بررسی چالشها و راهکارهاي توسعه کیفی در نظام آموزش عالی کشور

(1)

1

ﯽﺳرﺮﺑ ﺎﻬﺸﻟﺎﭼ

رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﺎﮑﻫار و

داﮋﻧ ﯽﻧﺎﺤﺒﺳ يﺪﻬﻣ

1

،ناﺮﻬﺗ ناﺮﻬﺗ نﺎﺑﻮﺗا -

،ﻢﻗ ،ﯽﻧﺎﺴﻧا مﻮﻠﻋ هﺪﮑﺸﻧاد ،ﺪﻫﺎﺷ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﺮﻬﻄﻣ مﺮﺣ يوﺮﯾور [email protected]

دﺎﺑآ فﺮﺷ ﯽﻓﺎﻨﻣ ﻢﻇﺎﮐ

2



هﺪﮑﺸﻧاد ،ﯽﯾﺎﺒﻃﺎﺒﻃ ﻪﻣﻼﻋ هﺎﮕﺷاد ،ﮏﯿﭙﻤﻟا هﺪﮑﻫد ،ناﺮﻬﺗ

،ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ مﻮﻠﻋ و ﯽﺳﺎﻨﺸﻧاور [email protected]

هﺪﯿﮑﭼ

،ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ ﯽﺳﺎﺳا فﺪﻫ ﺎﻬﺸﻟﺎﭼ ﯽﺳرﺮﺑ

يﺎﻫرﺎﮑﻫار و رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ

ﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رﻮﺸ

ﺖﺳا . ﺶﻫوﮋﭘ شور هﻮﯿﺷ ﻪﺑ و ﯽﻔﯿﺻﻮﺗ

يدﺎﻨﺳا ﻞﯿﻠﺤﺗ

هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺖﺳا

. هﺪﻤﻋ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻦﯾﺮﺗ يﺎﻫ

رﺎﺒﻋ ﺶﻫوﮋﭘ ﺖﺳا ت

زا : ﺘﺴﯾا هﺎﮕﺸﻧاد ﺮﺼﻋ ﺎ

ﺖﯿﺑﺮﺗ ﺖﻬﺟ ﯽﺘﻨﺳ شور ﺎﺑ ﻞﻌﻔﻨﻣ و يوﺮﯿﻧ

كرﺪﻣ ﯽﻧﺎﺴﻧا ،رﺎﮐ يﺎﯾﻮﺟ ﺖﺳد ﻪﺑ

،ﺖﺳا هﺪﺷ يﺮﭙﺳ ﻪﺘﺧﻮﻣآ ﺶﻧاد ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻧﺎﮑﻣ ﺪﯾﺎﺒﻧ هﺎﮕﺸﻧاد ﺮﮕﯾد

؛يﺎﻫ

ﻪﻓﺮﺣﺮﯿﻏ ﻣ ﺪﯾﺎﺑ ﻪﮑﻠﺑ ،ﺪﻨﮐ ﺖﯿﺑﺮﺗ ﺪﻣآرﺎﮐﺮﯿﻏ و قﻼﺧﺮﯿﻏ ،يا يوﺮﯿﻧ ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻠﺤ

،قﻼﺧ ؛ﯽﻧﺎﺴﻧا ﻓآرﺎﮐ

ﺮﮑﺘﺒﻣ و ﻦﯾﺮ ور ﻦﯾا زا ﺪﯾﺎﻤﻧ ﺖﯿﺑﺮﺗ

ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا يروﺮﺿ ،

ﯽﻤﮐ ﺪﺷر ﺖﻋﺮﺳ رد

ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رﻮﺸﮐ

هﺪﺷ ﻒﻗﻮﺘﻣ

ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﯽﺸﺨﺑ ﻖﻤﻋ ﺖﻬﺟ رد ﯽﺳﺎﺳا تﺎﻣاﺪﻗا و رد

ﺎﻬﻧآ دﺮﯿﮔ ترﻮﺻ .

يﺎﻫ هژاو يﺪﯿﻠﮐ

: ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ

، ﺸﻟﺎﭼ ﺎﻫرﺎﮑﻫار ،ﺎﻬ

1 - ﻪﻣﺪﻘﻣ

ﻪﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺪﺷر و هدﻮﺑ ﯽﻔﯿﮐ و ﯽﻤﮐ ﺪﻌﺑ ود ياراد ،ﺪﻨﻤﺷﻮﻫ و ﺎﯾﻮﭘ ﯽﻣﺎﻈﻧ ناﻮﻨﻋ

ﺖﺳا ﺮﮕﯾﺪﮑﯾ تازاﻮﻣ ﻪﺑ ﺪﻌﺑ ود ﺮﻫ ﺪﺷر مﺰﻠﺘﺴﻣ ،مﺎﻈﻧ ﻦﯾا لدﺎﻌﺘﻣ و ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ،نوزﻮﻣ .

ﺪﺷر

ﯽﺑ ،ﻞﯿﺼﺤﺗ كﺮﺗ ؛نﻮﭽﻤﻫ ﯽﻠﺋﺎﺴﻣ ﻪﺑ ،ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ نوﺪﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﯽﻤﮐ شﺮﺘﺴﮔ و ﯽﻤﻠﻋ ﯽﮕﺘﺴﺑاو ،يدودﺮﻣ ،ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ ﺖﻓا ،يداﻮﺳ مﺪﻋ ،دازﺎﻣ ﺺﺼﺨﺘﻣ ﯽﻧﺎﺴﻧا يوﺮﯿﻧ ﻪﺿﺮﻋ ،

دﻮﺸﯿﻣ ﺮﺠﻨﻣ هﺮﯿﻏ و ﯽﯾﺎﻓﻮﮑﺷ و ﺖﯿﻗﻼﺧ ﺖﻬﺟ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺖﺻﺮﻓ .

نوﺪﺑ ،ﺰﯿﻧ نآ ﺖﯿﻔﯿﮐ دﻮﺒﻬﺑ

اﺰﻓا و تﻼﯿﺼﺤﺗ ﻖﺣ زا ﺎﻬﻧﺎﺴﻧا ﺖﯿﻣوﺮﺤﻣ ﻪﺑ ،ﺖﯿﻤﮐ ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا تﺎﻀﯿﻌﺒﺗ ﺶﯾ

دﻮﺷ ﯽﻣ ﯽﻬﺘﻨﻣ )

،نﺎﯿﭼرﻮﻗ 1373

.(

رد مﺎﻈﻧ ﻪﺘﺷﺬﮔ ﺎﻘﻧ ﺐﻠﻏا رد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ

ﺑ نﺎﻬﺟ ط رﻮﺸﮐﺮﻫ ناﺪﻣآﺮﺳ ﻪﻠﯿﺳو ﻪ

ﯽﻣ دﺎﺠﯾا ﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﯽﯾﺎﻫدﺎﻬﻧ و ﺪﺷ

،ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻦﯾا ﻪﺑ دﻮﺑ نﺎﻧآ شروﺮﭘ رﻮ هرود ،ﺎﻫ لاور

توﺎﻀﻗ اﺬﻟ ﺪﻧﺪﺷ ﯽﻣ اﺮﺟا و ﻢﯿﻈﻨﺗ ،فﺪﻫ ﻦﯾا ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺎﻫ ،ﻪﺘﺷﺬﮔ ﻪﻫد ود رد ﯽﻟو ،دﻮﺒﻧ هﺪﯿﭽﯿﭘ يﺮﻣا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ صﻮﺼﺧ رد

- 1

ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ مﻮﻠﻋ رﺎﯿﺸﻧاد ﺪﻫﺎﺷ هﺎﮕﺸﻧاد

ناﺮﻬﺗ

- 2

ﯽﯾﺎﺒﻃﺎﺒﻃ ﻪﻣﻼﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺷزﻮﻣآ يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ

(2)

2

ﺖﯿﻌﻤﺟ ﺶﯾاﺰﻓا اﺰﻓا ﺐﺟﻮﻣ ،ﻞﻣاﻮﻋ ﺮﯾﺎﺳ و

،ﺪﯾدﺮﮔ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ياﺮﺑ ﺎﺿﺎﻘﺗ ﺶﯾ

د ﺖﯿﻌﻤﺟ ﺎﻬﻫﺎﮕﺸﻧاد رد ﺮﺑاﺮﺑ ﻦﯾﺪﻨﭼ ،ﯽﯾﻮﺠﺸﻧا

ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و

ﺖﯿﻌﻤﺟ يﺎﻫزﺎﯿﻧ رد و ﺪﯾدﺮﮔ توﺎﻔﺘﻣ نﺎﻧآ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﺐﯿﮐﺮﺗ ،ﺖﻓﺎﯾ ﺸﻧاد

ﯽﯾﻮﺠ

ﯾرﻮﻄﺑ ،ﺪﻣآ ﺪﯾﺪﭘ ﯽﺗاﺮﯿﯿﻐﺗ ﺗ و ﺎﻫزﺎﯿﻧ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﯾ تروﺮﺿ ﻪﮑ

تﻻﻮﺤ

ﺪﻨﮐ لﺎﻤﻋا دﻮﺧ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد ار مزﻻ ﻞﯾﺪﻌﺗ و هداد راﺮﻗ ﺮﻈﻧﺪﻣ ار رﻮﮐﺬﻣ )

،نﺎﮔرزﺎﺑ

1381 .(

ﺮﺑ ،سﺎﺳا ﻦﯾا هزوﺮﻣا

ﻣﺎﻈﻧ شزﻮﻣآ يﺎﻬ ﺑ ﯽﻟﺎﻋ

ﻪ ﻪﻄﺳاو

؛ ،ﯽﯾاﺮﮔﺎﺿﺎﻘﺗ ﺪﯾﺪﺸﺗ

يﺮﺘﺸﻣ ﺪﺷر ﻣﺎﻌﺗ تروﺮﺿ ،ﯽﯾاﺮﮔ

رازﺎﺑ يﺎﻫزﺎﯿﻧ ،ﯽﻧﺎﻬﺟ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﺎﺑ ﻞ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺗ و رﺎﮐ

و لﻮﺤﺘﻣ يﺎﻫزﺎﯿﻧ نآ ﺎﺑ دﻮﺧ ﯽﻟﺎﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻪﺑ نﺪﯿﺸﺨﺑ عﻮﻨﺗ تروﺮﺿ هوﻼﻋ ﻪﺑ ﺪﯾﺪﭘﻮﻧ

ﺪﻨﺘﺴﻫ نﺎﺒﯾﺮﮔ ﻪﺑ ﺖﺳد ﺶﯿﭘ زا ﺶﯿﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻪﻟﺄﺴﻣ .

و ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا

ﻪﻓﺮﺣ و ﯽﻤﻠﻋ نﺎﯾﺎﺘﻤﻫ و هﺎﮕﺸﻧاد نورد رد نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ﺎﺑ ﺶﻧاد يﺎﯿﻧد رد نﺎﻧآ يا

ﺎﻬﺟ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻦﯿﺑ و ﯽﻧ

ﻬﻣﺎﻈﻧ نﺪﺷ ﯽﻠﻠﻤﻟا ا و مواﺪﻣ دﻮﺒﻬﺑ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ يﺎ

ءﺎﻘﺗر

ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﻫددﺎﯾ - شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ يﺎﻫداﺪﻧوﺮﺑ و ﺎﻫﺪﻨﯾآﺮﻓ ،ﯽﻤﻠﻋ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ،يﺮﯿﮔدﺎﯾ

ﺮﮕﯾد ترﺎﺒﻋ ﻪﺑ ﺪﻧراد رﺎﻈﺘﻧا ار ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻟﺎﻋ

، ﻢﻫ ﻔﻨﯾذ نﺎﻌ ذ ﻢﻫ و ﯽﻧوﺮﯿﺑ نﺎﻌﻔﻨﯾ

رد ،ﯽﻧورد اﺪﺻ ﺮﮕﯾﺪﮑﯾ ﺎﺑ نآ مواﺪﻣ يﺎﻘﺗرا و دﻮﺒﻬﺑ تروﺮﺿ و ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻪﺒﻟﺎﻄﻣ

هﺪﺷ ﺪﻧا )

1ﯽﭼ ، 2003 .(

ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ رﻮﮐﺬﻣ ﺐﻟﺎﻄﻣ

،ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ ﯽﺳﺎﺳا ﻪﻟﺄﺴﻣ ، و ﺎﻬﺸﻟﺎﭼ ﯽﺳرﺮﺑ

رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﺎﮑﻫار رﺎﻬﭼ سﺎﺳا ﻦﯾا ﺮﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ

حﺮﻃ ﺮﯾز لاﺆﺳ ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ و هﺪﺷ

:

1 .

؟ﺖﺴﯿﭼ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ مﻮﻬﻔﻣ

2 . ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫ ﺶﻟﺎﭼ رﻮﺸﮐ

ﯽﻣ ﻪﭼ ﺷﺎﺑ ﻨ

؟ﺪ

4 . ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﺎﮑﻫار ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد

رﻮﺸﮐ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺎﻫ ماﺪﮐ

؟

2 - ﺶﻫوﮋﭘ شور

ﺮﺿﺎﺣ ﺶﻫوﮋﭘ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﺎﮑﻫار و ﺎﻬﺸﻟﺎﭼ ﯽﺳرﺮﺑ لﺎﺒﻧد ﻪﺑ

هدﻮﺑ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ زا و ﯽﻔﯿﺻﻮﺗ هﻮﯿﺷ ﻪﺑ ﺶﻫوﮋﭘ ،ﻪﺣوﺮﻄﻣ يﺎﻫ لاﻮﺳ و ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ و

ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا يدﺎﻨﺳا ﻞﯿﻠﺤﺗ عﻮﻧ .

3 - ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻞﯿﻠﺤﺗ

ﺎﺟ ﻦﯾا رد ﻪﺑ

ﺆﺳ ﯽﺳرﺮﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻟا

ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ،ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻬ :

3.1 - ﺆﺳ ﯽﺳرﺮﺑ ﺶﻫوﮋﭘ لوا لا

ﺆﺳ ﻦﯿﻟوا ﻪﮑﻨﯾا زا دﻮﺑ ترﺎﺒﻋ ﺶﻫوﮋﭘ لا ؛

ﺖﯿﻔﯿﮐ مﻮﻬﻔﻣ رد

؟ﺖﺴﯿﭼ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺎﯿﺴﺑ ﯽﻣﻮﻬﻔﻣ

ﻂﺳﻮﺗ ﺐﻠﻏا و هدﻮﺑ ﺰﯿﮕﻧا ﺚﺤﺑ ر

ﯾذ ﻌﻔﻨ ﻪﺒﻧﺎ ﻫﺎﮔﺪﯾد ﻪﺑ نﺪﯿﺸﺨﺑ ﺖﯿﻋوﺮﺸﻣ رﻮﻈﻨﻣ و ﺎﻬ

راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ دﻮﺧ ﻖﯾﻼﻋ

ﯿﻣ دﺮﯿﮕ . ود ﻞﯿﻟد راﻮﺷد ياﺮﺑ هﺪﻤﻋ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻒﯾﺮﻌﺗ ي

دراد دﻮﺟو .

رد

1.Chea

(3)

3

؛دﻮﻤﻧ نﺎﻋذا ﺪﯾﺎﺑ لوا ﻞﯿﻟد صﻮﺼﺧ ﻨﯾا ﻢﻏﺮﯿﻠﻋ

،ﺮﻫﺎﻣ ﯽﻧﺎﺴﻧا يوﺮﯿﻧ شروﺮﭘ ﻪﮑ

آ ﺸﻫوﮋﭘ ﻪﻓﺮﺣ ياﺮﺑ داﺮﻓا شزﻮﻣ ،يﺮﮕ

هﺪﻨﯾآ ﺲﺣ ﺖﯾﻮﻘﺗ و ﺪﻣآرﺎﮐ ناﺮﯾﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ

ﺪﻫا ﻪﻠﻤﺟ زا داﺮﻓا يﺮﮕﻧ يﺮﻈﻧ قﺎﻔﺗا ﯽﻟو ﺖﺳا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ فا

د فاﺪﻫا صﻮﺼﺧ ر

دراﺪﻧ دﻮﺟو نآ ﻖﯿﻗد ﺮﮕﯾد ﻞﯿﻟد و

؛ﻪﮑﻨﯾا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻣآ ﺮﮕﯾد عاﻮﻧا ﺪﻨﻧﺎﻣ

،شزﻮ

هﺪﯿﭽﯿﭘ يﺪﻨﯾاﺮﻓ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا ﻦﯿﺑ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ طﺎﺒﺗرا ﺮﺑ ﯽﻨﺘﺒﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا يﺪﻌﺑ ﺪﻨﭼ و

ﺶﯿﭘ و ﺎﻫداﺪﻧﺎﯿﻣ و ﺎﻫداﺪﻧورد نﺎﯿﻣ ﻞﻣﺎﻌﺗ ﯽﮕﻧﻮﮕﭼ ﻢﻬﻓ و هدﻮﺑ نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد و ﯽﻤﻠﻋ ﺖﺳا ﻞﮑﺸﻣ يﺮﻣا نآ يﺎﻫداﺪﻧوﺮﺑ ﺢﯿﺤﺻ ﯽﻨﯿﺑ .

ﻪﻌﺳﻮﺗ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻪﮐ نﺎﻨﭽﻤﻫ

ﺘﻓﺎﯾ ﻧاد و دﻮﺷ ﯽﻣ ﺮﺗ ﻪ نﻮﮕﻤﻫﺎﻧ نﺎﯾﻮﺠﺸ

تﺎﺴﺳﺆﻣ ﻪﺑ دورو ياﺮﺑ ﺎﺿﺎﻘﺗ ،ﺪﻧﻮﺷ ﯽﻣ ﺮﺗ

رود ﻪﺋارا و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﯽﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﺰﯿﻧ ﺪﯾﺪﺟ ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ يﺎﻫ ه

ﺪﺑﺎﯾ . ﻦﮑﻤﻣ ،ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ

ﻧآ ﺖﺳا ﺐﺳﺎﻨﻣ ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ هرود ﺎﯾ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻪﺴﺳﺆﻣ ﮏﯾ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻒﯾﺮﻌﺗ ياﺮﺑ ﻪﭽ

دﻮﺷ ﯽﻘﻠﺗ ﺐﺳﺎﻨﻣﺎﻧ ،ﺮﮕﯾد يﺎﻫ هرود و تﺎﺴﺳﺆﻣ ﺮﯾﺎﺳ ياﺮﺑ ﺪﺷﺎﺑ )

ﻼﯿﺘﺳا و ﻦﯿﺗرﺎﻣ ،1

1388 .(

ﻪﮑﺒﺷ ﻦﯿﺑ ﯽﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﻤﻀﺗ يﺎﻫدﺎﻬﻧ ﺖﯿﻔﯿﮐ

رد شزﻮﻣآ

2ﯽﻟﺎﻋ ﻒﯾﺮﻌﺗ رد ،

ﺖﯿﻔﯿﮐ ار هﺪﺷ ﻦﯿﯿﻌﺗ فاﺪﻫا ﻪﺑ ﻞﯿﻧ و هﺪﺷ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﻞﺒﻗ زا يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺎﺑ ﻖﺑﺎﻄﺗ ،

ﺖﺳا هداد راﺮﻗ ﺎﻨﺒﻣ )

ﺖﻓاﺮﮔ ،3

1995 .(

ﺮﺑ

،لوا كﻼﻣ سﺎﺳا رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﺠﻨﺳ

ﺖﺳا نآ مﺰﻠﺘﺴﻣ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ زا يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا زا يا ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ﻪﯾﺎﭘﺮﺑ يرواد ﻪﮐ

دﺮﯿﮔ ترﻮﺻ هﺪﺷ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﻞﺒﻗ .

ﺟو ﺺﺨﺸﻣ يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا ﻦﯿﻨﭼ ﯽﺘﻗو ﻪﺘﺷاﺪﻧ دﻮ

يﺎﻫ ﻂﺑر يذ و نﺎﻌﻔﻨﯾذ هﺪﺷ ﺢﯾﺮﺼﺗ فاﺪﻫا ﻖﻘﺤﺗ ناﺰﯿﻣ ﻪﻠﯿﺳو ﻪﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ ،ﺪﺷﺎﺒﻧ دﻮﺷ ﯽﻣ هﺪﯿﺠﻨﺳ ،ﯽﺷزﻮﻣآ .

اد نﻻﻮﺌﺴﻣ هوﺮﮔ ناﺮﯾﺪﻣ ،ﯽﻫﺎﮕﺸﻧ

،ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ

،نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ﯽﻣ توﺎﻀﻗ دﻮﺧ ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ناراﺬﮔ نﻮﻧﺎﻗ

فاﺪﻫا و ﺎﻫرﺎﯿﻌﻣ ﺎﺑ هزاﺪﻧا ﻪﭼ ﺎﺗ ﺮﻈﻧ درﻮﻣ مﺎﻈﻧ تﺎﻣﺪﺧ و ﺶﻫوﮋﭘ ،شزﻮﻣآ ﻪﮐ ﺪﻨﻨﮐ دراد ﯽﻧاﻮﺨﻤﻫ هﺪﺷ ﺢﯾﺮﺼﺗ )

ندرﻮﺑ و ﻦﯿﺟ ﮏﻣ ،4

1995 .(

نﺎﮔرزﺎﺑ ) 1998 ( ،ﺎﻫﺪﻨﯾاﺮﻓ ،ﺎﻫداﺪﻧورد ؛ﯽﻧﺎﻣزﺎﺳ ﺮﺻﺎﻨﻋ يﻮﮕﻟا ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺎﺑ

شزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ،هدوﺰﻓا شزرا و ﺎﻫﺪﻣﺎﯿﭘ ،ﺎﻫداﺪﻧوﺮﺑ ﺖﺳا هدﻮﻤﻧ ﻒﯾﺮﻌﺗ ار ﯽﻟﺎﻋ

. زا

ﺮﻈﻧ و ﺎﻫداﺪﻧوﺮﺑ ،تﻻﻮﺼﺤﻣ ،ﺎﻫﺪﻨﯾاﺮﻓ ،ﺎﻫداﺪﻧورد ﻖﺑﺎﻄﺗ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ يو

رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﯾﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺎﺑ مﺎﻈﻧ ﻦﯾا يﺎﻫﺪﻣﺎﯿﭘ ﺘﯿﻟﺎﻌﻓ دﻮﺒﻬﺑ

ﺎﻬ شزﻮﻣآ ي

ﺘﻟﺎﺳر ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و ﯽﻟﺎﻋ فاﺪﻫا ،ﺎﻬ

هﺪﺷ ﻦﯾوﺪﺗ و ﻒﯾﺮﻌﺗ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تارﺎﻈﺘﻧا و

ﺖﺳا ) نﺎﮔرزﺎﺑ ، 1998 .(

ﻮﮑﺴﻧﻮﯾ ) 2002 ( ؛ﺖﺳا ﺪﻘﺘﻌﻣ يﺪﻌﺑﺪﻨﭼ ﯽﻣﻮﻬﻔﻣ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ

ﺎﻫدﺮﮐرﺎﮐ مﺎﻤﺗ ﺪﯾﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺘﯿﻟﺎﻌﻓ و

،نﺎﻨﮐرﺎﮐ ،ﺶﻫوﮋﭘ ،شزﻮﻣآ ؛ﻪﻠﻤﺟ زا ﺎﻬ

نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ار هﺎﮕﺸﻧاد و ﻪﻌﻣﺎﺟ رﺎﺸﻗا ﻪﺑ تﺎﻣﺪﺧ ،تاﺰﯿﻬﺠﺗ و تﺎﻧﺎﮑﻣا ،

د دﺮﯿﮔﺮﺑ ر و

1. Martin & Stella

2. International Network of Quality Assurance Agencies in Higher Education

3. Graft

4. Mcginn& Borden

(4)

4

و ﻂﯾاﺮﺷ ﺎﯾ ﺖﯾرﻮﻣﺄﻣ ،ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد مﺎﻈﻧ ﯽﻄﯿﺤﻣ ﺖﯿﻌﺿو ﻪﺑ يدﺎﯾز ناﺰﯿﻣ ﻪﺑ نآ اد ﻪﺘﺷر رد ﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا دراد ﯽﮕﺘﺴﺑ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧ

) ،ﻮﮑﺴﻧﻮﯾ 2002

(.

ﻼﯿﺘﺳا و ﻦﯿﺗرﺎﻣ )

1388 ( ود ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ ار ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ، ؛مﻮﻬﻔﻣ

» دراﺪﻧﺎﺘﺳا -

رﻮﺤﻣ « ﻞﺑﺎﻘﻣ رد

» فﺪﻫ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺗ

1« ﺪﻧا هدﻮﻤﻧ ﺢﯾﺮﺸﺗ و ﻒﯾﺮﻌﺗ .

ﺮﺑ

نﺎﮑﻣا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ زا ﯽﺻﺎﺧ ﺐﻧاﻮﺟ ندﺮﮐ ﯽﻤﮐ و ﯽﯾﺎﺳﺎﻨﺷ لوا مﻮﻬﻔﻣ سﺎﺳا ﺮﯾﺬﭘ

ﮐﻼﻣ ﺎﯾ ﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا و هدﻮﺑ يﺎﻫ هرود ﺎﯾ تﺎﺴﺳﺆﻣ ﻪﻤﻫ ياﺮﺑ ناﻮﺗ ﯽﻣ ار نﺎﺴﮑﯾ يﺎﻬ

داد راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ .

ﺖﺳا راﻮﺘﺳا هﺎﮔﺪﯾد ﻦﯾا ﺮﺑ ﺎﺗﺪﻤﻋ مﻮﻬﻔﻣ ﻦﯾا ً

،ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ ﺺﺨﺸﻣ ﻼﻣﺎﮐ فاﺪﻫا ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ ﻪﮐ ً

» ﯽﺋﻼﻃ يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا

2«

دﻮﺷ ﻆﻔﺣ ﺪﯾﺎﺑ لﺎﺣ ﻪﻤﻫ رد ﻪﮐ دراد دﻮﺟو .

راﻮﺘﺳا ضﺮﻓ ﻦﯾا ﺮﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ مود مﻮﻬﻔﻣ

اد ﯽﺗوﺎﻔﺘﻣ فاﺪﻫا و ﺖﯾرﻮﻣﺄﻣ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺪﻧر

. ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ ﻪﭼﺮﮔ

ﻧآ ﺐﻠﻏا فﺪﻫ ﻘﺤﺗ مﺎﺠﻧا ﺎﻬ

ﻧآ زا ﯽﻀﻌﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻤﻠﻋ ﻊﯿﺳو تﺎﻘﯿ هدروآ ور ﺲﯾرﺪﺗ ﻪﺑ ﺎﻬ

ﺮﮕﯾد ﯽﻀﻌﺑ و ﺘﯿﻠﻗا ياﺮﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻪﺋارا ﻪﺑ

ﺪﻧزادﺮﭘ ﯽﻣ هﺮﯿﻏ و ﯽﻣﻮﻗ يﺎﻬ )

ﯿﺗرﺎﻣ ﻦ

،ﻼﯿﺘﺳا و 1388

.(

رد ؛دﻮﻤﻧ نﺎﻋذا ﺪﯾﺎﺑ عﻮﻤﺠﻣ رد ﯿﻔﯿﮐ ﯽﻠﺻا مﻮﻬﻔﻣ ﻪﺘﺷﺬﮔ

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺖ

ﺮﺑ ﯽﻨﺘﺒﻣ ﺎﺗﺪﻤﻋ ً قﺎﺒﻄﻧا

دﻮﺒﻬﺑ ،ﯽﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ و ﯽﻠﻣ يﺎﻫرﺎﯿﻌﻣ زا ﯽﺧﺮﺑ ﺎﺑ ﺎﻫدروﺎﺘﺳد

شزﻮﻣآ حﻮﻄﺳ /

رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺮﯾﺎﺳ و ﻪﺟدﻮﺑ ﻦﯿﻣﺄﺗ ي هﻮﺤﻧ و نآ ﻆﻔﺣ و يﺮﯿﮔدﺎﯾ

،ﺪﯾﺪﺟ يﺎﻫدﺮﮑﯾور رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺚﺤﺑ ﯽﻟو ﺖﺳا هدﻮﺑ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻖﻘﺤﺗ ﺑ ،ﺖﯾﺮﯾﺪﻣ بﻮﻠﻄﻣ يﺎﻫﺪﻨﯾاﺮﻓ دﺎﺠﯾا ،ﺎﻫداد نوﺮﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻖﻘﺤﺗ ﻪﺑ ﻻﻮﺻا ً رﻮﻈﻨﻣ ﻪ

نﻼﯿﺼﺤﺘﻟا غرﺎﻓ ﺖﺒﺴﻧ ﯽﺑﺎﯾزرا ،ﺪﺻﺎﻘﻣ و فاﺪﻫا ﻖﻘﺤﺗ ناﺰﯿﻣ و ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ ﺮﺑ ترﺎﻈﻧ ﻪﺑ ﻊﻔﻧ يذ داﺮﻓا ياﺮﺑ مزﻻ تﺎﻋﻼﻃا ندﺮﮐ ﻢﻫاﺮﻓ ﺰﯿﻧ و دﻮﺟﻮﻣ ﻞﻏﺎﺸﻣ و رﺎﮐ رازﺎﺑ ﻪﺑ ﺖﺳا فﻮﻄﻌﻣ ﺎﻫداد نوﺮﺑ رﺎﺒﺘﻋا و ﺖﯿﻔﯿﮐ زا ﺎﻫ نآ ﯽﺸﺨﺑ نﺎﻨﯿﻤﻃا رﻮﻈﻨﻣ )

نﺎﻣرﺎﻫ

ﮏﯿﻣ و ،3

2000 (.

3.2

- لاﺆﺳ ﯽﺳرﺮﺑ مود

ﺶﻫوﮋﭘ

د لاﺆﺳ ﺶﻫوﮋﭘ مو ﻪﮑﻨﯾا زا دﻮﺑ ترﺎﺒﻋ

؛ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻬﺸﻟﺎﭼ

؟ﺖﺴﯿﭼ رﻮﺸﮐ

و تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﻬﯿﺳرﺮﺑ

هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ي ،

ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻫد ﻪﮐ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ

زا

اﺪﻧ راﺮﻗ ﯽﻟﻮﺒﻗ ﻞﺑﺎﻗ و بﻮﻠﻄﻣ ﺢﻄﺳ رد ﯽﻔﯿﮐ ﺮﻈﻧ صﻮﺼﺧرد تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ و در

ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا

هرود ﻦﯾا هرود ﻦﯾا ﺖﯿﺑﻮﻠﻄﻣ ناﺰﯿﻣ ندﻮﺑ ﻦﯿﯾﺎﭘ و ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺮﻘﻓ زا ﯽﮐﺎﺣ ﺎﻫ

ﺖﺳا ﺎﻫ زﻮﻨﻫ و

ﺖﺷﺬﮔ زا ﺲﭘ ﻪﻫد ﺪﻨﭼ

ﯽﺑﺎﯾزرا ياﺮﺑ ﯽﻨﯿﻌﻣ ﯽﮐاردا بﻮﭼرﺎﭼ ،ﯽﻣﻼﺳا بﻼﻘﻧا يزوﺮﯿﭘ زا

رد ﺖﯿﻔﯿﮐ مﺎﻈﻧ

شزﻮﻣآ دراﺪﻧ دﻮﺟو ﯽﻟﺎﻋ .

رد ﯽﻧورد ﯽﺑﺎﯾزرا ﺢﻄﺳ رد ﯽﺗﺎﻣاﺪﻗا ﻪﭼﺮﮔا

هﺎﮕﺸﻧاد ﺎﻫ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﯽﻣ مﺎﺠﻧا

ياﺮﺑ ﺎﻬﯿﺑﺎﯿﺷزرا ﻦﯾا يدﺎﯾز ﻞﯾﻻد ﻪﺑ ﯽﻟو ،دﻮﺷ

هﺪﻨﻨﮐ ﻊﻧﺎﻗ و بﻮﻠﻄﻣ ﺢﻄﺳ ﻪﺑ ﯽﺑﺎﯿﺘﺳد هدﻮﺒﻧ ﺖﯿﻔﯿﮐ زا يا

ﺖﺳا ﯽﻓﺎﮐ و ﻢﻫ ﺪﻨﺘﺴﯿﻧ . ﻦﯾا رد

1. fitness for purpose

2. gold standards

3. Harman, G. and V. Meek

(5)

5

ﯽﻣاﺮﻬﺑ تﺎﯿﺑﺮﺠﺗ ﻪﺑ ناﻮﺘﯿﻣ ﻪﻨﯿﻣز )

1995 :(

» يﺎﻫﺪﻨﯾاﺮﻓ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ ﯽﯾﺎﺳرﺎﻧ و ﺎﻫ ﻒﻌﺿ

ﯿﻧ و يﺮﯿﮔدﺎﯾ و ﯽﻫددﺎﯾ ﻓ زا ﯽﻧﺎﺸﻧ رﻮﺸﮐ يﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺸﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﺰ

ناﺪﻘ

ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ ياﺮﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ يﺎﻫرﺎﮐوزﺎﺳ شزﻮﻣآ

ﺖﺳا ﯽﻟﺎﻋ

« ﯽﺠﯿﻠﺧ ، )

1376 :(

» ﻪﯿﻨﺑ ﻒﻌﺿ

ﺐﺳﺎﻨﺗ مﺪﻋ ،ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﺿﺎﻘﺗ ﻪﺑ ﯽﯾﻮﮔ ﺦﺳﺎﭘ ﻪﺒﻧﺎﺟ ﮏﯾ ي ﻪﺒﻠﻏ ﻞﯿﻟد ﻪﺑ ﺎﻫ يدورو ي ﻣﺎﺟ عﻮﻨﺘﻣ و لﻮﺤﺘﻣ يﺎﻫزﺎﯿﻧ و رﺎﮐ رازﺎﺑ يﺎﺿﺎﻘﺗ ﺎﺑ ﺎﻫ ﯽﺟوﺮﺧ ناﺪﻘﻓ و ﯽﯾاﺮﮔ كرﺪﻣ ،ﻪﻌ

ﻨﻣ زا يرو هﺮﻬﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﯽﻣﻮﻤﻋ دوﺪﺤﻣ ﻊﺑﺎ

«،

يﺮﯾزو ) 1378 :(

» ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ

و ﺖﺳا هدﻮﻤﻧ رﻮﺒﻋ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫدوﺮﻓ و ﺎﻫزاﺮﻓ زا دﻮﺧ ﻪﻟﺎﺳ هﺎﺠﻨﭘ و ﺪﺻ نارود رد رﻮﺸﮐ ﻦﯾﻮﻧ ﻮﻤﻧ ﺮﯿﺳ طﺮﻔﻣ ﯽﯾاﺮﮔ ﺰﮐﺮﻤﺗ يﻮﺳ ﻪﺑ ارﺎﮑﺷآ ،ﯽﯾﻮﺠﺸﻧاد ﺖﯿﻌﻤﺟ رد ﯽﻤﮐ ﺪﺷر ﺪﯾﺪﺸﺗ ﺎﺑ هد

ﻣ ﯽﻔﯿﮐ يﺎﻫ ﺺﺧﺎﺷ ﺶﻫﺎﮐ نآ ﻪﺠﯿﺘﻧ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺖﺳا هدﻮﺑ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺰﮐاﺮ

«،

يﺪﻤﺤﻣ و نﺎﯾرﺎﺘﺨﻣ )

1387 :(

» دﻮﺧ ﮓﻨﻫﺮﻓ و ﺮﺘﺴﺑ ناﺪﻘﻓ ،ﯽﺑﺎﯿﺷزرا رﺎﺘﺧﺎﺳ دﺎﺠﯾا مﺪﻋ

ﺐﺳﺎﻨﻣ ﯽﺗﺎﻋﻼﻃا هﺎﮕﯾﺎﭘ دﻮﺟو مﺪﻋ ،ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﺑﺎﯿﺷزرا يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا دﻮﺟو ناﺪﻘﻓ ،ﯽﺑﺎﯿﺷزرا ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﺮﺜﮐا رد زور ﻪﺑ و و ﻪﻋﺎﺷا تاﺪﯿﻬﻤﺗ دﻮﺟو ناﺪﻘﻓ ﺰﯿﻧ و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و

رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﯽﺑﺎﯿﺷزرا مﺎﻈﻧ يوراﺮﻓ يﺎﻫ ﺶﻟﺎﭼ ﻦﯾﺮﺗ هﺪﻤﻋ زا ،ﺎﻫ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺖﺴﺑرﺎﮐ ﺖﺳا « ﯽﻗﺎﺤﺳا و نﺎﮔرزﺎﺑ و )

1387 :(

» ﻪﺑ رﻮﺸﮐ ﯽﯾﻮﺠﺸﻧاد ﺖﯿﻌﻤﺟ ﺖﺒﺴﻧ ﺮﯿﺧا ﻪﻫد ﻪﺳ رد

ﯽﻨﺳ هوﺮﮔ داﺮﻓا 18

ﯽﻟا 24 زا لﺎﺳ 5 زا ﺶﯿﺑ ﻪﺑ ﺪﺻرد 20

ﯽﻟو ،ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﺻرد

هﺮﯿﻏ و ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻀﻓ ،ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ ؛ﻪﻠﻤﺟ زا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﻞﻣاﻮﻋ ﺮﯾﺎﺳ ﺶﯾاﺰﻓا ﺖﺒﺴﻧ ﺟ ﺪﺷر ﺎﺑ ﺖﺳا هدﻮﺒﻧ هاﺮﻤﻫ ﯽﯾﻮﺠﺸﻧاد ﺖﯿﻌﻤ

« دﻮﻤﻧ هرﺎﺷا ، .

شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﻒﻌﺿ زا ﯽﮐﺎﺣ ،ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺼﺼﺨﺗ يﺎﻫ ﻪﺘﺷر ياﻮﺘﺤﻣ ،ﺎﺘﺳار ﻦﯾا رد راد مﺎﻈﻧ ﯽﻫاﺮﻤﻫ رد رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ ﺖﺳا ﺪﻣآزور ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺎﺑ اﺰﻓا ﻢﻫ و

. ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﯽﺑﺎﯾزرا

ﻪﺑ رﻮﮐﺬﻣ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ فاﺪﻫا هﺪﻤﻋ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺖﯿﻌﻗاو ﻦﯾا ﺮﮔ نﺎﯿﺑ ،ﺰﯿﻧ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺮﯿﻈﻧ ﺰﯿﻧ مﻮﺳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد هﮋﯾو

؛ و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻦﯿﺑ ﺮﺘﺸﯿﺑ ﯽﮕﻨﻫﺎﻤﻫ دﺎﺠﯾا

ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﯽﺳرد يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ يﺮﮕﻧزﺎﺑ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﻪﺑ ﯽﺸﺨﺑ عﻮﻨﺗ ،ﯽﻠﻣ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺶﻧاد

ﯾرﺎﮑﻤﻫ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﻪﺘﻓﺎﯾ نﺎﻣزﺎﺳ شﺮﺘﺴﮔ ،نﺎﺸﺧرد يﺎﻫداﺪﻌﺘﺳا ﺪﺷر ،ﯽﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ يﺎﻬ

لدﺎﻌﺘﻣ ،ﯽﺑﺎﯿﺷزرا يﺎﻫ مﺎﻈﻧ دﻮﺒﻬﺑ ﯽﺗﺎﻋﻼﻃا يﺎﻫ ﻪﮑﺒﺷ ﻪﺑ ﯽﺳﺮﺘﺳد و ﺲﯾرﺪﺗ ندﻮﻤﻧ

ﻪﺟدﻮﺑ ﺶﯾاﺰﻓا و تﺎﺴﺳﺆﻣ ﯽﻟﺎﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻦﺘﺧﺎﺳ عﻮﻨﺘﻣ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ رد ﻖﯿﻘﺤﺗ ﯽﻤﻠﻋ ،ﯽﻔﻨﺻ يﺎﻫ ﻪﻨﯿﻣز رد ﯽﯾﻮﺠﺸﻧاد يﺎﻫ ﻦﻤﺠﻧا و ﺎﻫ نﺎﻣزﺎﺳ دﺎﺠﯾا زا ﺖﯾﺎﻤﺣ ،ﯽﺸﻫوﮋﭘ شزﻮﻣآ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،يدﺮﺑرﺎﮐ و ﯽﻤﻠﻋ يﺎﻫ هرود و ﯽﻠﯿﻤﮑﺗ تﻼﯿﺼﺤﺗ ي ﻪﻌﺳﻮﺗ ،ﯽﮕﻨﻫﺮﻓ و ﻖﻘﺤﻣ هﺮﯿﻏ و يزﺎﺠﻣ ﺖﺳا هﺪﺸﻧ

) ،يﺰﯾﺰﻋ 1385 .(

و ﺺﺨﺸﻣ ﻂﺑاﻮﺿ ظﺎﺤﻟ مﺪﻋ ،هوﻼﻋ ﻪﺑ

نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد شﺮﯾﺬﭘ رد ﯽﻤﻠﻋ يﺎﻫدراﺪﻧﺎﺘﺳا ﺖﯾﺎﻋر مﺪﻋ و هﺎﮕﺸﻧاد ﻪﺑ دورو ياﺮﺑ ﯽﻟﻮﺒﻗ ﻞﺑﺎﻗ و ﯽﻤﻠﻋ بﻮﻠﻄﻣ يﺎﻫرﺎﯿﻌﻣ لﺎﻤﻋا مﺪﻋ و ﺪﺑﺎﯾ ﯽﻣ ﯽﻠﺠﺗ نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ﮓﻨﻫﺎﻤﻫﺎﻧ ﺐﯿﮐﺮﺗ رد ﻪﮐ ﺶﻫوﮋﭘ و ﺲﯾرﺪﺗ ﻂﺑاﻮﺿ )

،رﻮﯾﺪﮐ 1382 (،

ﺗ ﺐﺒﺳ ﻨ ﺖﺳا هﺪﯾدﺮﮔ شزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺢﻄﺳ لﺰ .

ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا ﺪﺣ زا ﺶﯿﺑ تﻻﺎﻐﺘﺷا )

ﺮﮕﯾد ﻞﻏﺎﺸﻣ ﺎﯾ ﺲﯾرﺪﺗ (

ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ار نﺎﻧآ ،

و ﻪﺘﺧﺎﺳ رود ﯽﻤﻠﻋ ندﻮﺑ زور ﻪﺑ ﺖﺳا هﺪﻧﺎﺳر ﺐﯿﺳآ ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻤﻠﻋ ﮓﻨﻫﺮﻓ ﻪﺑ و

. ﻢﻫ

ﺘﻌﻨﺻ ،يدﺎﺼﺘﻗا ؛ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ هزﻮﺣ رد تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﺖﻋﺮﺳ ﻪﮐ دﺮﮐ نﺎﺸﻧ ﺮﻃﺎﺧ ﺪﯾﺎﺑ ،ﻦﯿﻨﭼ و ﯽ

ﯽﺗﺎﻣﺪﺧ ) ﺮﺿﺎﺣ ﻂﯾاﺮﺷ رد ﻞﻏﺎﺸﻣ ﺖﯿﻫﺎﻣ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ (

ﻢﮐ رﺎﯿﺴﺑ يﺮﯾﺬﭘ ﺮﯿﯿﻐﺗ و ﻮﺳ ﮏﯾ زا

ﯽﻤﻠﻋ يﺎﻫ ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺖﻓا ﻪﻨﯿﻣز ﺮﮕﯾد يﻮﺳ زا ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد سورد يﺎﻫ ﻞﺼﻓﺮﺳ و اﻮﺘﺤﻣ

(6)

6

ﺖﺳا هدﻮﻤﻧ ﺪﯾﺪﺸﺗ ،رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ نﺎﮕﺘﺧﻮﻣآ ﺶﻧاد رد ار ﯽﺗرﺎﻬﻣ و )

،يﺰﯾﺰﻋ

1383 .(

ﯿﻔﯿﮐ لﺰﻨﺗ هرود ﺖ

يور ﺶﯿﭘ ﯽﺳﺎﺳا ﯽﺸﻟﺎﭼ ،ﺰﯿﻧ ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ يﺎﻫ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ

ﮐ ﺖﺳا رﻮﺸ .

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ هرود ﻦﯿﺑ رد ﻤﮑﺗ تﻼﯿﺼﺤﺗ ،

و ﺶﻘﻧ ياراد ﯽﻠﯿ

ﺖﺳا ﻻاو ﯽﺘﻟﺰﻨﻣ ،شزﻮﻣآ ؛يﺎﻫ ﻪﺻﺮﻋ رد ﺺﺼﺨﺘﻣ ﯽﻧﺎﺴﻧا يوﺮﯿﻧ ﺖﯿﺑﺮﺗ ﻪﻔﯿﻇو اﺮﯾز

ر تﺎﻣﺪﺧ و ﺶﻫوﮋﭘ دراد هﺪﻬﻋﺮﺑ ا

. ﻟﺎﺳ رد ﻼﯿﺼﺤﺗ ﯽﻤﮐ ﺪﺷر ،ﺮﯿﺧا يﺎﻬ ،رﻮﺸﮐ رد ﯽﻠﯿﻤﮑﺗ ت

ازور ﺪﺷر ﻪﻌﺳﻮﺗ نﻮﻨﮐا و ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد ﯽﻧوﺰﻓ ﻢﯿﻤﺼﺗ و ناراﺬﮔ ﺖﺳﺎﯿﺳ ﻪﺟﻮﺗ درﻮﻣ نآ ﯽﻔﯿﮐ

ﺖﺳا رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ نﺎﮔﺪﻧﺮﯿﮔ )

،نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻠﯿﻧ 2005

.(

ﻪﮑﻨﯾا ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ

ناﺮﺒﺟ يﺎﻫرﺮﺿ ،ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ نوﺪﺑ ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ تﻼﯿﺼﺤﺗ يﺎﻫ هرود ﯽﻤﮐ شﺮﺘﺴﮔ اد ﺮﺑ يﺮﯾﺬﭘﺎﻧ او رﻮﺸﮐ ﺶﻧ

ﻧآ ﯽﺼﺼﺨﺗ و ﯽﻔﯿﮐ ﺢﻄﺳ و ﺪﻨﮐ ﯽﻣ در ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐ تﺪﺷ ﻪﺑ ار ﺎﻬ

ﺪﻫد . ﻧﺎﺘﺳا نﻮﻨﮐا ﻢﻫ هﺎﮕﺸﻧاد رد تﻼﯿﺼﺤﺗ ﯽﻔﯿﮐ يﺎﻫدراﺪ

ﯽﺒﺳﺎﻨﻣ ﺖﯿﻌﺿو رد رﻮﺸﮐ يﺎﻫ

ﻧ راﺮﻗ دراﺪ ) ،داﮋﻧ ﺐﻟﺎﻃ و يرد 1387

( اﺬﻟ ﺑ ، ﻪ ﯿﻣ ﺮﻈﻧ ﻊﻄﻘﻣ رد ﻮﺠﺸﻧاد بﺬﺟ ﺪﺳﺮ

،رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺰﮐاﺮﻣ رد ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ ﺪﺷر ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ و ﯽﻤﮐ ﺪﺷر ﻒﻗﻮﺗ ﺪﻨﻣزﺎﯿﻧ

ﺖﺳا ﯽﻤﻠﻋ ﻖﻤﻋ و ﯽﻔﯿﮐ .

؛ﺪﺷر ﺪﻌﯾ ود ﺮﻫ ﻪﺑ ،يﺮﺘﮐد ﻊﻄﻘﻣ رد ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﻟﺎﺣ رد ﻦﯾا

ﺢﻄﺳ زا ﻪﻧ و ﻪﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﯽﻧاﺪﻨﭼ ﯽﻤﮐ ﺪﺷر ﻪﻧ ﻊﻄﻘﻣ ﻦﯾا رد اﺮﯾز هدﻮﺑ زﺎﯿﻧ ﯽﻔﯿﮐ و ﯽﻤﮐ ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ ﯽﻟﻮﺒﻗ ﻞﺑﺎﻗ ﯽﻔﯿﮐ )

ﻤﺤﻣ ﺪ ،نارﺎﮑﻤﻫ و هداز 1386

.(

ﻓ يرﺎﮑﯿﺑ ﺎﺴﻣ ﻪﻠﻤﺟ زا ﺰﯿﻧ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ نﻼﯿﺼﺤﺘﻟا غرﺎ مﺎﻈﻧ يوراﺮﻓ ﯽﻠﺻا ﻞﺋ

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﮐ

رﻮﺸ ﺖﺳا . ﮑﯿﺑ يدﺎﯾز داﺪﻌﺗ ﺎﺑ و هﺪﺷ عﺎﺒﺷا ﻪﻌﻣﺎﺟ ﯽﻤﮐ ظﺎﺤﻟ ﻪﺑ هزوﺮﻣا رﺎ

ﯽﻟﺎﺣرد ،ﺖﺳا ور ﻪﺑ ور ﺖﺳد ﻪﺑ كرﺪﻣ دراد زﺎﯿﻧ نادرﺎﮐ و ﯽﻔﯿﮐ يﺎﻫوﺮﯿﻧ ﻪﺑ تﺪﺷ ﻪﺑ ﻪﮐ

ﻂﻘﻓ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد نﺎﮕﺘﺧﻮﻣآ ﺶﻧاد ﯽﻟو ﯽﻓﺎﮐ ﯽﯾارﺎﮐ و ﺺﺼﺨﺗ زا و ﺪﻧراد ﺖﺳد رد كرﺪﻣ

رﻮﺧﺮﺑ ﺪﻨﺘﺴﯿﻧ راد .

هﺎﮕﺸﻧاد ﺮﯿﮕﻤﺸﭼ ﺶﯾاﺰﻓا ﺶﻄﻋ دﺎﺠﯾا و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ

ﺮﺑ يﺪﺟ ﻪﻣﺪﺻ ،ﯽﯾارﺎﮐ و ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ نوﺪﺑ ﯽﻟﺎﻋ تﻼﯿﺼﺤﺗ و كرﺪﻣ ﻪﺑ ﺶﯾاﺮﮔ بذﺎﮐ ﺪﻨﮐ ﯽﻣ دراو رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ هﺮﮑﯿﭘ )

،يﺰﯾﺰﻋ 1385 .(

د ﻢﻬﻣ ﺶﻟﺎﭼ ،ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻦﯿﻤﻀﺗ ﻖﻘﺤﺗ رد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ يور ﺶﯿﭘ ،ﺮﮕﯾ

تﺮﺟﺎﻬﻣ

ﺎﻫﺰﻐﻣ راﺮﻓ ﺎﺑ نﺎﮕﺒﺨﻧ ﺖﺳا

. رﻮﮐﺬﻣ هﺪﯾﺪﭘ ﻪﻫد رد و ﻪﺘﺷاد دﻮﺟو رﻮﺸﮐ رد ﻪﺘﺷﺬﮔ نﺎﻣز زا

يﺎﻫ 70 و 80 ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ ﯽﻧاواﺮﻓ بﺎﺘﺷ ﺪﻧور ﻦﯾا ﯽﺴﻤﺷ .

لاﺪﻣ نﺎﮔﺪﻧراد زا يرﺎﯿﺴﺑ

ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﻮﺸﮐ بﺬﺟ ،يﺮﺳاﺮﺳ رﻮﮑﻨﮐ ﺮﺗﺮﺑ يﺎﻫ ﻪﺒﺗر نﺎﺒﺣﺎﺻ و رﻮﺸﮐ يﺎﻫدﺎﯿﭙﻤﻟا ﺪﻧا هﺪﺷ . زا ﺶﯿﺑ ،ﻦﯿﻨﭼ ﻢﻫ 150

اﺮﯾا نﺎﺳﺪﻨﻬﻣ و نﺎﺣاﺮﺟ زا ﺮﻔﻧ راﺰﻫ ﺎﮑﯾﺮﻣآ رﻮﺸﮐ رد ﯽﻧ

ﺪﻨﻨﮐ ﯽﻣ ﯽﮔﺪﻧز .

ﻪﻫد ﯽﻃ ؛ﺪﻫد ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﺰﯿﻧ لﻮﭘ ﯽﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ قوﺪﻨﺻ يﺎﻫرﺎﻣآ 80

،ﯽﺴﻤﺷ

150 ﺎﺗ 180 ﺖﯿﻌﻤﺟ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺮﻈﻧ ﻦﯾا زا ﻪﮐ ﺪﻧا هﺪﺷ جرﺎﺧ رﻮﺸﮐ زا ﻞﯿﺼﺤﺘﻟا غرﺎﻓ راﺰﻫ

ﻦﯿﺑ رد ،رﻮﺸﮐ 91

دراد راﺮﻗ رﺪﺻ رد ،نﺎﻬﺟ رﻮﺸﮐ )

،يدﺎﺑآ ﺐﻄﻗ ﯽﻗدﺎﺻ 2007

.(

رد ﻦﯾا

ﺖﺳا ﯽﻟﺎﺣ لﺎﺳ شراﺰﮔ ﻖﺒﻃ ،ﻪﮐ

2005 ﻂﻘﻓ ،ﯽﻧﺎﻬﺟ ﮏﻧﺎﺑ 34

ﻞﯿﺼﺤﺗ نﺎﯿﻧاﺮﯾا زا ﺪﺻرد

ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ﯽﻠﻐﺷ ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ،ﺪﻨﻨﮐ ﯽﻣ تﺮﺟﺎﻬﻣ جرﺎﺧ ﻪﺑ ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ كرﺪﻣ ﺎﺑ ﻪﮐ هدﺮﮐ ﺪﻨﻨﮐ اﺪﯿﭘ دﻮﺧ نﺄﺷ رد و تﻼﯿﺼﺤﺗ .

ي ﻪﻫد رد ﻢﻗر ﻦﯾا ﻂﺳﻮﺘﻣ 1990

نﺎﮔﺪﻧراد ياﺮﺑ ،

(7)

7

،ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ كرﺪﻣ 39

،ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ ،ﺪﺻرد 55

اﺮﺘﮐد و ﺪﺻرد 81

ﺖﺳا هدﻮﺑ ﺪﺻرد

) نارﺎﮑﻤﻫ و ﻮﺗﺎﻣ ،1

2007 .(

ﻫﺎﮕﺸﻧاد ،رﻮﮐﺬﻣ يﺎﻬﺸﻟﺎﭼ ر رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻬ

فاﺪﻫا ﻪﺑ نﺪﯿﺳر ياﺮﺑ ا

ﺘﯾرﻮﻣﺄﻣ و يﺎﻬ

؛ ا ،ﯽﻤﻠﻋ ﯽﻣ ﻪﺟاﻮﻣ ﯽﺗﻼﮑﺸﻣ و ﺎﻬﺘﯾدوﺪﺤﻣ ﺎﺑ دﻮﺧ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا و يدﺎﺼﺘﻗ ﺪﻨﮐ

.

ﻠﻋ ﺮﺑ ﺪﯾﺰﻣ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد لﻼﻘﺘﺳا مﺪﻋ ﻦﯾا ﺮﺑ هوﻼﻋ و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﺖﺳد و هﺪﺷ ﺖ

ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ رﻮﺸﮐ

و ﻞﺋﺎﺴﻣ زا جوﺮﺧ ياﺮﺑ ﺮﺗ ﺐﺳﺎﻨﻣ و ﺮﺗآرﺎﮐ يﺎﻫ هار ﻦﺘﻓﺎﯾ رد ار

ﺖﺳا ﻪﺘﺴﺑ دﻮﺟﻮﻣ تﻼﮑﺸﻣ .

ﻦﯾا ﻞﺣ ياﺮﺑ ﺘﺳﺎﯿﺳ و ﺎﻫرﺎﮑﻫار ذﺎﺨﺗا ،تﻼﮑﺸﻣ

ﺢﻄﺳ رد ﯽﯾﺎﻬ

نﻼﮐ ﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ نﺎﮕﺘﺧﻮﻣآ ﺶﻧاد ﻢﯿﻈﻋ ﻢﺠﺣ ،ﻮﺳ ﮏﯾ زا ناﻮﺘﺑ ﺎﺗ ﺖﺳا مزﻻ ار ﯽﻟ

ﺶﻧاد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﯾاﺰﻓا ياﺮﺑ ناﻮﺘﺑ ﯽﻟﺎﻣ ﻦﯿﻣﺄﺗ ﺮﺑ هوﻼﻋ ،ﺮﮕﯾد يﻮﺳ زا و دﺮﮐ رازﺎﺑ بﺬﺟ ﺎﮐ ار نآ و حﻼﺻا ار ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ،نﺎﮕﺘﺧﻮﻣآ دﺮﮐ ﺮﺗﺪﻣآر

ه دوﺰﻓا نآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺮﺑ و .

3.3

- لاﺆﺳ ﯽﺳرﺮﺑ مﻮﺳ

ﺶﻫوﮋﭘ

ﻮﺳ لاﺆﺳ ﺶﻫوﮋﭘ م ﻨﯾا زا دﻮﺑ ترﺎﺒﻋ

مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ يﺎﻫرﺎﮑﻫار ؛ﻪﮑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ

؟ﺖﺴﯿﭼ رﻮﺸﮐ

1 . و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﻪﺑ ﺮﺘﺸﯿﺑ ﯽﻫد لﻼﻘﺘﺳا ﻪﻨﯿﻣز رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ

ﺶﯾاﺰﻓا

وآﻮﻧ ،ﯽﻤﻠﻋ يدازآ ﯽﯾﻮﮔ ﺦﺳﺎﭘ و يﺮﯾﺬﭘ ﺖﯿﻟﻮﺌﺴﻣ ،ير

ﺎﻫ نآ ﻮﻤﻧ ﺪﻫاﻮﺧ ﻢﻫاﺮﻓ ار د

. رد

ﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا ﻪﺑ ﯽﺼﺼﺨﺗ يﺎﻫ عﻮﺿﻮﻣ ،ﻞﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﻪﮐ دﻮﺷ ﯽﻣ راﺬﮔاو ﯽﻤﻠ

زا

و بﺎﺼﺘﻧا ،ﻮﺠﺸﻧاد شﺮﯾﺬﭘ ،ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ يﺎﻫ حﺮﻃ ﻪﺋارا و اﺮﺟا ،ﺖﯾﻮﺼﺗ رد ﺖﯿﺣﻼﺻ ﻦﯾﺮﺗﻻﺎﺑ رﻮﻣا مﺎﺠﻧا ياﺮﺑ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺺﯿﺼﺨﺗ ،ﯽﻠﯿﺼﺤﺗ كرﺪﻣ ﺬﺧا ﻂﺑاﻮﺿ ﻦﯾوﺪﺗ ،ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻘﺗرا ﻧا و ﯽﻤﻠﻋ ﺪﻧرادرﻮﺧﺮﺑ ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ هوﺮﮔ ناﺮﯾﺪﻣ بﺎﺨﺘ

. تﺎﺴﺳﺆﻣ ﺮﮔا ﺖﺳا ﯽﻬﯾﺪﺑ

رد ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا و ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﻘﺘﺳا زا رﻮﮐﺬﻣ يﺎﻫ ﺖﯿﻟﻮﺌﺴﻣ ياﺮﺟا

يﺮﺘﺸﯿﺑ لﻼ

،ﺪﻨﺷﺎﺑ رادرﻮﺧﺮﺑ ﯾﺪﻣ ،ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا ،تﺎﺴﺳﺆﻣ يﺮﯾﺬﭘ ﺖﯿﻟﻮﺌﺴﻣ و ﺖﯿﻔﯿﮐ

،ناﺮ

نﺎﻌﻔﻧ يذ ﺮﯾﺎﺳ و نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ،لﻼﻘﺘﺳا ﻦﯾا ﻮﺗﺮﭘ رد و ﺖﻓﺎﯾ ﺪﻫاﻮﺧ ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ

اﻮﺗ ﯽﻣ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ ،ﺎﻫ نآ نﺎﯿﻣ رد ﺪﻬﻌﺗ دﺎﺠﯾا و يﺮﯾﺬﭘ ﺖﯿﻟﻮﺌﺴﻣ ﻧ

يﻮﺳ ﻪﺑ ﺪﻨ

ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺪﻨﺑﺎﯾ قﻮﺳ

) ،نارﺎﮑﻤﻫ و نﺎﯿﭼرﻮﻗ 1383

.(

2 . هﺎﮕﺸﻧاد رد ﺎﻨﻣا يﺎﻬﺗﺄﯿﻫ مزﻻ تارﺎﯿﺘﺧا ﻪﮐ ﯽﺗرﻮﺻ رد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ

ﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ار رد و هﮋﯾو ﺖﯾﻮﻫ تﺎﺴﺳﺆﻣ ﻦﯾا ﻪﺑ ﺪﻨ

ﯿﺸﺨﺒﺑ رﻮﺧ يﺎﻫ ﻪﻨﯿﻣز و هﺪ

ﻧآ ﺮﺘﺸﯿﺑ لﻼﻘﺘﺳا ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و ﻪﺘﺧﺎﺳ ﻢﻫاﺮﻓ ار ﺎﻬ

ﻠﺴﻠﺳ يﺮﻈﻧ ﮓﻨﺗ و ﯽﺘﺳﺎﮐ ،يرادا ﺐﺗاﺮﻣ ﻪ

هﺎﮕﺸﻧاد يرادا مﺎﻈﻧ ﺮﺑ ﻢﮐﺎﺣ يﺎﻫ ار ﺎﻫ

ﺪﻨﻫد ﺶﻫﺎﮐ )

،يدﺎﻬﺘﺟا 1378

.(

،ﻦﯿﻨﭼ ﻢﻫ

ﺗﺄﯿﻫ ﻊﯾﺮﺴﺗ و ﻞﯿﻬﺴﺗ ار ﯽﺸﻫوﮋﭘ و ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ رﻮﻣا ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﺎﻨﻣا يﺎﻬ

ﺎﺳ هدﺎﻣآ رﻮﺸﮐ رد ﯽﯾﺎﻔﮐدﻮﺧ ﻪﺑ نﺪﯿﺳر ياﺮﺑ ار ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺪﻨﻨﮐ ﺎﺑ اﺮﯾز ﺪﻧز

ار ﻮﻧ يﺎﻫ ﻪﺸﯾﺪﻧا ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﻪﻃﻮﺑﺮﻣ تارﺮﻘﻣ و ﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧ ﻦﯿﯾآ ﺖﯾﻮﺼﺗ ﺪﻨﻧﺎﺳﺮﺑ ﻞﻤﻋ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻪﺑ

هﺎﮕﺸﻧاد و ﻪﺑ مﻮﺳ هراﺰﻫ تﻼﮑﺸﻣ ﺎﺑ ﯽﯾﺎﯾور ياﺮﺑ ار ﯽﺸﻫوﮋﭘ و ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ

هدﺎﻣآ يدﺮﺑرﺎﮐ و يدﺎﯿﻨﺑ يﺎﻫ ﺶﻫوﮋﭘ و ﺪﯾﺪﺟ يﺎﻫ ﻞﯿﻠﺤﺗ و تﺎﯾﺮﻈﻧ ،ﺶﻧاد ﺪﯿﻟﻮﺗ رﻮﻈﻨﻣ

1. Mattoo and et al.

(8)

8

ﺪﻨﻨﮐ ) ﻨﺑ ،ﯽﺳ ﯽ 1386 ( هﺎﮕﺸﻧاد رد ار ﯽﺑﺎﯾزرا ﻪﯿﻟوا ﻪﯾﺎﭘ ،ﯽﯾﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧ ﻦﯿﯾآ ﻦﯾوﺪﺗ ﺎﺑ هوﻼﻋ ﻪﺑ

ﺪﻨﻫد راﺮﻗ ﯽﻔﯿﮐ ﯽﺑﺎﯾزرا ﺮﺑ .

ﺎﺑ ﯽﮕﻨﻫﺮﻓ بﻼﻘﻧا ﯽﻟﺎﻋ يارﻮﺷ ﻪﮐ ﺖﺳا يروﺮﺿ ،سﺎﺳا ﻦﯾا ﺮﺑ

ﻘﯿﻘﺤﺗ ،مﻮﻠﻋ ترازو ﻪﺑ ﮏﻤﮐ ﺼﺧﺎﺷ ﻦﯾوﺪﺗ ﻪﻟﺄﺴﻣ ﻪﺑ يروﺎﻨﻓ و تﺎ

ﻪﺟﻮﺗ ﺎﻨﻣا تﺄﯿﻫ نوﺪﻣ يﺎﻬ

ﺪﻨﯾﺎﻤﻧ يا هﮋﯾو و

يﺎﻫ ﻪﻨﯿﻣز ﯽﺼﺼﺨﺗ يﺎﻫ ﻪﺘﯿﻤﮐ ﻞﯿﮑﺸﺗ ﺎﺑ ﯾاﺰﻓا

ﺖﯿﻔﯿﮐ زا نﺎﻨﯿﻤﻃا ﺶ

ﺘﯿﻟﺎﻌﻓ مﺎﺠﻧا ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻬ

هﺎﮕﺸﻧاد يﺎﻨﻣا تﺄﯿﻫ رد ﯽﺸﻫوﮋﭘ و ﺎﻫ

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و

ﺪﻨﯾﺎﻤﻧ ﻢﻫاﺮﻓ .

3 . ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﯽﺠﻨﺳرﺎﺒﺘﻋا يﻮﮕﻟا ﻢﻫ نﺎﻌﻔﻧ يذ ﻪﯿﻠﮐ زا ﻪﮑﺒﺷ ﻞﻣﺎﻌﺗ و يرﺎﮑﻤﻫ ﺎﺑ

ﻦﻤﺠﻧا ،ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ؛نﻮﭼ

،ﯽﻤﻠﻋ يﺎﻫ يﻮﮕﻟا ،هﺮﯿﻏ و رﺎﮐ رازﺎﺑ ،ﺖﻟود ،ﯽﺘﻟودﺮﯿﻏ يﺎﻫدﺎﻬﻧ

ﯽﻧﺎﻬﺟ ﺖﯿﻔﯿﮐ زاﺮﺗ ﻪﺑ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ راﺬﮔ هرود ياﺮﺑ يﺮﺗ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺖﺳا

. ﯽﻧورد ﯽﺑﺎﯾزرا

ﻧورد ترﻮﺻ ﻪﺑ و ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد يﺎﻬﻧﺎﻤﺗرﺎﭘد رد ﺎﺑ اﺰ

ﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا ﺖﮐرﺎﺸﻣ و ﺎﻬ

ﺎﺴﺳﺆﻣ ﻪﺒﺋﺎﺷ زا رود ﻪﺑ و ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ت يرﻮﺻ

ﯾﺎﻣﺮﻓ و ﻪﻌﺳﻮﺗ ﯽﻠﺻا ﻪﯾﺎﭘ ،ندﻮﺑ ﯽﺸ ﺖﯿﻔﯿﮐ

،ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد لﻼﻘﺘﺳا ﻦﺘﺧﺎﻨﺷ ﺖﯿﻤﺳر ﻪﺑ مﺰﻠﺘﺴﻣ ﺮﻣا ﻦﯾا و ﺖﺳا رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد و نآ ياﺮﺑ ﯽﻓﺎﮐ ﯽﺷﺰﯿﮕﻧا يﺎﻫرﺎﮐوزﺎﺳ ،نآ رد ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد نورد ﻞﻤﻋ رﺎﮑﺘﺑا ،ﯽﻤﻠﻋ يدازآ ﺖﺳا نآ ﺞﯾﺎﺘﻧ و ﺎﻫ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻪﺑ نداد ﺮﺛا ﺐﯿﺗﺮﺗ .

4.

ﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا يراﺮﻗﺮﺑ ﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽ

ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ رد ﯽﻤﻬﻣ ﺶﻘﻧ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮ

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد رﻮﺸﮐ

ﺪﻨﮐ ﯽﻣ ﺎﻔﯾا ﯽﻤﻬﻣ ﺶﻘﻧ .

ﺮﺛﺆﻣ نﻮﻨﻓ ﻪﻠﻤﺟ زا

ﺖﺳا جرﺎﺧ ﻪﺑ ﻮﺠﺸﻧاد ماﺰﻋا ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﯽﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺖﻬﺟ .

رد ﻞﯿﺼﺤﺗ برﺎﺠﺗ

ﯿﺛﺄﺗ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ يﺎﻫ مﺎﻈﻧ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﯾاﺰﻓا رد ﻪﺘﻓﺮﺸﯿﭘ يﺎﻫرﻮﺸﮐ غرﺎﻓ و ﺪﻧراد ﯽﯾاﺰﺳ ﻪﺑ ﺮ

ﺪﻨﻨﮐ ﯽﻣ ﺎﻔﯾا ﯽﻤﻬﻣ ﺶﻘﻧ دﻮﺧ رﻮﺸﮐ ﯽﻤﻠﻋ رﻮﻣا هرادا رد رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ نﻼﯿﺼﺤﺘﻟا .

ماﺰﻋا

ياﺮﺑ يدﺮﺒﻫار ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﯽﻠﯿﻤﮑﺗ تﻼﯿﺼﺤﺗ يﺎﻫ هرود رد هﮋﯾو ﻪﺑ رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﻪﺑ ﻮﺠﺸﻧاد ﺖﺳا ﺎﻫرﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻧﺎﺴﻧا يوﺮﯿﻧ يﺎﻘﺗرا .

ﻫرﻮﺸﮐ ﯽﺘﺣ يﺎ

ماﺰﻋا و ﺪﻨﻧاد ﯽﻤﻧ رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﻪﺑ ﻮﺠﺸﻧاد ماﺰﻋا زا زﺎﯿﻧ ﯽﺑ ار دﻮﺧ ﺰﯿﻧ نﺎﻬﺟ ﻪﺘﻓﺮﺸﯿﭘ ﺪﻧا هداد راﺮﻗ دﻮﺧ صﺎﺧ يﺎﻫ ﺖﯾﻮﻟوا وﺰﺟ ار رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﻪﺑ ﻮﺠﺸﻧاد .

ﺖﺳﺎﯿﺳ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ

،ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﻪﺑ ﺮﺘﺸﯿﺑ لﻼﻘﺘﺳا يﺎﻄﻋا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ شﻼﺗ و رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﯽﯾادزﺰﮐﺮﻤﺗ ﺳا ﻪﺘﺴﯾﺎﺷ دﻮﺷ مﺎﺠﻧا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺰﮐاﺮﻣ ﻂﺳﻮﺗ رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﻪﺑ ﻮﺠﺸﻧاد ماﺰﻋا ﻪﮐ ﺖ

.

ﺖﻟود يﺎﻫ ﺖﯾﺎﻤﺣ ﺎﺑ ﻪﮐ دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ هاﺮﻤﻫ ﯽﺸﺨﺑﺮﺛا و ﺖﯿﻘﻓﻮﻣ ﺎﺑ ﯽﻧﺎﻣز ،رﻮﮐﺬﻣ ﺖﺳﺎﯿﺳ ﺪﺷﺎﺑ هاﺮﻤﻫ .

5 . ﻪﮑﺒﺷ ﻪﻌﺳﻮﺗ و دﺎﺠﯾا يﺎﺘﺳار رد ﯽﯾﺎﻫ ﺖﺳﺎﯿﺳ ذﺎﺨﺗا و نﺎﮕﺒﺨﻧ هﺎﮕﯾﺎﺟ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ

يﺎﻫداﺪﻌﺘﺳا و نﺎﮕﺒﺨﻧ زا ﯽﯾﺎﻫ و ناﻮﺗ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﭼﺮﻫ هدﺎﻔﺘﺳا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﺮﺗﺮﺑ

آ ﺖﯿﻓﺮﻇ ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ،ﺎﻫ ن دﻮﺒﻬﺑ

ﺪﯾﺎﻤﻧ ﮏﻤﮐ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ .

رد

و جرﺎﺧ ﻢﯿﻘﻣ ﯽﻧاﺮﯾا نﺎﺼﺼﺨﺘﻣ ﻦﯿﺑ ﺖﻗو هرﺎﭘ يﺎﻫ يرﺎﮑﻤﻫ عاﻮﻧا ﺎﻫ ﻪﮑﺒﺷ ﻦﯾا بﻮﭼرﺎﭼ ﻣ ﺮﯾﺬﭘ نﺎﮑﻣا ،ﯽﻠﺧاد ﯽﻨﻓ و ﯽﻤﻠﻋ ﺰﮐاﺮﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ؛ﻪﺑ ناﻮﺗ ﯽﻣ ﻪﻧﻮﻤﻧ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ دﻮﺷ ﯽ

يراﺰﮔﺮﺑ ،رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﯽﻧاﺮﯾا ﺪﯿﺗﺎﺳا فﺮﻃ زا تﺪﻣ هﺎﺗﻮﮐ ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ هرود يراﺰﮔﺮﺑ هدﺎﻔﺘﺳا ياﺮﺑ ﯽﮕﻨﻫﺎﻤﻫ دﺎﺠﯾا ،ﯽﻨﻓ و ﯽﺼﺼﺨﺗ يﺎﻫرﺎﻨﯿﻤﺳ ،ﯽﺸﻫوﮋﭘ و ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ هﺎﮔرﺎﮐ ﻣ يﺎﻫ هژوﺮﭘ ياﺮﺟا ،ﯽﻠﺧاد نﺎﻘﻘﺤﻣ ياﺮﺑ رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ هرود زا كﺮﺘﺸ

(9)

9

ﻘﻘﺤﻣ و رﻮﺸﮐ زا جرﺎﺧ ﯽﻧاﺮﯾا نﺎﺼﺼﺨﺘﻣ و نﺎﮕﺒﺨﻧ يرﺎﮑﻤﻫ ﺎﺑ ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ هﺮﯿﻏ و ﯽﻠﺧاد نﺎ

دﻮﻤﻧ هرﺎﺷا .

6 . ﺷزﻮﻣآ فاﺪﻫا ﺎﺑ ﻖﺒﻄﻨﻣ و ﻪﻌﻣﺎﺟ يﺎﻫزﺎﯿﻧ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﺎﻬ

ياﺮﺑ ﺲﯾرﺪﺗ و شزﻮﻣآ ،ناﺮﯿﮔاﺮﻓ رد هﺰﯿﮕﻧا و ﺖﺒﻏر دﺎﺠﯾا ﺮﺑ هوﻼﻋ ﺎﺗ دﻮﺷ يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﯽﻠﻣ دﻮﺷ ﻢﻫاﺮﻓ ﺮﺗ ﻖﯿﻤﻋ و ﺮﺗراﺪﯾﺎﭘ يﺮﯿﮔدﺎﯾ و هﺪﺷ راد فﺪﻫ ،ﺮﯿﮔاﺮﻓ و دﺎﺘﺳا .

و ﻪﻨﯿﻣز رد

ﺸﻧاد ﺶﻨﯾﺰﮔ ﺎﺑ مزﻻ يﺎﻬﯿﯾﺎﻧاﻮﺗ و ﺎﻬﯿﯾﺎﻧاد ،ﺎﻬﺗرﺎﻬﻣ ،ﺎﻬﺘﯿﺣﻼﺻ ،ﯽﻤﻠﻋ تﺄﯿﻫ يﺎﻀﻋا و نﺎﯾﻮﺠ

ﻪﻔﺴﻠﻓ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد يدﻮﺟو رﺎﺘﺧﺎﺳ ﺎﺗ هﺪﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧرد ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ﻂﻠﺴﻣ

ﻢﺘﺴﯿﺳ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ ﺘﯾﺎﻤﺣ زا و دﺮﯿﮔ ﻞﮑﺷ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﯽﺷزرا

يﺎﻬ

ددﺮﮔ رادرﻮﺧﺮﺑ مزﻻ ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا )

،رﺎﺸﻓا و داﮋﻧ ﯽﻧﺎﺤﺒﺳ 1387

.(

7 . ﯽﻫددﺎﯾ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﺑﺎﯿﺷزرا رد ﺎﻨﺘﻋا درﻮﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ زا ﯽﯾﻮﺠﺸﻧاد يﺎﻫ هﺎﮔﺪﯾد -

يﺮﯿﮔدﺎﯾ

دور رﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد رد .

و سرد سﻼﮐ زا نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد ﯽﺑﺎﯿﺷزرا

تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد رد ﺖﯿﻔﯿﮐ يﺎﻘﺗرا و ﻦﯿﻤﻀﺗ ﻪﺑ دﻮﺧ ي ﻪﺑﻮﻧ ﻪﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ دﺎﺘﺳا هﻮﯿﺷ ،ﯽﯾاﺮﺟا يﺎﻫ ﻪﯾور ﻪﮐ ﺖﺳا نآ مﺰﻠﺘﺴﻣ رﺎﮐ ﻦﯾا ﺎﻣا ،ﺪﯾﺎﻤﻧ ﮏﻤﮐ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ و ﺎﻫراﺰﺑا ،ﺎﻫ يﺎﻫرﺎﺠﻨﻫ و لﻮﺻا ﺎﺑ نآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺐﯿﻘﻌﺗ و ﻞﯿﻠﺤﺗ و دﻮﺷ حﻼﺻا نآ تﺎﯾﻮﺘﺤﻣ

ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺘﯾﺮﯾﺪﻣ و ﯽﻤﻠﻋ ﺪﺷﺎﺑ ﻖﺒﻄﻨﻣ

) ،هاﻮﺨﺘﺳاﺮﻓ 1388

( ﻦﯾا زا ﻪﮐ ﺖﺳا يروﺮﺿ ،ور

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺗآ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد نآ ﺞﯾﺎﺘﻧ لﺎﻤﻋا و رﻮﮐﺬﻣ ﯽﺑﺎﯿﺷزرا دﻮﺷ ظﺎﺤﻟ رﻮﺸﮐ .

8 . ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ ﺖﻟود ﻪﯾﺎﻣﺮﺳ و مدﺮﻣ هدﺮﺘﺴﮔ ﺖﮐرﺎﺸﻣ نﺎﮑﻣا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﺰﮐﺮﻤﺗ

ﮔ ﻫﺎﮕﺸﻧاد رد ﯽﺻﻮﺼﺧ ﺶﺨﺑ ﺮﺘﺸﯿﺑ يراﺬ ﺪﯾﺎﻤﻧ ﻢﻫاﺮﻓ ار ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻬ

.

ﯽﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺰﮐاﺮﻣ يراﺬﮔ ﻪﯾﺎﻣﺮﺳ ياﺮﺑ ار مزﻻ تﻼﯿﻬﺴﺗ و ﺎﻫ ﻪﻨﯿﻣز ،ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ دزﺎﺳ ﺮﺴﯿﻣ ار رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ار .

ﺑ ﺮﻣا ﻦﯾا ﯽﺘﺑﺎﻗر يﺎﻀﻓ ندروآ دﻮﺟو ﻪﺑ ﺎ ﻦﯿﺑ

ﻫﺎﮕﺸﻧاد ياﺮﺑ ار ﻪﻨﯿﻣز ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﯽﻠﻠﻤﻟا ﻦﯿﺑ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﯽﺻﻮﺼﺧ و ﯽﺘﻟود ﺶﺨﺑ يﺎﻬ

ﻫاﺮﻓ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺷزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﯾاﺰﻓا ﺪﻨﮐ ﯽﻣ ﻢ

.

9 . ﺎﻫ هژوﺮﭘ ﺮﺘﺸﯿﺑ مﺎﺠﻧا نﺎﮑﻣا ،مزﻻ تﻼﯿﻬﺴﺗ ندﺮﮐ ﻢﻫاﺮﻓ ﺎﺑ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ

ﺑ و اد نﻮﮕﻧﺎﻧﻮﮔ يﺎﻫ ﻪﺘﺷر رد ار ﻒﻠﺘﺨﻣ ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ،ﯽﻤﻠﻋ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﯽﻫﺎﮕﺸﻧ

ﻫﺎﮕﺸﻧاد ﺎﺑ كﺮﺘﺸﻣ ﺪﻧروآ دﻮﺟو ﻪﺑ ار ﺎﻫرﻮﺸﮐ ﺮﯾﺎﺳ يﺎﻬ

. و ﺎﻫ هژوﺮﭘ ﻦﯾا زا ﻞﺻﺎﺣ ﻪﺑﺮﺠﺗ ﺎﻨﯿﻘﯾ ً

ﻣ ﻪﺑ برﺎﺠﺗ ﻦﯾا لﺎﻘﺘﻧا و كﺮﺘﺸﻣ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد ﺎﻬﻧآ ﻪﺋارا و ﯽﻠﺧاد ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد تﺎﺴﺳﺆ

ﺳﻼﮐ ﺎﮐ و ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد يﺎﻬ ﻧآ دﺮﺑر

ﻤﻬﻣ ﺶﻘﻧ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ رد ﺎﻬ و ﯽﺷزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ دﻮﺒﻬﺑ رد ﯽ

هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺸﻫوﮋﭘ دراد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ

) ،نارﺎﮑﻤﻫ و يﺪﯿﻬﺷ 1385

.(

10 . تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻬﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﻔﯿﮐ دﺮﮑﻠﻤﻋ ﺮﺑ راﺬﮔﺮﺛا ﻞﻣاﻮﻋ زا ﯽﮑﯾ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ يﺎﻀﻓ

ﺖﺳا نﺎﻬﺟ ﺮﺑ ﻢﮐﺎﺣ ﯽﻧﻮﻨﮐ يﺎﻀﻓ رد هﮋﯾو ﻪﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ .

ﻗ يﺎﻬﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳ دﻮﺒﻧ ،ﯽﻤﯾﺪ

ﺐﺳﺎﻨﻣ ناﺪﻨﭼ ﻪﻧ يﺎﻫﺎﻨﺑ ،ﯽﻫﺎﻓر تﺎﺴﯿﺳﺄﺗ ،ﻪﻧﺎﺨﺑﺎﺘﮐ ،سﻼﮐ ؛زا ﻢﻋا ﻪﻨﯿﻬﺑ ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﻧﺎﮑﻣا يﺎﻫﺎﻀﻓ ،ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻬﯿﮔدﻮﻟآ و ﺎﻬﻤﮐاﺮﺗ عاﻮﻧا هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ دوﺪﺤﻣ يﺎﻀﻓ رد ﺎﻬﻫﺎﮕﺸﻧاد ﻢﮐاﺮﺗ و ﻪﯾﺎﻣﺮﺳ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ ﺪﻨﮐ ﯽﻣ ﺐﻠﺳ نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد زا ار ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد و ﯽﻤﻠﻋ ﻮﺟ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ راﺬﮔ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺰﮐاﺮﻣ ﯽﯾﺎﻨﺑﺮﯾز و ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ يﺎﻫﺎﻀﻓ ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﯽﻧاﺮﻤﻋ يﺎﻬﺣﺮﻃ رد ﺖﻟود ي

ﺬﭘﺎﻧرﺎﮑﻧا ﯽﺗروﺮﺿ ،ﺖﯿﻔﯿﮐ يﺎﻘﺗرا و دﻮﺒﻬﺑ ﺖﻬﺟ ﺖﺳا ﺮﯾ

) ،نارﺎﮑﻤﻫ و ﻪﺘﺳارآ 1387

( .

(10)

10

4 . يﺮﯿﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ

ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ ﺶﻫوﮋﭘ يﺎﻫ ﻪﺘﻓﺎﯾ

رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ،قﻮﻓ هﮋﯾو ﻪﺑ

ﺮﯿﺧا ﻪﻫد ود رد

ﻪﻟﺄﺴﻣ ﺎﺑ تﺪﺷ ﻪﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﻫﺎﮐ و ﺮﻘﻓ

،ﺖﺳا نﺎﺒﯾﺮﮔ ﻪﺑ ﺖﺳد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺮﮔا ﻪﮐ ﯽﺗرﻮﺻ رد

شزﻮﻣآ هﺪﻨﯾآ ،ﺪﺷﺎﺒﻧ بﻮﻠﻄﻣ ﯽﻟﺎﻋ ﯽﻨﻓ و ﯽﻤﻠﻋ ي

راﺪﯾﺎﭘ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﯽﺗرﺎﺒﻋ ﻪﺑ و رﻮﺸﮐ

ﯽﺸﻟﺎﭼ ﺎﺑ

ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ ﻪﺟاﻮﻣ ﻢﯿﻈﻋ ﯽﻧاﺮﺤﺑ و .

شزﻮﻣآ ﻦﯿﯾﺎﭘ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﻟﺎﻋ

، ﺮﺠﻨﻣ ﺮﯿﻧ ﺮﻘﻓ ﻪﺑ ﯽﻧﺎﺴﻧا يو

هﺪﺷ ﺮﻫﺎﻣ و ﺺﺼﺨﺘﻣ رد و

فاﺪﻫا ،ﻪﺠﯿﺘﻧ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ

و ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا ،يدﺎﺼﺘﻗا ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺪﺷر يﺎﻫ

رﻮﺸﮐ ﯽﮕﻨﻫﺮﻓ ا هﺪﯾﺪﻋ تﻼﮑﺸﻣ ﺎﺑ ار

ﺪﻫاﻮﺧ ﻪﺟاﻮﻣ ي دﻮﻤﻧ

. اﺬﻟ

،ﻪﻟﺄﺴﻣ ﻦﯾا هﺎﮕﯾﺎﺟ

هﺎﮕﺸﻧاد

شزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ و ﺎﻫ ﯽﻣ لاﺆﺳ ﺮﯾز ار رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ

،ﺎﻫ نآ ﯽﺳﺎﺳا ﺶﻘﻧ ﻪﮐ اﺮﭼ ،دﺮﺑ ﺎﻧﺎﻤﻫ

ﺮﻫﺎﻣ و ﺺﺼﺨﺘﻣ ﯽﻧﺎﺴﻧا يوﺮﯿﻧ ﺖﯿﺑﺮﺗ و ﻪﻌﺳﻮﺗ ياﺮﺑ هﺪﯿﺠﻨﺳ يﺎﻫ يﮋﺗاﺮﺘﺳا ذﺎﺨﺗا ﻪﺑ

ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﺪﺷر رﻮﻈﻨﻣ راﺪﯾﺎﭘ

ﺖﺳا رﻮﺸﮐ .

و عﻮﻤﺠﻣ رد ﯽﺟرﺎﺧ و ﯽﻠﺧاد ﻞﺋﺎﺴﻣ ﻪﺑ ﺖﯾﺎﻨﻋ ﺎﺑ

رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ يوراﺮﻓ

؛دﻮﻤﻧ نﺎﻋذا ﺪﯾﺎﺑ موﺰﻟ و ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺶﻫﺎﮐ ﻪﻟﺄﺴﻣ

نآ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ

يراﻮﮔﺎﻧ يﺎﻫﺪﻣﺎﯿﭘ ﺑ

دروآ ﺪﻫاﻮﺧ دﻮﺟﻮ زا رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﯽﻔﯿﮐ ﻪﻌﺳﻮﺗ اﺬﻟ ،

ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ ﯽﺳﺎﺳا تروﺮﺿ .

دﻮﺒﻬﺑ و حﻼﺻا ﺖﺳا ﯽﻬﯾﺪﺑ ﺖﯿﻔﯿﮐ

ﯽﺸﯾﺪﻧازﺎﺑ مﺰﻠﺘﺴﻣ مﺎﻈﻧ

ﺖﺳا رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ يﺎﻫ ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺎﻫدﺮﮐرﺎﮐ ،ﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ رد يزﺎﺳزﺎﺑ و .

ﻊﺟاﺮﻣ 1 . م ،يدﺎﻬﺘﺟا ) .

1387 .(

ناﺮﯾﺪﻣ تارﺎﯿﺘﺧا ناﺮﻬﺗ ،ناﺮﯾا ﯽﻣﻼﺳا يرﻮﻬﻤﺟ رد ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد

:

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﺴﺳﺆﻣ .

2 . ﺎﺿر ،ﯽﯾﺎﻤﻫ ؛يﺪﻬﻣ ،داﮋﻧ ﯽﻧﺎﺤﺒﺳ ؛ﺎﺿرﺪﯿﻤﺣ ،ﻪﺘﺳارآ )

1387 .(

ﺮﻬﺷ يﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﺖﯿﻌﺿو

،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،نﺎﯾﻮﺠﺸﻧاد هﺎﮔﺪﯾد زا نﺪﺷ ﯽﻧﺎﻬﺟ ﺮﺼﻋ رد ناﺮﻬﺗ هرﺎﻤﺷ 50 .

3 . سﺎﺒﻋ ،نﺎﮔرزﺎﺑ )

1381 .(

ﯽﺷزﻮﻣآ ﯽﺑﺎﯿﺷزرا )

ﯽﺗﺎﯿﻠﻤﻋ ﺪﻨﯾاﺮﻓ و ﺎﻫﻮﮕﻟا ،ﻢﯿﻫﺎﻔﻣ (

ناﺮﻬﺗ ، :

ﺖﻤﺳ تارﺎﺸﺘﻧا .

4 . ﻪﺘﺧﺎﻓ ،ﯽﻗﺎﺤﺳا ،ﯽﻗﺎﺤﺳا ؛سﺎﺒﻋ ،نﺎﮔرزﺎﺑ )

1387 .(

ﯽﺑﺎﯾزرا رد يراﺬﮔ فﺪﻫ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﻞﯿﻠﺤﺗ

ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻬﻫوﺮﮔ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﻧورد :

ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،يدرﻮﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ،ﯽﺳﺎﻨﺸﻧاور و

هرﺎﻤﺷ ،ﺪﻬﺸﻣ ﯽﺳودﺮﻓ هﺎﮕﺸﻧاد 9

) 1 ( ﺺﺻ ، 72 - 57 .

5 . زﺎﻨﯾﺮﭘ ،ﯽﺳ ﯽﻨﺑ )

1386 .(

ﻪﺸﯾﺪﻧا ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﺎﻨﻣا تﺄﯿﻫ هﺎﮕﯾﺎﺟ

مود هرﺎﻤﺷ ،مود لﺎﺳ ،ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ مﻮﻠﻋ رد هزﺎﺗ يﺎﻫ .

6 . ﻦﺴﺤﻣ ،ﯽﺠﯿﻠﺧ )

1376 .(

ناﺮﯾا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ ﻪﺑ ﯽﻫﺎﮕﻧ :

،لﺎﺣ ،ﻪﺘﺷﺬﮔ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ،هﺪﻨﯾآ

ﺎﻨﯿﻤﺳ ﻦﯿﺘﺴﺨﻧ نﻻﺎﻘﻣ

،ناﺮﯾا رد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ر ناﺮﻬﺗ

: ﯽﯾﺎﺒﻃﺎﺒﻃ ﻪﻣﻼﻋ هﺎﮕﺸﻧاد تارﺎﺸﺘﻧا .

7 . ﺪﻤﺣا ،داﮋﻧ ﺐﻟﺎﻃ ؛زوﺮﻬﺑ ،يرد )

1387 ( رد ﯽﻨﯾﺮﻓآ ﺶﻧاد يدﺮﺒﻫار ﻞﻣاﻮﻋ ﺖﯿﻌﺿو ﯽﺳرﺮﺑ ،

يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،يروﺎﻨﻓ و تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ،مﻮﻠﻋ ترازو ﻪﺑ ﻪﺘﺴﺑاو يﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد شزﻮﻣآ رد

هرﺎﻤﺷ ،ﯽﻟﺎﻋ 49

. 8 . ﷲاﺪﯿﻋ ،رﺎﺸﻓا ؛يﺪﻬﻣ ،داﮋﻧ ﯽﻧﺎﺤﺒﺳ )

1387 .(

ﯽﺠﻨﺳ ﺖﯿﻔﯿﮐ يﺎﻫ ﻪﻔﻟﺆﻣ و ﺖﯿﻫﺎﻣ ﻦﯿﯿﺒﺗ

ﯽﻣﻼﺳا هﺎﮕﺸﻧاد ،ﻪﻧاروآﻮﻧ يﺎﻫرﺎﮑﻫار يا هرﺎﭘ حﺮﻃ و ﺎﻬﺸﻟﺎﭼ ﺖﺧﺎﻨﺷ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ 40 هرﺎﻤﺷ ،ﻢﻫدزاود لﺎﺳ ، 4.

(11)

11

9 . ﺷ ﻦﯿﻣا ؛ﺮﻐﺻا ،ﻪﯾﻮﺿر ؛ﺎﻤﯿﻧ ،يﺪﯿﻬﺷ دﻮﻌﺴﻣ ﺪﯿﺳ ،يﺪﯿﺳ ؛رﻮﭘﺎﺷ ،ﯽﻣﺮﻬﺟ نﺎﯾﺎ

) 1385 .(

هﺎﮕﺸﻧاد نادﺎﺘﺳا هﺎﮔﺪﯾد زا ﺎﻫ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺷزﻮﻣآ ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺮﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ نﺪﺷ ﯽﻧﺎﻬﺟ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﯽﺳرﺮﺑ لوا هرﺎﻤﺷ ،مود لﺎﺳ ،ﯽﺘﯿﺑﺮﺗ مﻮﻠﻋ رد هزﺎﺗ يﺎﻫ ﻪﺸﯾﺪﻧا ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،زاﺮﯿﺷ يﺎﻫ .

10 . ﷲا ﺖﻤﻌﻧ ،يﺰﯾﺰﻋ )

1383 .(

ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ و لﺎﻐﺘﺷا :

ﺎﻫ هار ﺎﺑ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﺪﻧﻮﯿﭘ ي

هرﺎﻤﺷ ،ﻢﻫد لﺎﺳ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﻣﺎﻧ ﻞﺼﻓ ،رﺎﮐ رازﺎﺑ يﺎﻫزﺎﯿﻧ 20

.

11 . ﷲا ﺖﻤﻌﻧ ،يﺰﯾﺰﻋ )

1385 .(

ناﺮﻬﺗ ،ﯽﻧﺎﺴﻧا مﻮﻠﻋ ﺮﺑ ﺪﯿﮐﺄﺗ ﺎﺑ ناﺮﯾا رد ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ ﻪﻌﺳﻮﺗ :

يروﺎﻨﻓ و تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ،مﻮﻠﻋ تارزو ﯽﻋﺎﻤﺘﺟا و ﯽﮕﻨﻫﺮﻓ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ هﺪﮑﺸﻫوﮋﭘ .

12 . دﻮﺼﻘﻣ ،هاﻮﺨﺘﺳاﺮﻓ )

1387 .(

دﻮﺒﻬﺑ ياﺮﺑ يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺮﺑ ﯽﻧورد ﯽﺑﺎﯾزرا ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﯽﺳرﺮﺑ

،ﯽﻧورد ﯽﺑﺎﯾزرا ياﺮﺟا مﺪﻋ ﺎﯾ اﺮﺟا ﺮﻈﻧ زا يا ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ﻞﯿﻠﺤﺗ ؛ﯽﻫﺎﮕﺸﻧاد ﯽﺷزﻮﻣآ يﺎﻫ هوﺮﮔ ﺖﯿﻔﯿﮐ هرﺎﻤﺷ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ 49

.

13 . ﯽﻠﻗردﺎﻧ ،نﺎﯿﭼرﻮﻗ )

1373 .(

ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺐﻌﮑﻣ ﺮﺑ ﯽﻠﯿﻠﺤﺗ

هرﺎﻤﺷ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﺶﻫوﮋﭘ 7

و 8 ﺺﺻ ، 20 - 13 .

14 . شﻮﯾﺮﭘ ،يﺮﻔﻌﺟ ؛ﺎﺿرﺪﯿﻤﺣ ؛ﻪﺘﺳارآ ؛ﯽﻠﻗردﺎﻧ ،نﺎﯿﭼرﻮﻗ )

1383 .(

شزﻮﻣآ فرﺎﻌﻤﻟا هﺮﯾاد

ناﺮﻬﺗ ،لوا ﺪﻠﺟ ،ﯽﻟﺎﻋ :

لوا پﺎﭼ ،ﯽﺳرﺎﻓ گرﺰﺑ ﻪﻣﺎﻨﺸﻧاد دﺎﯿﻨﺑ .

15 . ﻦﺴﺤﻣ ،رﻮﯾﺪﮐ )

1382 .(

،ﻮﻧ سا ﻪﻣﺎﻧزور ،بﻮﻘﻌﯾ ﯽﻨﺑ ﻼﯾژ ﺎﺑ ﻪﺒﺣﺎﺼﻣ 28

ﺖﺸﻬﺒﯾدرا .

16 . ﯽﻧﻮﺘﻧآ ،ﻼﯿﺘﺳا ؛ﻞﯿﺋﺎﺨﯿﻣ ،ﻦﯿﺗرﺎﻣ )

1388 .(

ﻪﻤﺟﺮﺗ ،ﯽﺷزﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻦﯿﻤﻀﺗ

ناﺮﻬﺗ ،ﯽﺘﻣاﺮﮐ ﺎﺿرﺪﻤﺤﻣ :

لوا پﺎﭼ ،ﯽﺼﺼﺨﺗ ﻪﻧﺎﺳر .

17 . ﺤﻣ سﺎﺒﻋ ،نﺎﮔرزﺎﺑ ؛ﻒﺳﻮﯾ ،يزﺎﺠﺣ ؛ﺪﯿﻌﺳ ،هدازﺪﻤ )

1386 ( ﻟا ، ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻦﯿﻤﻀﺗ ياﺮﺑ ﯽﯾﻮﮕ

ناﺮﯾا ﯽﻟﺎﻋ شرﻮﻣآ مﺎﻈﻧ رد :

ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ و يزروﺎﺸﮐ ﯽﻤﻠﻋ ﺖﺌﯿﻫ يﺎﻀﻋا هﺎﮔﺪﯾد

ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ﺶﻫوﮋﭘ ص ،م ﻮﺳ هرﺎﻤﺷ ،ﻢﻫدﺰﯿﺳ لﺎﺳ ،ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد يﺰﯾر

 105

- 86 .

18 . ﺎﺿر ،يﺪ ﻤﺤﻣ ؛ﮏﻧاﺮﻓ ،نﺎﯾرﺎﺘﺨﻣ  )

1387 .(

رد ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻦﯿﻤﻀﺗ و ﯽﺠﻨﺳ رﺎﺒﺘﻋا ،ﯽﺑﺎﯿﺷزرا

مﺎﻈﻧ ناﺮﻬﺗ ،ﺪﻨﻫ رﻮﺸﮐ ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ :

ﺶﻧادﺮﻓ زﺮﺒﻟا .

19 . هدﮋﻣ ،يﺮﯾزو )

1378 ( ناﺮﯾا ﯽﻟﺎﻋ شزﻮﻣآ رد ﯽﺳرد يﺰﯾر ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ مﺎﻈﻧ ، :

ﺖﻬﺟ و ﺎﻫ ﯽﮔﮋﯾو

سرﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،يﺮﺘﮐد ﻪﻟﺎﺳر ،ﺎﻫ يﺮﯿﮔ .

20. Bahrami, Mohsen (1995); “Necessity of Approach Renewing in Goals Epistles and Strvetures ofHugher Education”;Rahyaf, No. 11(in Persian).

21. Bazargan, Abbas (1998); Introduction to Assessing Quality in Higher Education in Iran ; Research and Planning in Higher Education.

22. CHEA (2003) Introducing the CHEA Almanac of External Quality Review.Washington DC: Council for Higher Education Accreditation.

23. Graft, A. (ED)(1995); International Developments in Assuring Quality in Higher Education; London: Flmer.

24. Harman, G., & Meek, V. L. (2000). Repositioning Quality Assurance andAccreditation in Australian Higher Education. Canberra: DETYA.

25. Mattoo, Aaditya, and et al. (2007); “Brain Waste? Educated Immigrants in the US Labor Market”; Journal of Development Economics, Available at: www.elsevier.com

26. Mcginn, N. F. & A. M. Borden (1995): Framing Question, Constructing Answers: Linking Research with Educational Policy for DevelopingCountries; Cambridg, MA: Harvard University Press.

27. Sadeghi GhotbAbadi, Negar (2007); “Surveying the Brain Drain Reasons between Sharif University of Technology Students”; Thesis in Tarbiat Moallem University (in Persian).

28. UNESCO.(2002). Higher Education in the twenty first century. Word conference onHigher Education, UNESCO: Paris.