The Alliance of Arsacids with the Sarmatians and Dacians in early second Century CE
Reza Ordou1 & Roozbeh Zarrinkoob2
The nature of the broader geopolitical relationship between the Arsacids with Sarmatians and the Dacian kingdom, in the north and northwestern region of the Black Sea area, in the late first and early second century CE, is a subject that has been mentioned in very few sources regarding the history of the Arsacids. After prolonged conflicts between the Arsacid and Roman empires, the Arsacids eventually could practically rule Armenia in the second half of the first century CE. In the first century CE, Sarmatians made a decisive appearance in the kingdoms north of the Black Sea. At the same time, in the late first century CE, the Dacian kingdom became an influential power in the northwest Black Sea region, troubling the Roman empire on its borders. In the Roman-Dacian wars, the Sarmatians were in alliance with the Dacians. On the other hand, the Dacian king probably was in a friendly relationship with the Arsacids. It appears that these three powers -Arsacids, Sarmatians, and Dacians- were interconnected in their progress toward the west. This research aims to answer the following question: How could the Arsacid Empire manage to establish friendly relations with the peoples of the Caspian-Pontic steppes and Dacian kingdom beyond the Black Sea? In an attempt to answer this question, the demographic composition of the northern half of the Black Sea, along with the regional power structures present, will be considered. The historical context between the Arsacids, Sarmatians, and the Dacians, along with their mutual allies in the first and early second century CE, will be considered. To Conclude, controlling Armenia by the Arsacids from mid-first century CE, for almost five decades, and also a significant influx of the Sarmatians, who had kinship and commercial communication with the Arsacids, into the states of the northern half of the Black Sea, simultaneously in this period, caused the formation of an alliance between the Arsacids and Dacians via Sarmatians.
Keywords: Arsacids, Dacians, Black Sea, Sarmatians, Armenia.
1. PhD Candidate in History of Ancient Iran, Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran.
2. Assistant Professor of History Department, University of Tehran, Tehran, Iran.
Email of the corresponding author: [email protected]
Received: October, 4, 2020; Accepted: September, 21, 2021 10.22059/jis.2021.328712.1021Print ISSN: 2252-0643-Online ISSN: 2676-4601https://jis.ut.ac.ir
Iranian Studies
Vol. 11, No. 2, Autumn & Winter 2021-2022
شهوپژ یرا یها نا یسانش
، لاس 11 رامش ، ۀ 2 ، زییاپ و مز ناتس 044 1 : 78 - 111
نایکاد و نایتمرس اب نایناکشا داحتا یدلایم مود ۀدس لیاوا رد
1
ودرا اضر
وجشناد ی رتکد ی رات ی خ ا ی نار ،نارهت هاگشناد ناتساب
،نارهت ا ی نار .
نیرز هبزور
2بوک
رایداتسا نارهت هاگشناد خیرات هورگ .ناریا ،نارهت ،
خیرات تفایرد هلاقم : 31 / 7 / 3111
؛ خیرات شریذپ :هلاقم 13 / 30 / 3033
یملع - یشهوژپ
هدیکچ طابترا ةناتسود اب نایناکشا یتمرس
نا و لامش رد ،هیکاد یهاشداپ لامش و
،هایس یایرد برغ رد
ةدس رخاوا
و مکی یدلایم مود ةدس لیاوا هدش رکذ نایناکشا خیرات هب طوبرم یدودعم عبانم رد هک تسا یعوضوم
.تسا ههد زا سپ لرتنک ،یدلایم مکی ةدس مود ةمین رد ماجنارس ،نایمور و نایناکشا نایم عازن اه
.داتفا نایناکشا تسد هب ًلامع ناتسنمرا یتمرس ،یدلایم مکی ةدس رد
یهاشداپ رد اه امش یاه
یایرد ل
نییعت شقن و ذوفن هایس هدننک
.دندرک افیا یا رد ،هیکاد یهاشداپ ،یدلایم مکی ةدس رخاوا رد ،لاح نیع رد
یم بوسحم مور یارب یدیدهت و تفرگ تردق ،هایس یایرد برغ لامش .دش
گنج رد یکاد یاه اب اه
یتمرس ،نایمور یکاد دحتم اه
حا هیکاد یهاشداپ ،رگید فرط زا .دندوب اه هناتسود طباور ًلاامت
نایناکشا اب یا
.تشاد یم رظن هب یناکشا تردق هس نیا دیآ
- یتمرس - یورشیپ رد یکاد اب دنویپ رد برغ تمس هب ناش
.دندوب رگیدکی یناکشا یهاشنهاش هنوگچ هک دهد خساپ شسرپ نیا هب ات تسا نآ رب رضاح شهوژپ
اب تسناوت و یتمرس فیاوط
تموکح ی هایس یایرد یارو رد .دنک رارقرب هناتسود یطابترا
روظنم هب
طباور و هایس یایرد یلامش ةمین قطانم یتیعمج بیکرت ،یفیصوت شور اب ،شسرپ نیا هب ییوگخساپ اهنآ نایم تردق و نایناکشا خیرات ،
و نایتمرس یکاد
و اه کرتشم نادحتم نینچمه ناشیا
و مکی ةدس رد
.دش یسررب یدلایم مود ةدس لیاوا رد
،نایاپ هک دش لصاح هجیتن نیا رب نایناکشا طلست
ةمین زا ناتسنمرا
،ههد جنپ دودح تدم هب ،یدلایم مکی ةدس مود ار هایس یایرد لامش و زاقفق ةقطنم رد ناشیا یورشیپ
.درک لیهست ،ینامز ةدودحم نیمه رد
،دنتشاد نایناکشا اب یراجت و یدنواشیوخ طابترا هک یتمرس ماوقا
رد تموکح یاه ةمین هایس یایرد یلامش یهجوت لباق ذوفن
دندرک ادیپ لامش تهج رد نایناکشا یورشیپ .
هایس یایرد و زاقفق یتمرس روضح رثا رد هک یبسانم یطابترا رتسب دوجو اب
ةنیمز ،دوب هدش داجیا اه
لکش یکاد و نایناکشا نایم یداحتا یریگ یتمرس ةطساو هب ،اه
.درک مهارف ار ،اه
هژاو یاه :یدیلک یکاد ،نایناکشا یتمرس ،هایس یایرد ،اه
اه ناتسنمرا ، .
3 . نیدب ای کرام روسفورپ زا هلیسو ( تخیربلا ن
Marek Jan Olbrycht
یم یرازگساپس ) هک دوش
شیپ هب ،یدیفم تارظن و دندناوخ ار هلاقم نیا سیون .دندرک دراو ،شهوژپ ةنیشیپ دروم رد هژیو
ناشیا
.دنرادن نآ یاوتحم و هلاقم لابق رد یتیلوئسم 2 . نایار ا م ة دنسیون ة :لوئسم
همدقم ح( یناکشا مکی شلاب ندمآ راک یور اب ک
۱3 - 7۷ هاشنهاش ،)م ی
یناکشا هرابود روط هب
تسایس هحولرس ار ناتسنمرا هب یبایتسد یدج داد رارق دوخ یاه
لاس حلص نامیپ . 01
نایم ،م نایناکشا
،مور یروتارپما و ب یبسن یشمارآ
یبرغ قطانم رد ههد جنپ تدم ه
( سونایارت یشکرکشل اب هک دروآ دوجو هب یهاشنهاش کح
1۷ - 337 رد )م لاس 330 م
،هدرتسگ گنج ود یط مور روتارپما ،ناریا هب سونایارت یشکرکشل زا شیپ .دروخ مه هب هایس یایرد برغ رد ،هیکاد یهاشداپ ینونک ینامور روشک رد یلفس بوناد لامش و
ار ،
تسکش همان .درک یروتارپما ةمیمض و داد نینچمه و هدش هتشاگن نامز نیا رد هک ییاه
ناتساب دهاوش اب یناکشا یهاشنهاش نایم هناتسود یطابترا دوجو دیؤم یتخانش
.تسا هیکاد یهاشداپ هداد خساپ شسرپ نیا هب هک تسا نآ رب شلات شهوژپ نیا رد
نایناکشا طابترا هک دوش یتمرس اب
اه یکاد و اه هایس یایرد برغ لامش و لامش ی
ناکما هنوگچ زورب
؟درک ادیپ ةرابرد
شهوژپ دروم عوضوم
، نهک عبانم زا یکدنا دادعت رد
دراد دوجو یدهاوش یناکشا .
نایتمرس ،نا یکاد و
اه هداد نیرتمک دوخ زا ار یراتشون یاه
هتشاذگ یاج هب زا ینتم و دنا
ناشیا دروم عوضوم رد هدافتسا لباق هک دشاب هعلاطم
،
.درادن دوجو اهنت
هراشا یاه هب کیسلاک نوتم رد یهاتوک عوضوم نیا
و هدش نینچمه زا
هتفای قیرط ناتساب یاه
.تسا یبایدر لباق یتخانش بلاغ
هتفای ناتساب یاه هک یتخانش
ماوقا اب یناکشا دهع نایناریا نایم طباور دوجو دیؤم یوس نآ
دنتسه هایس یایرد
، لماش
یاهروگ درگچوک ماوقا
هقطنم نیا نوتم زا ،عوضوم یخیرات یامن لیمکت یارب .تسا
و دنراد هراشا ناشیا طابترا هب میقتسم ریغ هک کیسلاک زین
فارغج خیرات یسایس یای
یم هدافتسا هقطنم .دوش
نیشیپ ۀ شهوژپ
یکاد اب نایناکشا طابترا ةلئسم هدوبن شهوژپ عوضوم لقتسم تروص هب اه
،تسا اما
وژپ هبنج زا نارگشه هتخادرپ نآ هب فلتخم یاه
.دنا نارگشهوژپ هک ی
یراکمه نیا هب لئاق
،دنتسه نایم یماظن یداحتا دوجو هب ًابلاغ فرط ود
هدرک هراشا دنا
( Cunts, 1926: 193;
Guey, 1937: 29; Debevoise, 1938: 217; Vicusi, 1973: 59; Jones, 1961: 516-521; Ziegler, 1964:
98; Cizek, 1983: 409; Jones, 1984: 158-159
. )
هک دنراد رارق ینارگشهوژپ ،لباقم رد نینچمه
یخیرات تیعقاو ةرابرد طابترا نیا
هدرک کیکشت دنا
Lepper, 1948: 168; Sherwin-White, (
1966: 662; Angeli Bertinelli, 1976: 10
.) رب یدنس ار ناوج ینیلپ ةمان ندگنلا شلات
سولابکد اش ،3
،نایکاد ه
ُکاپ اب داحتا داجیا یارب اما .تسناد یناکشا ر
،ندگنلا ةدیقع هب چیه
رب ینبم یدنس تیقفوم
شلات نیا ندوب زیمآ تسین سرتسد رد
( Longden, 1931: 21
. )
وا
ناونع رگید ییاج رد نینچمه یم
دنک زا شیپ رکاپ و سولابکد نایم تابتاکم هک همان
یاه
ینیلپ دوب رارقرب مه تسا ه
Longden, 1936: 239(
. )
ُمُش داحتا ،ناوج ینیلپ شرازگ یور زا ،ن
یناکشا - ار یکاد تفریذپ
یناکشا ناراوس هک درک حرطم ار لامتحا نیا و اب دربن رد
مور یروتارپما یکاد هب
دنشاب هدرک کمک اه
( Chaumont, 1976: 130
. )
نینچمه هب لبورتشا
دوجو طابترا ییاه یکاد و نایناکشا نایم ه
دوب لئاق ا
( Strobel, 1984: 157
. )
یکسلو زین اهنت
هک دح نیمه رد
« یکاد زا نایناکشا تسین دیعب دنشاب هدرک تیامح مور ربارب رد اه
»
درک افتکا
( Wolski, 1993: 177
. )
ُا تخیربل طابترا هک دراد هدیقع
یکاد اب نایناکشا یارب اه
دوب کانرطخ مور
( Olbrycht, 1998a: 134; Olbrycht, 1998c: 187
. )
اما متراه نا تارظن فلاخرب
شیپ هتفگ مه و کش اب اتسار ناراگنا
یکاد و نایناکشا طابترا تیاور ندوب یخیرات رد ، اه
تسا هدرک دیدرت یم و
هدرب نئمطمان تاعلاطا یور زا دیوگ تبحص هک یا
ةمان رد شیاه
باتزاب ناوج ینیلپ هتفای
،تسا یمن نایم یداحتا دوجو هب ناوت یکاد و نایناکشا
لئاق اه
دش هک اسب هچ ، نیا زا لوقنم شرازگ
دشاب هدوب یگتخاس هدرب
( Hartmann, 2010: 599
.)
زین نآ یناکم ریس طخ و طابترا نیا ینامز ةدودحم ةرابرد هداد یتلاامتحا
هدش و تسا
یطابترا طخ ار زاقفق و هایس یایرد لامش ریسم ،قافتا هب یکاد و نایناکشا
اه ناد هتس دنا
( Sherwin-White, 1966: 662; Treister, 1987: 213-219; Olbrycht, 1998c: 187; Bârcă, 2013: 116f.
.)
شهوژپ رضاح مه ، نلائاق اب اتسار هب
یکاد و نایناکشا نایم داحتا دوجو
،اه تسا نآ رب
لکش ناکما دنویپ نیا هنوگچ دهد ناشن هک درک ادیپ یریگ
هنیمز ،هلاقم نیا رد . یاه
زیامت ،عقاو رد .تسا هتفرگ رارق یسررب دروم طابترا نیا یراجت و یموق ،یسایس بسانم شهوژپ اب شهوژپ نیا نیا هب هک تسا نآ رد نیشیپ یاه
عوضوم یم ًلامع ایآ هک دزادرپ
لکش یارب بسانم رتسب هتشاد دوجو هایس یایرد لامش ةقطنم رد یداحتا نینچ یریگ
تسا یسررب نمض .ریخ ای ناتساب ظاحل زا نآ یاهدومن ،عوضوم نیا
دروم یتخانش
1. Decebalus
یتمرس اب نایناکشا نایم هک دوش هداد ناشن ات تسا هتفرگ رارق یسررب یکاد و اه
اه
دوجو هب یماظن ًلاامتحا و یراجت ،یسایس حطس رد یطابترا تسا هدمآ
.
1 . ییایرآ نادرگچوک رد نابز
ایساروا برغ یپتسا یحاون
نیمزرس برغ یاه ناتساب رصع رد هایس یایرد یلامش ةمین و یپساک یایرد
لحم بلغا
ناشطباور و قطانم نآ خیرات زا هریت و وحم یریوصت هراومه و هدوب درگچوک عماوج یگدنز نیمزرس اب .تسا هدش هئارا بونج ندمتم یاه
هک تشاد روضح یتیعمج ،قطانم نیا رد
یم هدناوخ ییایرآ ،ینابز ظاحل زا دش
( Parpola, 1998: 114-147
ییایرآ .)
رازه زا نانابز ة
زا شیپ
دلایم نایناریا اب بونج رد نیشناجکی
و اب هایس یایرد برغ لامش رد کیتلاب نامدرم
،3
یکاد - یسیم
2اه ونیف ماوقا و -
یرگوا دنتشاد سامت1 (
365 - 360, 362 Harmatta, 1992:
.)
ییایرآ ماوقا نیا یلامش درگچوک نابز
، ان اب ًامومع تمرس و اکس م
یم هتخانش دنوش
دنواشیوخ هک رگیدکی
یم یگدنز مه ترواجم رد و دندوب .دندرک
ماوقا نیا تکرح تهج0
وتاپراک ةقطنم هب اهاکس دورو جوم هس .دوب برغ هب قرش زا -
بوناد هایس یایرد برغ رد0
نیتسخن هک هدش ییاسانش تنوپ لامش ةقطنم هب ناشدورو
سو ةدس هب مشش زا لبق
لایم یمرب د ددرگ
( Pârvan, 1926: 1-40; Vulpe, 2012: 49
. )
زا یتمرس راشف تحت ،اهاکس ،م.ق موس ةدس ةمین اجوربد و همیرک رد اه
زا یشخب و۱
هیکارت دندش نکاس ،هایس یایرد برغ و لامش رد ، تموکح و
اجنآ یدنمتردق ًاتبسن یاه
دنداد لیکشت
( 333 Olbrycht, 2004:
Rostovtzeff, 1922: 117;
نبارتسا هک یروط هب ،)
(0
01
– م.ق 21 )م اجوربد هیکارت زا یگرزب شخب و قرش لامش و لامش و کچوک ةیئاکس ار
یقرش ةیئاکس ار هایس یایرد دیمان
(
VII.4.5
.) ،رگید فرط زا نبارتسا
یم هک دیوگ اهاکس
تمرس و اه
گنتاگنت سامت رد هایس یایرد قرش رد اب
نامدرم زاقفق ةقطنم مش و
لا
ناریا تلاف ناشیا اب دنواشیوخ و۱
دندوب
( 8; 11.3.3 - Strabo 11.4.1
.)
1. Balts
2. Daco-Mysians 3. Finno-Ugric 4. Carpatho-Danube 5. Doubrudja 6. Strabo
یهجوت لباق ةرتسگ یدلایم مکی ةدس رد هایس یایرد قرش ات برغ یتیعمج بیکرت یتمرس و ییاکس ماوقا زا هخاشریز و
ناشیاه یم ناشن ار
دهد هک هب فرط کی زا
ناریا تلاف هب رگید فرط زا و هیکاد یهاشداپ یم
دیسر هشقن(
3 .)
هشقن 1 اهاکس. ی هایس یایرد یلامش همین رد رقتسم
0
2 . هایس یایرد یلامش ۀمین رد تردق طباور رد
هدس یدلایم مکی
رد م.ق مکی ةدس رخاوا ،
ُپ
ُمل
3ن مکاح ، سوتنوپ هیکوداپاک یگیاسمه رد
( Dio Cassius,
.24 )LIV
، ب هکلم اب و پس و
7ر سیمانود ،
، 2
هایس یایرد لامش رد ا
ُپ .درک جاودز
ُمل ن ورملق هب
تویام
1اه
ُزآ یایرد قرش رد ،
۷ف درک هلمح ،
، تسد هب اما نایگروپسآ
،0
یتمرس یاه
سوگروپسآ یماح مود کانرف ةون ،۱
.م( 1
07 رتاپوا دادرهم رسپ ،)م.ق تنوپ0
یسو ( 323 -
01 )م.ق ، دش هتشک .
نآ زا سپ
، تیمکاح هبش و همیرک قرش رد روپسوب
نامات هریزج
33
1. Polemon 2. Dynamis
3. Mαιῶται/Maeotians 4. Aσπουργιανοί/Aspourgians 5. Aspurgos
6. Eupator (Gr. Eυπατωρ)
ر ات سیناپوه دو گوب( 3
هب ،هایس یایرد لامش رد )ینونک 33
یناریا نامدود یدادرهم
؛تشگرب سوگروپسآ
دیسر تردق هب و
شتموکح لاس ات
1۱ ای 1۷ تفای همادا م
( Strabo
11.2.11; Rostovtzeff, 1919: 103
.)
یتمرس اب نامدود نیا نایم رتاپوا دادرهم نامز زا اه
دوب هتفرگ لکش یماظن داحتا
( Strabo 11.5.8; Rostovtzeff, 1936: 93; Olbrycht, 2004: 337-
)340
یتمرس زا یفارشا ینز اب مود کانرف جاودزا اب و
32اه
( Mayor, 2010: 362
داحتا نآ )
مکحتسم نیاربانب .دش رت
، اب ،سوگروپسآ تنوپ یرابت
سو ی - یتمرس یدنمورین ةناوتشپ ،
ینلاوط ًاتبسن تموکح یارب شخب رب دوخ تدم
هب و تشاد هایس یایرد لامش زا یمهم
یترابع
، تنوپ داحتا سو
ی یتمرس و اه .درک ایحا ار مود کانرف و رتاپوا دادرهم نامز یاه
پیاپگ اب جاودزا اب ،شتدمدنلب ًاتبسن تموکح نامز رد ،سوگروپسآ ی
2سیر تخدهاش ،
هیکارت یا
( Dio Cassius LX.28.7; Barrett, 1977: 5, 9; Frolova, 1995: 113
نادحتم ةرتسگ ،)
یتمرس اب روپسوب مکاح یدادرهم نامدود داحتا .دناسر هایس یایرد برغ هب ار روپسوب اه
مجنپ ةهد رد ،دادرهم ؛تفای همادا زین ،سیتوک و دادرهم ،سوگروپسآ نارسپ نامز رد ناگداون زا هک هناوتشپ نیا اب اهنت ،یدلایم مکی ةدس ناهاشنهاش
دزن ،تسا یشنماخه
هاش سروئآ ،اه سنُنوا و درک نایمور ربارب رد یرای بلط ،1
سننوا تفریذپ زین
( Tacitus,
Ann., 12.18
.)
هیکارت تنس کچوک ردارب تموکح نامز زا ًاصوصخ ،یتمرس و یا
،رت
سیتوک شیپ زا شیب یدلایم مکی ةدس ةمین زا ،0
همین رد یلک روط هب و روپسوب رد
هایس یایرد یلامش تفای شرتسگ
( Rostovtzeff, 1919: 106, 109
. )
اب روپسوب طابترا و دنویپ
لاس زا( سیتوک زا سپ هک دوب یدح رد هایس یایرد برغ 01
مور ،)م
، ،یعطقم یارب
یلامش قطانم اب هارمه هایس یایرد برغ رد بوناد بونج تحت ار روپسوب دوخ ات ایرد
یلفس یایسیوم( تلایا کی تفرگ رظن رد )۱
( 83 1 - Zubar, 1995: 182
هشقن()
2 ) . نیا طلست
یتمرس نادحتم و تنس و نوخ هک ،نامدود -
نامز ات روپسوب یهاشداپ رب ،دنتشاد یکارت
ُگ شروی ت
31اه ( تفای همادا یدلایم مراهچ ةدس رد
Sulimirski, 1970: 122
.)
1. Hypanis 2. Gepaepyris 3. Eunones 4. Cotys 5. Moesia Inferior
هشقن 2 . یگتسویپ و یلفس یایسیوم تلایا روپسوب تموکح اب شا
30
م رد ،یدلایم مکی ةدس رد یایرد یلامش للاه رد ینعی ،روپسوب نامکاح ترواج
یم هدیمان اکس یلک روط هب هک دندوب یفیاوط ،زاقفق لامش ات بوناد لامش زا ،هایس دندش
ییاکس ای دندوب بآم
یئزج روط هب و یم فیاوط نیا لماش
تگ :دندش یکاد/اه
3۱اه ،
گوزای
3یاه تمرس ،یتمرس سروئآ ،اه
،اه کاریس
30،اه توکسا نلاآ ،اه اه و نلاسکر
2اه
( Pliny, Natural History, 4.12.80, 83; Strabo, 11.5.7; Pomponius Mela, 1.19.114
.)
کاریس اه
نابوک ةرد رد دندوب نکاس ،زاقفق برغ لامش رد ،37
( Sulimirski, 1970: 123
.)
سروئآ هک ،اه
کاریس لامش رد مود ةمین رد ،دندوب هایس یایرد قرش لامش و اه
یدلایم مکی ةدس
نلاآ هب ار دوخ یاج و سیناپوه دور نیبام ،هایس یایرد برغ لامش هب دوخ و دنداد اه
دنتفر ،رتسیند
( Olbrycht, 1998c: 194
.)
سروئآ لماک چوک یانعم هب نیا اما زا اه
تنوکس هاگ مه یعون هب و دوبن ناشقباس یاه نلاآ و ناشیا نایم ینیشن
قطانم نآ رد اه
دش رجنم سرونلاآ فیاوط ناونع زا سویملطب هک یروط هب ؛
یم هدافتسا1
دنک
( Ptolemy,
1. Iazyges 2. Roxolani 3. Alanorsi
Geo., 6.14
.)
تسد مک زا گوزای ،یدلایم مکی ةدس ةمین اه
یتمرس ی ًلاامتحا
رد
تشد یاه دندوب اینوناپ کیدزن و اسیت و بوناد نایم یکاد رانک ،
هوک رد هک ییاه و اه
لگنج دنتشاد ناکسا هقطنم نآ یاه
Tacitus, Ann., 12.29; Pliny, NH., 4.12.80(
هشقن()
1 .)
هشقن 9 . ناشتکرح ریسم و هایس یایرد لامش فیاوط
3۷
9 . مکی هدس رد هیکاد یهاشداپ مود و
یدلایم
هیکاد یهاشداپ ورملق رارق ایناولیسنارت رد
یهاشداپ نیا .دوب هتفرگ لامش رد
هنارک دور یاه
اسیت دور ات بوناد شاد رارق 31
و ت قرش لامش تمس زا و رتسیند دور ات
دور هب هاگ
روپسوب یهاشداپ یگیاسمه رد ،سیناپوه
، یم دیسر
( Grumeza, 2009: 8
.)
نامه هنوگ هک
هدس زا اهاکس ،دش هراشا جوم اما .دندوب هدرک ادیپ روضح هقطنم نیا رد لبق اه
یاه
یتیعمج اهنت دنتفای هار هقطنم نیا هب هک یا دودحم
هاکس هب یمن ا تلس ؛دش جوم دعب و اه
ینله - نیا یتیعمج بیکرت رب زین یمور هدودحم
تشاذگ رثا
( Lozano, 2014: 29-30
.)
نیا اب
یم رظن هب ،لاح یکاد دیآ
زین اه ییاکس دندوب هدش بآم وتگ ؛
- یکاد
23اه هزوح رد دندوب یا
گیاسمه رد و اهاکس اب دنویپ رد و دوب هییاکس وزج م.ق مجنپ ةدس زا هک یکارت ی
رارق اه
دنتشاد
( Thucydides, 2.96
.)
لاس رد 1 سیموت هب ،یمور رعاش ،دیوُا یتقو ،یدلایم دیرگنب(3
هشقن هب 1
) رد ، اجوربُد یکاد ی نیشن هک تشون ،دش دیعبت ،
« هب نیمزرس یاه ییاکس »
1. Tomis
تسا هدش دیعبت
( Ovid, 5.1.22
. )
یکاد ندوب ییاکس/یهاد لامتحا نبارتسا درک حرطم ار اه
(
7.3.12
) تسناد ییاکس یعون هب ار ناشیا سویساکوید و (
LI.22.6
. )
نایم رد یدایز یکارت و یتمرس فیاوط وتگ
- یکاد اه روضح دنتشاد یکاد تختیاپ . اه
،
اسوتِگِزیمرَس
،3
رگنیتوپ لودج رد هتگِتَمرَس تروص هب 2
تسا هدش طبض 1 (
Segmentum
)VI
نوکس اجنآ هک هدش سدح نیا بجوم طبض نیا . یتمرس هاگت
تِگ و اه تسا هدوب اه
( Grumeza, 2009: 59
. )
نابز ظاحل زا سدح نیا تسین حیحص یتخانش
یفن اما23
نیا هدننک
یمن تقیقح وتگ هک دشاب
- یکاد یتمرس اب گنتاگنت طابترا رد اه .دندوب اه
یکاد اه هک ، رد
یتمرس اب کیدزن طابترا دندوب اه
یدلایم مکی ةدس رد ، اهنآ رانک رد
یورشیپ یارب یدس
یم باسح هب مور دندمآ
دنتشاد یمجاهت عضوم یتح هاگ و
( Bârcă, 2013: 100
.)
و نایناکشا حلص زا سپ لاس هس رد ،ناتسنمرا تموکح هب یناکشا دادریت ندیسر و مور
زییاپ 01 یکاد ،م ههد زا سپ ،اه دنتسکش ار دوخ توکس ،اه
نایتمرس اب هارمه ًلاامتحا و هب
وم تلایا یایسی دنتفرگ ار بوناد فرط ود و دندرک هلمح مور 0 (
, III, XLVI;
Histories Tacitus,
Bârcă, 2013: 115
.)
یکاد رگید ةلمح هب ایسیوم تلایا هب اه
نیتیمود روتارپما تموکح نامز
۱
( ۷3 - 10 )م یمرب دندرک دراو نایمور هب یدایز تاراسخ هک ،ددرگ لاس حلص هب تیاهن رد و
۷1 دش رجنم م
( Tacitus, Agricola, 41; Dio, Cassius, 67, 7, 2
.)
یکاد ،بیترت نیدب رانک رد اه
یم بوسحم نایمور یارب یدج یبیقر یدلایم مکی ةدس ةمین زا نایتمرس .دندش
یکاد حلص گنج هب هک یروط هب ؛دوبن رادیاپ نادنچ نایمور اب اه
،سولابکد مهم یاه
یکاد هاش ( اه
۷7 - 330 نایارت اب ،)م ( مور روتارپما ،سو
1۷ - 337 لاس نیب ،)م یاه
333 ات
33۱ .دیماجنا یدلایم یم لقادح
( تسخن گنج رد هک میناد ناتسمز
333 - 332 )م
نلاسکر یاه یتمرس نکاس رد لامش هایس یایرد برغ لامش و رانک دحتم ناونع هب
یکاد هاش دنتشاد رارق اه
( Brzezinski & Mielczarek, 2002: 9; Bârcă, 2013: 116; Lozano,
2014: 41
.)
لاس ،مود گنج رد 22
33۱ یتمرس زا یناشن اما ،م تسین یحانج چیه رد اه
1. Sarmizegetusa 2. Tabula Peutingeriana 3. Sarmategte
4. Moesia 5. Domitian
(
; Bârcă, 2013: 117 Gostar, 1979: 121
21)
یم رظن هب ؛ دیآ
یتمرس مود گنج رد اه عضوم
یب تشاد فرط دن
تسکش هب تیاهن رد هک ، .دش رجنم نآ طوقس و یکاد یهاشداپ
0 . ههبج
« یقرش
» یمور ههبج لباقم رد
لیامش رد یراگن
یکاد زا نایمور یاه یقرش لکشلادحتم ةماج هجوت لباق ةتکن ،ناشهاپس و اه
هراگن ریواصت رانک رد .تسا ناشیا سونایارت نوتس رب تسخن ةجرد رد ،اه
هب ،20
سیدنت هژیو
گرزب یکاد یعیبط ةزادنا زا رت یم ،یگنر رمرم سنج زا دنبرد یاه
ج هک مینیب هما
اب ناشیاه
لیامش یقرش یراگن هدش هداد قیبطت اه
دنا
( 105 - Schneider, 1998: 104
.)
لیامش2۱
نایقرش یراگن
هتسد ًلاامتحا هک تخیگنارب ار سدح نیا هک ،دوب هدش هدینت مه رد نایناکشا ریوصت اب زا یا
نیگنس ناراوس یکاد هب یناکشا ةحلسا
دندرک کمک اه
( Dieulafoy, 1885: 54; Debevoise, 1938:
)217
. هاپس رد ،یکاد هاپس رد رضاح نایقرش و نایناکشا هباشم ششوپ رب هولاع ،هکنآ ًاصوصخ
هدش ریوصت اهدژا مچرپ لماح یناراوس ،یکاد تسا
لکش(
3 ) ناراوس نایم رد هک یمچرپ ؛
دوب جیار زین یناکشا
( Unvala, 1925: 37f
. )
،لاح نیا اب ب یتمرس ای یناکشا دروم رد
ناراوس ندو
یمن و دراد دوجو رظن فلاتخا داد زیمت مه زا ار اهنآ تیعطق اب ناوت
هب ؛20
ناگدنسیون شرازگ
مه یمور ناشیا رصع
یتمرس ، تاداع رد مه ،اه
، حلاس رد مه ششوپ رد مه و
هیبش ، نیرت
دندوب نایناکشا هب نامدرم
( Pomponius Mela, 3, 4, 33; Tacitus, Germ., 17
. )
لکش 1 . اب مچرپ ناشن ( سونایارت نوتس رب هدش ریوصت یکاد هاپس رد اهدژا
Tafel XXIII
)
شقن و یکاد هاپس رد رضاح ناراوس هچ هچ دنشاب یناکشا سونایارت نوتس رب هدش
یم ناشن دهاوش ،یتمرس یکاد و نایناکشا نایم ینشور یطابترا ةقلح هک دهد
نیا رد اه
یا هایس یایرد لامش قیرط زا نامز دوب هدش داج
. یتمرس ،م.ق مکی ةدس رخاوا زا ،اه
اهدوخهلاک زین سونایارت نوتس رب و هدش تفای روپسوب یاهروگ رد شهیبش هک دنراد یی
هدش شقن ؛دنا
اهنیا ییاهدوخهلاک
« یناکشا
» هک دنتسه هقرو زا
هس اب نهآ یاه -
راون راهچ
نییاپ رد یقفا ةقلح ود و یدومع هدش لیکشت
.دنا دوخهلاک ،
،رانک زا هبور زا و رودم ور
یم هدید کیراب دوش
( Brzezinski & Mielczarek, 2002: 22; Wilcox, 1986: 15
لکش( )
2 ) .
لایترام هب ،یدلایم مود ةدس لیاوا رد شتاعطق زا یکی رد ،یمور رعاش ،27
هیانک روط ،یزیمآ
یم راهظا یم هچ شنارواشم زا یناکشا رکاپ هکنیا نتسناد هک دراد
دونش یتمرس یاهورین ،
مایپ هچ یکاد هدنامرف و دندادعت هچ یم لاسرا ار ییاه
رصع نآ مهم رابخا هلمج زا دنک
هدوب دنا
( Martial, Epig., 9, 35
،دنشاب مه اب طابترا رد هک ییوگ ،مه رس تشپ ار هس نیا وا .)
یم رکذ .دش دهاوخ هتخادرپ یطابترا ةقلح نیا هب رتشیب همادا رد .دنک
لکش 2 . شقن یناکشا دوخهلاک ،)پچ( سونایارت نوتس رب هدش شقن یکاد هاپس رد یقرش دوخهلاک
( )تسار( سویلروا سوکرام نوتس رب هدش
Maksymiuk & Karamian, 2017: 146
)
9 . یگتسویپ ییایفارغج
- یسایس هایس یایرد فرط ود
یفارغج عناوم هک اجنآ زا ،هایس یایرد فرط ود کیژتارتساوئژ تیعقوم یهجوت لباق ییا
یم بجوم ،تشادن .دوش رارقرب ایرد فرط ود نایم یکیدزن طابترا یعیبط روط هب ات دش
قداص هایس یایرد فرط ود نامدرم ناسکی یاهراتفر و بادآ دروم رد مه تقیقح نیا تسا
( Dan, 2017: 115-116, n. 62
دروم رد مه .)
تموکح اه هایس یایرد لامش هب یتقو هک ،
یم تسد فای
یم یکی ار ایرد فرط ود ره یتحار هب ًلاومعم ،دنت .دندرک
هتفای 2۷
یاه
ناتساب ناشن ار ینامز ةهرب نیا رد هایس یایرد فرط ود کیدزن طابترا زین یتخانش
یم کگس ؛دنهد یلیطتسم یاه
ریثأت هدش تفای همیرک م.ق مکی ةدس یاهروگ زا هک یلکش
شن ار یحاون نیا اب بوناد کیدزن طابترا و یم نا
نیا .دهد کگس هنوگ
مود ةدس لیاوا ات اه
،یدلایم مکی ةدس ةمین ات م.ق مکی ةدس رخاوا زا نینچمه .دندوب جیار روپسوب رد یدلایم کگس یتمرس یاهروگ رد نینهآ هباشم یاه تفای یلامش زاقفق و نابوک و یلفس نُد رد اه
کگس نیا .تسا هدش و دیلوت روپسوب رد دایز لامتحا هب اه
یم عیزوت اجنآ زا .دندش
کگس هرقن و ییلاط یاه تیصخش هب قلعتم هک ،هباشم یا
مود عبر رد ،دندوب هبترملااو یاه
یدلایم مکی ةدس موس و رد
یتناپ نادرگچوک یاهروگ مویاپاک
،3
رد ،همیرک برغ بونج
ُد ،نابوک ةقطنم ،یطسو رپیند یبونج یاگلو ةقطنم و اگلو و ند عطاقت لحم و یلفس ن
ک دندش فش
( Treister, 2020: 396-397
یم ناشن ار هکبش نیا کیدزن طابترا هک)
روضح .دهد
یتمرس کیدزن طابترا و ،نایناکشا ینعی ،هایس یایرد فرط ود رد تردق علض هس اب اه
یکاد و روپسوب ناهاشداپ .دش یطابترا ةکبش نیا لیهست بجوم هتبلا ،اه
9 . لاس نامیپ تاعبت 99
تسنمرا رس رب نا
( مود زردوگ نتفر رانک اب کح
01 - ۱3 هخاش ،)م نادناخ هک ،یناکشا نامدود زا یا
یاه
یناکریه - .تفر هیشاح هب ،دندوب شنابیتشپ ههاد مود ننو رسپ ،مکی شلاب
( ., Ann Tacitus,
12, 14, 4 21)
، یریگرد هب تسناوت نایاپ ،یعطقم یارب ،ناتسنمرا رس مور اب هتسویپ یاه
.دهد امیپ زا سپ لاس ن
01 ،مکی شلاب ردارب ،دادریت ندیسر ناتسنمرا تموکح هب و م
لاس زا 00
م
( Dio Cassius LXIII.2; Pliny, NH., 30.6; Tacitus, Ann. 15.31
،)
نامز ات
1. Panticapaeum
لاس رد سونایارت یشکرکشل 330
م
( Dio Cassius, LVIII, 17
دودح تدم هب ناتسنمرا )
.دوب نایناکشا رایتخا رد نرق مین م لح ات دروآ شیپ ار یتصرف یناکشا هاشنهاش یارب ناتسنمرا ةلئسم یعطق
تسایس .دریگب شیپ ار برغ تهج رد شیاه نامه13
نیا رد ،دش هداد حرش رتلااب هک روط
هایس یایرد برغ ات شذوفن ةزوح ،دوب هتشگزاب یدادرهم نامدود هب روپسب تموکح نامز یم یتمرس اب و دیسر یتسایس .دندوب دحتم اه
دادرهم نامز رد هک تنوپ مشش
سو ( ی 323 -
01 )م.ق هس داحتا زا دوب لکشتم دش ذاختا مور لابق رد تنوپ ةناگ
سو - و ناتسنمرا ،روپسوب
نایناکشا -
مود دادرهم یهاشنهاش تحت -
رد یتمرس و ییاکس ماوقا زا یخرب کمک اب
.مور لباقم یم رظن هب13
ناتسنمرا نتشاد رایتخا رد اب نامز نیا رد دیآ برغ هب ور تسایس ،
یتمرس اب نایناکشا یدنواشیوخ دنویپ و نایناکشا هک ،اه
ناشکرتشم دحتم یهاشداپ اب
روپسوب دندوب یکاد و ،
هکبش هب ،دوب هتفرگ لکش شیپ هدس کی هک یداحتا هب هیبش یا
.دش دهاوخ هتخادرپ یطابترا ةکبش نیا دهاوش هب رتشیب همادا رد هک دمآ دوجو مه لح اب نامز مکی ةدس ةمین رد ،نایناکشا هب نآ ندیسر و ناتسنمرا ةلئسم
نامه ،یدلایم یتمرس ،دش هراشا رتلااب هک روط
هیلا رد اه هاپس و تلود یلااب یاه
روپسوب یهاشداپ ،
هک هبش برغ ات نُد دور ةناهد زا
،تشاد رایتخا رد ار همیرک هریزج
حلاطصا هب و دنتفای روضح
، راید نآ یتمرس بآم دش
( Brzezinski & Mielczarek, 2002: 4
.)
مان ،یدلایم مکی ةدس موس عبر زا نینچمه یناریا یاه
- مان نایم رد یتمرس
ُا یاه ییایبل ،3
یم هدید ،هایس یایرد برغ لامش رد یتمرس/ییاکس فارشا ذوفن رطاخب ًلاامتحا هک دوش
تسا هدوب رهش ناگبخن نایم
( Treister, 1998: 57
.)
مه ،بیترت نیدب نا
مه رتلااب هک روط
یتمرس ،دش هداد حرش یلامش ةمین رد ،یدلایم مکی ةدس مود ةمین رد ًاصوصخ ،اه
.دنتشاد روضح و شقن یتموکح یلااب حوطس رد ،هایس یایرد سروئآ هک دوب هداد شرازگ نبارتسا ،نیا زا شیپ کاریس و اه
نکاس یتمرس یاه
اشیوخ نایناکشا اب زاقفق ات هایس یایرد قرش دندوب دنو
سروئآ . اه
و دام قطانم اب
ناتسنمرا زین دنه اب ،اهنآ قیرط زا و ،
دنتشاد هتسویپ یراجت طابترا
( Strabo, Geo., 11.5.8;
8; 11.3.3 - 11.4.1
.)
تفای راثآ12
م.ق مکی ةدس زا( هنایم نایتمرس هب بوسنم یاهروگ زا هدش
1. Olbia
پتسا رد )یدلایم مود ةدس تسخن ةمین ات و ند نایم یاه
اب ناشیا کیدزن طابترا اگلو
نایم ،ناتسنمرا یم ناشن ار ناریا و نادور
.دهد و حلاس ،سابل تایئزج نینچمه
قرش لامش ،دنه لامش ،ناتسناغفا لامش ،یزکرم یایسآ اب طابترا نابسا تازیهجت یم نایامن ار ینونک ناتسکبزا و ناریا لیاوا و مکی ةدس رد رادیاپ یتادراو راثآ نیا .دنک
یم ناشن ار یدلایم مود ةدس تسا نبارتسا روبزم شرازگ دیؤم و دهد
( Treister, 1997:
)49 11. یم رظن هب هدرتسگ حطس رس یتح دعب هب مکی شلاب نامز رد تراجت نیا دسر
یرت
یتمرس اب ؛تفای همادا هایس یایرد لامش یاه
رد ،یقرش هاگتساخ اب حوضو هب ،ییایشا
مود ةدس لیاوا و مکی ةدس رادیدپ هایس یایرد یلحاس قطانم و نُد رانک رد یدلایم
دندش
( Olbrycht, 1998b: 23
. )
دراد لامتحا هک ،هنادنمرنه و فیرظ رایسب فلاغ اب یرجنخ
یچاد یاتسور رد ،دشاب نایناکشا تخاس یکاد/
عبر هب هک هدش فشک ،فزآ یلاوح رد ،3
یمرب یدلایم مکی ةدس رخآ ا ییاهرجنخ هیبش رجنخ .ددرگ
ادیپ خلب ةپتلاط رد هک تس
ییاکس کبس و هدش -
دراد یتگاسام
( Treister, 2018a: 416-417
.)
،یدلایم مود ةدس زا
هک یبسا رب راوس هاش شقن ییادخ
یم شیاتس ار هکس رب ،دنک
.دش شقن روپسوب یاه
نامه ًانیع ًابیرقت شقن نیا هکس رب هک تسا یشقن
ینانوی و یناکشا یاه -
ییاکس
مه و شنامز دراد دوج
( Rostovtzeff, 1936: 97
.)
یتمرس یاهروگ رد یایرد یلاوح رد اه
10فزآ ناوختسا سنج زا هناش و رجنخ فلاغ و هتسد یرابرد تیصوصخ اب هدشراک
یم ناشن ار مکی شلاب هک هدش تفای یم همادا مود ةدس ات راثآ نیا و دهد
دبای
( Treister,
164 - : 152 b )2018 1۱. سیدنت یناکشا یاه ادیپ ،هایس یایرد برغ لامش ،ایبلُا رد یناوختسا
.دش یایرد یلامش ةقطنم و یزورما ةیسور یلگنج یحاون رد یناکشا تخاس یایشا
هدش للدم نامز نیا رد هایس دنا
( Olbrycht, 1998b: 29
.)
یکی تخاس سانجا نیا زا
تسوپ ،نایناکشا تسوپ هک یروط هب ؛تسا هدوب
زیب نارود رد هیسور یاه ،سنا
« یتراپ یناکشا=] »[
یم هدیمان دندش
( Frye, 1993: 62
. )
یگتسویپ نیا
، یاهوگلا تهابش رد
هتفای نایم یراکزلف ناشن ار دوخ زین یمش درم ةمسجم اب هایس یایرد لامش یاه
یم دهد
( Treister, 2004: 304
.)
ناتسنمرا هب نایناکشا یسرتسد -
هکنآ زا ریغ یسرتسد
تحار ایرد هب نایناکشا هایس ی
مهارف ار یم
و ایربیا رب ناشیا یرترب ،درک ( ناّرا
اینابلآ ) ار
1. Dachi
یم نیمضت و سوتنپ و هیکوداپاک یاهروشک اب طابترا و یراجت هار رب ییاورنامرف و دومن
هنگامک نامدود هک همین ییاه
یم تموکح اهنآ رب یناریا دندرک
یم ناغمرا هب ار دروآ
-
نینچمه اب نایناکشا داحتا ناکما
یتمرس نادنواشیوخ ،دندوب مور گرزب یابقر هک ،ناش
نکمم زین ار یم
تخاس
( Rostovtzeff, 1936: 106
.)
رب یزوریپ زا سپ ،مکی شلاب تاغیلبت
یم ناتسنمرا هب نتفای تسد و نایمور هتشاد ناگیاسمه رب یریگمشچ ریثأت تسناوت
دشاب
( Olbrycht, 1998c: 183
هناشن هک ؛)
رفس رد ار نآ یاه ینیمز
،یزوریپ ةژر کبس هب ،
نیمزرس رد ،ناتسنمرا هاش ناونع هب ،دادریت جات ماگنه رد مور عبات یاه
یم یراذگ مینیب
( Dio Cassius LXIII.2
.)
هب ناتسنمرا هب یبایتسد طلست
و درک کمک هقطنم رد نایناکشا
دورب یعفادت تلاح هب مور یروتارپما ات دش بجوم
( : 187 c Olbrycht, 1998
.) 0 1
نلاآ ةلمح لاس رد اه
71 م
( Flavius Josephus, VII.244-251; Suetonius. Dom. II.2; Dio
Cassius, LXV.15.3
نیولاف نارود ات نورن نامز نامه زا زاقفق رب مور زکرمت نینچمه و)
اه
( Jones, 1984: 159; Olbrycht, 1998c: 196-197
کلامم اب نایناکشا طباور شرتسگ زا عنام )
لامش یم رظن هب .دش هایس یایرد مود رکاپ تموکح نامز رد ،مکی ةدس رخاوا زا دسر
( 7۷ - 333 / 331 قیرط زا و ،)م یناّرا
( اه ییاینابلآ اه
17) یسروئآ و لامش رد نکاس یاه
.دشاب هتفرگ لکش طابترا نیا ناشیا 8 . یکاد و نایناکشا میقتسم طابترا مود رکاپ نامز رد اه
ا هاشنهاش ،مود رکاپ ات شلمع راکتبا هار نیا رد و تفرگ یپ ار شلاب تسایس ،یناکش
نیمزرس ،برغ رد هیکاد دیسر قرش رد نیچ و لامش رد یتمرس یاه
( Olbrycht, 2016:
)217
. یکاد اب نایناکشا طابترا بوتکم دنس مکاح ،ناوج ینیلپ ةمان اه
اینوتیب هب ،3
ربماتپس رد سونایارت 333
( 333
1۷م)؟
نآ رد هک تسا ینانوی یریسا ةرابرد
- یمور
یم یکاد هاش ،سولابکد هک دسیون اتسرف ،یناکشا هاش ،رکاپ هب ،اه
د
( Pliny, X. 74
.)
نتم
:تسا رارق نیا زا همان
(«
3 ،مرورس ) آ سویلوپ یدمکین رد رقتسم یزابرس2 1ا
سومردیلاک مان هب یدرم ةرابرد وا .تسا نم یارب0
یسکام دنب رد وا هک ینامز .تسا هتشون دزن هک یماگنه و درب هانپ امش سیدنت هب ،دوب سویسونید و سوم
1. Bithynia 2. Appuleius 3. Nicomedia 4. Callidromus
دش هناور مکاح
، شیپ هک درک نایع سومیسکام سویربل ةدرب رت
سوگاسوس طسوت هکنیا و تسا هدوب11 03
.تسا هدش هداتسرف ،یناکشا هاش ،رکاپ هب هیده ناونع هب سولابیکد طسوت و هدش ریگتسد ایسیوم رد
03
لاس زا سپ اما
02اه وا یارب یرازگتمدخ
، یدمکین هب و هدرک رارف ا
.تسا هدیسر
( 2 تفگ میارب ار ناتساد نامه وا و دندروآ نم دزن ار وا هک یتقو )
، دزن ار وا تسا رتهب هک مدرک نامگ
مداد ماجنا ریخأت یمک زا سپ ار راک نیا .متسرفب امش
، ةرهچ هب دوب هتفگ هک مدوب یرهاوج لابند هب اریز
نیزم رکاپ هدوب تسا اما ار نآ هتفرگ وا زا
01.دنا یم یندعم گنس هارمه هب ار رهاوج متساوخ هتفگ هک00
یندعم زا دوب ورملق رد
یناکشا نا هتشادرب تسا هبارا هب شقنم هک دوخ رتشگنا اب ار نآ .متسرفب یا
هدرک رهم ،تسا بساراهچ ما
» .
مور تخس یریگرد زا یهاگآ اب ،یناکشا هاشنهاش ًلاامتحا یکاد اب
یعافد عضوم و اه
لاس نامیپ هب یدنبیاپ هب یزاین رگید ،یدلایم مود ةدس لیاوا رد یروتارپما 01
هدیدن م
میهید نودب و درک ناتسنمرا مکاح ار شرسپ مور روتارپما زا یناتس
( Dio Cassius, 68.17
.)
ةمان رب هولاع 70
،ناوج ینیلپ ود
همان ،یو رگید ةمان یاه
01 و 00 زین عوضوم هب
یم طوبرم رظن دروم .دنوش
ةمان رد 01
، مه ًابیرقت هک ةمان اب نامز
70
،هدش هتشون ینیلپ
هتفگ نم هب هک هتشون سونایارت هب هداتسرف ره دنا
تشادزاب ار مور تمس هب روپسوب زا یا
ستمرس فرط زا کیپ کی نینچمه .منک
0۱هاش تسا هدمآ یو هک
هتشاد هگن ار تسا
تاعلاطا ات دروآ تسد هب ار مزلا
( Pliny, X.63
. )
ةمان رد 00 ، هدرک رکذ ینیلپ هاش هک
عیرس هچ ره هک تسه یلئاسم هتشون میارب ستمرس دینادب دیاب امش رت
( Pliny, X.64
.) 00
کیپ رب تیساسح یم هایس یایرد قرش و لامش زا نامز نیا رد هک ییاه
ًلاامتحا دنیآ
یم ناشن اکشا یطابترا ةکبش هک دهد
تسکش اب ًافرص هایس یایرد لامش یحاون اب ناین
یکاد هب مور یروتارپما یارب عاضوا و هدوب رارقرب یدح ات نانچمه و هتفرن نایم زا اه
.تسا هدیسرن یداع تلاح
07
یم دروارب نینچ ،هتشذگ ثداوح رورم اب ناتسنمرا هب نایناکشا هکنآ زا سپ هک دوش
اب ناشیا یطابترا ةقلح ،دنتفای تسد یتمرس نادنواشیوخ
مه .دش رارقرب ناش ،نآ اب نامز
یتمرس تموکح رد اه هب ثعاب هک دندوب هدرک ادیپ ذوفن هایس یایرد برغ ات قرش یاه
تموکح اب نایناکشا نایم ةیداحتا ندمآ دوجو بوناد ات هایس یایرد یلامش ةمین یاه
و تفرگ رارق یعافد عضوم رد مور یروتارپما هک یروط هب دیدرگ یرهاظ زایتما ًلامع
لاس نامیپ 01
رس رب م شنکاو ًاراچان سونایارت ،هجیتن رد .داد تسد زا ار ناتسنمرا
( تسا هداد شرازگ سویساکوید هک هچنآ فلاخرب .داد ناشن
LVIII.17
وا یشکرکشل ،)
،تسا هدوبن راختفا و ترهش بسک یارب ًافرص ب یلصا ةلئسم هکلب 0۷
ه رد فعض رطاخ
تیعقوم ربهار
ید دوب ،ناتسنمرا نداد تسد زا عبت هب ،یروتارپما
( Raschke, 1978:
517ff
.)
یشکرکشل هلسلس01
رد دوخ ،ناریا و ناتسنمرا ات هیکاد زا ،سونایارت ةتسویپ یاه
،یکاد گنج نیمود رد یزوریپ اب سونایارت .تسا هدوب هکبش نیا ندرب نایم زا تهج دنوپ نویلیم جنپ )نُت رازه ود زا شیب(
دنوپ نویلیم هد و لاط دودح(
0۱33 )نُت هب هرقن
دروآ تسد
( Dio Cassius, 68.14; Thorley, 1979: 184 ۱3)
هیامرس نیا اب و -
یم هک ةرابرد ناوت
درک دیدرت نآ غلبم -
یشکرکشل تسناوت تسکش ،نیاربانب .دهد ماجنا ار یدعب یاه
یکاد اه ،ناتسنمرا نتفر تسد زا نآ عبت هب و یفطع ةطقن
تردق ةنزاوم ندش ضوع رد
.دوب نایناکشا ررض هب
هجیتن لکش یگنوگچ ةلئسم هب خساپ یارب یکاد اب نایناکشا طابترا یریگ
برغ لامش رد ،اه
و قرش ،لامش ةزوح رد یدلایم مکی ةدس یسایس و یتیعمج تلاوحت ،هایس یایرد ،یدلایم مکی ةدس مود ةمین رد .دش یسررب هایس یایرد قرش بونج لود
یناکشا ت اب
تدم هب مهم نیمزرس نیا دش بجوم و دیسر حلص هب ،ناتسنمرا ةلئسم رس رب ،مور تبسن
ًا ةنیمز و دریگ رارق نایناکشا رایتخا رد ههد جنپ ینلاوط یورشیپ
رد نایناکشا
.دزاس رتراومه ار برغ تهج مه
اب شیپ زا هک ،لامش یتمرس ماوقا ،دادیور نیا اب نامز
ت دنویپ نایناکشا تموکح رد ،دنتشاد یدنواشیوخ و یراج
دوخ ات هایس یایرد لامش یاه
.دندرک ادیپ روضح دحتم تروص هب بلغا و دنتفای ذوفن یکاد یهاشداپ ،بیترت نیدب
لکش طیارش تموکح و ماوقا اب نایناکشا نایم رتشیب طابترا یریگ
برغ ات لامش یاه
هجیتن هک دش مهارف هایس یایرد یناوارف رد ار شا
نیا رد یناکشا سانجا ریگمشچ
یم قطانم همان .مینیب
نایم نیا رد هک ییاه نیب
لدب و در یمور ناهدنامرف یم
دش و
نایم میقتسم یطابترا دیؤم یگمه ،مور روتارپما ،سونایارت نوتس شوقن نینچمه یتمرس اب نایناکشا یکاد و اه
.دنتسه اه
هکبش ندمآ دوجو هب هیداحتا یا
کشا نیب دننام یتمرس ،ناتسنمرا ،ناینا
یکاد و اه اه
لاس نامیپ یرهاظ زایتما ًلامع و داد رارق یعافد عضوم رد ار مور یروتارپما 01
یدلایم
شنکاو بجوم اهدادیور هکبش نیا ،هجیتن رد .داد تسد زا زین ار ناتسنمرا رس رب
