇ Topluluğu’na bağlı İstanbul’daki merkez işletmeden sağlanmıştır. Bunların başlıcaları şöyledir:

●Mekanik Pres ●Hidrolik Pres

●Arka Duvar ve İç Kapı Üretim Hattı ●Havai Konveyör Sistemi

●Boyahane

●İç Gövde Üretim Hattı ●Montaj Bandı

●Laboratuar İmkanları ●Yardımcı Tesisler

ÜRETİM İŞ AKIŞ ŞEMASI:

MALZEME (DIŞARIDAN SATIN ALINAN SAÇLAR)

PRES

HİDROLİK PRES MEKANİK PRES

37 BANYO + KURUTMA MONTAJ MONTAJ-1 MONTAJ-2 ÜRÜN KALİTE KONTROL PAKET PİYASA Mekanik Pres

İşletmede 4 çeşit mekanik pres bulunmaktadır. Bunlar 100 ton mekanil pres

315 ton Rovetta, 315 ton Fagor, 315 ton Manzoni preslerdir.Bunların dışında ayrıva 800 tonluk Rovetta transfer pres de bulunmaktadır. Genellikle seri çalışan bu preslerin yine işletmede üretilebilen kalıpları, değiştirilebilir niteliktedir.800 tonluk mekanik pres ile bulaşık makinesinin yan duvar ve dış kapı sacları gibi büyük boyalı parçaları basılmaktadır. Basma işlemi 4 aşamalıdır. Bu pres,rulo sac beslemeli olarak çalışmaktadır. Diğer preslerde ise daha küçük parçalar basılmaktadır.

38 ROVETTA MEKANİK PRES

Sac besleme Dar ebatlı rulo sac besleme ünitesi (Saronni) Basılan

parçalar

Gövde çerçevesi, ayak takviye sacı, alt sızdırmazlık sacı, Whirlpool menteşe kolu (sağ/sol)

MANZONİ MEKANİK PRES 4.pres 100 tonluk 3.pres 315 tonluk 2. pres 315 tonluk 1.pres 315 tonluk

39

Sac

besleme Geniş ebatlı rulo sac besleme ünitesi (Saronni) Basılan

parçalar

Alt pervane, tekmelik sacı, ön takviye, arka üst takviye, beton sacı, iç kapı tesbit sacı, motor askı sacı, ayak sacı (sağ/sol), ön üst takviye, komponent bağlantı sacı, menteşe kolu (sağ/sol), menteşe plakası (sağ/sol), ray, Whirlpool alt sızdırmazlık sacı, Whirlpool arka üst takviye, Whirlpool arka braket (beton), Whirlpool pano takviye, Whirlpool ayak sacı, Whirlpool dekoratif çerçeve (sağ/sol), Whirlpool dekoratif çerçeve altlığı, Whirlpool ön takviye, Whirlpool menteşe tutucusu (sağ/sol), Whirlpool program cihazı

40

Sac besleme Geniş ebatlı rulo sac besleme ünitesi (Saronni)

Basılan parçalar Yan duvar, dış kapı, şasi, Whirlpool yanduvar, Whirlpool ankastre dış kapı, Whirlpool stand free dış kapı

100 TON KAPASİTELİ MEKANİK PRES

41 besleme

Basılan parçalar

Braket (sağ/sol), yay tutucusu, ısıtıcı bağlantı sacı, termostat koruma sacı, alt pervane rondelası

Hidrolik Pres

Bu preste derin çekme operasyonu uygulanır. Hidrolik presler, istenilen safhada istenildiği gibi kontrol edilir. Mekanik preste bulunmayan, presin hızını azaltma veya arttırma yada basıncını değiştirme gibi özellikler bu preslerde mevcuttur. Bilgisayarla programlanabilen hidrolik preslerin kullanıldığı hatlar oldukça esnek hatlardır. İç gövdenin yapımında kullanılan hidrolik preslerden oluşan Expander Hattı, dünyada sayılı fabrikalarda kullanılmaktadır.

100 TON KAPASİTELİ HİDROLİK PRES

Arka Duvar ve İç Kapı Üretim Hattı

Forkliftler aracılığı ile boy kesme makinesinden bu hatta getirilen sac parçalar burada bulunan 4 adet hidrolik presle şekillendirilir. Malzeme besleme ve presler arası malzeme transferi için 5 adet robot bulunmaktadır. Üretimde esneklik ve ürün kalitesinde artış sağlanması amacıyla alınan ABB İsveç markalı bu robotlar 6 eksenli olup 250 kg yük taşıma kapasitesine sahiptir. İşçileri preslerin arasında çalıştırmak oldukça tehlikeli olduğu için de robot sistemini tercih eden fabrika, bu sistemle hazırlık zamanı 10 dakikanın altına