A Comparative-Analytical Study of Change of Venue (Ihalah) in Positive Law and Islamic Law
Mostafa Daneshpazhouh
Associate Professor, Department of Law, Institution of Islamic Sciences, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran
(Received: February 21, 2021; Accepted: July 18, 2021)
Abstract
In some cases of international private law, the judge should hear them based on foreign legal system, but sometimes the system does not consider its law to be competent to government in the subject of that dispute, and refers to another law, which it raises the issue of change of venue. The books and papers discussing the change of venue have answered the above-mentioned question often by describing legal materials related to the change of venue and perhaps by quoting and criticizing the different views on accepting or rejecting the change of venue in the area of positive law. However, there is also the question of whether the issue of the change of venue is raised in Islamic jurisprudence and law. Assuming that is the case, whether it has been accepted or rejected absolutely or relatively. The literature review shows that no Persian and Arabic books and papers have answered this question yet. Therefore, it becomes clear that dealing with this subject is important and necessary. This article analyzed logically the change of venue (the quality and origin of the jurisdiction of foreign law) in customary law, and compared it with Islamic jurisprudence and law in order to respond to that question. Finally, the article concluded that in Islamic jurisprudence and law, if the implementation of foreign (non-Islamic) law is not relevant, the change of venue is acceptable, and if it is relevant, it is not acceptable.
Keywords: Conflict of Rules, Rules of Conflict Resolution, Negative Conflict of the Rules of Conflict Resolution, Change of Venue (Ihalah), Obligation Rule
Corresponding Author, Email: [email protected]
Jurisprudential Researches https:// journals.ut.ac.ir/
Vol. 18, No. 2, Summer 2022 Print ISSN: 2423-6942
Manuscript Type: Research Article Online ISSN: 2423-6934
DOI: 10.22059/jorr.2021.319469.1009039
ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا یقیبطت و یلیلحت ۀعلاطم
د یفطصم شنا
*هوژپ
شناد ی را ملاسا مولع هدکشهوژپ قوقح هورگ ی
هاگشناد و هزوح هاگشهوژپ
( :تفایرد خیرات 59
/ 12 / 1911 :شریذپ خیرات ؛ 20
/ 50 / 1055 )
هدیكچ
هراپ رد ا ی واعد زا ی ب قوقح هب طوبرم ی
ن الللا صوصخ ی
، ضاق ی اب ی د س ساسارب ی متس قوقح ی جراخ ی سر ی گد ی اما ،دنک
س هاگ ی متس جراخ ی بزم ارب ار دوخ نوناق ،رو ی
لن حلاص اوعد نآ عوضوم رب تموکح ی
دناد د نونابق هبب و ی
ربگ ی عابجرا
م ی دهد لئسم و ۀ
« هلاحا » دپ ار ی د م ی دروآ . اتک اه هلاقم و اه یی هداد رارق بحب دروم ار هلاحا هک ب ،دنا
ی رتش داوبم حربش اب
نوناق ی حا و ،هلاحا هب طوبرم ی
ًانا د دقن و اقن اب ی
هاگد اه ی م ذبپ صوصخ رد فلتخ ی
شر بی ا ابضف رد هبلاحا در ی
قوبقح
هتفگ خساپ روکذم شسرپ هب ،هعوضوم ا اما ،دنا
ی ن آ هک دراد دوجو مه شسرپ یا
و هقف رد قوبقح ملابسا ی لئبسم ۀ هبلاحا
آ ،ندوب حرطم ضرف اب و هدش حرطم یا
هب قلطم تروص یا
بسن ی ذپ ی هتفر ی ا ؟تبسا هدش در ابب
ا هبب هبجوت ی هبکن بسررب ی
پی ش ین ۀ م م ناشن عوضو ی
دهد باتک و هلاقم هک ی
سراف نابز هب ی
برع و ی ا رد ی ن لها و ترورض ،درادن دوجو صوصخ بی
ت
ا هب نتخادرپ ی
ن م راکشآ ،بحب ی
دوش . ای ن ارب شلات رد لاقم ی
رد ی تفا حص خساپ ی ح ا بی ن لحت ابب ،شبسرپ بی
ا بقطنم ی
ک( هلاحا ی ف ی ت حلاص أشنم و ی
ت جراخ نوناق ی بفرع قوقح رد ) ی
طت و هبضرع و ب
بی ق ملابسا قوبقح و هبقف ابب نآ ی
، رد
اهن ی
،ت ا هب ی ن د ی هاگد صفت یل ی م ی دسر ملاسا قوقح و هقف رد هک ی
، ارجا رگا ی جراخ نوناق ی غ(
ی ملابسار ی م ) عوبضو ی ت
ذپ هلاحا ،دشاب هتشادن ی
نتفر ی عوضوم رگا و تسا ی
ت ذپ ،دشاب هتشاد ی
نتفر ی دوب دهاوخن .
یدیلک ناگژاو
ناوق ضراعت ،هلاحا ی
،ن ضراعت فنم ی دعاق ،ضراعت اح دعاوق ،ضراعت اح دعاوق ۀ
مازلا .
:لوئسم هدنسیون * Email: [email protected]
شهوژپ ۀرود ،یهقف یاه 11
ۀرالش ، 2 ناتسبات ، 1051
حفص تا 660 - 691 )یشهوژپ هلاقم(
1 . همدقم
رد هراپ ا قوقح هب طوبرم یواعد زا ی بب
ی ن ابلللا نونابق سابسارب دبیاب یبضاق ،یبصوصخ
ربب تبموکح یاربب ار دوبخ نونابق ،روببزم یجرابخ نونابق هاگ اما ،دنک یگدیسر یجراخ یلن حلاص اوعد نآ عوضوم وناق( یرگید نوناق هب و دهد
،)بلاث تلود نوناق ای هاگداد رقم ن
هلاحا م ی دهد رد . ای اجن هجاوم شسرپ نیا اب یضاق م
ی دوش یب دیاب ایآ هک ۀبلاحا هبب یابنتعا
،هبلاحا شریذپ اب ای و دهد رارق یگدیسر یانبم ار روشک ناله نوناق ،روکذم یجراخ نوناق گدیسر بلاث تلود ای هاگداد رقم تلود نوناق ساسارب ،دروم سح نیناوبق رد مبه ؟دنک ی
خساپ ،قوقح نادنلشناد تایرظن رد مه و اهروشک هدبش هداد شبسرپ نبیا هب یتوافتم یاه
لابقم نیا یلصا عوضوم .تسین لاقم نیا عوضوم ،همدقم اب زا زج ،اهنآ یسررب هک تسا هقف رد ایآ هک تسا نآ قوقح و
ایآ ،ندوب حرطم ضرف اب و هدش حرطم هلاحا ۀلئسم یملاسا
هب تروص ؟تسا هدش در ای هتفریذپ یبسن ای قلطم
2 قیقحت ۀنیشیپ .
اتک هلاقم و اه رارق بحب دروم ار هلاحا هک ییاه
هداد دنا طوبرم ینوناق داوم حرش هب رتشیب ،
هلاحا هب هتخادرپ اقن هب مه یخرب و دقن و
هاگدید فلتخم یاه صوصخ رد
در ابی شریذبپ
هجوت هلاحا هدرک
دنا ات اما ، اجنآ رد ،دراد علاطا روطس نیا مقار هک به
ی چ بی ک هبلاقم زا ابه و
اتک اه اتک زین و یبرع و یسراف یقوقح ی هبقف رظنم زا هلاحا یسررب زا یرثا ،یهقف یاه
هدهاشم یملاسا قوقح و لن
ی دوش ، ناله هنوگ ،هبلاحا ۀراببرد هبلاقم نبیا ییابنبم ابیلحت هک
تسد مک هب ،تبسا هدمآ هلاقم نیا رد هک یتروص .تبسین هدهابشم ابباق یربگید یابج رد
ازا ی ن ور هب ،دشابن مه اصم ،ییاهن جاتنتسا رد هدنسیون رگا ، ندوشگ ایلد
رد ی هچ ا دبیدج ی
شهوژپ زا ،دوب دهاوخ اثم ،یقیبطت یاه
نا للهاءاش .
3 هلاحا فیرعت . یم ار هلاحا یحیضوت و یفیصوت فیرعت کی رد :درک فیرعت نینچ ناوت
« اح ۀدعاق هاگ ره
حلابص یجرابخ یقوقح متسیس هب و هتسنادن حلاص ار دوخ یدام نوناق هاگداد رقم ضراعت
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 343
ار دوبخ یدابم نونابق مه یجراخ یقوقح متسیس ضراعت اح ۀدعاق ًلاباقتم و دهد عاجرا تیحلابص ار نآ هبک )ببلاث تبلود ابی هابگداد ربقم( یربگید نوناق هب و هتسنادن حلاص راد
یم نیا هب ،دهد عاجرا ،دسانش ،ریخا عاجرا
« هلاحا » دنیوگ .»
نیدب یابپ هلاحا ۀدیدپ رد یترت
هب و روشک هس :تسا نایم رد یقوقح متسیس هس یاپ ،رتهب ترابع
1 عاجرا . ناله هک ،هدنهد
« هاگداد رقم »
؛تسا 2 عاجرا . ای هدش
« عوجرم هیلا
» هلاحا ،لاح نیع رد هک ، ؛تبسا زین هدننک
9 .
هلاحا ای هدش
« لاحم هیلع
» ی هک ، .بلاث ای تسا هاگداد رقم ناله ا
نشور رت رد هبک تبسا هبلاحا شیادبیپ طیارش و هنیمز نییبت ورگ رد هلاحا موهفم ندش
نآ هب دعب ّرالش م
ی زادرپ ی م .
4 نآ شیادیپ طیارش و هلاحا ۀنیمز .
4 . 1 . هنیمز یصوصخ یوعد رب مکاح حلاص نوناق هک ،روشک ره ضراعت اح دعاوق بی
ن بللللا نیبعم ار ی
م ی دننک تیحلابص ار دوبخ یدابم نیناوق هاگ ، یبم ملابعا راد
ار یجرابخ نونابق هابگ و دبننک
تیحلاص یم راد
ربب یلکبشم )هاگداد رقم یدام نیناوق تیحلاص( تسخن تروص رد .دنسانش
نبیا )یجرابخ نوناق تیحلاص( ریخا تروص رد اما .درادن دوجو یلخاد نوناق یارجا هار رس فلاتخا رظن آ هک دراد دوجو تبسا ابهنآ یدابم نیناوق ًافرص ،حلاص یجراخ نوناق زا دوصقم ای
یجراخ قوقح ماظن هعولجم دوصقم ای تفرگ دهاوخ رارق یوهام یگدیسر یانبم هک
− مبعا
یدام دعاوق و ضراعت اح دعاوق زا
− ًافربص ،یجرابخ حلابص نونابق زا دوبصقم رگا ؟تسا
یهاوخن هجاوم هلاحا ۀدیدپ اب ،دشاب اهنآ یدام نیناوق ابح ۀدبعاق هب دانتسا اب یضاق اریز ،دش م
هبب نآ سابسارب و هبتفرگ ار یجرابخ قوبقح متبسیس یدام دعاوق غارس ،هاگداد رقم ضراعت مابظن هبعولجم ،یجرابخ حلابص نونابق زا دوبصقم رگا اما .تخادرپ دهاوخ یوهام یگدیسر قوقح ماظن اریز ،میوش هجاوم هلاحا ۀدیدپ اب تسا نکلم ،دشاب یجراخ یقوقح هبک یجراخ
نآ تیحلاص هب
سو یل هاگداد رقم ضراعت اح دعاوق ۀ ملاعا
هدش :تسین جراخ لاح ود زا
یبم حلابص ار دوخ یدام نیناوق ،زین یجراخ یقوقح ماظن ضراعت اح دعاوق )فلا رد ،دبناد
متسیس قفاوت اب تروص نیا نیبجوز یاوبعد رد لاثم یارب .دوب میهاوخ هجاوم ضراعت اح یاه
میقم یوسنارف ،ناریا
دانتسا هب و هابگداد ربقم متبسیس( یقوبقح مابظن ود ره ضراعت اح دعاوق
یلاکبشا چیبه نودبب یبضاق و تبسا حلابص )هبسنارف( یجرابخ یدام نیناوق )یجراخ متسیس .)روشک ود ضراعت اح دعاوق قفاوت( درک دهاوخ مادقا یهام یگدیسر هب نآ ساسارب
یدام نیناوق ،یجراخ ماظن ضراعت اح دعاوق ) روبشک نونابق و دنادن حلاص ار دوخ
تیحلاص ار یرگید متبسیس یبفنم ضرابعت ۀدبیدپ ابب ،تلاح نیا رد .دنادب راد
ابح یابه
ضراعت
− یم هدیمان هلاحا هک
−دوش نیبجوز یاوبعد رد لابثم یاربب .دبش میهاوخ هجاوم
ۀدام ،کیژلب ای کرالناد ،ناریا میقم یسیلگنا 0
،ناربیا یندبم نوناق هبب
ناوبنع بح ۀدبعاق ا
حلابص ار )سیبلگنا( یجرابخ نونابق یبنعی ،نیجوز یلم نوناق ،)ناریا( هاگداد رقم ضراعت یم نونابق دروبم سحرب ینعی ،نیجوز هاگتماقا نوناق ،سیلگنا ضراعت اح ۀدعاق اما ،دناد
یم حلاص ار کیژلب ای ،کرالناد ،ناریا یم هجاوم شسرپ نیا اب یضاق اجنیا رد .دناد
هبک دوش
اسارب هرخلأاب س
مادک ی ک .دنک مکح دیاب نیناوق زا
4 . 2 . شیادیپ طیارش
ساسارب هچنآ نشور ،تشذگ م
ی دوش دیدپ هلاحا یتروص رد م
ی آی د هک ارش ی ط دوبجو ریز
:دشاب هتشاد 1 تیحلابص ار یجراخ نوناق ،هاگداد رقم ضراعت اح هدعاق . نآ هبب و دبنک ملابعا راد
؛دهد عاجرا 2 عوجرم یجراخ نوناق زا دوصقم . ماظن ۀعولجم هکلب ،هدوبن یدام نیناوق طقف ،مه هیلا
یجراخ یقوقح
− یدام دعاوق و ضراعت اح دعاوق زا معا
−
؛دشاب
9 عوجرم( یجراخ یقوقح ماظن ضراعت اح ۀدعاق . حلاص ار دوخ یدام نوناق ،زین )هیلا
[ هاگداد رقم( یرگید روشک نوناق و هتسنادن
ًلاثم [ ببلاث روشک ای ]ناریا ًلاثبم
د ابی کرابلنا
؛دهد عاجرا نآ هب و دنادب رادتیحلاص ار )]کیژلب 0 یجراخ ضراعت اح ۀدعاق ،هاگداد رقم یقوقح ماظن هاگن زا . هن
اهنت هتبشاد تیحلابص
دوخ یدام نوناق تیحلاص تبسن هک دشاب رظنراهظا
ار یربگید نونابق دبناوتب هبکلب ،دبنک
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی لاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا
م 342
هب ناونع
؛دنک نیعم حلاص نوناق 0 هاگداد رقم یضاق . .دنک ارجا ار یجراخ ضراعت اح ۀدعاق روتسد هک دشاب فظوم مه
5 هلاحا عاونا . عوجرم( یجراخ یقوقح ماظن ضراعت اح ۀدعاق رگا حلابص ار هابگداد ربقم روشک نوناق ،)هیلا
ناربیا نونابق هبب هبلاحا دبننام( دبنمان کی ۀجرد هلاحا ار هلاحا نیا ،دهد عاجرا نآ هب و دنادب لگنا نیجوز هب تبسن تیحلاص ار یثلاث روشک نوناق رگا اما ،)ناریا میقم یسی
هبب و هتبسناد راد
یم ود هجرد ۀلاحا ار نآ ،دهد عاجرا نآ تببسن کبیژلب ای کرالناد نوناق هب هلاحا دننام( دنمان
،یساللا( )کیژلب ای کرالناد میقم یسیلگنا نیجوز هب 1961
: 15 ،یقوجلس ؛ 1916
: 110 .)
گن کی زا ود هجرد ۀلاحا :تسا مسق ود دوخ ها
لاحم( بلاث روشک ضراعت اح ۀدعاق رگا )فلا و هتبسناد حلابص ار دوبخ نونابق ،)هیلع
عوجرم روشک عاجرا عابجرا هلسلس هب و دریذپب ار نیتسخن هیلا
هبلاحا ار نآ ،دبهد نابیاپ ابه
یم هداس ،یودف( دنمان 1915
: 295
؛)
لاحم( بلاث روشک ضراعت اح ۀدعاق رگا اما ) )هیلع
و دبنادن حلابص ار دوبخ نونابق
عوجرم روشک( یرگید یجراخ نوناق تیحلابص ار )بلاث روشک ای هاگداد رقم روشک ،هیلا
راد
لابحم روشک تقیقح رد ینعی ،دهد عاجرا نآ هب و دنادب عوبجرم روبشک عابجرا ،هبیلع
هبیلا
عاجرا هجیتن رد ات دریذپن ار )سیلگنا(
و هتفاین نایاپ اه هب
تروص لست ای رود ،دببای همادا اس
هرفرف و هدیچیپ ۀلاحا ار نآ ،ییافص( دنمان یا
1900 : 125 .)
ظابحل هبب مه ،هلاحا ۀدیدپ و ضراعت اح دعاوق یفنم ضراعت اب دروخرب یگنوگچ رد هعوضوم نیناوق و یللع تلود
ابه و یربظن ظابحل هبب مبه و د
بی هاگد ،قوبقح نادنلبشناد
فلاتخا رظن دنب رد .دراد دوجو 9
ا هب تسخن ، هلاح
قوقح رد هرابشا اهروبشک ریاس و ناریا
م ی دوش دنب رد و 0
نییبت هلاحا ۀرابرد قوقح نادنلشناد هاگدید م
ی دوش .
6 اهروشک ریاس و ناریا قوقح رد هلاحا .
تلود یخرب ،اه
هب ماع روط ه
ی چ ی ک یخرب و هتفریذپن ار نآ عاونا زا سکعرب
هب روط ره ،ماع
د هجرد و لوا هجرد( نآ عون ود ار )مو
ذپ ی هتفر دنا مه یخرب و هب
روط هبب تببسن ابی قبلطم
هراپ ا هدربک در ار مود هبجرد ۀبلاحا و هتفریذپ ار لوا هجرد ۀلاحا طقف ،تاعوضوم زا ی دبنا
،للهادبع نیدلازع(
1116 :م 165 ،یلوتم ؛ 1901 : 122 ،هشاکع ؛ 2550
:م 256 - 259 ،یقوجلس ؛
1916 : 121 - 121 .)
هک یحرش هب ،زین ناریا قوقح و هتفریذپ ار لوا هجرد ۀلاحا ،هدییارگ ایصفت هب ،دمآ دهاوخ
:اریز ،تسا هدرک در ار مود هجرد هلاحا ۀدام دانتسا هب 109
یم هک یندم نوناق :دیوگ
« نوناق رگا هجراخ
ا ۀدابم قباطم دیاب هک ی 0
نوناق نیا لوا دلج و
یا ب هداد هبلاحا یرگید نوناق هب ،ددرگ تیاعر قوف داوم قبط رب ،دبشا
رگم ،تسین هلاحا نیا تیاعر هب فلکم هلکحم ای
هکن دبشاب هدبش ناربیا نونابق هبب هلاحا
» ،
یم :تفگ ناوت
ًلاوا ، راذگنوناق هداد عابجرا یجرابخ قوبقح ماظن هعولجم هب ناریا
رد و ۀبنیمز هبجیتن
؛تسا هدروآ مهارف ار هلاحا ندش حرطم ناث یًا ار لوا هجرد ۀلاحا تیعضو ، هب
نشور اس نیعم ی هبب فبلکم ار یبناریا یبضاق و هتخ
؛تسا هدرک ناریا یدام نیناوق یارجا هجیتن رد و نآ شریذپ
ًاثلاث مود هجرد ۀلاحا هب تبسن ، هب
نشور ود زا ار یندبم نونابق ناحراش و هتفگن نخس ی
فلاتخا هب بیح هتخادنارد
و ،مود هبجرد ۀبلاحا در ابی شریذبپ اصا بیح زا یکی ؛تسا
اص نوناق تهج زا رگید .مود هجرد ۀلاحا شریذپ مدع تروص رد اوعد رب مکاح حل
،)مود ۀبلاحا در ای شریذپ( لوا بیح زا به
ی چ بی ک زا نانادبقوقح یبناریا
هبب تحاربص زا
،حیربص هب کیدزن ای حیرص یترابع اب یخرب هکلب ،تسا هتفگن نخس مود هجرد ۀلاحا شریذپ یبم دودرم ار مود هج رد هلاحا ،یندبم( دبنناد
1901 : 201
؛ ،یبساللا 1961
: 155 ،یقوجلبس ؛
1916 : 126 ،یودف ؛ 1915 : 101 ،فیظن ؛ 1911 : 152 ،یرمابع ؛ 1962
: 191 ربگید یبخرب و )
هب روط هبلاحا در ابی شریذپ رد ار یضاق ،هدیچیپ ۀلاحا و هداس ۀلاحا نیب ایصفت نودب و قلطم
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 343
یم ریخم ،ییافص( دنناد 1900
: 116 عفرا ؛ ،این 1906 : 122 خیش ؛ ،یملاسلاا 1910
: 209 و 200 و )
ۀبلاحا شریذبپ مدع ای شریذپ رد ار یضاق ،مود هجرد ۀلاحا عون ود نیب ایصفت اب مه یضعب یم ریخم هداس یم عونلم ار هدیچیپ ۀلاحا شریذپ اما ،دنناد
،یلوبتم( دنرلبش 1901
: 125 و 121 )
رد و یم توکسم و الجم ار نآ مکح یخرب مه تیاهن .دنناد
حلاص نوناق( مود بیح زا ،زین )مود هجرد ۀلاحا شریذپ مدع تروص رد اوعد رب مکاح
هب نیبب ،نوناق تیفافش و تحارص مدع ایلد نانادبقوقح
یبناریا فلاتبخا ربظن :دراد دوبجو
یهورگ - نییبت و ایلدت اب دنچره توابفتم ییابه
- حلابص ار )ناربیا( هابگداد ربقم نونابق
یببم ،یریببصن( دببنناد 1902
: 110 و 116 عببفرا ؛ ،اببین 1906 : 129 اببب زببین رببگید یببهورگ و )
للادتسا عوجرم یجراخ نوناق ،فلتخم ییاه یبم ملابعا حلاص ار هیلا
،ییافبص( دبننک 1900
:
121 ،یقوجلببس ؛ 1916
: 120 ،یببساللا ؛ 1961
: 151 ،یلوببتم ؛ 1901
: 122 و 129 ،یخیاببشم ؛
1916 : 66 شناد : ،هوژپ 1911 : 100 - 190 و )
ًاضعب ترابع نیا لک زا
ی س ی نو قوبقح یتروشم
ندم یرتسگداد ترازو یقوقح ۀرادا ی بسلاک رد
ۀدبنورپ ۀ 10
/ 1 خروبم 10 / 0 / 1900 زبین ار
هب ناونع یم اقن دییأت :دننک
« هبب تببسن نایناریا هیصخش لاوحا هب طوبرم نیناوق لولش مدع
قوقح ملسم لوصا زا یکی ،نایجراخ بی
ن الللا یجرابخ نیناوبق رد هبک تسا ام یصوصخ
تسا هدش یقلت ربتعم زین »
اشم(
،یخی 1916 : 66 .)
7 قوقح نادنمشناد هاگدید زا هلاحا .
،زین قوقح نادنلشناد د
ی هاگد اه هئارا ریز حرش هب یتوافتم ی هدرک
دنا :
1 . هلاحا شریذپ مدع هاگدید هب
روط ؛قلطم
2 . هلاحا شریذپ هاگدید هب
روط ؛قلطم
9 .
؛یلیصفت و طورشم شریذپ هاگدید 0 . یناهج دحاو تاررقم عضو داهنشیپ هاگدید نیب تادهاعم داقعنا قیرط زا
.یللللا
هب ،لاجم قیض ایلد
ًافرص هرابشا ،تبسا هبجوت دروبم رتبشیب هبک ،تسخن هاگدید ود هب
یم :مینک
7 . 1 . هلاحا شریذپ مدع هاگدید هب
روط قلطم
هب نادنلشناد یخرب لاد
یل هلاحا شریذپ اب دنچ ی فلاخم
دنا کبی زا هبک ایلد نادب هللجزا ،
لاص نوناق نییعت وس اقتبسم تبیلکاح ابصا ابب ،یجرابخ ضرابعت اح هدعاق ساسا رب ح
تلود یبم ابسلست و رود یعوبن دابجیا ببس ربگید یوبس زا و تبسا راگزاسان اه دوبش
،یقوجلس(
1916 : 111 و 125 ،یساللا ؛ 1961
: 19 و 10 ،ییافص ؛ 1900
: 121 - 10 ،یرماع ؛
1962 : 191 ،یببمرکم ؛ 1900
: 90 و 96 ،یوادببهلا ؛ 1100
:م 00 دببلازع ؛ ،للهادبببع نی 1116
:م
102 ،یخیاشم ؛ 1916
: 01 - 00 خیش( هلاحا ینیشناج ۀیرظن .) ،یملابسلاا
1910 : 291 و 292 )
خیببش( یقوببقح یتیعباببت یببب هببیرظن و ،یملاببسلاا
1910 : 292 - 299 ،یببساللا ؛ 1961
: 16 ؛
،یقوجلس 1916
: 129 یم رارق هتسد نیا رد ،) هورگ ود هب دوخ ،هاگدید نیا نارادفرط .دنریگ
عرف یم میسقت ی :دنوش
نبیا رب یجراخ ضراعت اح دعاوق و یدام دعاوق کیکفت اب :لوا هورگ قع
بی هد دبنا هبک
ار یضاق ،هاگداد رقم ضراعت اح ۀدعاق قتسم
ی
ًال یبم عابجرا یجرابخ یدام نوناق هب ،دبهد
دبعاوق یبفنم ضراعت شیادیپ و یجراخ ضراعت اح ۀدعاق هب هعجارم یارب ییاج نیاربانب ود ضراعت اح یقاب هلاحا ۀدیدپ و روشک
لن ی دنام یدابم نونابق دبیاب هابگداد رقم یضاق و
عوجرم ،ار هیلا ب ی انتعا ،یبساللا( دروآرد اربجا هبب نآ ضرابعت ابح ۀدبعاق هبب 1961
: 19 ؛
،هظیفح 2552 :م 120 ،یناتبسبلا ؛ 2550
:م 160 - 160 ،عیدبب یمابس ؛ 2551
:م 151 ،حودبلم ؛
1109 :م 961 ،حودلم ؛ 2550
:م 61 .)
رگ یبم فبظوم ار یبضاق و دنتبسین قفاوم روکذم کیکفت اب هچرگا :مود هو هبک دبنناد
ار یجرابخ ضرابعت ابح ۀدعاق مکح ،دنک هعجارم یجراخ ضراعت اح ۀدعاق هب تسخن عوجرم یدام نوناق هب تبسن ،تیحلاص مدع ای تیحلاص ملاعا ۀدودحم رد طقف هیلا
- هن و
نآ زا شیب -
یم دعاق رگا نیاربانب .دنریذپ حلابص ار دوخ یدام نوناق ،یجراخ ضراعت اح ۀ
ار نوناق نیله ،تسناد مزلا
ارجلاا یم نونابق هبب و تسنادن حلاص ار دوخ نوناق رگا و دنناد
حلابصان ار روبشک نآ یدام نوناق و هتفریذپ ار مکح نیا یبلس ۀبنج طقف ،دهد عاجرا یثلاث ناق و هتفریذپن ار نآ یباجیا ۀبنج اما ،تسناد دنهاوخ و تبسناد دبنهاوخن حلاص ار بلاث نو
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 343
هب اج اربجا دروبم هب ار هاگتماقا یدام نوناق ای هاگداد رقم یدام نوناق ،روکذم یدام نوناق ی
،ییافص( تشاذگ دنهاوخ 1900
: 11 - 10 ، 111 ، 110 ، 111 ؛ بش ی خ ملابسلاا ،ی 1910 : 299 -
291 ،یقوجلس ؛ 1916
: 129 ،یساللا ؛ 1961
: 16 .)
7 . 2 . لاحا شریذپ هاگدید ه
هب روط قلطم
اما
ًلاباقتم زا یناوارف علج نانادقوقح
ضرابعت ابح دبعاوق و یدام نیناوق نیب کیکفت هک ،
یلن یقطنم ار یجراخ ،یوادهلا( دنناد
1100 : 09 ،للهادببع نیدلازع ؛ 1116
:م 101 ،ییافبص ؛
1900 : 11 - 10 ،هظیفح ؛ 2552
:م 129 :نیشیپ ،یناتسبلا ؛ 160
- 169 ،حودبلم ؛ 1109
:م 961 ؛
دلم ،حو 2550 :م 65 خساپ اب ،) هب هک ییاه
لاد ی ا نیفلاخم هداد دنا نودب ، ه ی چ هنوگ و یطربش
هب روط هلاحا شریذپ اب قلطم هب
روط ای یلک هب روط یببسن قبفاوم دبنا ا و بی ن هبب ار شریذبپ
یم هیجوت و نییبت یفلتخم یاهویش ،یبلم نونابق یراصحنا تیحلاص هیرظن :هللج زا ،دننک
لاحا یتباین هیرظن یگنهاله هیرظن ،اماک ای فعاضم هلاحا هیرظن ،ه
بی ن للللا هبیرظن ،هبلاحا ی
،یلخاد یروئت ،) ستکم( هظوفحم قح یروئت ،یجراخ هاگداد یروئت ،هلاحا هنابلط تعفنم ( ...و اباقتم طاقسا یروئت ،اماک هلاحا یروئت ،یتلسق هلاحا یروئت بش
ی خ ملابسلاا ،ی 1910 :
221 - 291 ،یقوجلببس ؛ 1916
: 120 ، 190 - 111 ،یببساللا ؛ 1961
: 11 - 10 ،یببمرکم ؛ 1900
:
96 - 95 خیش ؛ ،یملاسلاا 1910
: 11 ،هبظیفح ؛ 2552
:م 121 - 159 ،یخیابشم ؛ 1916
: 09 - 02
، 06 ،یوادهلا ؛ 1100
: 09 ،للهادبع نیدلازع ؛ 1116
:م 101 ،ییافص ؛ 1900
: 11 - 10 ،یناتسبلا ؛
2550 : 160 - 169 ،حودببلم ؛ 1109
:م 961 حودببلم ؛ 2550
:م 65 چره ،) نببیا رتببشیب دببن
هب قفوم دوصقم هب اماک یبایتسد رد تاهیجوت یلن رظن
رد هله ،هاگدید نیا نارادفرط .دنسر
لوا هجرد ۀلاحا طرش نودب و قلطم شریذپ قافتا
رظن ،مود هبجرد ۀلاحا دروم رد اما ،دنراد
یم میسقت هورگ ود هب یم ار نآ یهورگ ،دنوش
دنریذپ نوناق و حلابص ار بلاث روشک یدام و
مزلا ارجلاا یم ار نآ رگید یهورگ و دنناد لن
ی ذپ ی دنر هب و ابنب ،بلاث روشک یدام نوناق یاج
عوجرم یجراخ یدام نوناق ای ،ریسافت فلاتخا هب و حلابص ار هابگداد رقم یدام نوناق ای هیلا
مزلا ارجلاا یم شناد( دنرلش ،هوژپ
1911 : 100 - 190 .)
7 . 3 . یلیصفت و طورشم شریذپ هاگدید
م مه رت ی ن ایصفت هاگدید یم نایارگ
:دیوگ
« عوجرم یجراخ نوناق رگا اب ار طابترا نیرتشیب هیلا
یجراخ نوناق هب عوجر تروص نیا رد ،دشاب هتشاد هدنورپ و اوعد
ًافرص یدام نوناق اماش
روشک نآ یوهام و تسا
اثم(
اهدادرارق ») ،یخیاشم(
1916 : 26 ،هبشاکع و 2550
:م 206 -
201 ( ) 26 : 06 ؛ 11 : 201 - 206 یقاب هلاحا یارب ییاج هجیتن رد و ) لن
ی دنام نیبنچ رگا اما .
و دشابن
« هبب یجرابخ نونابق هک دشاب نیا هاگداد رقم ضراعت اح دعاوق فده تبلع
ای هبکن
تساوخرد یاراد نونابق ابک هبب دبیاب تروبص نبیا رد...،ددربگ لالعا تسا یدیدج یاه
ددرگ عوجر نآ ضراعت اح دعاوق هللج زا یجراخ )هیبصخش لاوبحا ابثم(
» ،یخیابشم(
1916 : 26 ،هشاکع و 2550
:م 206 - 201 ) ناله(
ابج ببس تبسا نبکلم هبجیتن رد هبک )
.دوش هلاحا شیادیپ نآ و تسا لاقم نیا یروحم و یلصا شسرپ هب نتخادرپ تبون ،کنیا ای
هکن هبقف رد ایآ
ادبنا و دبح هبچ ات ندوب حرطم ضرف اب و ؟تسا حرطم هلاحا یملاسا قوقح و هز
عنابم یا
یم )یملاساریغ( یجراخ نوناق یارجا هک تسا نآ یضتقم شسرپ نیا خساپ تفایرد ؟دوش
هشیر ،هلاحا زا یقطنم ایلحت کی رد نآ زا شیپ فلاتبخا یربظن یابه
تبسج ،ابه و
و وبج
.دوش تفایرد
8 )یجراخ نوناق تیحلاص أشنم و تیفیک( هلاحا یقطنم لیلحت . تن و
ی ج ۀ نآ
هب هچرگا رت لالجا ضرابعت ابح ۀدعاق ،یجراخ نوناق تیحلاص أشنم هک درادن دوجو یدید
رد ،تسا هداد عاجرا یجراخ نوناق نآ هب هک تسا یهاگداد رقم ای
اجن و طبتربم شبسرپ دنچ
،اهنآ خساپ تفای رد نودب هک دراد دوجو یناکلپ لن
ی ناوت ار هلاحا ۀلئسم هب
بوخ :درک حرط ی
ًلاوا رقم ضراعت اح دعاوق ایآ ، اد
هاگد ،
ًافرص یبم عاجرا یجراخ یدام نیناوق هب دبنهد
یدابم نیناوق زا معا ،یجراخ قوقح ماظن هعولجم هب ای دبعاوق و
وربللق( ؟ضرابعت ابح
؛)یجراخ نوناق تیحلاص ناث یًا ابح ۀدبعاق تردبق و رابتعا ایآ ،یجراخ یقوقح ماظن هعولجم هب عاجرا ضرف اب ،
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 343
،یجراخ ضراعت
ًافرص ای تیحلاص ملاعا هب دوبخ یدابم نیناوبق هب تبسن تیحلاص مدع
عوجرم روشک(
یم هصلاخ )هیلا یم ای دوش
؟دنک ملاعا حلاص مه ار یرگید روشک نوناق دناوت
؛)یجراخ نوناق تیحلاص تردق(
ًاثلاث لوا هبجرد ۀبلاحا هبب ،یجرابخ ضرابعت اح ۀدعاق تیحلاص ایآ ،ریخا ضرف رد ؛
یم دودحم ش زین ار مود هجرد ۀلاحا ای ؟دوش
یم اما ؟دوش
خساپ فلاتخا هاگدبید فلاتبخا رد یدایز دودح ات ،روکذم شسرپ هس هب اه
ۀراببرد ابه
یم هراشا نادب ترورض ردق هب هک ،دراد هشیر یجراخ نوناق تیحلاص أشنم و تیفیک :دوش
عوجرم یجراخ نوناق تیحلاص هیلا
هب و ی هژ یتیحلابص هبنوگچ ،نآ ضرابعت اح دعاوق
حلاص کی ایآ ؟تسا ؟یبسیسأت و ییابطعا ،یبضراع تیحلاص ای تسا یملاعا و یتاذ تی
هب ترابع د ی رگ
، آی ا نونابق ،یجرابخ یقوبقح ماظن هب عاجرا ماگنه ،هاگداد رقم یقوقح ماظن
هتبسناد یتاذ رابتعا و تردق ،تیحلاص یاراد ار نآ ضراعت اح دعاوق هللج زا و یجراخ تیحلابص نبیا طقف ،دوخ ضراعت اح ۀدعاق عضو اب و تیلبسر هبب ار راببتعا و تردبق ،
ای ؟تسا هدرک ملاعا ار نآ و هتخانش هکنآ
ار نآ ،سکعرب ًابتاذ
و تردبق ،تیحلابص دبقاف
تردق ،تیحلاص نآ هب دوخ و هتسناد رابتعا رابتعا و
؟تسا هدرک اطعا و هدیشخب
ی یملاعا و یتاذ ا
و یراببتعا ربما ،یجرابخ نونابق تیحلاص نتسناد ییاطعا و یضراع
رارق داد رظن عبات ات تسین ی راذگنوناق
هکلب ،دشاب
ًاقطنم هاگدبید عبات رظندروبم
زا ببحب رد
هک ،تسا یجراخ نوناق تیحلاص أشنم راذگنوناق
نآ دبیاب ضراعت اح دعاوق عضو ماگنه
رد ار رد .دریگب رظن ای
اجن یم ای دراد دوجو هاگدید هس .دشاب هتشاد دوجو دناوت
8 . 1 . یملاعا و یتاذ تیحلاص طباور رد ار اصا ،هاگدید کی بی
ن للللا ی هب روط یم رارق یجراخ نوناق تیحلاص رب قلطم .دهد
عوجرم یجراخ نوناق ،هاگدید نیا ساسارب اح ۀدعاق راک و تسا یتاذ تیحلاص یاراد هیلا
هاگداد رقم ضراعت
ًافرص تروص رد هک تسا نیا حلاصان
نونابق ،دوبخ یدام نوناق نتسناد
یجراخ حلاص ییاسانش ار
هن ،دنک یفرعم یضاق هب و هکنآ
ربگا .دبشخبب تیحلابص نآ هبب
،یجراخ نوناق تیحلاص حلاص
ی ت تاذ هجیتن ،دشاب یملاعا و ی شا
هک تسا نآ :
ًلاوا ضرابعت ابح دعاوق هللج زا و یجراخ یقوقح ماظن هعولجم تیحلاص رب اصا ،
؛تسا نآ ناث یًا د ار یتردق ناله یجراخ ضراعت اح ۀدعاق ، هداد نآ هبب یجرابخ یقوبقح مابظن هبک درا
یم هجیتن رد و تسا نوزفا دناوت
ملاعا رب تبثم رظن ،دوبخ یدابم نونابق تیحلاص هب تبسن یفنم ای
یبم حلابص هک ار یرگید روشک نوناق ،دوخ یدام نوناق نتسناد حلاصان تروص رد و نیبیعت ،دبناد
ا( دشاب هاگداد رقم روشک ،رگید روشک نآ هچ ،دنک یفرعم هبجرد ۀبلاح
1 ۀبلاحا( ببلاث روبشک ابی )
هجرد 2 ،هاگدید نیا ) رقت
ی
ًاب ار یجرابخ نونابق تیحلاص هک تسا یهاگدید ناله هبب
روبط قبلطم
م ی ذپ ی در خیبش(
،یملابسلاا 1910
: 291 - 221 ،یقوجلبس ؛ 1961
: 190 - 120،111 ،یبساللا ؛ 1961
:
11 - 10 ،یمرکم ؛ 1900
: 96 - 95 خیش ؛ ،یملاسلاا 1910
: 11 یبسلا هبظیفح ؛ ،دادبحلا د
2552 :م 121 -
159 ،یخیاشم ؛ 1916
: 09 - 02 ، 06 ،یوادهلا ؛ 1100
: 09 ،للهادببع نیدلازع ؛ 1116
:م 101 ،ییافبص ؛
1900 : 11 - 10 ،یناتسبلا ؛ 2550
:م 169 - 160 ،حودلم ؛ 1109
:م 961 ،حودلم ؛ 2550
:م 65 .)
8 . 2 . ییاطعا و یضراع تیحلاص
ار اصا هک ،اباقم هاگدید هب
روط حلاص رب قلطم یم رارق یلخاد نوناق تی
و ،دبهد هبب روبط
یم ملاعا حلاص ار یجراخ نوناق صاخ یلیلد هب و ییانثتسا .دنک
عوجرم یجراخ نوناق ،هاگدید نیا ساسارب هیلا
ًاتاذ ابح ۀدعاق نیا و تسا تیحلاص دقاف
یم اطعا تیحلاص نآ هب هک تسا هاگداد رقم ضراعت مبه و تیحلابص ابصا مه سپ ،دنک
لاص ورللق ۀدارا عبات ،تیح
راذگنوناق ربقم یبلخاد ضرابعت اح ۀدعاق رد هک تسا یلخاد
.تسا هتفای مسجت هاگداد رگا سپ
ًافرص ،دشاب هدیشخب تیحلاص یجراخ یدام نوناق هب
ًلاوصا زا بحب هب تبون
یجراخ ضراعت اح ۀدعاق تردق لن
ی دسر نوزفا رگا اما . ضرابعت ابح ۀدبعاق هبب ،نآ ربب
تیحلاص مه یجراخ یبم حربطم تیحلاص تردق ۀلئسم ،دشاب هدرک اطعا
نبیا رد و دوبش
تسا نکلم تروص هب
روط و لوا هبجرد ۀبلاحا شریذبپ( دبشاب هدیبشخب تیحلاص قلطم
ای )مود هجرد ۀلاحا هب
روط ۀبلاحا شریذبپ طقف( دشاب هدرک اطعا تیحلاص ،دیقم و دودحم
.)مود هجرد ۀلاحا شریذپ مدع و لوا هجرد
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 333
تیحلاص رگا هجیتن ،دشاب ییاطعا و یضراع تیحلاص ،یجراخ نوناق
:هک تسا نآ شا
ًلاوا نآ نقیتم ردق هب دیاب و تسا یجراخ نوناق تیحلاص مدع رب اصا ،وس کی زا ، -
اوعد هب طوبرم یدام نوناق تیحلاص ینعی -
ار یجرابخ ضرابعت ابح ۀدعاق و درک هدنسب
یتن هک ،تشادن یراک نآ هب و تسناد تیحلاص دقاف ۀدبیدپ شیادبیپ مدبع ،نخبس نبیا ۀج
؛تسا هلاحا ناث یًا ،رگید یوس زا ، تروصرد
ی هک ضرابعت ابح ۀدبعاق هبب ،یبلخاد ضراعت اح ۀدعاق
هبب ،ییابطعا تیحلابص نبیا هبک تسا نیا رب اصا ،دشاب هدرک اطعا تیحلاص مه یجراخ یم دودحم شدوخ یدام نوناق هب تبسن ،یفنم ای تبثم رظن ملاعا هب تبسن و دوش
و نیبیعت
رگید یروشک نوناق یفرعم هب
ناونع شریذبپ مدبع( تبسا تیحلابص دبقاف ،حلابص نونابق
رگم ،)هلاحا هکنآ
هب ای دنک حیرصت نآ هب یلخاد ضراعت اح ۀدعاق نبیا یرگید یعطق ایلد
؛)هلاحا شریذپ( دوش تباث لطم
ًاثلاث هجیتن رد و حلاص نوناق نییعت هب تبسن یتح تیحلاص یاطعا تروص رد ، شریذپ
ینعی ،نقیتم ردق شریذپ رب اصا ،مه زاب ،هلاحا
ًافرص ربگم ،تسا لوا هجرد ۀلاحا شریذپ
هکنآ .دبنک تبللاد نآ رب یرگید یعطق ایلد ای دوش حیرصت زین مود هجرد ۀلاحا شریذپ هب
،هاگدید نیا رقت
ی
ًاب ار یجراخ نوناق تیحلاص هک تسا یهاگدید ناله هبب
روبط و طوربشم
یم یلیصفت یذپ
،یخیاشم( در 1916
: 06 ،هشاکع ؛ 2550
:م 201 - 206 ).
8 . 3 . تیحلاص هناگود
یلیصفت و
هاگدید ،موس هاگدید هناگود
هک تسا یلیصفت و ه
ی چ ی ک هاگدید ود زا پی
ش هتفگ ار هبب روبط
قلطم لن ی ذپ ی در تیحلاص رب ار اصا هاگ ،دروم سح ،دراد عوضوم زا هک یلیلحت اب هکلب ،
جیتن رد و یجراخ نوناق یم رارق یجراخ نوناق تیحلاص ندوب یتاذ و یملاعا ه
رد و دبهد
یم ار هلاحا هجیتن و یبضراع هبجیتن رد و یبلخاد نونابق تیحلابص رب ار اصا هاگ و دریذپ
یلن ار هلاحا هجیتن رد و دراذگب یجراخ نوناق ندوب ییاطعا .دریذپ
9 یملاسا قوقح و هقف رد هلاحا .
9 . 1 . ثحب حرط
دورو زا شیپ رد
بحب هلئبسم ندوببن یرورض هب هجوت اب هک تسا دیفم هتکن نیا یروآدای ،
،یقوجلس( یفرع قوقح رد هلاحا 1916
ج : 2 : 120 هب هجوت اب و ) فلاتخا
رظن تلود مه ابه
قوقح نادنلشناد مه و رابرد
هب ،هلاحا ۀ یم رظن
:هک دسر
ًلاوا هک درادن یترورض ،
ًالتح ا ۀلئسم یارب یخساپ ،یملاسا هقف رد هلاح
هتشاد دوجو
؛دشاب
ناث یًا مهم و رت هبکلب ،دبشاب هتبشاد دوبجو نآ یاربب یدبحاو خبساپ هک درادن یترورض ،
ناله روط ،یفرع قوقح رد هک فلاتخا
رظن مه هقف رد تسا نکلم ،دراد دوجو فلاتخا
ربظن
.دشاب هتشاد دوجو هلاحا ۀلئسم هک تسا نآ تقیقح رص
ی
ًاح د یناوبنع ابب ای ناونع نیله اب و هبقف رد ،ربگی
نبیا خبساپ تبفایرد یاربب سبپ ،تبسا یهقف نشور ۀنیشیپ دقاف هلئسم نیا و هدشن حرطم :دیاب شسرپ
ًلاوا ار )یملابساریغ( یجرابخ نونابق هبک یملابسا ضرابعت ابح ۀدبعاق یابضتقم ایآ ،
ایآ ،تسیچ ،تسا هدرک ملاعا رادتیحلاص هب
روط ،قلطم
ًافرص حلابص ار یجراخ یدام نوناق
یم ؟دناد یبم ملابعا ،رادتیحلابص ار یجراخ نوناق متسیس عولجم ای ابی ؟دبنک
هبب تروبص
هاگ ،دروم هب هتسب و یلیصفت
ًافرص ار یجرابخ نونابق متبسیس عوبلجم هابگ و یدام نوناق
یم حلاص
؟دناد ناث یًا ، اجنآ یبم عابجرا یجراخ قوقح متسیس عولجم هب هک ملابعا حلابص ار نآ و دبهد
یم یحلاص رابتعا تردق ،دنک ایآ ؟تسا ردقچ یجراخ ضراعت اح ۀدعاق ت
ًافرص یم دبناوت
دوخ یدام نیناوق تیحلاص صوصخ رد رظنراهظا
نوزبفا ای ؟دنک یبم نآ ربب
نونابق دبناوت
مه ار یرگید هب
ناونع ابح ۀدبعاق تیحلاص ایآ ،ریخا ضرف رد و ؟دنک ملاعا حلاص نوناق
یم دودحم لوا هجرد ۀلاحا هب ،یجراخ ضراعت احا ابی ؟دوبش
امابش زبین ار مود هبجرد ۀبل
یم یبملاعا و یبتاذ یتیحلاص ،یجراخ نوناق تیحلاص هک تسا نیا هب هتسباو خساپ ؟دوش
.ییاطعا و یضراع یتیحلاص ای تسا
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 332
یم عیسو یلاجم ،روکذم شسرپ هس خساپ هب نتخادرپ سبپ ،تبسین دوجوم هک ،دهاوخ
یم هدنسب ریز هراشا هب ریزگان :دوش
9 . 2 . ید هعلاطم و لقن هاگد
اه
6 . 2 . 3 . هماع هقف هاگدید
هب یم رظن هبلاحا ۀلئسم حرط یارب ییاج ًلاوصا ،تنس اها هقف رد لاغ ۀیرظن ساسارب دسر
یلن یقاب اریز ،تسا عوضوم یافتنا هب یفتنم هلئسم نیا حلاطصا هب و دنام
پی ش ضرف حربط
؛تسا یجراخ نوناق تیحلاص ،هلاحا ۀلئسم لاحرد
ی هک بلاغ ۀیرظن نیا رد هدبعاق :
هبک یا
،دبهد عابجرا نآ هب ار یملاسا تلود یضاق و هتسناد حلاص ار )یملاساریغ( یجراخ نوناق دراد هفیظو یملاسا تلود یضاق سپ .درادن دوجو
ًافرص یملابسا تعیربش نیناوق ساسارب
،زارد( دنک رداص مکح و هدرک یگدیسر 2550
:ق 210 رد ًافربص ،یجرابخ نونابق رابتعا و )
تسا یدراوم دبشاب هدبمآرد اربجا هبب ناناللبسمریغ دوبخ طسوت و ًلابق یجراخ نوناق هک
نیب ییاسانش =ریرقت ۀدعاق(
ناللبسم یبضاق ابما ،)کرحتم ضراعت و هبستکم قوقح یللللا
،زارد( درادن ار نآ یارجا قح 2550
:ق 210 .)
6 . 2 . 2 . هیماما هقف هاگدید
،هعیش هقف رد اما هدعاق
ا جو مازلا ۀدعاق هب فورعم ی هک دراد دو
هب باثم ضراعت اح ۀدعاق کی ۀ
و هدرک الع ب
ی هکنآ ،دنک صخشم ار یوهام مکح
ًافرص مکابح حلابص نوناق هب ار یضاق ربب
اوعد ییالنهار م
ی دنک و هن اهنت ،هعیبشریغ ناللسم و هعیش ناللسم نایم تافلاتخا و یواعد رد
و جاو ار یعیشریغ نوناق یارجا تسد
مک زیاج ، م ی دناد لب ، هراپ ساسارب هک ابیلحت زا یا
ابه
هاگدید و – اه
مه اوص هب هک دزن
ی ک رت تسا - هچ اسب ود یاوعد رد غ
ی ناللبسمر مبه
بک ی ش
یبم بجاو ابی زیابج ار )یدوهی ای یحیسم ًلاثم ،یملاساریغ( یجراخ نوناق یارجا ،زین دبناد
شناد(
،هوژپ 1910 : 05 - 21 ،نیاربانب .) تقو
ی هک )یملابساریغ( یجرابخ نوناق ۀدبعاق سابسارب
مازلا حلاص ی رادت ناکما هلاحا ۀلئسم حرط ،دوش ملاعا ، ریذپ
دوب دهاوخ اریز ،
ب یم لاثم یار ناوت
شیپ نینچ هیصخش لاوحا ۀرابرد یحیسم نیناوق رد هک ،درک ضرف ربگا هبک دبشاب هدبش ینیب
اب یبهلا نایدا زا یکی زا هتفرگرب نانآ یندم نیناوق هک دنشاب یروشک میقم نایحیسم عبابت ،دبش
هدربک هعجارم ملاسلااراد هاگداد هب هک ینایحیسم ساسا نیا رب .دنروشک ناله نیناوق ربگا ،دبنا
هدش هلاحا یملاسا نیناوق هب ،دنشاب ملاسلااراد میقم ربگا .)لوا هبجرد ۀبلاحا( دنا
ًابضرف میبقم
هدش هلاحا یدوهی نیناوق هب ،دنشاب دوهیلاراد .)مود هجرد ۀلاحا( دنا
9 . 3 . یلحت ییاهن ل
هلاحا نیا شریذپ ایآ هک تسا نیا شسرپ لاح )ملابسلااراد( هابگداد رقم نیناوق رظنم زا ،اه
تیحلابص دنتبسم دبید دبیاب ،شبسرپ نیا خساپ تفایرد یارب ؟تسا عونلم ای مزلا ،زیاج ؟دراد ییاضتقا هچ و ؟تسیچ یملاسا هقف رد )یملاساریغ(یجراخ نوناق بب
ی درت بی د دنتبسم
خ نوناق تیحلاص هب ،نآ تابثا یارب هک تسا مازلا ۀدعاق ،یجرا
لاد یل زا یتابیآ :هبللج زا ی
ماع تایاور ،میرک نآرق صاخ و
ملاست و عالجا ، اهقف
ابقع و لابقع ۀریبس ،هعرشتم ۀریس ،
،یدرونجب( تسا هدش دانتسا 1019
:ق 9 ، 100 - 100 ،یزاریبش مرابکم ؛ 1016
ج :ق 2 : 160 -
101 اضاف ؛ نارکنل ،ی 1016 :ق 105 - 160 بصم ؛ ،یوفط 1012 :ق 61 - 01 ،یبنارحب ؛ 1095
،ق
ج 1 : 256 - 119 ،یفیس ؛ 1021 ج ،ق 2 : 25 - 10 :یحاتف ؛ 16
- 10 .)
نونابق و تبسا یملابسا ضرابعت ابح ۀدبعاق عبقاو رد هک ،مازلا ۀدعاق ۀلدا عولجم زا یم ملاعا رادتیحلاص ار یجراخ یم دافتسم نینچ ،دنک
هاگدبید ابب ،مازلا ۀدعاق ۀجیتن هک دوش
یلیصفت دزن ی ک رت یجراخ نوناق هب عاجرا دراوم اریز ،تسا -
دبمآ دبهاوخ هبک یحرش هب -
تسد مک یم میسقت هورگ ود هب دنوش
حلاص و ی ت ابب بسانتم هوربگ ربه رد یجراخ نوناق
عوضوم ،تسخن هورگ رد .تسا هورگ ناله ًاتلابصا
یطاببترا )یملابسا( یبلخاد نونابق هبب
،تسا حلاص یجراخ نوناق ماظن هعولجم سپ ،درادن ب
ی هکنآ هابگن زا ،یجرابخ یدام نوناق
تیعوضوم ،یلخاد نوناق بولطم و
ی ت سبپ ،دبشاب هتبشاد یصاخ
ًلاوا نونابق ۀبعولجم هبب ،
یم عاجرا یجراخ و دوش
ناث یًا نوزفا ،یجراخ ضراعت اح ۀدعاق ، هبب تببسن تیحلابص ربب
زبین ار یرگید حلاص نوناق ملاعا تیحلاص ،دوخ یدام نوناق مدع ای تیحلاص ملاعا ،دراد
یم هتفریذپ نآ ۀلاحا سپ هوربگ رد ابما .مود هبجرد ۀلاحا ای دشاب لوا هجرد ۀلاحا هچ ،دوش
عوضوم ،مود
ًاتلاصا ،تبسا حلابص یلخاد نوناق سپ ،دراد طابترا )یملاسا( یلخاد نوناق هب
علاطم ۀ لحت ی ل ی بطت و ی ق ی ملاسا قوقح و هعوضوم قوقح رد هلاحا 333
رگم هکنآ یجراخ یدام نوناق هب
روط هب و ،ییانثتسا ابیلد
هبکنآ تبیبولطم و تیعوبضوم زا
رب یصاخ ،تسا رادروخ
حلاص ی رادت ،تروص نیا رد ،تسا هدش ملاعا
ًافرص نوناق نیله هب
یجراخ ضراعت اح دعاوق هن و– -
یم عاجرا و دوش
ًلاوصا ۀدبعاق هبب هعجارم یارب ییاج
یقاب هلاحا شیادیپ و یجراخ ضراعت اح لن
ی دنام .
6 . 1 . 3 . ناملسمریغ ود یواعد ؛تسخن هورگ
هب یم رظن زا شبخب نآ رد دسر یوابعد
غ ی ناناللبسمر نونابق ،مازبلا ۀدبعاق دانتبسا هبب هبک
مازبلا ۀدعاق ایلد زا ،تسا هدش عاجرا نآ هب و هدش هتسناد حلاص یملاساریغ -
رد هبک ذ بی ا
دش دهاوخ هراشا نادب -
یم هدافتسا نینچ :هک دوش
ًلاوا یبملاعا و یبتاذ تیحلاص عون زا ،یملاساریغ نوناق تیحلاص ، -
و یبضراع هبنو
ییاطعا - هک تسا هب
سو یل هتخانبش تیلبسر هبب )مازبلا ۀدعاق( یملاسا ضراعت اح ۀدعاق ۀ
؛تسا هدش نیلضت نآ یارجا و هدش ناث یًا یقوبقح مابظن هبعولجم هبک تبسا نآ مه یملاعا و یتاذ تیحلاص یقطنم ۀجیتن ، ،تبسا هدبش هتخانبش رادتیحلابص ،ضرابعت ابح ۀدعاق و یدام نوناق زا معا ،یملاساریغ
زلا نیاربانب زبین یجرابخ ضراعت اح ۀدعاق هب ،یجراخ یدام نوناق یارجا زا شیپ تسا م
یانبم نوناق نیله ،تسناد حلاص ار دوخ یدام نوناق رگا :دوش الع نآ ساسارب و هعجارم یملابسا تعیربش ،)لوا هجرد ۀلاحا( درک هلاحا یملاسا نوناق هب رگا و دریگ رارق یگدیسر ق هب رگا و دوش عقاو یگدیسر یانبم لابحم نوناق ،)مود هجرد ۀلاحا( درک هلاحا یموس نونا
.دریگ رارق یگدیسر یانبم ،هیلع هچنآ ود یواعد دروم رد دش هتفگ غ
ی ناللسمر مه
ک ی ش (
ًلاثم .تبسا ملسم )یحیسم ود
ود دروم رد اما غ
ی ناللسمر مهان
( شیک ًلاثبم یحیبسم - ،)یدوبهی فلاتبخا
ربظن :دراد دوبجو
ص نیا رد هک یهاگدید ساسارب یبم حلابص ار یملابساریغ نوناق ود زا یکی ،زین ترو
،دبناد
ساسا رب اما ،تسا یراج و قداص روکذم لطم د
ی هاگد ،دراوم نیا رد هک ی
ًافرص تعیرش
یم حلاص ار یملاسا ،دناد
ًلاوصا و وربللق زا ببحب تببون ابت ،تبسین حلاص یجراخ نوناق
یجراخ نوناق تیحلاص تیفیک لئسم و
.دسرب هلاحا ۀ
هب ن یم رظ ۀیآ رهاظ دسر 00
یم روتسد نایحیسم هب هک هدئام ۀکرابم ۀروس سابسارب دهد
:دننک مکح ایجنا
« کئلواف للها لزنا الب مکحی مل نمو هیف للها لزنا الب ایجنلاا اها مکحیلو
نوقسافلا مه
» تعیربش )ضرابعت ابح ۀدبعاق و یدابم نونابق( مابع و یتاذ تیحلاص زا ،
یم تیاکح یحیسم ،دنک
هب خ صوص هبک دوبش هابگن هفیربش ۀیآ هب یملاک ریسفت نیا اب رگا
تراشب و ایجنا هب هعجارم اب نایحیسم هک تسا نیا هیآ زا یلصا دوصقم ندبمآ هبب نآ یاه
دیاب ،وا زا یوریپ موزل و متاخ ربمایپ مه
نونکا یزبیچ هبک ،دننک الع یملاسا تعیرش قبط
لوا هج رد ۀلاحا هیبش تسا
اما . رص ی ح رت ۀیآ زا رقاب ماما تیاور ،هفیرش )ع(
نودبب هک تسا
ه ی چ هنوگ یم ملاعا ،ناشدوخ ینید نوناق عبات ،ار نایدا ریاس ناوریپ للاح ،یدیق یهیدب .دنک
رایبسب اربیز ،نآ ابیلحت هبن و تسا عوضوم تیلح ییاسانش ،ندوب للاح نیا زا دارم تسا هب دیعب یم رظن اوریپ رب هک ار یزیچ ،یملاسا تعیرش هک دسر یارب ،تسا هدرک مارح دوخ ن
،تبسا هتخانبش تیلبسر هب ،نایدا ریاس ناوریپ یارب ار اهنآ تیلح هکلب ،دنک للاح نارگید .دشاب هتسناد للاح ار نآ ،اهنآ تعیرش رگا
اضر ماما زا لوقنم تیاور ود )ع(
یم هک :دندومرف
« مهمابکحا هتمزل موق نیدب ناد نم »
و «
نا هاومزلا ام کلاذ نم مهومزلا مهسف
» ،یلمابع ربح(
1016 :ق 22 ، 00 ، 11 و 09 ، 0 زا زبین ،(
یاوعد و هلئسم تسا نآ رد رهاظ وس کی رد روکذبم
طوببرم ناللبسمریغ ود هبب ،تبیاور
یم .تسا ماع و یتاذ یتیحلاص ،یملاساریغ تعیرش تیحلاص ،رگید یوس زا و دوش
هجیتن هکنآ ود یواعد رد غ
ی ناللسمر ، هب و ی هژ رگا مه ک ی ش ،دنبشاب ا
ًلاو یجرابخ نونابق ،
؛تسا حلاص ،)یملاساریغ تعیرش(
ناث یًا و یبتاذ یتیحلابص ،تیحلابص نبیا ،وبس کبی زا ،
تسا یملاعا زا و
هک ،ماع یتیحلاص ،رگید یوس گربرد
ی دنر یدام نوناق( نوناق عون ود ره ۀ
)ضراعت اح ۀدعاق و تسا
؛
ًاثلاث نونابق هبب ،یملابساریغ تعیربش ضراعت اح ۀدعاق رگا ،
یملاسا مزلا هلاحا نیا ،درک هلاحا یثلاث نوناق هب ای .تسا عابتلاا
