J TOLOO E BEHDASHT, School of Public Health, Yazd Shahid Sadoughi Univ Med Sci ORIGINAL ARTICLE
Received: 2020/05/17 Accepted:2020/09/28
Citizen Participation in Urban Waste Separation from Origin and its Barriers (Case Study: city of Babol)
Seyed Hassan Hosseini(M.Sc.)1, Ali Asghar Ebrahimi (Ph.D.)2, Arefeh Dehghani Tafti (M.Sc.)3, Mohammad Ali Morowati Sharifabad (Ph.D.)4
1.M.Sc. Student of Human Ecology, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran.
2.Associate Professor, Environmental Science and Technology Research Center, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran.
3.Instructor,Department of Statistics and Epidemiology, School of public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran
4.Corresponding Author: Professor Elderly Health Research Center, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. Email: [email protected] Tel:09133530374
Abstract
Introduction: The best way to recycle municipal wastes is to separate them at home by the users. To this end, participation and cooperation of all citizens is required and the necessary infrastructure should be provided in the field of waste segregation. This study was conducted to determine the status of citizens' participation in separating urban wastes from the source and to investigate its obstacles.
Methods: This cross-sectional study was conducted in 2019 on 476 households in the city of Babol. The participants were randomly selected as clusters. The information was collected through a researcher-made questionnaire containing 21 specific and general questions. For data analysis, t-test, analysis of variance, and logistic regression were used with 0.95 confidence level.
Results: Of the total households involved in the waste segregation scheme, 27.5% were frequently and 15.3% were sometimes involved in separating the wastes. In this regard, 91.8% of households were aware and 8.2% were unaware of waste separation .A significant proportion of urban households reported that lack of patience (61.3%) and sufficient space to separate household waste (59.5%) prevented segregation. From the point of view of municipal-related factors, non-delivery of dry waste on holidays (94.7%), low number of barracks (95.8%), and lack of continuous training (95%) were reported as obstacles in separating wasts.
Conclusion: Major urban households reported poor municipal performance, facilities, and planning, as well as lack of patience and adequate space as barriers to segregation. To meet this, planning for urban waste management is essential. In order to avoid wasting a country's natural resources and reduce the productive waste of citizens, it is necessary to motivate people and provide citizens with the necessary public education to separate wastes.
Keywords: Urban Health; Environment; Participation; Waste separation; Obstacles Conflict of interest: The authors declared that there is no Conflict interest.
This Paper Should be Cited as:
Author: Seyed Hassan Hosseini, Ali Asghar Ebrahimi, Arefeh Dehghani Tafti, Mohammad Ali Morowati Sharifabad . Citizen Participation in Urban Waste Separation from ………Tolooebehdasht Journal.2021;19(6):15-32.[Persian]
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
لباب رُش رد ناوآ ٌاگدید زا نآ ماجوا
یىیسح هسح دیس :ناگدىسیًو
،1
یلع یمیَاربا رغصا یىفت ناقَد ٍفراع ،2
دابآ فیرش یتيرم یلع دمحم،3 4
1 ٚ یىقعپ ّْٛف ٜبٍك٘از ،تقاسٟث ٜسىك٘از ،ظیحٔ تقاسٟث یؾسٟٙٔ ٜٚطٌ ،س٘بٕؿپ تیطیسٔ سقضا یؾبٙقضبو یٛدك٘از.
.ٖاطیا ،زعی ، یلٚسن سیٟق ی٘بٔضز یتقاسٟث تبٔسذ 2 . ضبیك٘از
ّْٛف ٜبٍك٘از ،تقاسٟث ٜسىك٘از ،ظیحٔ تقاسٟث یؾسٟٙٔ ٜٚطٌ ،تؿیظ ظیحٔ یبٞ یضٚبٙف ٚ ّْٛف تبمیمحت عوطٔ
.ٖاطیا ،زعی ،یلٚسن سیٟق ی٘بٔضز یتقاسٟث تبٔسذ ٚ یىقعپ 3 ٚ یطیٍكیپ تبمیمحت عوطٔ یثطٔ . تبٔسذ ٚ یىقعپ ّْٛف ٜبٍك٘از ،تقاسٟث ٜسىك٘از ،طیٌاٚطیغ یبٞ یضبٕیث یغِٛٛیٔسیپا
.ٖاطیا ،زعی ، یلٚسن سیٟق ی٘بٔضز یتقاسٟث 4 یسِٕٙبؾ تبمیمحت عوطٔ ٜٚطٌزبتؾا :َٛئؿٔ ٜسٙؿیٛ٘ . ی٘بٔضز یتقاسٟث تبٔسذ ٚ یىقعپ ّْٛف ٜبٍك٘از ،تقاسٟث ٜسىك٘از ،
:ؼبٕت ٗفّت .ٖاطیا ،زعی ، یلٚسن سیٟق 09133530374
Email:[email protected]
تشادهب عولط
یشهوژپ یملع همانهام ود دزي تشادهب هدكشناد مهدزون لاس مشش هرامش دنفسا و نمهب 1399
لسلسم هرامش 84 :
:َٛنٚ دیضبت 28
/ 02 / 1399
:ـطیصپ دیضبت 07
/ 07 / 1399 ٌدیکچ
ٍمدقم زٛذ ظؾٛت َعٙٔ ضز زاٛٔ ٗیا ٝو ستفا یٔ قبفتا ی٘بٔظ یطٟق یبٞ س٘بٕؿپ تفبیظبث ظا ؿٛ٘ ٗیطتٟث :
زٛق اسخ ٖبٌسٙٙو سیِٛت .
طیظ ٖزٕٛ٘ ٓٞاطف ٚ ٖاس٘ٚطٟق ٕٝٞ توضبكٔ سٙٔظبی٘ ،زٛهمٔ ٗیا ٝث ٖسیؾض
.سقبث یٔ س٘بٕؿپ هیىفت ٝٙیٔظ ضز ْظلا یبٞ تذبؾ
ٗییقت فسٞ بث فٞٚػپ ٗیا توضبكٔ تیقضٚ
ٖاس٘ٚطٟق ضز
هیىفت اسجٔ ظا یطٟق یبٞس٘بٕؿپ
ٚ
ْبد٘ا ـ٘اٛٔ
.تفطٌ تضٛن ٖب٘آ ٜبٌسیز ظا
یسررب شير قغمٔ ٝقِبغٔ ٗیا :
َبؾ ضز ی 1398
یٚض طث 476 یفزبهت تضٛن ٝث ٝو ُثبث طٟق ضاٛ٘بذ
تِبل ضز ،ٝتذبؾ كمحٔ ٝٔبٙكؾطپ كیطع ظا تبفلاعا .تفطٌ ْبد٘ا س٘سق ةبرت٘ا یا ٝقٛذ 21
َاٛؾ
ٚ ؽ٘بیضاٚ عیِب٘آ ،تؿت یت ٖٛٔظآ ظا تبفلاعا عیِب٘آ تٟخ .سق یضٚآ ـٕخ یٕٔٛف ٚ ینبهتذا
ٖبٙیٕعا حغؾ بث هیتؿدِ ٖٛیؾطٌض 95
/ 0 .سیزطٌ ٜزبفتؾا
اَ ٍتفای ٜسٙٙو توطق یبٞضاٛ٘بذ ؿٕٛدٔ ظا : 5
/ 27 ٚ تبلٚا تّغا سنضز 3
/ 15 ضز تبلٚا یٞبٌ سنضز
.سٙتقاز توطق س٘بٕؿپ هیىفت حطع 8
/ 91 .س٘زٛث ـّغٔ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ظا سنضز ظا یٟخٛت ُثبل فرث
(ّٝنٛح ٗتقاس٘ ،یطٟق یبٞضاٛ٘بذ 3
/ 61 یظبؾاسخ تٟخ یفبو یبضف ٚ )سنضز یٍ٘بذ یبٞ س٘بٕؿپ
( 5 / 95 بث ظجتطٔ ُٔاٛف طؾ٘ ٝغم٘ ظا ٚ )سنضز یبٞظٚض ضز هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت ٖزٛج٘ َبقف ،یضازطٟق
( ٝتفٞ ُیغقت 7
/ 94 ( بٞ ؽى٘بو ٓو زاسقت )سنضز 8
/ 95 (طٕتؿٔ یبٞ ـظٛٔآ زٛج٘ ٚ )سنضز 95
اض )سنضز
.س٘زٕٛ٘ ْلافا س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث یریگ ٍجیتو
ٞ ضاٛ٘بذ ٜسٕف : ٗتقاس٘ عی٘ ٚ یضازطٟق تؾبٙٔب٘ یعیض ٝٔب٘طث ٚ تب٘بىٔا ،زطىّٕف یطٟق یب
زٚط٘ ضسٞ ٝث یضٛكو یقیجع ـثبٙٔ ٝىٙیا یاطث .س٘زٕٛ٘ ْلافا هیىفت ـ٘اٛٔ ٖاٛٙف ٝث اض یفبو یبضف ٚ ّٝنٛح یٕٔٛف یبٞ ـظٛٔآ ٝث تجؿ٘ ٚ زبدیا زاطفا ضز ٜعیٍ٘ا تؾا ظبی٘ سثبی فٞبو ٖاس٘ٚطٟق یسیِٛت س٘بٕؿپ ٚ .ززطٌ ْاسلا ٖاس٘ٚطٟق یدیلک یاَ ٌژاي
ْبد٘ا ـ٘اٛٔ ،اسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ،ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ : .ُثبث طٟق ،هیىفت
یىقعپ ّْٛف ٜبٍك٘از تقاسٟث ٜسىك٘از سقضا یؾبٙقضبو ٝٔب٘ ٖبیبپ ظا ٝتفطٌطث ِٝبمٔ ٗیا یلٚسن سیٟق
زعی
.سقبث یٔ
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ٍمدقم
ٖبٔظبؾ یضبىٕٞ
یزبهتلا
ٚ
ٝقؾٛت ( زاٛٔ اض س٘بٕؿپ )OECD
ٜسٙیآ ٚ یّقف ظیاطق ضز ٝو ی٘بؿ٘ا یبٞ تیِبقف ظا ُنبح یضٚطض ٖآ ـفز بی ٚ ـظازطپ ٚ سقبث یٕ٘ ٖآ ٝث ظبی٘ هیزع٘
سٙو یٔ فیطقت ،تؾا (
1 ).
ظؾٛتٔ ضٛغث ی٘اطیا زطف طٞ
1000 - 700 سیِٛت س٘بٕؿپ ْطٌ
زٚسح ٝو سٙو یٔ
70 ٚ طت س٘بٕؿپ ٖآ سنضز 29
ٖآ سنضز
ٚ تفبیظبث ُثبل ٚ هكذ س٘بٕؿپ 1
س٘بٕؿپ اض ٖآ سنضز
سٞز یٔ ُیىكت نب٘طغذ (
2 ).
ضز صپزبؿف زاٛٔ ٖاضس٘ظبٔ ٖبتؾا ی
ط ،
زٚسح 77 ث سنضز ی طتك ی
ٗ
ِٛت س٘بٕؿپ ضاسمٔ
ی س ی غ زاٛٔ ٚ ی ط زبؿف
صپ ی
،ط تؾلا ی ه 41 / 0 ق ، ی
ٝك 1 ةٛچ ، 1 / 1 تؾلاپ ، ی ه 2 / 7 صغبو ،
3 / 8 طتٕو ی
ٗ بٞس٘بٕؿپ سنضز ی
طٟق ی ىكت اض ی
ُ ٔ ی سٙٞز ( 3 ) .
كعبٙٔ ضز س٘بٕؿپ ـٔبخ تیطیسٔ یعیض ٝٔب٘طث ُیلاز ٗیطتٕٟٔ
ٓٞاطف ٚ تؿی٘ ٍٛرؾبپ حطع یّقف تیقضٚ ٝو تؾا ٗیا یطٟق یبمتضا یاطث ضٛكو تضاظٚ ظا ظبی٘ زضٛٔ یِبٔ ـثبٙٔ ةصخ ٖزطو سیبث تسٔ سّٙث ٚ تسٔ ٜبتٛو یبٞ ٝٔب٘طث ٝٙیٔظ ضز یّقف ظیاطق سقبث ٝقِبغٔ زضٛٔ
( 4 ).
یٚض ظا ،یٞٚطٌ تضٛهث ٖاس٘ٚطٟق ٝو تؾا یّٕف ،توضبكٔ
از بث ٝ٘ازاظآ ٚ ضبیتذا سٙقبث ٓیٟؾ ٖآ ضز ٝو مركٔ فاسٞا ٗتق
یبٞ ٝٔب٘طث ضز ٝقٔبخ زاطفا ٗتفطٍ٘ ضبىث .سٙیبٕ٘ یٔ توطق ضز توضبكٔ .زٛق یٔ یفطقٔ توضبكٔ تؿىق ُٔاٛف ظا ٝقؾٛت ظا یطٟق ُئبؿٔ ضز ٚ ٜزطو شٛف٘ زاطفا یٌس٘ظ یبٞ تٕؿل یٔبٕت تبیح ضز طتاطف زبقثا ضز توضبكٔ .تؾا ضازضٛذطث ییلابث ٝجتطٔ
بیؾ اض ٝقٔبخ ٚ زٛق یٔ فیطقت ضٛكو یفبٕتخا ٚ یزبهتلا ،یؾ یطٟق س٘بٕؿپ ةّٛغٔ تیطیسٔ .سٞز یٔ قٛؾ ففاسٞا تٕؿث ٚ بٞ یطیٌ ٓیٕهت ضز ْزطٔ ْٕٛف ٝو سثبی یٔ كیمحت ی٘بٔظ سٙقبث ٝتقاز توطق ٝٔب٘طث یاطخا ٚ یضاصٌ تؾبیؾ
( 5 ) ٕٝ٘ٛ٘ .
ٚ ی٘بؾض ؿلاعا ٖاعیٔ ٖزطث لابث ،توضبكٔ ُٔاٛف ظا یطٍیز .تؾا ٜغٚطپ حیبت٘ ٚ حطع هی فاسٞا ظا ْزطٔ ٗتقاز یٞبٌآ یطٍیز ٕٝ٘ٛ٘ تفبیظبث ٚ ظثطیش یبٞ ٖبٔظبؾ ظؾٛت زاطفا كیٛكت ی٘بیبق هٕو ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ تّخ ٝث ٝو تؾا یّٔاٛف ظا طٔا ضز َٛئؿٔ یبٞ ٖبٌضا یتلٚ .سٙو یٔ
ٝث تجؿ٘ ،هیىفت
یبٞ توطحبث(ٕٝ٘ٛ٘ ٖاس٘ٚطٟق ُیّدت ٚ بٞ ٗكخ یضاعٌطث ضز بٞضاٛ٘بذ توضبكٔ تٟخ ضز طٍیز یٔبٌ سٙیبٕ٘ ْاسلا)ٗیزبٕ٘
زٛق یٔ ةٛؿحٔ س٘بٕؿپ هیىفت (
6 ).
ٜاض ٗیطتٟث ٝو تؾا ٗیا طٍ٘بیث بی٘ز یبٞضٛكو طثوا ٝثطدت
ٔ اسجٔ ظا ٖآ هیىفت ،بٞس٘بٕؿپ ظا یغط٘ا ٚ زاٛٔ تفبیظبث .سقبث ی
ٝث تضٚطض هی ٖبٌسٙٙوسیِٛت یضبىٕٞ ،ٝٔب٘طث یاطخا یاطث ضز یقظٛٔآ یبٞ یغِٛٛٙىت ٗیطذآ ظا ٜزبفتؾا .زٚض یٔ ضبٕق اض یزبهتلا یئٛخ ٝفطن س٘اٛت یٔ اسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٝٔب٘طث ی٘سك٘اسخ ءعخ س٘بٕؿپ یّقف ظیاطق ضز .سقبث ٝتقاز ٜاطٕٞ ٝث
ٚ ززطٌ یٔ ةٛؿحٔ ٖاس٘ٚطٟق یٌس٘ظ ْٕٛف ٟٓٔ ثحبجٔ ٝث
یبٞ ٝٙیعٞ فطن تفبیظبث ٖبٔظبؾ ٝخزٛث طتكیث .تؾا ٜسق ُیسجت یعیض ٝٔب٘طث ٌٝ٘ٛطٞ ززطٌ یٔ س٘بٕؿپ یضٚآ ـٕخ ٚ ُم٘ ٚ ُٕح زبٕتفا تّخ ٚ ٝقٔبخ ی٘اٚض تقاسٟث فیاعفا ،ةٛذ ٚ سیسخ زضاز یپ ضز اض ٖاس٘ٚطٟق (
7 ) .
ؾاض ضز ٝو تؾا ییبٞ حطع ظا اسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٝقؾٛت یبت
.ززطٌ یٔ اطخا یتقاسٟث تلاىكٔ فٞبو ٚ یطٟق تیطیسٔ
ّٕٝخ ظا ٝو تؾا یضبیؿث سیاٛف یاضاز ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت زٕٛ٘ ٜضبقا ٖاٛت یٔ ُیش زضاٛٔ ٝث بٟ٘آ (
8 ) : 1 - ٝخضز ٗتفض لابث
س٘بٕؿپ لّٛذ 2
- ٖاٛٙقث س٘اٛت یٔ یتفبیظبث هكذ یبٞس٘بٕؿپ
ضٛٔ تبد٘بذضبو ضز ٝیِٚا ٜزبٔ
زطیٌ ضاطل ٜزبفتؾا ز 3
- ـفز ٖاعیٔ
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
سیآ یٔ ٗییبپ س٘بٕؿپ 4
- زٛق یٔ ؼفح یغط٘ا ٚ ـثبٙٔ
5 - یٌزِٛآ
ٖآ ؼفح ٚ تؿیظ ظیحٔ ٝث ٚ فٞبو س٘بٕؿپ ظا یقب٘ یبٞ
سٙو یٔ هٕو 6
- ـثبٙٔ سیِٛت ٝذطچ ضز زاٛٔ ٜضبثٚز تكٌظبث بث
ززطٌ یٔ یقیجع ـثبٙٔ یئٛخ ٝفطن ثفبث 7
- ـٕخ یبٞ ـٚض
ُم٘ ٚ ُٕح ٚ یضٚآ .ززطٌ یٔ یظبؾ ٝٙیٟث سٔبخ یبٞس٘بٕؿپ
8 - زبهتلا ٝث ٚ فٞبو ُم٘ ٚ ُٕح ٚ یضٚآ ـٕخ یبٞ ٝٙیعٞ
زٛق یٔ هٕو ضٛكو 9
- ةصخ ٚ َبغتقا یبٞ تنطف ثفبث
.زٛق یٔ ینٛهذ فرث یبٞ ٝیبٔطؾ ا ضز ُثبث طٟق ضز ی
ْب
ِٕٛقٔ
ی ٝ٘اظٚض َبؾ 200
ٚ طت س٘بٕؿپ ٗت
آ ـٕخ طٟق حغؾ ظا هكذ ضٚ
ی ٔ ی بٞظٚض ضز ٝو زٛق ی
بپ ی
٘ب ی
ا َبؾ ی
ٗ ٝث ضبٔآ 320
ٔ ٗت ی سؾض ا ضز س٘بٕؿپ ٝ٘اطؾ . ی
ٗ طٟق 700
ْطٌ
ٔ ی سقبث
ُثبث طٟق .
ٗتقاز بث 2500 طٟق ٖعرٔ
ی حغؾ ضز
ٔ طٟق ی
ٍٛرؾبپ س٘اٛت ی
٘ ی ظب طٟق بت سقبث طٟق ی
وبپ ی
ٜع ٓؾٙٔ ٚ
قبث ٝتقاز ی
ٓ
٘ . ی
ٚط ی بٞ
ی تبٔسذ ی اطخا ٚ یی ظٚض ٝ٘بجق تضٛهث ی
زاسقت بث 400
٘بؾض تٔسذ َبح ضز طف٘
ی ْزطٔ ٝث طٟق ٔ ی سٙقبث .
ضٚآ ـٕچ هكذ س٘بٕؿپ ٓدح طضبح َبح ضز ی
حغؾ ظا ٜسق
ٝ٘اظٚض ظؾٛتٔ ضٛغث ُثبث طٟق 3
ٝ٘بٞبٔ ظؾٛتٔ ٚ ٗت 90
ٗت
ٔ ی بح َبح ضز.سقبث طض
10
ٚ تثبث ؽى٘بو ی
،ٜػ 21 س٘بٕؿپ ُغؾ
،ّٛلٚز 7 قبٔ بت ضبٟچ ٚ ّٛل ٝؾ س٘بٕؿپ ُغؾ ی
ٗ ؾ ی ضب ضٚآ ـٕخ ی
بٞزطٌ ٜضٚز ٚ س٘بٕؿپ ی
ضازطٟق تضبؾ٘ تحت ی
هیىفت طٔا ضز
س٘بٕؿپ
ِبقف َٛغكٔ
ی ت ٔ ی سٙقبث ( 9 ).
َبؾ ضز 2013 توضبكٔ تیقضٚ یؾضطث ٝث ٖاضبىٕٞ ٚ بیو
ءاسجٔ ظا یطٟق یبٞس٘بٕؿپ هیىفت حطع ضز ٖاس٘ٚطٟق ،یضازطٟق فطع ظا ٝٔب٘طث ٓؾٙٔب٘ ٖسك٘ اطخا بٞ ٖآ .سٙتذازطپ ْزطٔ فیقض یضبىٕٞ ،ٖاس٘ٚطٟق یبٞ ـظٛٔآ ٖزٛج٘ یفبو ظا اض یزبهتلا ٝیخٛت ٗتقاس٘ ٚ یفبٕتخا ٚ یٍٙٞطف ُیبؿٔ ُیِسث
سٙتؿ٘از ٝٔب٘طث تیمفٛٔ ْسف ٚ ـ٘اٛٔ
( 10 ) .
َبؾ ضز Lin 2018
یفبٕتخا طیثبت یثبیظضا یؾضطث ٝث ٗیچ ضز
ٜعیٍ٘ا ٚ ـازبپ تفطٌ ٝدیت٘ ٝو تذازطپ س٘بٕؿپ هیىفت یظبؾاسخ ضز یفبٕتخا ُٔاٛف ٝث تجؿ٘ یطتٕٟٔ طیثبت یزبهتلا تؾا ٝتقاز اسجٔ ظا س٘بٕؿپ (
11 ) .
تٟخ ضز س٘اٛت یٔ یق٘اٛٔ
ٝتقاز زٛخٚ یطٟق س٘بٕؿپ تیطیسٔ
سم٘ ُثبل تفبیظبث تیطیسٔ یبٞ ٖبٔظبؾ ٚ ضاٛ٘بذ سقث ضز ٝو سقبث ـ٘اٛٔ .سقبث س٘بٕؿپ هیىفت یاطخا
ظا
،أسجٔ
ضز
ٝؾ فرث
،یتیطیسٔ
ییاطخا
ٚ یقظٛٔآ– یٍٙٞطف
ظا .تؾا یؾضطث ُثبل
یتبفٛضٛٔ
ٝو ضز
ٓتؿیؾ یبٞ
ضز یتیطیسٔ
ٖبٔضٛكو بث
ٖآ
ٝخاٛٔ
ٓیتؿٞ
یتیطیسٔ ٖبٔظ ٖزٛث ٜبتٛو .تؾا
ًلإٛقٔ
ضز
ٜظٛح
تیطیسٔ
ٖبٔظ ٗیاس٘بٕؿپ
ٗیث یِا هی
ٝؾ
َبؾ یٔ
سقبث .
یضازطثٍِٛا ییاطخا ُثبل ،ْظلا یبٞ تذبؾ طیظ زٛج٘ ،تؾبٙٔب٘
ٝث ٝٔب٘طث تؿىق زضاٛٔ ظا اسجٔ ضز س٘بٕؿپ هیىفت حطع ٖزٛج٘
ٝو زٚض یٔ ضبٕق
ْسف یٞس٘بٔبؾ
ٚ تیطیسٔ
ٜسق طوش زضاٛٔ
ٜضإٛٞ
تلاىكٔ
یزبیظ اض ضز زضاز یپ ضز ٝٔب٘طث یاطخا (
12 ) .
تیطیسٔ ٝٙیٔظ ضز طٍیز یبٞضٛكو كفٛٔ ةضبدت ظا یضازطث ٍِٛا ـٕخ یاطث ٖبتؿٍّ٘ا ضز :ّٕٝخ ظا زٛق ـلاٚ سیفٔ س٘اٛت یٔ س٘بٕؿپ ٖعرٔ ٝؾ بث ٝفٕٛدٔ هی ٖبٕتذبؾ طٞ یاطث س٘بٕؿپ یضٚآ ی طٞ یاطث ٚ ٝتفطٌ ضاطل طؾ٘ زضٛٔ يضعث ٖبٕتذبؾ ٗیٙوبؾ ظا ه
ٗیا ُذاز ضز بٟ٘آ ؿٛ٘ هیىفت ٝث اض س٘بٕؿپ یٚبح یبٞ ٝؿیو ،بٞ
لٛهرٔ( ً٘ض ٜبیؾ ٖعرٔ ضز بٞ س٘بٕؿپ .سٙٞز یٔ ضاطل ٖظبرٔ
یاطث(عجؾ ٖعرٔ ،)َظبٙٔ ضز یٍ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ یضٚآ ـٕخ ٝو یتاسیاظ ْبٕت( یثآ ٖعرٔ ،) عجؾ یبضف تاسیاظ یضٚآ ـٕخ
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ٗیكیپ ٝفٕٛدٔ ٚز ضز ٝیّرت )زٛق یٔ ُٔبق اض س٘طیٌ یٕ٘ ضاطل
( زٛق یٔ
2 ضز بٞ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ُٕف ٖبِٕآ ضٛكو ضز .)
ٝیعدت ُثبل ٝتؾز ٚز ضز زاٛٔ ٗیا .زطیصپ یٔ ْبد٘ا َعٙٔ ُذاز س٘زطٌ یٔ یسٙث ٝتؾز یىیغِٛٛیث ُیسجت ُثبل طیغ ٚ یىیغِٛٛیث س٘ٛق یٔ ُمتٙٔ َظبٙٔ ظا جضبذ ٝث ؽپؾ ٝو (
13 ) .
ٝثطدت سئٛؾ سٞز یٔ ٖبك٘
ؽپ تقصٌ ظا 5
َبؾ
ٚ ـظٛٔآ
فیاعفا یٞبٌآ
ٝكیق هیىفت ،یٕٔٛف
ٚ صغبو ضز
َعٙٔ
ٜظٚطٔا
ٝث
ٖاٛٙف هی حیاض ُٕف ضز
ٗیث زاطفا ززطٌ یٔ ةٛؿحٔ
( 14 ).
ٝث مركٔ ٝٔب٘طث ٗتقاس٘ یطٟق تیطیسٔ یبٞ فقض ظا یىی طضبح َبح ضز تؾا ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ ظا یطیٌضبىث ضٛؾٙٔ
ٝث یتاطییغت ٜبٍ٘ ضز .تؾا ٝتفطٌ زٛذ ٝث ٖسق یٔزطٔ تٕؾ
زطذ ٜبٌسیز ضز ٝو زضاز زٛخٚ ٖلاو ٚ زطذ طؾ٘ ٚز توضبكٔ
ٝخٛت یضبتذبؾ ظیاطق ٝث ٖلاو ضز ٚ زٛق یٔ سیوبت بٞضبتفض طث زضاز ( 15 ).
َبؾ(ٖاضبىٕٞ ٚ یضٛفغ فٞٚػپ 2008
ٖبىٔا ٖاٛٙف تحت )
ٝٔب٘طث یاطخا ٚ ٗیٚست زاز ٖبك٘ تفبیظبث ٓتؿیؾ ضاطمتؾا یدٙؾ یاطث یزبهتلا تقفٙٔ ،فسٞ یبٞ ٜٚطٌ یاطث یقظٛٔآ یبٞ
عواطٔ ٚ یضٚآ ـٕخ لٛهذ ضز تؾبٙٔ یعیض ٝٔب٘طث،ٖاس٘ٚطٟق وضبكٔ طث طثٛٔ ُٔاٛف ظا یتفبیظبث ْلالا ٜس٘طیٌ ُیٛحت ت
سقبث یٔ ٖاس٘ٚطٟق (
15 ) .
َبؾ( یؾِٛسٙو ٚ ضٛپ یفغهٔ یبٞ ٝتفبی 2001
یؾضطث ٖاٛٙف بث )
ٝدیت٘ ٗیا ٝث یطٟق توضبكٔ ضز ٖاطٟت ٖاس٘ٚطٟق یمّت ظطع تیطیسٔ ضز توضبكٔ حطع ضز ْزطٔ ٖاٛت ٚ ُیبٕت ٝو سیؾض یّیبٕت اطخا ٚ ُٕف ضز بٔا زٛث یطىفٕٞ ٚ زبٟٙكیپ طتكیث یطٟق تقاس٘ توضبكٔ ضز سٙ
( 16 ) . ٜسٙٙو سیِٛت ٝو ْزطٔ فم٘ ٗتفطٌ طؾ٘ ضز ٖٚسث س٘بٕؿپ تیطیسٔ
،سٙتؿٞ س٘بٕؿپ یّنا ٚ توضبكٔ .زٛث سٞاٛذ ٗىٕٔ ُثبل طیغ
یظٛؿِز ٚ تیِٛئؿٔ ؽح ٚ ٝ٘بٞبٌآ توطق ٚ ْزطٔ یضبىٕٞ
یفبٕتخا تبیح ٚ فٔاضآ ٚ ٝقؾٛت تجؾ ٝو تؾا ٖبٌسٙیآ یاطث ٖاٛٙف ٝث سیبث اض توضبكٔ .زٛق یٔ
ظبی٘ ظا یىی ٚ ضاعثا ، فسٞ
،زاز ضاطل ٝخٛت زضٛٔ طكث یؾبؾا یبٞ
ظاصٌ طیثبت ُٔاٛف سیبث اصِ
زٕٛ٘ ییبؾبٙق اض سٙیآطف ٗیا ضز ظجتطٔ ٚ (
17 ) .
یٔبٍٙٞ یطٟق یبٞ س٘بٕؿپ تفبیظبث ؿٛ٘ ٗیطت یتبیح ٚ ٗیطتٕٟٔ
ٖبٌسٙٙوسیِٛت زٛذ ظؾٛت ٚ ٝ٘بذ ضز زاٛٔ ٗیا ٝو سٞز یٔ خض ؾز .س٘ا ٜسق اسخ یضبىٕٞ ٚ توضبكٔ سٙٔظبی٘ فسٞ ٗیا ٝث یثبیت
تفبیظبث ٝٙیٔظ ضز ْظلا یبٞ تذبؾ طیظ زبدیا ٚ ٖاس٘ٚطٟق ـٔبخ ٚ یتِٚز تبؿؾٛٔ ّٕٝخ ظا ،بٞ ٖبٌضا طیبؾ ٚ بٞ یضازطٟق ظؾٛت .تؾا ینٛهذ ـلاٚ طیذبت بی ٚ ُٔاٛف ٗیا ظا هی طٞ ٖاسمف
فسٞ بث طضبح فٞٚػپ.زٛق یٔ حطع ٗیا تؿىق ٝث طدٙٔ
هیىفت حطع ضز ُثبث ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ تیقضٚ یؾضطث .تؾا ٝتفطٌ تضٛن ٖآ ْبد٘ا ـ٘اٛٔ ٚ اسجٔ ظا یطٟق یبٞس٘بٕؿپ تفبیظبث یبٞ ٝٔب٘طث ٝئاضا یثبیظضا یاطث یجؾبٙٔ تنطف ْاسلا ٗیا اض ییبٞ زبٟٙكیپ ٚ زظبؾ یٔ ٓٞاطف اض طٟق ظا ٝمغٙٔ طٞ ضز تؾبٙٔ
ٚطٟق توضبكٔ فیاعفا زٛجٟث یبتؾاض ضز هیىفت طٔا ضز ٖاس٘
.زاز سٞاٛذ ٝئاضا یسررب شير یضٚآزطٌ ٜٛح٘ ػبحِ ظا ٚ یزطثضبو فسٞ ػبحِ ظا ٝقِبغٔ ٗیا یبٞضاٛ٘بذ یٚض طث ٝو زٛث یقغمٔ ـٚض ٝث یفینٛت ؿٛ٘ ظا ٜزاز َبؾ ضز ُثبث طٟق 1398
ضز ضاٛ٘بذ زاسقت ٝث ٝخٛت بث .تفطٌ ْبد٘ا
ٝو ُثبث طٟق 78856
تیقٕخ ٚ سقبث یٔ ضاٛ٘بذ 260985
یطف٘
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ٕٝ٘ٛ٘ زاسقت ،ُثبث طٟق حطع ضز توضبكٔ تجؿ٘ ٝث ٝخٛت بث
تّٛیبپ ٝقِبغٔ ضز ٝو س٘بٕؿپ هیىفت 43
سٔآ تؾز ٝث سنضز
ٖبٙیٕعا حغؾ ٚ 95
/ 0 تلز ٚ 6 طیثبت تیطض ٚ سنضز 5
/ 1 ٚ
ـعیض 20 زاسقت یسنضز 476
.سق ٗییقت طف٘
ٝقِبغٔ ضز یا ٝقٛذ یفزبهت تضٛهث ضاٛ٘بذ زاسقت ٗیا زضاٚ
زاسقت ٝث ٝخٛت بث .س٘سق 13
یطٟق تٔلاؾ ـٔبخ تبٔسذ عوطٔ
ٝتفطٌ طؾ٘ ضز ٝقٛذ هی ٖاٛٙقث ْاسو طٞ ،یطٟق طبم٘ ُو ضز زاسقت تٔلاؾ ـٔبخ تبٔسذ عوطٔ طٞ یبٞضاٛ٘بذ یاطث ٚ ٜسق 34 ،ضاٛ٘بذ زاطفا ظا یطٍكؾطپ تٟخ .سیزطٌ ُیٕىت ٝٔبٙكؾطپ
ٖاس٘ظطف بٟ٘آ زٛج٘ تضٛن ضز ٚ ضسپ ،ضزبٔ
یلابث 18 ضز َبؾ
طث ُٕتكٔ ٜزبفتؾا زضٛٔ ٝٔبٙكؾطپ .تفطٌ ضاطل تیِٛٚا 10
َاٛؾ
،هیفاطٌٛٔز تبفلاعا 7
،توضبكٔ تیقضٚ َاٛؾ 5
ٜٛح٘ َاٛؾ
،ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ظا ٗتفبی ؿلاعا 5
ُیٛحت ٜٛح٘ َاٛؾ
،س٘بٕؿپ 3 س٘بٕؿپ هیىفت ضز ٝو یضاٛ٘بذ یبضفا ظا َاٛؾ
،سٙٙو یٔ توضبكٔ
14 َاٛؾ تٟخ ٜزاٛ٘بذ ٝث طٛثطٔ ـ٘اٛٔ
ٚ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ 11
ضز.زٛث یضازطٟق ٝث طٛثطٔ ـ٘اٛٔ َاٛؾ
تؾطپطؾ ُغق ،ٗؾ ،ٍٛرؾبپ زطف تلااٛؾ هیفاطٌٛٔز فرث ٖظ تلایهحت حغؾ ،ضاٛ٘بذ تؾطپطؾ تلایهحت حغؾ ،ضاٛ٘بذ غاطتٔ ،ت٘ٛىؾ ،ٝ٘بذ ٓ٘بذ یّغق تیقضٚ ،َعٙٔ تیىِبٔ ،ضاٛ٘بذ آضز حغؾ ٚ ت٘ٛىؾ ُحٔ
تیقضٚ فرث ضز .سق یؾضطث سٔ
،تاعّف ،هیتؾلاپ ،صغبو ،ٝكیق یظبؾاسخ ،س٘بٕؿپ توضبكٔ
ففو ٚ هیتؾلا ،تبخٛؿٙٔ ٚ ٝچضبپ ،هفپ ٚ ؽپیچ تؾٛپ فیّىت ٗییقت یٍٍ٘ٛچ فرث ضز .تفطٌ ضاطل َاؤؾ زضٛٔ
ضز طمتؿٔ تثبث یبٞ ؽى٘بو ٝث ُیٛحت ُٔبق یتفبیظبث س٘بٕؿپ سیطذ عواطٔ ،ضبیؾ یبٞ ٗیقبٔ ،طٟق ِٝبثظ ٜاطٕٞ ٝث ٖزطو جضبذ ،
َاؤؾ سٙٞز یٔ اض هكذ ِٝبثظ ّٖٛیب٘ ٝو یضازطٟق ُٔاٛف ،طت ،ضسپ ٝىٙیا ظا ٓفا ضاٛ٘بذ زاطفا ٖبٌسٙٙو توطق فرث ضز .سق
.تفطٌ ضاطل یثبیظضا زضٛٔ سٙقبث ٝتقاز توطق ٖاس٘ظطف بی ٚ ضزبٔ
ٖبٔظ تلااٛؾ ٜزاٛ٘بذ ٝث طٛثطٔ س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ فرث ضز ،ْظلا ،تؾا یا ٜسٙٙو ٝتؿذ ضبو ،ٗتقاز ّٝنٛح ،یفبو یبضف ٝث ضٚبث ٜزاٛ٘بذ زاطفا ،تؾا یا ٜزٟٛیث ضبو ،تؾا یترؾ ضبو ،سٙتؿٞ هیىفت كفاٛٔ بٞ ٝیبؿٕٞ ٚ ُیٔبف زاطفا ،س٘ضاز یظبؾاسخ زٛذ ٜظاس٘ا ٚ ٖبق ضز ،ٗتفطٌ ضاطل طرؿٕت زضٛٔ ،ٜعیٍ٘ا ٗتقاز ل یثبیظضا زضٛٔ ضاٛ٘بذ زطٔ توضبكٔ ،ٖسیز فرث ضز .تفطٌ ضاط
تب٘بىٔا ،یٔاعِا ٗی٘اٛل زٛج٘ تلااٛؾ یضازطٟق ٝث طٛثطٔ ـ٘اٛٔ
تؾبٙٔ ،یتفبیظبث زاٛٔ ی٘بؾض ؿلاعا،یضازطٟق ٝٔب٘طث ،یضازطٟق یبٞ ؽى٘بو ّٝنبف ،یضازطٟق یبٞ ؽى٘بو زاسقت ٖزٛث تفبؾ ،س٘بٕؿپ ُیٛحت یاطث ضبؾت٘ا ٖبٔظ ،َظبٙٔ ظا یضازطٟق یبٞ ـظٛٔآ ،س٘بٕؿپ ُیٛحت ْسف ،س٘بٕؿپ هیىفت طٕتؿٔ
ظبیتٔا ضز ٝو تفطٌ ضاطل یؾضطث زضٛٔ ُیغقت یبٞظٚض ضز تیِبقف ٜٛح٘ ضز .سق ٝتفطٌ طؾ٘ ضز ٜطٕ٘ ٝؾ بت هی ٗیث تلااٛؾ ٗیا یٞز تبلٚا تّغا بٞ ضاٛ٘بذ ٝىٙیا ٝث طٛثطٔ تلااٛؾ یٞز ظبیتٔا سٙیبٕ٘ یٔ یظبؾاسخ تبلٚا یٞبٌ ،ٚز ٜطٕ٘ سٙٙو یٔ یظبؾاسخ
ٚ هی ٜطٕ٘
.سق ٝتفطٌ طؾ٘ ضز طفن ٜطٕ٘ سٙیبٕ٘ یٕ٘ یظبؾاسخ
تاعّف ٚ هیتؾلاپ ،صغبو ،ٝكیق یظبؾاسخ یٞز ظبیتٔا ٜٛح٘
ٖزاس٘ ْبد٘ا ،هی ٜطٕ٘ تبلٚا یٞبٌ ،ٚز ٜطٕ٘ یٍكیٕٞ یاطث ٚ ؽپیچ تؾٛپ یاطث بٔا .سق ٜزاز لبهتذا طفن ٜطٕ٘ ضبو یاطث یٞز ظبیتٔا ففو ٚ هیتؾلا ،تبخٛؿٙٔ ٚ ٝچضبپ ،هفپ اسخ ْبد٘ا ،هی ٜطٕ٘ تبلٚا یٞبٌ ،طفن ٜطٕ٘ یٍكیٕٞ یظبؾ ییاٚض ٚ یضٛن ییاٚض .سق ٜزاز لبهتذا ٚز ٜطٕ٘ ضبو ٖزاس٘
سییأت ٚ یؾضطث ٖاطؾٙجحبن ُ٘بپ ظا ٜزبفتؾا بث ٝٔبٙكؾطپ یٛتحٔ
یبفِآ تیطض یطیٌ ٜظاس٘ا یبٞضاعثا ییبیبپ یؾضطث ضٛؾٙٔ ٝث .سق
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ٖآ ضاسمٔ ٝو سق ٝجؾبحٔ خبج٘ٚطو 71
/ 0 اطث ٜبٌسیز ظا ـ٘اٛٔ ی
ٚ ٜزاٛ٘بذ 7
/ 0 سٔآ تؾسث یضازطٟق ـ٘اٛٔ ٝث طٛثطٔ ـ٘اٛٔ یاطث .
ضاعفا ْط٘ ظا بٞ ٜزاز ُیّحت ٚ ٝیعدت تٟخ ٝرؿ٘ SPSS
18 بث
ظا ٜزبفتؾا ی٘اٚاطف(یفینٛت ضبٔآ
- َبٔط٘ تضٛن ضز ٚ )سنضز
طیغ ضز ٚ ؽ٘بیضاٚ عیِب٘آ ٚ تؿت یت ٖٛٔظآ ظا بٞ ٜزاز ٖزٛث
ٖٛٔظآ ظا تضٛهٙیا ٖٛیؾطٌض ٚ هیطتٔاضبپ طیغ َزبقٔ یبٞ
ٖبٙیٕعا حغؾ ضز هیتؿدِ
95 .تؾا ٜسق ٜزبفتؾا سنضز
ٜبٍك٘از تقاسٟث ٜسىك٘از قلاذا ٝتیٕو ضز ٝقِبغٔ ٗیا
ف ـ قعپ ّْٛ
ـ ن سیٟق یى ـ
ی یلٚس ـ و بث زع ـ
ذا س ـ قلا
IR.SSU.SPH.REC.1398.008 ٚ تفطٌ ضاطل سییبت زضٛٔ
ا ضز ٗیٙچ ٓٞ
تضٛن ٝث ،ٜسٙو توطق زاطفا تیبضض ٝقِبغٔ ٗی
ضٛغث ٝٔبٙكؾطپ كیطع ظا ٜسق صذا تبفلاعا ٚ سق صذا ٝ٘بٞبٌآ
ٖآ عیِب٘آ ٚ سق یضاسٍٟ٘ ٝ٘بٔطحٔ
یسٙث سو كیطع ظا بٞ
.تفطٌ ْبد٘ا ْب٘ ٖٚسث ٝٔبٙكؾطپ اَ ٍتفای بفٕٛدٔ
476 زضاٚ ٝقِبغٔ ضز ُثبث یطٟق كعبٙٔ ٖاس٘ٚطٟق ظا طف٘
ٗیا ظا س٘سق ٝٔبٙكؾطپ ٝث یئٍٛرؾبپ ٖبٔظ ضز تیقٕخ
5 / 65
(سنضز 312 )طف٘
،ٜزاٛ٘بذ ضزبٔ
4 / 20 (سنضز 97 ،ٜزاٛ٘بذ ضسپ)طف٘
4 / 7 سنضز ( 35 ،ٜزاٛ٘بذ طتذز )طف٘
7 / 6 (سنضز 32 طؿپ )طف٘
َٚسخ ضز ٝقِبغٔ زضٛٔ تیقٕخ یا ٝیبپ تبفلاعا.س٘زٛث ٜزاٛ٘بذ 1 .تؾا ٜسق ؿٕٛدٔ ظا 476
،ضاٛ٘بذ 91 سنضز ( 437 )ضاٛ٘بذ ٝث تجؿ٘
بٟٙت ٚ سٙتقاز ؿلاعا یٍ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ یظبؾاسخ 2
/ 8
(سنضز 39 .سٙتقاس٘ هیىفت ؿٛضٛٔ ظا یفلاعا )ضاٛ٘بذ
ؿٕٛدٔ ظا زاطفا
توطق ٜسٙٙو ضز
،فٞٚػپ 1 / 57 سنضز (
272 س٘زاز یٕ٘ ْبد٘ا س٘بٕؿپ یظبؾاسخ )ضاٛ٘بذ
5 / 27 (سنضز 131 ٚ تبلٚا تّغا )ضاٛ٘بذ 3
/ 15 ( سنضز 73 )ضاٛ٘بذ
ْاسلا َعٙٔ ضز س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ٝث تجؿ٘ تبلٚا یٞبٌ
.س٘زٕٛ٘ یٔ
یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ظا یٟخٛت ُثبل فرث 3
/ 61 (سنضز 292
)ضاٛ٘بذ اض یٍ٘بذ یبٞ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ تٟخ ّٝنٛح ٗتقاس٘
ٝث ٖآ ظا ؽپ ٚ س٘زٕٛ٘ ْلافا ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘بٔ ٖاٛٙقث یفبو یبضف تیتطت 5
/ 59 ( سنضز 283 ٜعیٍ٘ا ٗتقاس٘ )ضاٛ٘بذ
4 / 38 ( سنضز 183 ـ٘اٛٔ .تؾا ٜسق ْلافا ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث )ضاٛ٘بذ
َٚسخ ضز ضاٛ٘بذ ظیاطق طؾ٘ ٝغم٘ ظاءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت 2
.تؾا ٜسٔآ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ضز یضازطٟق ظیاطق ٝث طٛثطٔ ـ٘اٛٔ ٖبیٔ ضز یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ٜسٕف ءاسجٔ
7 / 94 (سنضز 451 )ضاٛ٘بذ َبقف
ٖاٛٙقث اض ٝتفٞ ُیغقت یبٞظٚض ضز هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت ٖزٛج٘
ٓو زاسقت تیتطت ٝث ٖآ ظا ؽپ ٚ س٘زٕٛ٘ ْلافا هیىفت ـ٘بٔ
بٞ ؽى٘بو 8
/ 95 ( سنضز 456 طٕتؿٔ یبٞ ـظٛٔآ زٛج٘ ،)ضاٛ٘بذ
یضازطٟق ظؾٛت 95
( سنضز 456 تؾبٙٔب٘ ّٝنبف ،)ضاٛ٘بذ
َظبٙٔ ظا بٞ ؽى٘بو 9
/ 93 (سنضز 447
ٚ )ضاٛ٘بذ ٖزٛث زٚسحٔ
س٘بٕؿپ ُیٛحت تفبؾ 4
/ 92 (سنضز 440 ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث اض )ضاٛ٘بذ
ظا ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ .س٘زٕٛ٘ ٖبیث ءاسجٔ ظا هیىفت َٚسخ ضز بٞضاٛ٘بذ ٜبٌسیز ظا یضازطٟق بث ظجتطٔ ُٔاٛف ػبحِ
3
تؾا ٜسٔآ .
توضبكٔ تیقضٚ ٚ هیفاطٌٛٔز یبٞطیغتٔ ٗیث ٝغثاض یؾضطث ضز پ هیىفت ضز ضاٛ٘بذ ٓ٘بذ ُغق ،س٘بٕؿ
031 /
=0
،P سٙیآطف بث
ظا طتكیث ُغبق ٖب٘ظ ٝو ٝىیضٛغث تقاز ضاز یٙقٔ طبجتضا هیىفت
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ٓٞ .س٘زطو یٔ هیىفت ضاز ٝ٘بذ ٖب٘ظ ت٘ٛىؾ ُحٔ غاطتٔ ٗیٙچ
063 /
=0 ضاز یٙقٔ ٝغثاض بٞضاٛ٘بذ ظؾٛت هیىفت سٙیاطف بث ،P
یبٞ غاطتٔ ضز ٝو یضٛع ٝث تقاز 80
- 60
ٔ ٗیطتكیث طتٔ
ـ٘اٛ
تؾا ٜسق ـضاعٌ
.
س٘بٕؿپ یظبؾاسخ لٛهذ ضز تبفلاعا صذا ٝمثبؾ
ظا اسجٔ
003 /
=0 ءاسجٔ ظا یطٟق یبٞضاٛ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ هیىفت بث P
ضز ٝو ییبٞضاٛ٘بذ ٝو یضٛغث ،تقاز یضاز یٙقٔ طبجتضا یجِبغٔ ،َعٙٔ ُذاز ضز یٍ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ یظبؾاسخ لٛهذ طتكیث س٘زٛث ٜسیٙك٘ یجّغٔ ٝو یزاطفا بث ٝؿیبمٔ ضز س٘زٛث ٜسیٙق .س٘زٕٛ٘ یٔ هیىفت ٝث ْاسلا
َٚسخ 1
ٝقِبغٔ زضٛٔ تیقٕخ یتذبٙق تیقٕخ تبفلاعا :
فیزض طیغتٔ ٖاٛٙف
زاسقت 674 N= )%(سنضز
1 تؾطپطؾ ُغق
ضاٛ٘بذ زاظآ
221 4
/ 4
طٌضبو 22
6 / 4
ظضٚبكو 15
2 / 3
سٙٔضبو 126
5 / 26
ضبىیث 10
1 / 2
ٝتؿك٘ظبث 82
2 / 17
2 ٖظ ُغق
ضاٛ٘بذ
ُغبق 95
0 / 20
ضاز ٝ٘بذ 381
0 / 80
3 تؾطپطؾ تلایهحت
ضاٛ٘بذ زاٛؾ یث
23 8
/ 4
یئاستثا ٚ تضٟ٘
54 3
/ 11
ّٓپیز طیظ 53
1 / 11
ّٓپیز 140
4 / 29
ّٓپیز قٛف 336
9 / 6
ؽ٘بؿیِ
117 6
/ 24
طتلابث ٚ ؽ٘بؿیِ قٛف 56
8 / 11
4 ٖظ تلایهحت
ضاٛ٘بذ زاٛؾ یث
43 0
/ 9
یئاستثا ٚ تضٟ٘
45 5
/ 9
ّٓپیز طیظ 64
4 / 13
ّٓپیز 146
7 / 30
ّٓپیز قٛف 22
6 / 4
ؽ٘بؿیِ
117 6
/ 24
طتلابث ٚ ؽ٘بؿیِ قٛف 39
2 / 8
4
ُحٔ تیقضٚ
ت٘ٛىؾ ی٘بٕتضبپآ
241 6
/ 50
یئلایٚ
235 4
/ 49
5 تیىِبٔ ؿٛ٘
ٖبٕتذبؾ هِبٔ
395 0
/ 83
طخبتؿٔ
81 0
/ 17
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
َٚسخ 2 ـیظٛت :
ُثبث یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ظؾٛت س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ ی٘اٚاطف
فیزض
ـ٘اٛٔ
یّث یسح بت
طیذ
زاسقت سنضز
زاسقت سنضز
زاسقت سنضز
1 یظبؾاسخ یاطث ْظلا ٖبٔظ
ْضاس٘ س٘بٕؿپ 87
3 / 18 96
2 / 20 293
6 / 61
2 یظبؾاسخ یاطث یفبو یبضف
ْضاس٘ س٘بٕؿپ 174
6 / 36 109
9 / 22 193
5 / 40
3 ّٝنٛح یظبؾاسخ یاطث یفبو
ْضاس٘ س٘بٕؿپ 185
9 / 38 107
5 / 22 184
7 / 38
4 ٝتؿذ یضبو س٘بٕؿپ یظبؾاسخ
تؾا ٜسٙٙو 44
2 / 9 75
8 / 15 357
0 / 75
5 یترؾ ضبو س٘بٕؿپ یظبؾاسخ
تؾا 27
7 / 5 46
7 / 9 403
7 / 84
6 ٜزٟٛیث یضبو س٘بٕؿپ یظبؾاسخ
تؾا یا 15
2 / 3 19
0 / 4 442
9 / 92
7 ضٚبث ٜزاٛ٘بذ یبضفا ٝث
س٘ضاس٘ یظبؾاسخ 51
7 / 10 81
0 / 17 344
3 / 72
8 یظبؾاسخ بث ُیٔبف یبضفا
سٙتؿی٘ كفاٛٔ س٘بٕؿپ 57
0 / 12 115
2 / 24 304
9 / 63
9 ٝیبؿٕٞ ٗیث س٘بٕؿپ یظبؾاسخ
تؿی٘ حیاض بٞ
79 6
/ 16 64
4 / 13 333
0 / 70
10 یظبؾاسخ یاطث ْظلا ٜعیٍ٘ا
ْضاس٘ اض س٘بٕؿپ 87
3 / 18 96
2 / 20 293
6 / 61
11 س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ٝو یؿو
یٔ
ضاطل طرؿٕت زضٛٔ سٙو
زطیٌ یٔ
68 3
/ 14 47
9 / 9 361
8 / 75
12 ٚ ٖبق ضز اض س٘بٕؿپ یظبؾاسخ
ٓٙیث یٕ٘ ْزٛذ ٜظاس٘ا 20
2 / 4 18
8 / 3 438
0 / 92
13 یظبؾاسخ ضز ٝ٘بذ زطٔ ٖٛچ هیىفت سٙو یٕ٘ توضبكٔ
ٓٙو یٕ٘
70 7
/ 14 31
5 / 6 375
8 / 78
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
فیزض ـ٘اٛٔ
یّث یسح بت
طیذ
زاسقت سنضز
زاسقت سنضز
زاسقت سنضز
1 ُیٛحت یاطث یضبجخا ٗی٘اٛل زٛج٘
زٛق یٔ ثفبث هكذ س٘بٕؿپ زطیٍ٘ تضٛن س٘بٕؿپ هیىفت 378
4 / 79 43
0 / 9 55
6 / 11
2 تفبیضز یاطث یضازطٟق تب٘بىٔا
سقبث یٕ٘ تؾبٙٔ هكذ س٘بٕؿپ 396
2 / 83 37
8 / 7 43
0 / 9
3 یاطث یضازطٟق فطع ظا كیلز ٝٔب٘طث
زضاس٘ زٛخٚ هكذ س٘بٕؿپ 394
8 / 82 42
8 / 8 40
4 / 8
4 س٘بٕؿپ زضٛٔ ضز كیلز ی٘بؾض ؿلاعا
زطیٍیٕ٘ تضٛن تفبیظبث ُثبل یبٞ
364 5
/ 76 52
9 / 10 60
6 / 12
5 یضازطٟق تثبث یبٞ ؽى٘بو زاسقت
تؾبٙٔ هكذ س٘بٕؿپ یٛحت یاطث تؿی٘
440 4
/ 92 16
4 / 3 20
2 / 4
6 یاطث تثبث یبٞ ؽى٘بو ّٝنبف
تؿی٘ تؾبٙٔ هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت 437
8 / 91 10
1 / 2 29
1 / 6
7 تفبیضز یاطث ٜظٚض هی ضبؾت٘ا ٖبٔظ
تؾا زبیظ هكذ س٘بٕؿپ 344
3 / 72 46
7 / 9 86
1 / 18
8 ظؾٛت هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت تفبؾ
تؾا زٚسحٔ یضازطٟق 419
0 / 88 21
4 / 4 36
6 / 7
9 یبٞ ـظٛٔآ ٝث تجؿ٘ یضازطٟق
س٘بٕؿپ یظبؾاسخ زضٛٔ ضز طٕتؿٔ
سٙو یٕ٘ ْاسلا هكذ 438
0 / 92 14
9 / 2 24
0 / 5
10 یاطث ُیغقت یبٞظٚض ضز یضازطٟق
تؿی٘ َبقف هكذ س٘بٕؿپ تفبیضز 451
7 / 94 8
7 / 1 17
6 / 3
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
َٚسخ 4 یزبهتلا ،هیفاطٌٛٔز تبهركٔ بث ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٝغثاض : -
ُثبث یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ٚ یفبٕتخا
فیزض طیغتٔ ٖاٛٙف
ْبد٘ا ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت سٙٞز یٔ
)سنضز(زاسقت ْبد٘ا ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت
سٙٞز یٕ٘
)سنضز(زاسقت P
1 تلایهحت حغؾ
ضاٛ٘بذ تؾطپطؾ زاٛؾ یث
13 ( 5 / 56 ) 10
( 5 / 43 ) 101
/ 0
یئاستثا ٚ تضٟ٘
21 ( 9 / 38 ) 33
( 1 / 61 )
ّٓپیز طیظ 21
( 2 / 47 ) 28
( 8 / 52 )
ّٓپیز 47
( 6 / 33 ) 93
( 4 / 66 )
ّٓپیز قٛف 13
( 4 / 39 ) 20
( 6 / 60 )
ؽ٘بؿیِ
59 ( 4 / 50 ) 58
( 6 / 49 )
طتلابث ٚ قٛف 26
( 4 / 46 ) 30
( 6 / 53 )
2 تلایهحت حغؾ
ضاٛ٘بذ ٖظ یث
زاٛؾ 17
( 5 / 39 ) 26
( 5 / 60 ) 314
/ 0
یئاستثا ٚ تضٟ٘
22 ( 9 / 48 ) 23
( 1 / 51 )
ّٓپیز طیظ 24
( 5 / 37 ) 40
( 5 / 62 )
ّٓپیز 57
( 0 / 39 ) 89
( 0 / 61 )
ّٓپیز قٛف 11
( 0 / 50 ) 11
( 0 / 50 )
ؽ٘بؿیِ
50 ( 7 / 42 ) 67
( 3 / 57 )
طتلابث ٚ قٛف 23
( 0 / 59 ) 16
( 0 / 41 )
3 ضاٛ٘بذ ٖظ ُغق
ُغبق 50
( 6 / 52 ) 45
( 4 / 47 ) 031
/ 0
ضاز ٝ٘بذ 154
( 4 / 40 ) 227
( 6 / 59 )
4
ٗؾ ظا طتٕو
30 41
( 7 / 42 ) 55
( 3 / 57 ) 619
/ 0
40 - 30 67
( 2 / 48 ) 72
( 8 / 51 )
50 - 41 47
( 9 / 40 ) 68
( 1 / 59 )
60 - 51 25
( 7 / 35 ) 45
( 3 / 64 )
70 - 61 18
( 0 / 45 ) 22
( 0 / 55 )
ظا طتكیث 71 10
( 5 / 62 ) 6
( 5 / 37 )
5 تیىِبٔ تیقضٚ
َظبٙٔ
هِبٔ
168 ( 5 / 42 ) 227
( 5 / 57 ) 751
/ 0
طخبتؿٔ
36 ( 4 / 44 ) 45
( 6 / 55 )
6 ُحٔ تیقضٚ
ضاٛ٘بذ ت٘ٛىؾ ی٘بٕتضبپآ
104 ( 3 / 43 ) 137
( 8 / 56 ) 895
/ 0
یئلایٚ
100 ( 6 / 42 ) 135
( 4 / 57 )
7 غاطتٔ
ُحٔ
ضاٛ٘بذ ت٘ٛىؾ ظا طتٕو
60 16
( 5 / 53 ) 14
( 7 / 46 ) 063
/ 0
80 - 60 33
( 1 / 54 ) 28
( 9 / 45 )
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
120 - 100 21
( 8 / 32 ) 43
( 2 / 67 )
ظاطتٌضعث 120 83
( 7 / 40 ) 121
( 3 / 59 )
8 صذا ٝمثبؾ ضز تبفلاعا لٛهذ یظبؾاسخ یبٞس٘بٕؿپ ءاسجٔ ظا یٍ٘بذ
ْسیٙق 196
( 9 / 44 ) 241
( 1 / 55 ) 003
/ 0
ْسیٙك٘
8 ( 5 / 20 ) 31
( 5 / 79 )
یریگ ٍجیتو ي ثحب ضز ُثبث ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ تیقضٚ یثبیظضا فسٞ بث ٝقِبغٔ ٗیا ظا ٖآ ْبد٘ا ـ٘اٛٔ ٚ ءاسجٔ ظا یطٟق یبٞس٘بٕؿپ هیىفت حطع فیث زاز ٖبك٘ ٝقِبغٔ ٗیا یبٞ ٝتفبی .تفطٌ تضٛن ٖب٘آ ٜبٌسیز ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ُثبث یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ظا یٕی٘ ظا .س٘زاز یٕ٘ ْبد٘ا
ٙوبت ٝىیئبد٘آ ظا تیقضٚ یثبیقظضا تٟخ ٝو یقٔبخ ٝقِبغٔ ٖٛ
ـ٘اٛٔ لٛهذ ضز ضاٛ٘بذ حغؾ ضز ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ ٝث تجؿ٘ ٖبكٞبٌسیز ٚ ٜزاٛ٘بذ طؾ٘ ٝغم٘ ظا هیىفت تٟخ ٗیسث .سیزطٍ٘ تفبی سقبث ٝتفطٌ ْبد٘ا ضٛكو ضز یضازطٟق طیصپ ٖبىٔا ضٛكو ضز ٝثبكٔ ٝقِبغٔ بث حطع یبٞ ٜزاز ُو ٝؿیبمٔ
ٛج٘
.ز یىی ظا
ٗیطتٕٟٔ
ُٔاٛف ضز تّخ توضبكٔ
،یٕٔٛف
ٝٔب٘طث یبٞ
یقظٛٔآ
ٚ فیاعفا حغؾ یٞبٌآ
ْزطٔ
ضز
ٝٙیٔظ تیطیسٔ
تؾاس٘بٕؿپ ـظٛٔآ.
ی٘بٍٕٞ
ضز
ٝٙیٔظ تیطیسٔ
س٘بٕؿپ یئعخ
ظا تؿیظ ظیحٔ ـظٛٔآ ضبٕكث
یٔ
.زٚض
،یٞبٌآ
ٚ تذبٙق
ٜعیٍ٘ا
ْزطٔ
ضز
ْبد٘ا یبٞضبتفض ظیحٔ
تؿیظ
ٝ٘اسٙؿپ
ٚ
ضز توضبكٔ
تیطیسٔ
س٘بٕؿپ اض طتكیث یٔ
سٙو
ٚ بٞ ٖآ اض بث یبٞ ٜٛیق
توضبكٔ ییاطخا ضز
تیطیسٔ
س٘بٕؿپ بٙقآ یٔ
سیبٕ٘
( 18 ).
ظا فیث سٞز یٔ ٖبك٘ ٝقِبغٔ ٗیا 90
ٜسٙٙو توطق زاطفا سنضز
ظمف یِٚ سٙتقاز طجذ یٍ٘بذ س٘بٕؿپ هیىفت ٚ یظبؾاسخ ظا 15
ث تبلٚا یٞبٌ ٜسٙٙو توطق زاطفا سنضز یبٞس٘بٕؿپ یظبؾاسخ ٝ
.س٘زطو یٔ ْاسلا َعٙٔ ضز یٍ٘بذ َبؾ(ظاطیق ضز ٖاضبىٕٞ ٚ ی٘بٔطٟل تبقِبغٔ
2009 ٖاٛٙف بث )
مركٔ یطٟق ضٛٔا ضز ٖاس٘ٚطٟق توضبكٔ ٖاعیٔ یؾضطث سیزطٌ
65 سمتقٔ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ٝث تجؿ٘ ٖاس٘ٚطٟق سنضز
ُٕف ضز بٔا س٘زٛث 15
ْاسلا یظبؾاسخ ٝث تجؿ٘ زاطفا سنضز
یٔ
س٘زطو
ٝقِبغٔ ٗیا فٞٚػپ بث ٝو زضاز ی٘اٛذ ٓٞ
( 16 .)
توطق زاطفا ظا ،ٝقِبغٔ ٗیا ضز ٗیا طث ٜٚلاف لٛهذ ضز ٜسٙٙو
ظؾٛت اسجٔ ضز س٘بٕؿپ هیىفت ظا َبحثبت بیآ ٝو ؿٛضٛٔ ٗیا
ٜسیٙق یعیچ یضازطٟق ٗیضٛٔبٔ
بث ٖآ ٝدیت٘ ٝو ،؟ٝ٘ بی س٘ا
یضاز یٙقٔ فلاتذا 046
/
=0 یٙقی ٗیا ٚ تؾا ٜسق ٜسٞبكٔP
ـ٘اٛٔ یضبٟؽازٛذ ضز سٙتقاز یطتكیث توضبكٔ ٝو ییبٞ ٖآ ییبٞضاٛ٘بذ .س٘زطو ْلافا ؿٛضٛٔ نضز ٝث ٝخٛت ٝث اض یطتكیث ،َعٙٔ ُذاز ضز یٍ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ یظبؾاسخ لٛهذ ضز ٝو
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
س٘زٛث ٜسیٙك٘ یجّغٔ ٝو یزاطفا بث ٝؿیبمٔ ضز س٘زٛث ٜسیٙق یجِبغٔ
ٝث ْاسلا طتكیث .س٘زٕٛ٘ یٔ هیىفت
یسٟٔ تبقِبغٔ ضز زاػ٘
ٚ
ٖاضبىٕٞ
ٜسٞبكٔ عی٘
سق
ٝو
ٖاس٘ٚطٟق سجٌٙ ،ٖبٌطٌ
ٚ یّف زبثآ
َٛتو ضز
ٝٙیٔظ یبٞ یضبٕیث
ظجتطٔ
ٝث س٘بٕؿپ
ٚ س٘بٕؿپ طثا طث
ظیحٔ
،تؿیظ حغؾ یٞبٌآ
ییلابث سٙتقاز
ٖاعیٔ .
ٖاس٘ٚطٟق یٞبٌآ ضز
ٝٙیٔظ تفبیظبث
ٚ
ٜاض
یبٞ
فٞبو س٘بٕؿپ ضز
َعٙٔ
یبٞ ـٚض ٚ ـفز
،س٘بٕؿپ ظؾٛتٔ
زطىّٕف .زٛث
ٖاس٘ٚطٟق ضز
هیىفت ٝٙیٔظ س٘بٕؿپ
ضز
،أسجٔ
ضز
ٝجتض ظؾٛتٔ
ضاطل (تفطٌ
19 .)
ضز
،طٍیز یبٞ ٝقِبغٔ
ٜزاظزبٙل
ٚ
ٖاضبىٕٞ
ٝث
ٗیا
ٝدیت٘
س٘سیؾض
ٝو
ٖاعیٔ
ٖبٙوضبو یٞبٌآ فرث
یضبدت تجؿ٘
ٝث تاضازا طتٕو
ٜزٛث
ٚ بث
ٝخٛت
ٝث یلابث ٓدح یبٞس٘بٕؿپ
یسیِٛت ضز فرث یبٞ
،ضٛوصٔ
تیطیسٔ
یٙتجٔ یِٛنا طث
یبٟقٚض یّٕف
ٚ یٙف ضز
ٗیا
ٝٙیٔظ
ْظلا تؾا ( 20 ).
اظ زاٛٔ تیطیسٔ ضز سٙ٘اٛت یٔ ٖب٘ظ سی
ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٚ سٔبخ
ٜسٙٙو ٗییقت فم٘ أسجٔ
َب٘بو ٚ سٙٙو بفیا یا اض یعبجتضا ٟٓٔ یبٞ
ضٛحٔ ٖاٛٙف ٝث ٖب٘ظ .س٘ضٚآ زٛخٚ ٝث ٚ تفبؾ٘ َؤؿٔ ٜزاٛ٘بذ
ٓٞ ٚ ٝ٘بذ ٖٚطیث ٚ ُذاز یظبؿوبپ سئاظ زاٛٔ ـفز َؤؿٔ ٗیٙچ
بٞس٘بٕؿپ تیطیسٔ ضز ٖبٍیاض تضٛن ٝث یفٛ٘ ٝث ٚ سٙقبث یٔ
هیىفت ٚ یضٚآ ـٕخ ـٔاٛخ طتكیث ضز ٝو یِبح ضز س٘ضاز فم٘
سقبث یٔ ٝٙیعٞ تذازطپ ْعّتؿٔ س٘بٕؿپ تیطیسٔ ٚ .
هی ظا ٖب٘ظ
ٖاطیسٔ ٖاٛٙف ٝث ٛؾ تیثطت ٖاٛٙف ٝث طٍیز فطع ظا ٚ ٜزاٛ٘بذ
حیحن یبٍِٞٛا ـظٛٔآ تٟخ ضز یطثؤٔ فم٘ ٖاس٘ظطف ٜسٙٙو س٘ضاز بٞس٘بٕؿپ سیِٛت فٞبو ٚ ضز یٍ٘ضطپ ضبیؿث فم٘ ٖب٘ظ .
س٘بٕؿپ َطتٙو ٚ تیطیسٔ
ظا یضبیؿث سٙ٘اٛتیٔ ٝو س٘ضاز ٝ٘بذ ضز بٞ
س٘بٕؿپ ّٝئؿٔ ٗیا ٝو سٙٙو هیىفت َعٙٔ ضز اض یسیِٛت یبٞ
یٔ
ٝفطن طث ٜٚلاف س٘اٛت تفبیظبث ظا ٜزبفتؾا بث ،ٖبٔظ ضز ییٛخ
ضبیؿث تؿیظ ظیحٔ ـثبٙٔ ؼفح ٝث هٕو ٚ یِبٔ طؾ٘ظا بٟ٘آ زٛث سٞاٛذ سٙٔزٛؾ بت٘ .
ی ح ی
ٝتفب طؾ٘ بث بٞ
ی
ٝ
ٕفٛوا ی
ٓؿ ٘ ی ع
ث ٝو تؾا ًٙٞبٕٞ
ی
ٖب ٔ ی
ٌزبٔآ ٖب٘ظ زضاز ی
ث ی ف
ٔظ ضز یطت ی
ٝٙ
اطٌ ٚ زطىّٕف ی
ف
ٙٞش یبٞ
ی حٔ ٝث تجؿ٘
ی ظ ظ ی تؿ ٚ س٘ضاز
ظبث یبٞ فٙو ٚ َبٕفا ْبد٘ا یاطث ی
تفب ی ىفت ،ٜضبثٚز ٜزبفتؾا(
ی ه
پ )أسجٔ ظا ی
ٚطك ٔ ی .سٙقبث
ٖٚعفا ا طث ی
،ٗ
بت٘
ی ح یبٞ فٞٚػپ بث
پی ك ی
ٗ ّٕٝخ ظا ی
ٝتفب یبٞ
2014 , یوٚظبپ ٚ یحِبن
ٔظ ضز(
ی
ٝٙ
حٔ یس٘ٚطٟق فم٘
ی ظ ظ ی تؿ )ی
٘اٛرٕٞ
ی بث ٚ ی
ٝتفب یبٞ
2013
طفقٛذ ٚ یحِبن
، 2011 یٕئب٘ ٚ فرثاٛ٘
ٚ 2013 ٚ یضسفن
ْاطحا طتوز یبلآ ةبٙخ ـٛپ
ٔظ ضز(
ی
ٝٙ
س٘بٕؿپ ٝث تجؿ٘ زطىّٕف
ٍ٘بذ یبٞ
)ی تؾٛؿٕٞ
( 21 ).
،س٘بٕؿپ هیىفت ضز عی٘ ٝقِبغٔ ٗیا ضز
یطت ً٘ض طپ فم٘ بٞ ضزبٔ
.سٙتقاز ٜزاٛ٘بذ یبضفا طٍیز ٝث تجؿ٘
س٘بٕؿپ هیىفت ٗیٙچٕٞ
بث أسجٔ ضز فلاتذا ضاز ٝ٘بذ ٖب٘ظ بث ٝؿیبمٔ ضز ضاٛ٘بذ ٖظ ُغق
ٝث تؾز طتكیث ُغبق ٖب٘ظ ٝو یا ٌٝ٘ٛ ٝث س٘ا ٝتقاز یضاز یٙقٔ
.س٘زٕٛ٘ یٔ ْاسلا أسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت تؾطپطؾ ُغق بث اسجٔ ضز یٍ٘بذ یبٞس٘بٕؿپ هیىفت ٗیٙچ ٓٞ
ٖبیٔ ضز ٝو یا ٌٝ٘ٛ ٝث تقاز یضاز یٙقٔ فلاتذا ضاٛ٘بذ ییبٞضاٛ٘بذ س٘زٕٛ٘ یٔ ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٝث ْاسلا ٝو
.س٘زٕٛ٘ ْلافا یطتكیث ـ٘اٛٔ بٞضبىیث ٜٚطٌ
أسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ٝث ْاسلا ٝو ییبٞضاٛ٘بذ ٖبیٔ ضز
ظا طتلابث بٟ٘آ سٔآضز حغؾ ٝو ییبٞضاٛ٘بذ ،س٘زٕٛ٘ یٔ
4 ٖٛیّیٔ
(یطتكیث فرث ٜزٛث 2
/ 52 ذا زٛذ ٝث اض ٜٚطٌ ٗیا ظا )%
لبهت
بث سٔآضز حغؾ ٗیث یضاز یٙقٔ فلاتذا ٝچطٌ تؾا ٜزاز .تؾا ٝتقاس٘ زٛخٚ أسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
عی٘ ت٘ٛىؾ ُحٔ غاطتٔ ٝث ءاسجٔ ضز یٍ٘بذ یبٞ س٘بٕؿپ هیىفت یبٞ غاطتٔ ضز ٝو یا ٌٝ٘ٛ ٝث تؾا ٜزٛث ٝتؿثاٚ
80 - 60 طتٔ
فٞٚػپ زضٛٔ ٝقٔبخ ٗیث ضز .تؾا ٜسق ـضاعٌ ـ٘اٛٔ ٗیطتكیث 289 (ضاٛ٘بذ 0 / 76 یظبؾاسخ یاطث ی٘بىٔ ٝو س٘زطو ْلافا )%
.زضاس٘ زٛخٚ َعٙٔ ضز س٘بٕؿپ 187
(ضاٛ٘بذ 3 / 39 یاطث اض ی٘بىٔ )%
.س٘زطو مركٔ س٘بٕؿپ یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ظا یٟخٛت ُثبل فرث ٝو سٞز یٔ ٖبك٘ حیبت٘
292 ( 3 / 61 س٘بٕؿپ هیىفت یظبؾاسخ تٟخ ّٝنٛح ٗتقاس٘ )%
ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث اض یٍ٘بذ یبٞ
ْلافا ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت
یفبو یبضف تیتطت ٝث ٖآ ظا ؽپ ٚ س٘زٕٛ٘
283 (ضاٛ٘بذ 5 / 59 ،)%
ٜعیٍ٘ا ٗتقاس٘
183 (ضاٛ٘بذ 4 / 38 .تؾا ٜسق ٖبیث ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث )%
َبج٘ز ٝث اض بٔ بٞضاٛ٘بذ ضز س٘بٕؿپ یظبؾاسخ یاطث ٜعیٍ٘ا ٗتقاس٘
ض ،ْزطٔ ٗیث ضز ٜعیٍ٘ا زبدیا یاطث ٝو زضاز یٔ اٚ ٗیا ییبٞضبىٞا
بی یِٛپ ـازبپ ٖزاز سٙ٘بٔ ٓیٙو یظبؾ یّٕف ٚ ٓیكیس٘بیث اض س٘بٕؿپ هیىفت ٝو یزاطفا ٝث یس٘ٚطٟق یبٞ تیعٔ ظا ٜزبفتؾا سٙٞز یٔ ْبد٘ا (
13 ) ٝقِبغٔ ضز . ز ٚ زاطٙث
ی
ٖاطٍ
یا ِٝبمٔ ضز
ٖاٛٙف تحت
"
ىفت یبٞضبتفض یبمتضا ی
ه
ِآ یبٞ س٘بٕؿپ ی
اسجٔ ضز
( یزضٛٔ ٝقِبغٔ
)
ٜزبفتؾا ا
٘بىٔ ظ ی
ْع ا یبٞ
ی زبد
ٍ٘ا ی
ٜع بت ضز ی
"سّٙ
٘بىٔ ؿاٛ٘ا ی
ٓؿ ىفت یبٞ
ی ه ؾضطث اض اسجٔ ضز س٘بٕؿپ ی
ٝث ٚ ٜزٕٛ٘
ای
ٗ ٘ تی
ٝد ؾض ی س٘س
٘بىٔ ٝو ی
ٓؿ تٙؾ یبٞ
ی ىفت ی ه طدٙٔ س٘بٕؿپ
ٝث
٪19
ِآ یبٞ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ٜزظبث ی
ٔ ی زٛق
ٚ
ٔبٍٙٞ
ی
٘بىٔ ٝو ی
ٓؿ بت یضٚ ٜطٟث ،زٛق َبٕفا ٝ٘بجّعٚاز
٪ 36 یاعفا ف
ٔ ی ی سثب
٘بىٔ بٔا.
ی
ْع
ٛكت یبٞ
ی ك یزبهتلا س٘بٕؿپ یظبؾاسخ ضبتفض
ث اض ی طتك اعفا ی ف ٔ ی یزبهتلا ـازبپ ضبوٚظبؾ ٝو یضٛع ٝث سٞز
تخٛٔ
یاعفا ف بت یضٚ ٜطٟث
٪ 51
،ٜسق
ٚ ضبوظبؾ
ٚ تؿو
ٚ ضبو
یضبدت ( یطذ س یضٚ ٜطٟث بث ،)ٖاس٘ٚطٟق ظا 58
% طتٟث ی
ٗ
٘بىٔ
ی
ٓؿ
ٔ ٜسق ٜسٞبكٔ
ی سقبث ( 22 ).
تثبث یبٞ ؽى٘بو ٝث اض هكذ یبٞس٘بٕؿپ ،یطٟق یبٞضاٛ٘بذ زاٛٔ سیطذ ُمتؿٔ عواطٔ ،ضبیؾ ُٕح یبٞ ٗیقبٔ ،طٟق ضز طمتؿٔ
ٚ طت س٘بٕؿپ ٜاطٕٞ ٝث هكذ س٘بٕؿپ ٖزطو جضبذ ،یتفبیظبث ٖاس٘ٚطٟق یاطث هكذ س٘بٕؿپ هیتؾلاپ ٝو یضازطٟق ُٔاٛف ز یٔ ٖبك٘ ٝقِبغٔ .سٙٞز یٔ ُیٛحت ،س٘ضٚآ یٔ
سٞ
7 / 23 %
یٔ جضبذ طت ِٝبثظ ٜاطٕٞ ٝث اض یتفبیظبث یبٞس٘بٕؿپ بٞ ضاٛ٘بذ ٚ سٙٙو 8 / 22 عواطٔ ٝث بٕیمتؿٔ اض یتفبیظبث یبٞس٘بٕؿپ بٞضاٛ٘بذ %
ظمف .سٙتذٚطف یٔ سیطذ ُمتؿٔ
3 / 53 یبٞس٘بٕؿپ بٞضاٛ٘بذ %
.س٘زاز یٔ ُیٛحت یضازطٟق تفبیظبث ُٔاٛف ٝث اض هكذ
ٝغم٘ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ـ٘اٛٔ
ُٔاٛف تبٔسذ َبجلضز ضاٛ٘بذ طؾ٘
:تفبیظبث
٘اٛل ٖزٛج٘
ی
ٗ ضبجخا ی اطث ی
ٛحت ی
ُ ثفبث هكذ س٘بٕؿپ
زٛق یٔ
ىفت ی ه
ٍ٘ تضٛن ی
زط یضازطٟق تبٔسذ تب٘بىٔا ،
فطع ظا كیلز ٝٔب٘طث ،تؿی٘ تؾبٙٔ هكذ س٘بٕؿپ تفبیضز یاطث یضازطٟق فطع ظا ،زضاس٘ زٛخٚ هكذ س٘بٕؿپ یاطث یضازطٟق ثبل یبٞس٘بٕؿپ ؿٛ٘
تضٛن كیلز ی٘بؾض ؿلاعا تفبیظبث ُ
ُیٛحت یاطث یضازطٟق تثبث یبٞ ؽى٘بو زاسقت ،زطیٍیٕ٘
ُیٛحت یاطث تثبث یبٞ ؽى٘بو ّٝنبف ،تؾا ٓو هكذ س٘بٕؿپ یاطث ٜظٚض هی ضبؾت٘ا ٖبٔظ ،تؿی٘ تؾبٙٔ هكذ س٘بٕؿپ هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت تفبؾ ،تؾا زبیظ هكذ س٘بٕؿپ تفبیضز
ٟق ،تؾا زٚسحٔ یضازطٟق ظؾٛت یظبؾاسخ زضٛٔ ضز یضازط
ٓٞ ٚ زضاس٘ طٕتؿٔ یبٞ ـظٛٔآ هكذ س٘بٕؿپ یضازطٟق ٗیٙچ
.زضاس٘ تیِبقف هكذ س٘بٕؿپ تفبیضز یاطث ُیغقت یبٞظٚض ضز ظا س٘بٕؿپ هیىفت ضز تفبیظبث تبٔسذ ٝث ٝعٛثطٔ ـ٘اٛٔ ٖبیٔ ضز
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
یطٟق یبٞضاٛ٘بذ ٜسٕف ،ءاسجٔ
451 ( 7 / 94%
ٖزٛج٘ َبقف ضاٛ٘بذ )
ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث اض ٝتفٞ ُیغقت یبٞظٚض ضز هكذ س٘بٕؿپ ُیٛحت تؾبٙٔب٘ زاسقت تیتطت ٝث ٖآ ظا ؽپ ٚ .س٘زٕٛ٘ ْلافا هیىفت بٞ ؽى٘بو 456
(ضاٛ٘بذ 8 / 95 ،)%
452 ( ضاٛ٘بذ 95 زٛج٘ )%
،یضازطٟق ظؾٛت طٕتؿٔ یبٞ ـظٛٔآ 447
(ضاٛ٘بذ 9 / 93 )%
،َظبٙٔ ظا بٞ ؽى٘بو تؾبٙٔب٘ ّٝنبف 440
(ضاٛ٘بذ 4 / 92 زٚسحٔ )%
ءاسجٔ ظا هیىفت ـ٘اٛٔ ٖاٛٙقث اض س٘بٕؿپ ُیٛحت تفبؾ ٖزٛث .س٘زطو ةبرت٘ا طث ٓوبح ظیاطق ظا یطیصپطیثبت بث یطٟق تیطیسٔ سؾض یٔ طؾ٘ ٝث ظا س٘بٕؿپ هیىفت حطع یاطخا بث ،یطٟق سٔبخ یبٞس٘بٕؿپ سیِٛت بىٞاض اسجٔ
تبقِبغٔ ٝث تیبٙفبث .سٙو ٝئاضا سیبث اض یطتطثٛٔ ض
سیبث ُثبث یضازطٟق ٜظٚطٔا ٝو تؾا ٜسق مركٔ ٝتفطٌ تضٛن ظا ٓفا یطٟق سئاظ زاٛٔ تیطیسٔ ٝث اض یٙیٍٙؾ یبٞ ٝٙیعٞ
سٔبخ سئاظ زاٛٔ تیطیسٔ طنبٙف بی یطٟق تبٔسذ ٖٛیؾاعی٘بىٔ
.سٞز لبهتذا یطٟق ث بث سیبث ُثبث یضازطٟق ٗیٙچ ٓٞ
٘ط تیِبقف تیطیسٔ ٚ یعیض ٝٔب
ٚ یٍٙٞطف یبٞ
ٚ ـظٛٔآ كیطع ظا طٟق حغؾ ضز یفبٕتخا
طیبؾ ٚ ٖاس٘ٚطٟق یٕٔٛف ف٘از فیاعفا فسٞ بث ی٘بؾض ؿلاعا
ٖبٌضا تیطیسٔ بث ظجتطٔ طٔا ضز توضبكٔ ٚ هیىفت ٝٙیٔظ ضز بٞ
ظا ٜزبفتؾا بث ٚ )...ٚ یضازا ٚ یٍ٘بذ ظا ٓفا(س٘بٕؿپ اسجٔ ظا
ّجت ،ٝ٘بؾض تیفطؽ یبٞ ٕٗؾ( ی٘سٔ یبٞزبٟ٘ ٚ یغیحٔ تبغی
)یفبٕتخا .سٞز ْبد٘ا اض ْظلا تبٔاسلا
ُثبث یضازطٟق ضز ٜظٚطٔا یبتؾاض ضز تبٔسذ ٝئاضا ٓؾفا فرث
مركٔ توضبكٔ تِبل ضز س٘بٕؿپ تیطیسٔ یّنا فیبؽٚ حطق یع طضبح َبح ضز ٝو ززطٌ یٔ اطخا لٛهذ فرث بث 2
غؾ یٕٔٛف تفبؾ٘ بث ظجتطٔ ضٛٔا زازضاطل ٚ طثبقٔ ظا ٓفا طٟق ح
َب٘بو ،بٟثٛخ یثٚطیلا ،تلاحٔ
حغؾ ضز فیؾٙت ضٛٔا طیبؾ ٚ بٞ
ٜبٍتؾز ٖاٛٙف ٝث س٘بٕؿپ تیطیسٔ ـلاٚ ضز ٚ ززطٌ یٔ اطخا طٟق ٚ ٖبؾبٙقضبو كیطع ظا ضٛوصٔ ٖاضبى٘بٕیپ زطىّٕف تیفیو طث طؽب٘
.سیبٕ٘ یٔ فم٘ یبفیا ٝفٕٛدٔ ٗیا ضز طضبح ٖاطؽب٘
بٞس٘بٕؿپ هیىفت حطع سٔبخ ی
یبٞ ٝتفبی یسٙث ـٕخ بث یطٟق
مركٔ بٞ ٜزاز ُیّحت ٚ ٝیعدت ٚ فٞٚػپ َٛع ضز یتبمیمحت
ـٚض ٗیطتطثؤٔ ٚ ٗیطت یزبیٙث ظا یىی ٝو سیبٕ٘ یٔ
یبٞ
ضز سیزطت یث .تؾا ُثبث طٟق ضز یطٟقسٔبخ سئاظزاٛٔ تیطیسٔ
سقض ٚ زٛق یٔ سیِٛت س٘بٕؿپ یزبیظ ضاسمٔ ٝ٘لابؾ ٝو ُثبث طٟق بل عی٘ ٖآ عی٘ هكذ یبٞس٘بٕؿپ ٟٓؾ یفطع ظا ٚ تؾا ٝخٛت ُث ـظضا تؾا فیاعفا َبح ضز تؾا ٜسق ْلافا بٞضبٔآ ضز ٝى٘بٙچ٘آ سئاظ سٔبخ یبٞس٘بٕؿپ سیِٛت أسجٔ ظا هیىفت ضبى٘ا ُثبلطیغ طٍیز فطع ظا ٚ سٞز یٔ ضاطل ٝخٛت زضٛٔ فیپ ظا فیث اض یطٟق س٘بٕؿپ ٗفز تٟخ ٗیٔظ زٛجٕو تلاىكٔ بث اض ُثبث طٟق تّقث بٞ
أسجٔ ظا هیىفت ٝث ٝخٛت ْسف َبح ٗیف ضز زبیظ ضبیؿث سیِٛت . تؾا ٝتذبؾ ٝخاٛٔ بٞس٘بٕؿپ ٓدح فٞبو تٟخ طیبؾ ٝث تجؿ٘ حطع ٗیا ضز ٖاس٘ٚطٟق طتكیث توضبكٔ ٖاعیٔ
اطخا ٖبىٔ ٚ ٖبٔظ ،ٖاس٘ٚطٟق یٞبٌآ حغؾ ُیِسث ،تبقِبغٔ
زاطفا ٖٚعفا ظٚض سقض ٚ ًٙٞطف ،س٘بٕؿپ هیىفت ٝٔب٘طث ظا
.سقبث یٔ ءاسجٔ ظا س٘بٕؿپ هیىفت ثحبجٔ
ٝث یضٛكو یقیجع ـثبٙٔ ٝىٙیا یاطث سٞسیٔ ٖبك٘ بٞ ٝتفبی حیبت٘
تؾا ظبی٘ سثبی فٞبو ٖاس٘ٚطٟق یسیِٛت س٘بٕؿپ ٚ زٚط٘ ضسٞ
ٖاس٘ٚطٟق یٕٔٛف یبٞ ـظٛٔآ ٝث تجؿ٘ ٚ زبدیا زاطفا ضز ٜعیٍ٘ا .ززطٌ ْاسلا ٗیطتكیث ،ُثبث طٟق یبٞضاٛ٘بذ ضز فٞٚػپ حیبت٘ ؼبؾاطث هیىفت ـ٘اٛٔ ٚ توضبكٔ یؾضطث فٞٚػپ ضز زٛخٛٔ تلاىكٔ
ٚز یكٞٚػپ یّٕف ٝٔبٙٞبٔ
زعی تقاسٟث ؿّٛع
َبؾ سٙفؾا ٚ ٕٟٗث ،ٓكق ٜضبٕق،ٓٞزظٛ٘
1399
ی٘بؾض ؿلاعا ُٔبق یضازطٟق ظؾٛت ،َعٙٔ ضز یٍ٘بذ س٘بٕؿپ ،یضازطٟق فیقض تب٘بىٔا ، طٕتؿٔ یبٞ ـظٛٔآ زٛج٘ ،یفبوب٘
٘بو زبیظ ّٝنبف ٚ ٓو زاسقت ،ٓؾٙٔ ٚ كیلز ٝٔب٘طث ٗتقاس٘
یبٞ ؽى
ضز هكذ س٘بٕؿپ یضٚآ ـٕخ ٖزٛج٘ َبقف ،طٟق ضز طمتؿٔ تثبث هكذ س٘بٕؿپ تفبیضز تفبؾ ٖزٛث زٚسحٔ ٚ ُیغقت یبٞظٚض ـ٘اٛٔ ظا ءاسجٔ ضز یٍ٘بذ یبٞ س٘بٕؿپ هیىفت لٛهذ ضز ّٝنٛح ٗتقاس٘ ٚ تؾا ٜسق ْلافا یضازطٟق ظؾٛت بٞضاٛ٘بذ ضز یٍ٘بذ س٘بٕؿپ یظبؾاسخ یاطث ْظلا یبضف ٚ یفبو ظا َعٙٔ
زضاٛٔ ـفض تؾا یٟیسث .سقبث یٔ ٜزاٛ٘بذ ظیاطق طؾ٘ ٝغم٘
تفبیظبث ٖبٔس٘اض فیاعفا ٚ ضبو تفطكیپ ضز یئاعؿث طیثبت ضٛوصٔ
ظیحٔ ٝث ی٘بیبق هٕو ٝو ززطٌ یٔ هكذ یبٞ س٘بٕؿپ ،ـیبٙٔ فٞبو ظا یطیٌّٛخ ،یّٔ یبٞ ٝیبٔطؾ ؼفح ،تؿیظ بخ زبهتلا ٝث هٕو ٚ سیِٛت ٝذطچ ٝث زاٛٔ تكٌظبث سٞاٛذ ٝقٔ
سق . یوادردق ي رکشت تجؾ ٝث ُثبث یىقعپ ّْٛف ٜبٍك٘از یتقاسٟث ت٘ٚبقٔ ظا ّٝیؾٛٙیسث زٛق یٔ ی٘ازضسل ٝٔب٘طث یاطخا تٟخ ـثبٙٔ ٖزاز ضاطل ضبیتذا ضز عفاىم داضت ٌٝ٘ٛ چیٞ ِٝبمٔ ٗیا ضز ٝو س٘ضاز یٔ ْلافا ِٝبمٔ ٗیا ٖبٌسٙؿیٛ٘
.زضاس٘ زٛخٚ یقفبٙٔ زبضت References
1-Cheyne I. The definition of waste in EC Law. Journal of Environmental Law. 2002:61-73.
[Persian]
2-Abdoli A, Shirazi A, Omidvar, Babak, Fard S. Investigation of municipal waste production in 22 districts of Tehran with a waste reduction approach during the years 2014-2015. Dawn of Health.
2015;14 (2): 23-33.[Persian]
3-Center for Urban and rural planning Studies. Synthesis of technical and economic explanatory studies of recycling in the form of 10 urban areas of the country, Vice Chancellor for Research, Department of Environment2016;1-4 . [Persian]
4- Ebrahimi A, Beidakhti M, Kalantari H. Assess the current situation, problems and strategies to improve the separation of waste from the source from the perspective of citizens in urban areas.
The1stinternational and 6th National Congress on Waste Management 2-3 May Mashhad 2017(4)19;36-219 Mashhad.[Persian]
5-Shahkuhi Akh, Khoshfar Gh, Negari A. Survey of citizens participation in household waste management identified: Mashhad. Geography and urban planning - regional.2016 (15):232-15.
[Persian]
6-Navabakhsh M, Naeimi M. Explaining the social factors affecting citizen participation in the separation and collection of household waste (Case study of District 13 of Tehran Municipality).
Urban Studies.2013;1(1):19-52.[Persian]