هدکشناد ی بدا تای ناسنا مولع و ی
هورگ شزومآ ی فارغج یای بط یعی
اپ نای همان ارب ی رد تفای سانشراک هجرد ی
دشرا
رد هتشر ژولوفروموئژ ی
ارگ شی ر همانرب یزی حم یطی
زرا یبای سناتپ و
لی یجنس اه مرفدنل
ی روتوئژ یتسی
لامش هنماد ی
وکسناموک لدم زا هدافتسا اب نلابس ناتسهوک
ژپ رگشهو :
دح ثی دجم
سا ت امنهار دا :
رف رتکد ابی
دنفسا یرای
رواشم داتسا :
زرورهم نلاسرا رتکد
ریت 1398
ناونع و :روآدیدپ مان زرا
یبای سناتپ و لی یجنس اه مرفدنل ی
روتوئژ یتسی لامش هنماد ی
نلاببس ناتسهوک
زا هدافتسا اب وکسناموک لدم
/ دح ثی دجم
داتسا امنهار رف رتکد :
ابی دنفسا یرای
داتسا :رواشم زرورهم نلاسرا رتکد
خیرات :عافد 10
/ 4 / 1398
دادعت حفص :تا ...
.ص
نایاپ هرامش :همان
اپ هرامش / هورگ مان ی
نا همان
:هدیکچ
روتوئژ هلوقم مسی
ناونع هب یکی
اپ زا هی یاه لصا ی رگشدرگ ی م ی دناوت اش کمک نای
یهجوت هعهسوت ههب
داصتقا ی ا رد .دنکروشک فلتخم قطانم نی
زرا تههج شهوژپ یباهی
دهنمناوت ی روتوفروموئژ یتهسی
شهش
اسوفروموئژ تی
ش(
ناوری هرد
،یس باش مرگبآ
،لی باش راشبآ
،لی وم لیی س هرد
،ی لگ تآ ی وهسروطق و یی
رد )
لامش هنماد ی
ّمک شور زا نلابس ی
دش هدافتسا وکسناموک هملع( شزرا چنپ ،وکسناموک شور ساسا رب .
،ی
ز
،یتخانشابی گنهرف
،ی دم یتیری داصتقا و ی
اسوفروموئژ ره ) تی
ز دنچ زا هدافتسا اب رایعمری
تما اب یاههزای
درگ هبساحم توافتم دهی
شزرا و یاهه اقم تههج .دهمآ تهسد ههب ناهکم رهه ههسی
م نیگناهی شزرا
یاهه
اسوفروموئژ تی
یاه لحت نومزآ زا هعلاطم دروم ی
ل راو سنای کی اهتن ساسا رب .دش هدافتسا )اونآ( هفرط
،جی
ش ناوری هرد یس اب م نیگنای 14 ب نیرتشی باش راشبآ و
لی اب 6 / 11 رتمک نی تما زای ب رد ار نی مرفدنل بسک اه
اسوفروموئژ .دندرک تی
یاه وم لیی هرد
،یس باش مرگبآ
،لی رگبآ م وسروتوق یی لگ تآ و ی
هبتر رد اه ی ات مود
فرگ رارق مجنپ تما .دنت
زای لااب ی ش ناوری هرد یس سناتپ نتشاد رب هولاع لی
ملع ی شزومآ و ی رطاهخ ههب لااب
مرفدنل دوجو اه
ی ژولوفروموئژ یکی
ز ابی مک و ریظن ح و تای هحم و شهحو طی
تهسیز م رهکب ی دهشاب اتن.
جی
لحت لی راو سنای ه هک داد ناشن چی
تخا فلا نعم ی یراد ب نی م نیگنای شزرا یاه هعلاطم دروهم ناکم شش ه
مامت و درادن دوجو ی
اراد قطانم ی
ناوت یاه روتوئژ یتسی لااهب یی هننمه .دنتهسه
،نی اقم ههسی ود ههب ود
شزرا اه ناشن یم دهد ب نی گنهرف شزرا ی
ا نی اهسوفروموئژ تی
اهه و 4 د شزرا رهگی هنعم فلاتهخا ی
یراد
م .دراد دوجو نیگنای
ف شزرا یگنهر 58 / 8 اس هب تبسن هک تسا هدمآ تسد هب ری
شزرا اه یاپ نی رهت .تهسا
تن هجی لک ی لع هک داد ناشن شهوژپ مغری
روتوئژ دصاقم تهج هقطنم لعفلاب و هوقلاب ناوت مسی
خرب اهنت ی
اسوفروموئژ تی
،اه باش مرگبآ دننام لی
وسروتوق مرگبآ و
،یی ب هجوت دروم یرتشی
هتفرگ رارق دنا
. رد یدراوهم
ن زی لوگ تآ دننامه ی
باش راشبآ و لی
لد هب لی رود ی ا زکارم زا ناسن
ی سم نتشادن و ری
سرتسد ی و بهسانم
ن زی فرعم مدع
،یفاکی فرظ و ناوت زا تی
یاه ا نی اسوفروموئژ تی
اه رثکادح هدافتسا ی
من ی دوش .
هژاو :یدیلک یاه روتوئژ
،مسی اسوفروموئژ ،وکسناموک شور
،تی نلابس هوک .
1 - فده و همدقم
1 - 1 - همدقم شک ره یداصتقا هعسوت لاوصا یرو
مزلتسم هیامرس
شخب رد یراذگ تیلاعف و اه
هصتقا فهلتخم یاهه نآ یدا
روشک هدوب و یداصتقا هافر و دیلوت ،لاغتشا شرتسگ اب
هیامرس حرط رد یراذگ ییانبریز یاه
ور و ییاهنب ناهکما -
دش دهاوخ ریذپ .
هک تسا لیلد نیمه هب یاهروشک زا یرایسب هزورما
ایند لیامت یدایز هیامرهس ذهج هب یاهه
یجراخ هیامرس رانک رد(
)یلخاد یاه هدرک ادیپ
یمیلسو یرکاش(دنا ،
1385 : 1 .) نیا رد وهصخ ،
رگهشدرگ ی
تعنص ی و ازدمآرد رصاب
هف داصتقا ی سب ی را یمریگمشچ دشاب
رطاخ هب هک لهیبق زا یدراوم
گدوهلآ نادهقف ی
اهه ی
ز ی تس حم ی ط ی
، هزورما سب ی را هجوت دروم یاهروشک
فلتخم هتفرگ رارق ناهج تسا
،یضایر و یرکشل(
1395 .) اب
ب اکتا و هجوت ی
رتش هب تعنص رگشدرگ ی
، م ی ناوت هب داهصتقا دشر و هعسوت دنور ی
روهشک دیهشخب اتهش هفر و
بی راک ی کت داصتقا زا جورخو لوصحم
ی رب ینتبم .دوب دهاشرتدوز هچ ره ار تفن
مسیروت بط
ی تع ارگ هخاش اب یاه
دوخ فلتخم ی
ک ی رگشدرگ عاونا زا ی
یم دشاب همانرب تروص رد هک ر
ی ز ی لوصا ی مجسنم و یم
وهلطم جیاهتن دناوت
هک اصوصخم دشاب هتشاد هارمه هب یهجوت لباق لباق زااهم روهشک
هی ت اهه ی بط ی هع ی اهدهصقم و ی
روتوئژ ی تهس ی
بولطم ی رادروخرب یم
.دشاب ی ک ی هنوگ زا اه ی مسیروت هب ور دنور هزورما هک
یشرتسگ روتوئژ ،دراد
ی مس یم دشاب هک
زا هچراپکی یزاس
هبذاج اه ی بط ی تع ب ی ناج تعنص و یم هجیتنمسیروت
ددرهگ ،یهضایر و یرکهشل(
1395 رد .)
، قاو تعنص هعسوت مسیروت
لاح رد دبت
ی هبل ی ک لم تساوخ ی
ناهگمه و ی
یم دهشاب هب و ی هجوهت ی ههب تاهقیقحت
نیداینب اسانشو
یی دعتسم قطانم تهج
هعسوت روتوئژ ی مس مدهعو دهم ی ر ی ت لوهصا ی یهقطنم و ا زا تهظافح
هی ن
م ی ثار یاه بط ی ع ی م ی یداصتقا قنور دناوت جتنم
روتوئژ زا ی
مس ار اصوصخم قطاهنم رد
هعهسوت رهتمک و مورهحم
هتفای وعت هب ی ق یب دزادن ا رد . ی ن وصخ ا
ی داج نچ ی ن اضف یی یم اب تسیاب اده
ی ت بانم ماهع و زهین تهصرف یاهه
ا تمس هب یداصتقا ی
ن تعنص دوش هارمه ا رد .
ی ن شخب تروص مسیروت
یارب امرس ی ه ناراذگ شخب یصوصخ هب
ناونع ی ک تصرف هدمآ رامش هب ولطم ا هب دورو اب و
ی ن ققحت نمض شخب هب ندیشخب
فادها لم ی مز رد ی هن
ای داج لاغتشا ییاز داصتقا هعسوت و دشر و یلم نلاک
، فانم ینایاش ن ار ی ز صن ی ب دنهاوخ دوخ دوهمن
و یتاوهنق(
،ناراکمه 1391
.)
1 - 2 - هلاسم نایب نرق زاغآ اب نامزمه 21
تعنص لیدبت مسیروت نیرتدمآردرپ زا یکی هب
یداصتقا و نیرت
ایند یانص ودش
رد
نایم بلغا یاهروشک بایند
روظنم ه ذج
تسیروت .تفرگ لکش یگنتاگنت تباقر مسیروت،هزورما
هب یتعنهص ناونع
اب و ایوپ هصخشم
یاه و اخ هبرصحنم
شخب ،درف لباق
یهجوت تیلاعف زا هعسوت یاهروشک یداصتقا یاه
و هتفای
یتح لاحرد اصتخا دوخ هب ار هعسوت یم
.دهد شیپ ساسا رب ینیب
یاه نامزاس مسیروت
رد یط لاهس 2020 ،
و درایلیم کی دودح 560
یرگشدرگ هب رفن نویلیم دروآ دنهاوخ یور
و تادیاع زا یشان مسیروت
یهلمللا نیهب
رد یط هب لاس نیا 5
/ 1 رلاد نویلیرت دش دهاوخ غلاب
(
Unwto, 2007
.) نیا رد هطبار لکش مسیروتوئژ ، یصاخ
نص زا تع یم مسیروت دشاب
تیاسوئژ نآ رد هک رد اه
نوناک هجوت روت تسی یم قاواه دنوش
مسیروتوئژ . نیهمز ای
-
یرگشدرگ هب
یرارقرب نیمز ،ناهسنا نیب طابترا
و یژوهلوفروموئژ و یهسانش زهین
لیهسناتپ ههب ثاریم یاه
یاهه
نیمز زا یژولوفروموئژو یسانش رظنم
یداصتقا دراد ههجوت
یرارهقرب . تلادهع و نزاوهت
یداهصتقا نیهب
قطاهنم
،فلتخم تشادساپ
،یعیبط ثاریم نامم
تع طیحم بیرخت زا تسیز
، لاغتشا ییاز تیفیک ، رظانم
و یعیبط دوبهب
و شزرا یاههقترا هرف و یوههنعم یاههه
هر هههلمجزا ناههبزیم هههعماج یههگن یاهههدروآ
تههبثم یههم مههسیروتوئژ دههشاب
،ییلاوت(
1385 .) مسیروتوئژ نیمز ای
ناونع هب یرگشدرگ یرگشدرگ و یفرعم
هقطنم یاه یعیبط هدیدرگ فیرعت
طسوت هک قاتشم
نا رد نیمز یحاون
یصاخ یم تروص یهم حرطم رفس کرحم ناونع هب تیاسوفوموئژ و دریگ
-
دوش اریروم(
،1
2010 : 5 تیاسوفروموئژ .) ،اه
لاکشا یکیژولوفروموئژ یم
دنشاب و شنک زا هک یاهدنیارف
و یهنورد
رد ینوریب یط
یهصاخ یورملق رد و نامز یهم داهجیا
دنوهش شهقن ههک اریزراهب
تلاوهحت تخانهش رد ید
ههنیر
کی یکیژولوفروموئژ یم افیا هقطنم
دننک وکسناموک(
،2
2011 : 116 شزرا .) یمومع
تیاسوفروموئژ اه
قهیرط زا
یگژیو رصانع و هدوزفا یاه هدنزاس
مرفدنل یدیلک لصاح یلومعم یاه
یم دندرگ .
،هولاعب زا ههکنیا ههب ههجوت اب
فادها رظنم ،یشزومآ
یقیقحت یفارگوتراک و
ه یملع شزرا یاراد دنتس
، بجوم یداهصتقا یدنمهشزرا اهخ
تیاسوفروموئژ تعنص رد اه
مسیروت هدش
،وکسناموک( دنا 2011
: 118 .)
1-Moreira
2 .Comanescu
هلمج زا ام روشک ی
یندید نیرت اذج و نیرت یاهروشک تسایند
هب یروط هک هرمز ردناریا لوا روشک هد
ایند
زا رظنم هبذاج )یندمت و یگنهرف( یاه یتسیروت
لوا روشک جنپ وزج و ایند
زا رظن عونت طیارش و یعیبط
نیننمه انص عونت رظنزا ناهج روشک هس وزج
ی یتسد یم اسح هب دیآ
یگنز(
،ناراکمه و یدابآ 1385
.)
،نیا رب هولاع ایسآ ونج هقطنم رد ناریا
رظن زا ذج تسیروت دنه زا دعب یرگشدرگ زا لصاح دمآرد و
ماقم
( تسا هداد اصتخا دوخ هب ار مود
WTO, 2000:1
.) ،نیننمه نیمز طیارش هب هجوت اب
،روشک یسانش ناریا
یکلاممهرمز رد هک تسا
لیسناتپ زا یاه
یدایز تهج مسیروتوئژ هعسوت تسا رادروخرب
، یاهروتکاف فلتخم
نیمز ،ییایفارغج و یسانش عونتم یاوه و آ
، همین و کشخ طیارش تیمکاح کشخ
دورو ، هدوت یاهاوه فلتخم
تهج زا
،نوگانوگ یاه ریغتم
و بیش تهج
یمومع یاه یراومهان
بجوم یگمه ،اه رظانمقلخ
ییایفارغج
هبرصحنم یدرف
تسا هدیدرگ هدافتسا تروص رد هک
هنیهب ، و هعسوت یهافر تاناکما هئارا
اب هارمه یتامدخ و
یم ،بسانم تاغیلبت نآ زا ناوت
تهج رد اه هعسوت
و رادیاپ داجیا
نزاوت تلادع و تخم قطانم یداصتقا
فل روشک
درب هرهب
،یدسا(
1388 .)
یناشفشتآ هدوت لیسناتپ ،یکیژولوفروموئژ و ییایفارغج اخ تیعقوم رد یریگرارق ظاحل هب نلابس
یاه
یم اراد ار یدایز یمسیروتوئژ شاب
ک د هبذاج رظنزا ه مشچ و یتسیروت یاه
رصحنم یعیبط یاهزادنا هب
تسا درف ،
هلمجزا هبذاج نیا
اه یم ناوریش هب ناوت هرد
،ییوسروتوق مرگبآ ،یس هرد لییومو یلوگ تآ ،لیباش مرگبآ
یس
هراشا قطانم رثکا رد هنافسأتم هک درک چیه
رد .درادن دوجو رگشدرگ و تسیروت ذج یارب یتخاسریز هنوگ
ت اتسار نیا اوت نیا ییاسانش فدهاب ،رضاح قیقح
ن وت یبایزرا و اه ا
ن نیا زا کی ره یتسیروت فلتخم یاه
ناکم ه لدم اب ا وکسناموک
یم تروص یگژیو ییاسانش و یسررب نمض دراد یعس شهوژپ نیا .دریگ
یاه
ناکم نیا یکیژولوفروموئژ یدنمناوت یبایزرا هب اه
نیب هطبار یرارقرب اب تیاهنرد و هتخادرپ نآ یتسیروتوئژ یاه
ناکم نیا یتسیروتوئژ هوجو یگژیو و اه
یاهدنیارف شقن ،نآ یکیژولوفوموئژ یاه داجیا رد کیژولوفروموئژ
هبذاج هضوح نیا یتسیروتوئژ یاه هب ار اه
ناریدم و نارگشدرگ هب کیژولوفروموئژ یتسیروت قطانم ناونع
.دیامن یفرعم لیبدرا ناتسا 1 - 3 - لاؤس شهوژپ یاه
1 - هبذاج ایآ
؟دنتسه کیژولوفروموئژ یاهدنیارف درکلمع هجیتن هقطنم یتسیروتوئژ یاه
2 - نیا ایآ هب تبث تیلباق هقطنم
؟دراد ار ناریا کراپ وئژ نیمود ناونع
1 - 4 - هیضرف شهوژپ یاه
1 - هبذاج مامت دنتسه کیژولوفروموئژ یاهدنیآرف درکلمع هجیتن هقطنم یتسیروتوئژ یاه
.
2 - زا هقطنم نیا یگژیو یخرب ظاحل
یاه تیاسوفروموئژ هب لیدبت تیلباق اه
.دراد ارکراپ وئژ ناونع
1 - 5 - دها شهوژپ فا
یم ار قیقحت نیا ماجنا زا فده شخب رد ناوت
:درک نایب لیذ یاه
- هدیدپ ییاسانش نآ شنکارپ و هقطنم یکیژولوفروموئژ یاه
هب اه هبذاج ناونع تخانش و یتسیروتوئژ یاه
نآ لوحت و نیوکت رد رثؤم لماوع .اه
- یدنمناوت یبایزرا هدافتسا اب هعلاطمدروم هقطنم یتسیروتوئژ یاه
.وکسناموک شور زا
- هرهب رایع نییعت ناکم یرو
کیژولوفروموئژ یاه
1 - 6 - شهوژپ تیمها و ترورض
نتخاس عونتم ،داصتقا
یاقترا هصخاش ،یناهسنا هعسوت یا لئاهسم
یگدوهلآ و ندهش یتعنهص زا یهشان یاهه
شیب دحزا نلاک نانیشناتسور ترجاهم ،اهرهش هرهب شیازفا ،
و یرو یهدزاب
،یناسنا یورین هشا
لاغت لهماعت ،ییاز
گنهرف امتفگو اه ن
،اه زا تظافح طیحم
و تسیز لک رد
زا رادیاپ هعسوت یلئاسم
اهب زورهما ناههج ههک تسا نآ
تسا هدش هجاوم .
ناهج یاهروشک رد
اتدنتسه خساپ
شنهکاو و ههب مزلا
وفلئاهسم ار
دنهشاب هتهشاد د .
نهیا ر
هطبار ، زا هتسد نآ هب هک ییاهروشک
هب ندیشخب عونت ا
داصتق هدروآ یور دوخ کت داصتقا زا ییاهر ناهاوخ و
-
دنتسه یلوصحم رد
یارب شلات تخانش
اههدومنهر ،اههراکهار و
یهم دهیدج یاههدرکیور دنهشاب
نهیا زا یهکی .
یم مسیروتاهراکهار دشاب
اهروشک بلغا هک ناهج ی
هب هک ییاهروشک هژیو رظن زا
یناکم تیعقوم -
ییاضف نیا زا
دنتسه رادروخرب تبهوم
، همانرب رد ار نآ دوخ یلم هعسوت یاه
هداد رارق دنا
ات هطساو نیدب یهلم هعسوت دنناوتب
ار دوخ اتش یروت تعنص .دنشخب مس
هنلااس دمآرد اب غلاب
1000 رلاد درایلیم زا یکی ،
هتسجرب نیرت هدیدپ یاه
رضاح نرق یم
دشاب رب هولاع هک ییادزرقف
لاغتشا و یهجوت لباق فانم ،ییاز
ا ار داجی هدومن یارب و رهیقف دارهفا
لاغتشا زین هعماج تسا هدومن ییاز
یانص زا سپ هک تعنص نیا . طوبرم
تعنهص نیموهس ،یزاهسوردوخ و تفن
ناهج مهم یم رامش هب
دور رب هولاع ، هبنج
یاه ،یداهصتقا روتکاهف ناوهنع ههب
دربهشیپ رد یهمهم فدهه
یاهه
یعامتجا -
یگنهرف یم حرطم
دشاب و مهم کش نودب رت
نآ دمایپ نی هماوج یهکیدزن اهنامه ،
یناهسنا قهیرط زا
تلادابت تلاماعت و
یگنهرف یم
دشاب نیا رد . هطبار
یاهروشک هکی
ظاحل هب مهشچ
یاهزادهنا هگنهرف ،یهعیبط
ی و
ندمت ی یبهذم و یناتساب راثآ و نهک زا
هبذاج یاه دنتسه رادروخرب یدایز ،
لیسناتپ یدهنمناوت و
یاه یهناوارف
ذج رد تسیروت
د هیامرس اب هک دنرا یراذگ
رد بسانم یاه هبنج
یاه دوخ هاگیاج ظفح و تعنص نیا فلتخم
رد ناهج یاهروشک نیب یم
دنناوت هنایلاس تعنهص نهیا زا رلاد اههدرایلیم دنوهش هفتنم
،ناراهکمه و یرواهی(
1389 .) رظن زا مه ام روشک هبذاج
یاه یتسیروت فیدر رد
10 روشک ایندتسخن یطو دراد رارق
اس ل یاهه رهیخا
ماگ اما وخ یاه رگهشدرگ ذج یاربهدنسبان
هتهشادرب هب ،تهسا
یروط لاهس رد ههک 2008
یدلایهم دهمآرد
ناریا یرگشدرگ 5
/ 1 رلاد درایلیم لاس یارب مقر نیا .تسا هدوب
2007 اب ربارب 2 / 1 ملاعا رلاد درایلیم دوهب هدش
؛)یرگشدرگ و یگنهرف ثاریم نامزاس(
ورنیا زا یم ب اب ناوت ههمانر یزیر یاهه و قهیقد یرارهقرب
تخاهسریز یاه
یتامدخ - هدیدپ غیلبت و یضتقم یهافر مشچ و اه
یاهزادنا بسانم یاهرتسب داجیا و روشک یمسیروتوئژ
یارهب
تیلاعف یاه یرگشدرگ زا ،
عفانم نایاش هجوت دورو تسیروت اه
روشک هب میوهش رادروخرب
. نیا شهوژهپ یعهس
دراد
نمض یسررب ییاسانشو یگژیو
یاه یکیژولوفروموئژ هنماد
نلابهس یناهشفشتآ هدوهت یلامهش یاهه هب،
یباهیزرا
یدنمناوت یاه
یتسیروتوئژ نآ
ههتخادرپ تهیاهنردو
یرارقرباهب ههطبار
نیهب یتهسیروتوئژ هوهجو نهیا
ناکم واهه
یگژیو یاه یکیژولوفوموئژ شقن،نآ
یاهدنیارف کیژولوفروموئژ
داجیارد هبذاج
یاه یتسیروتوئژ نیا
قطانم ار هب
ناونع قطانم یتسیروت -
کیژولوفروموئژ اب
هدافتسا لدمزا
وکهسناموک ههب
نارگهشدرگ ناریدهمو
ناتهسا لهیبدرا
یفرعم .دنک
1 - 7 - هنیشیپ شهوژپ ی
نارگشهوژپ نونکات یلخاد و یجراخ
یتاهعلاطم یدایز رد
وهصخ مهسیروتوئژ
ههبذاج و وئژ یاه
یمهسیروت
هتشاد دنا اب هک هجوت تیمها هب نآ
، م هراشا رصتخ نیوانع رکذ و ندوهمن مهارف روظنم هبیشهوژپ
یاههدومنهر
رد مزلا شهوژپ یرما رضاح
یمیرورض دشاب
. قیقحت رد وصخ یارب مسیروتوئژ
نیلوا یهلم طهس رد راب و
رد
سایقم طسوتنلاک یلم ییایفارغج رفس و ترفاسم تعنص هیداحتا
هدحتم تلاایا نآ رد هک هتفرگ تروص اکیرمآ
یحم یرادیاپ هب ط
تسیز هعسوت و ریگارف
هتخادرپ هدش تسا زین یگنهرف لئاسم یتح و ههتفرگ رارق هجوت دروم
تسا . تاقیقحت اتزاب هتفرگ تروص
رد وصخ مسیروتوئژ
یم دناوت سنارفنک رد رد هک ییاه
یهط لاهس یاهه
رازگرب ریخا هدیدرگ
تسا دوش هدید هلمجزا .
ی سنارفنک نهیا یم اهه
نارهفنک ههیحاتتفا ههب ناوهت نیب س
یهللملا
ترههپ رد مههسیروتوئژ روههشک
( ایلارتههسا 2008
نههمجنا یناههبزیم هههب مههسیروتوئژ و یناهههج ثارههیم سنارههفنک ،)
نیمز اههیرتروپ رد یبوههنج یاههقیرفآ یههسانش (
2009 وئژ سنارههفنک نیمتههشه ،) کراههپ
کراههپوئژ رد ،اههپورا یاههه
( لاغترپ رد وجیترونین 2009
قطنم رد مسیروتوئژ یناهج سنارفنک نیمود و ) یزلاهم کاواراس یناهج ثاریم ه
( 2010 هراشا ) درک . نیدهنچ هتشذگ لاس دنچ یط رد،نیا رب هولاع مهسیروتوئژ عوهضوم اهب اهتک
نیهمز اهی -
یرگشدرگ
،ماسوینو گنیلواد(
2006 ،) نیمز یرگشدرگ
،ناراهکمه و تارهسآ( یپویتا رد 2009
نیهمز یناهبم ،)
،ردص یئوکن( ناریا رب دیکأت اب :یرگشدرگ 1388
نیمز ،) و یسانش نیمز
یرگشدرگ :
یرگشدرگ نیمز
و یهسانش
مشچ ادنا
،گنیلواد و ماسوین( ز 2010
مشچ و ) زادنا
نیمز یرگشدرگ یناهج
(
،ماسوینو گنیلواد 2010
رازاب هناور )
تسا هدش زا .
یتاقیقحتریاس هنیمزرد هک
نیمز ٔ یرگشدرگ و
لیسناتپ یبایزرا وئژ یاهه
تیاهس اه ههتفرگ تروهص
یم هب ناوت هنومن اه ی هراشا ریز درک
:
( ناراکمهو درانیر 2007
رد ) ناونع تحت یقیقحت راک
« و یملع یبایزرا یارب یشور یلیصفت
تیاسوفروموئژ -
اه » شور تیاسوفروموئژ هعلاطم یاه و اه
یاهریغتم نیا رد رثؤم
دنداد رارق یسررب دروم اریبایزرا .
نایب اهنآ
تیاسوفروموئژ تیمها هک دنتشاد هب اهنت اه
لیلد ا یملع شزر ناش
یمن دشاب هکلب یم تسیاب تیمها هب -لباق
تهجاهنآ هجوت شزرا ،نیمز تخانش
یاه یکیژولوکا ییابیز و یگنهرف ،یداصتقا ،
دیکأت زین یتخانش دوش
نآ . اه
نیا رد یتاقیقحت راک
دافتسا اب شزرا ریاس و یملع شزرا هعومجم ود زا ه
اه ،یداصتقا ،یگنهرف(
ییابیز ،یتخانش ژولوکا
یکی ار دئوس رد تنیرت هقطنم و وینیلب هرد هقطنم ود ) .دندرک یبایزرا
وک ( شناراکمه و ازتر 2008
رد ) عوضوم هب یراک تیاسوفروموئژ تیریدم
رد اه یحاون اب هبذج یاه یلااب
یرگشدرگ ایلاتیا رد
دندرک هجوت .
هشقن هیهت تهج ار یدرکیور هلاقم نیا رد اهنآ وئژ کیتامش یاه
- هدایپ یور
مشچ رصانع رب اتدمع هک دندرک یفرعم ییاهزادنا
دندرک دیکات هک
نارگشدرگ یم
دنناوت صیخشت و هدرک هدهاشم
هشقن نیا .دنهد اه
هشقن زا یقیفلت یکیژولوفروموئژ تارطاخم هشقن و یمسیروتوئژ یاه
یم دشاب هشقن .
ناکم لماش یمسیروتوئژ بسانم یاه
یرگشدرگ یاهریسم ،هاگهانپ ،
اخ و یم هریغ دوش
تارطاخم هشقن و زین
لماش نیمز تارطاخم حوطس و نمهب ،شزغل
لایس یم
دشاب .
( درانیر 2008 رد ) یقیقحت ناونع تحت
شهوژپ یاه و یملع یرگشدرگ هعسوت
ثاریم ،یکیژولوفروموئژ یاه
هب یبایزرا راهچ
:تخادرپ عوضوم 1
- هعسوت ییاهدرکیور تهج
تیاس یبایزرا بلاج یاه
مز نی یرگشدرگ 2
-
یحارط هناشن تملاع و اه هژیو یاه
و تاررقم هداس روظنم هب هشقن یور یملع تاعلاطا یزاس
یاه نیمز یرگشدرگ
3 - هعسوت اهدرکیور و
ینونف مومع هب ار یملع شناد لاقتنا هک مدرم
زاجم یم و دزاس 4
- یبایزرا و تایرورض
یاهزاین نارگشدرگ
.
( هتنسایپ و ازیناپ 2008
رد ) تحت یشهوژپ ناونع
« وفروموئژ ثاریم و یژول
قطانم رد یگنهرف یاه یلحاس
»
طابترا یف نیبام ثاریم و یژولوفروموئژ یگنهرف یاه
دنداد رارق یبایزرا دروم ار .
ناققحم نیا طابترا
لباقتم
تروص هب ار یگنهرف ثاریم و یژولوفروموئژ هدرک صخشم یموهفم
و تهجزین ثاریم یبایزرا
وئژ یاه لوفروم
یژو
یعامتجا ،یگنهرف ،یملع رظنزا -
و یداصتق ا ییابیز
دنداد رارق هدافتسا درومیتخانش .
( نوسیج لاکین و شیلیا لایماک انیرود 2009
رد ) ناونع تحت یراک
« تیاس وئژ -
و تیاسوفروموئژ مشچ
زادنا
» ،
ادتبا موهفم و تاحلاطصا زا مادک ره وئژ یاه
،تیاس مشچ و زادنا ناکم یرعت ار دندرک ف تیاسوئژ طابترا سپس و
اه
ار اب هبنج یاه و یگنهرف ناتساب و یخیرات ،یرنه
ناکم نیا ،یبهذم ،یملع ،یسانش اه
.دنداد رارق یبایزرا دروم
( یربود تربار و وکسناماک ارول 2009
ولاحیس یلم کراپ یزکرم شخب ) دنداد رارق هعلاطم دروم ار
. اهنآ رد
دوخ قیقحت تیاسوفروموئژ
اه هیاپ رب ار ،یطیحم ،یملع شزرا یاهرایعم
ییابیز یتخانش یداصتقا و یگنهرف ،
دندرک یبایزرا .
وس انآ ( ولاسیزدز یرج و اکسرلا 2010
ناوت ) نیمزیاه هپت ینیمز ثاریم و یرگشدرگ
یاهروهام رد نیلیزرتسا
یبرغ ونج روشک
سهل دنداد رارق هعلاطم دروم ار نات نآ .
نیا رد اه راهچ شهوژپ
یسرتسد تیلباق رایعم ،
تبقارمحطس ار یشزومآ تیمها و یملع شزرا ،تظافح و
هدرک یسررب و
دندیسر هجیتن نیا هب هپت نیا هک
اه زا
رظنم نیمز یارب یملع تیمها یژولوفروموئژ و یسانش
تسا ییلااب لیسناتپ یاراد هعسوت یارب و
نیمز یرگشدرگ
تیلباق
؛دنرادیدایز اب
یز رظنزا ،نیا دوجو ر
تخاس یمسیروتوئژ یاه .دنتسه ییاهدوبمک یاراد
( رابیر لواپ 2010
رد ) یشهوژپ تاعوضوم شزرا
نیمز هجوت بلاج داد رارق یسررب دروم اریرگشدرگ
رد یو .
نیا نیمز ثحابمقیقحت یرگشدرگ
ود هب ار هتسد
یناسنا و یعیبط هقبط
درک یدنب
ره یارب و ردیتازایتماکی
هنماد 0 ات 8 .داد اصتخا یارب
هدیدپ ییاهرایعم یعیبط یاه یگژیودننام
نیمز هدمع یاه ندوب ردان ،یسانش
،
یسرتسد تیلباق ،
دید تیلباق و
هدیدپ یارب و هریغ تمدق یناسنا یاه
شزرا ،یخیرات شزرا ، ییابیز
یتخانش و
.دومن فیرعت ار هریغ ( ایلیدین وردناسکلاو وکسناماک ارول 2010
رد ) تحتیقیقحت ناونع
« ایزرا یب زا یدادعت تیاسوفروموئژ
هنومن یاه
هوک رد یچوسوب »
هب یهاگآ و یملع یبایزرا شور زا هدافتسا اب یرگشدرگ
درانیر و گنولارپ دنتخادرپ
. رد اهنآ
راک نیا ییابیز یاهرایعم یتخانش
و یداصتقا ،یگنهرف ،یملع ، تیمها
ار یناهج .دنداد رارق هجوت دروم
زین یلخاد بانم یسررب ناشن
یم دهد هک شهوژپ اتبسن یاه هنیمز رد یدایز
نیمز یرگشدرگ یبایزرا و
ماجنا یمسیروتوئژ یدنمناوت تسا هتفریذپ
رد هک شهوژپ نیا زا یخرب هبراصتخا هب همادا یم هراشا اه
:دوش
( نیپساک هعسوت نارواشم تکرش 1388
ناقزرو هقطنم مسیروتوکا نوگنوس سم متجم یارب یحرط رد ) ار
اب تسا زا هداف لدم دنداد رارق یبایزرا درومSWOT
. تصرف ،فعض ،توق طاقن حرط نیا رد هقطنم یاهدیدهت و اه
.تسا هتفرگ رارق یسررب دروم .
( شناراکمه و نایاش 1390
رد ،) هب یشهوژپ یبایزرا
نیمز یتسیروتوفروموئژ یدنمناوت لکش
اه ناتسرهش ی
اهنآ.دنتخادرپ اراد ب ار درگباراد یکمن دبنگ
ه ناتساب شزرا لیلد و یخیرات هقباس ،یسانش
رظانم یعیبط یابیز
هب نآ نوماریپ نیرت تیمها اب ناونع
نیمز لکش یفرعم هقطنم .دندومن
( ینسحم 1390
رد ،) یشهوژپ ناونع اب
« یدنمناوت یبایزرا بهسرا ههقطنم یتسیروتوئژ یاه
زا هدافتهسا اهب نارا
گنولارپ شور
» ، رایع یتسیروت و
ییاراک اکم ن یکیژولوفروموئژ یاه ار
لیسناتپ ییاسانش فدهاب یتسیروتوئژ یاه
هقطنم داد رارق یبایزرا دروم .
دیسر هجیتن نیا هب یو نیا تیمها هک
تیاس یاه ههب اتدمع کیژولوفروموئژ رطاهخ
ایع ندوب لااب نآ یملع ر
رایعم ریاس هب تبسن اه اه
یم دشاب .
( یمارهب 1390
رد ) یدنمناوت یشهوژپ ئژ یاه
لاات یتسیروتو رهتخد لهپ یاه
دروهم گهنولارپ درهکیور اهب ار
داد رارق یبایزرا .
ییابیز و یملع شزرا هک داد ناشن قیقحت نیا جیاتن یسانش
تیاس نیا اههرایعم ریاهس هب تبسن
رد بیترت هب هبتر
تسخن مود و ههک تسا یلاحرد نیا .دراد رارق هرههب راهیع تدهش و یداهصتقا شزرا
نهیا یرو
تمکتیاس نیر
ار زایتما .تسا هدرک بسک
نایاش ناراکمهو (
1391 ) تیاسوفروموئژ یاهه
هداهج جرهک - سولاهچ اهت
لهنوت ناودهنک ار
شور زا هدافتهسا اهب
وکسناموک نداد رارق یبایزرا دروم
.د هک داد ناشن جیاتن نایمرد
دنل مرف هقطنم یاه تیاسوفروموئژ
هرد کناتهسرهش
یم رادروخرب یرتلااب شزرا زا .دشاب
مرهق ( ینا 1396 ) لیسناتپ نیمزیاه
یرگشدرگ اسوفروموئژ
تی یاه ن ناتسرهش ری
دومن یسررب ار .
نیا رد قیقحت
یبایزرا یارب رایع
یتسیروت هرهب رایع و
ییاهسانش فدهه اهب یکیژوهلوفروموئژ یرو یدهمناوت
نیمزیاهه یرگهشدرگ
رین ناتسرهش زا
وکسناموک شور دش هتفرگ هرهب
. تسا نیا رگناشن جیاتن سرهش هک
ناتسرهش زا یکی رین نات یاه
اب
یدنمناوت یرگشدرگ هنیمز رد لااب
تسا هزورما هک تسا هدش رداق
یدایز یدادعت دناشکبدوخ یوس هب ار تسیروت
لاح نیع رد تیدودحم و لماوع
ییاه تسا هدیدرگبجوم زا یخرب ات
تیاس یتسیروتوئژ یاه هک
لسناتپ رد ییلااب
ذج رما دنراد تسیروت
دروم ، یب یرهم قاو نارگشدرگ تخانش مدع و دندرگ
.
2 - نابم ی پ و هنیشی قحت قی
2 - 1 - همدقم یانص زا یکی ناونع هب مسیروت و ازدمآرد
هرهب اب یهد داهصتقا ی هسب ی را یهم حرطمبوخ دهشاب
ههک هزورما ههب
دوبنلیلد گدولآ
ی اه ی ز ی تس حم ی ط ی
، دوهمن بلج دوخ هب ار ایند یاهروشک زا یرایسب هجوت تهسا ه
و یرکهشل(
،یضایر 1395 .) رضاح لاح رد تعنص
یرگشدرگ ،یزاهسوردوخ و تهفن زا دهعب
ناوهنع ههب تعنههص نیموههس
گرزهب یم رامش هب ایند یبو دیآ
کش نیرتدنمدوس هدزابرپ و
نیرهت رد تراهجت هدهس
21 دهمآ دههاوخ اهسح ههب
(
Fennel, 2003
.) دمآرد مسیروت ىدشر اب
دودح رد 3
/ 10 رد ىدصرد للاخ
لاس ىاه 2003 و 2004 هب 622
غلاب رلاددرایلیم دیدرگ
،ناراکمه و یدمحا(
1391 .) قباطم پ ی ش بی ن ی اه ی نامزاس مهسیروت ناههج
(ی
W.T.O
) اهت
لاس 2020 م ی دلا ی دادعت نارگشدرگ ب
ی ن للملا ی دودح هب 6
/ 1 م ی ل ی درا لاس رد رفن دیهسر دههاوخ
و یرکهشل(
،یضایر 1395 .) ،هطبار نیا رد دشر اب هزورما
نوزفازور اهرهش یگدولآ و تیعمج
، هنهپ یاه طیهحم اهب یهعیبط
و کاپ ریذپلد مجح یاریذپ ، یدایز
ینارفاسم زا تسا
هک ندرک یرپسروظنم هب ناهشیاه هناخ زا تعارف تاقوا
یم تعیبط هب لد دننز
. نیمز شخبریززا یکی ناونع هب یرگشدرگ یرگشدرگ یاه
رادیاپ هدش حرطم نآ فده و
زا تظافح بانم
دصاقم رد یرگشدرگ یم
دشاب تیاده ینعی . تسیروت
اه هب هنوگ یا ههک ههقطنم دهیدزاب دروهم
لسن یارب یاه
هنوگنامه هب زینیتآ یقاب
دهنامب دهشاب هدافتهسا لهباق و .
نیهمز یرگهشدرگ یارهب ار ناهکما نهیا
نارگشهوژپ هرهب و
نارادرب اتتسا هدومن داجیا طیحم دنناوتب
تسیز یدزاب تیفیک و رتهب ار ار د
دنهشخب دوبهب ههب
هنوگ یا نداد ناشن هب نیمز رد ناسنا تلاخد هک هصخشم
و هژیو یدیدج تهعیبط زا
دوهش رهجنم (
میحر ،روهپ
1381 .) ، قاورد اب
و ییارگرهش دشر مدرهم زاین و ینیشنرهش
ههب هاهنپ ههب ندرهب لد
اهب و تهعیبط فهطع
ههب
یاضاقت تسیروتهدنیازف یاه
رسارس ایند یتفگش سمل هب ط یاهه
تهسد ،تهعیب تعنص ناراکردهنا
نیمز،مهسیروت -
یرگشدرگ شخب ار
نیون لاح رد و هعسوت
رازاب یم اسح هب مسیروت دنروآ
. نیمز یرگشدرگ تصرف
یاه یدایز
و دشرتهج هب ،یداصتقا ةعسوت
وصخ رود قطانم یارب
هداهتفا هیهشاحو یا
یهم ههئارا دههد
. نیهمز شیادهیپ -
یرگشدرگ ییارگمه زا یشخب
مسیروت تعیبط
م روح یم دشاب و نیمز تاعوضوم رب هک مسیروت
رادیاپ ات دیک -یهم
دنک جاح(
یئوکن و ولیلع ،ردص
1390 : 25 .) یم نییبت مسیروتوئژ اب طبترم میهافم ،لصف نیا رد .دوش
2 - 2 - مسیروت
یرگشدرگ یتعنص
یم هجوت لباق یداصتقا هفرص اب و دوسرپ دشاب
ههک هزورما و یهگنهرف تلاداهبت داهجیا اهب
عامتجا فلتخم للم نایم ی و
هب لیلد یگدولآ نادقف یطیحم یاه
هدرهک فوهطعم دوخ هب ار تاهجوت تدش هب
تسا ،ناراکمه و یبیطخ یتایب(
1389 : 27 .) یرگشدرگ هک تسا یتعنص
زا یعاهمتجا و یداصتقا راثآ نایاهش
تسا رادروخرب یهجوت .
لاغتشا ییاز و بسک دمآرد یاه و بسانم و رادیاپ یزرا ییانشآزین
یاه یگنهرف لباقتم
رد تهج نیب افو و لص تعنص نیا یداصتقا و یعامتجا راثآ زا یللملا
یم وسحم دوش
هبذاج . یاه یتسیروت
تیباذج نازیم هب هجوت اب ششک و
یم دوخ ذهج دوهخ یوس هب ار نارگشدرگ دنناوت
دهننک نهیا رد و ههطبار
هبذاج نیا ذج راتخاس ذج هنیمز رد اه
تیمها زاتسیروت تهسا رادروهخرب یدایز
(
Cartner, 2002: 1318
.)
هبذاج ،یکیژولوفروموئژ یاه یمیلقا
آ ، یاه ینامرد ششوپ ،یندعم یتابن
هنوگ و یاه ماوتیروناج اب
یاههورهار
ینیمزریز هارمه
تسایس و تاعلاطم رد آ نودب ای و آ نایرج اب یراذگ
یداصتقا یاه هرمز ردیرگشدرگ
-مهم
نیرت هب اهروتکاف یم رامش
دنور (
Fennel, 1999: 315
.)
2 - 3 - مسیروتوکا
هشیررظنزا هژاو
ودزا لیکشت ءزج هتفای
تسا ههک دنوهشیپ قتهشمeco
ههب یناهنوی ههشیر زا یهنعم
یهبیکرت
میهافمزا طیحم
تسیز هاگتسیزو و
tourism
هب موهفم یرگهشدرگ یهم
دشاب کیمهسیروتوکا.
شدرهگ و
دهیدزاب
تسیز یطیحم هنلاوؤسم
قطانمزا یعیبط
رکب تسد و یم رامش هب هدروخن دور
هک فده اب تذل
ندرب زا تهعیبط
کردو تبهوم یاه نآ و هصخشم یاه
یگنهرف طبترم
نآاب یم تروص دریگ
هب،
هنوگ یا هک ثعاب جیورت قیوشت و
تظافح دوش
و تاریثات ولطمان
رایسب یکدنا بناجزا هدننکدیدزاب دارفا طیحمرب
هب دروآ راهب یطیارهشو
یارهبار
ا لاغتش و عافتنا ویداصتقا یعامتجا
مدرم مهارف یموب دزاهس
،ناراهکمه و یتاوهنق(
1391 : 82 مهسیروتوکا .) اهی
تعیبط یدرگ ناونع هب یکی
زا هعومجمریز یاه
یم رامش هب مسیروت دور
هک هبذاجرب یاه یهعیبط تهسا راوتهسا
.
ییاسانش قطانم
یلااب یدنمناوت و تیلباق اب تعیبط
یدرگ همانربو یزیر رب یا نیا ،قطانم فده اب
ذج هقلاع -
نادنم و ندومن مهارف تاناکما
ییانبریز یارب
هلمجزااهنآ یاهراکهار
هعسوت تعنص مسیروتوکا یم اسح هب
دیآ
،ناینامیلس و شورف هجح(
1395 : 1 مسیروتوکا .) تعیبطای
یدرگ یتکرح ارگمه یم وسحم دوش
ات یوگخهساپ
زاین مدرم ندش لئانروظنم هب هب
تصرف ه تیعقوموا ییاه
هک دنشاب رداق رد
رانک تعیبط ماگمه
راگزاسو نآاب
هب
شدرگ دنزادرپب دشاب . نیا تیلاعف اه هجوتاب هب تاظحلام موب
یتخانهش تههجرد
یراگزاهس اهب
داهعبا یکیژوهلوکا
طیههحم تههسیز
یههم تروههص دریگ
،ینیههسحلا مداههخ و یههللاج(
1392 : 2 مههسیروتوکا .) هههک
حلاطههصا فههفخم
Ecological-tourism
یم دشاب رد نابز ناونع تحت یسراف یدرگناهج
تسیز تعیبط( یطیحم )یدرگ
لطصم
تسا هدش ،
نیدب موهفم هک طیحم ای یتعیبط هک
هن کی اهنت تهسیروت
ههکلب ریاهس دارفا نآردزین تهسیز
-یهم
تعیبط؛دننک رهاب
هننآ هک نآ رد دراد دوجو تشادرب،
موهفمو یساسا
نیا تغل یحلاطصا یبیکرت –
یم دهشاب .
ب ه هنوگ یا هک هزیگنا هدمع نیارد عون یرگشدرگ عافتنا
زا هبذاج یاه یعیبط کهی هیحان لماهش،
ههصخشم یاهه
یکیزیف گنهرفو
یموب یم دشاب تسیروتوکاو سپ
هاهشم زا هد
ههبذاج اهه نودهب ههکنیا یهللخ و یگتفهشآ نآرد
نآایدراو بیرختار
دیامن لحم،
کرتار یم دنک رهش . ت مسیروتوکا نآ رد
تسا هک نمرازبا بهسا ی تههج تهظافح زا
یم اسح هب قطانم .دیآ
و ارجا شرتسگ مسیروتوکا
ییاهدمایپ هب ار
دراد هارمه هک ،
یم لیذ دراوم لماش دشاب
:
- شیازفا تیمها قطانم تظافح هدش
متسیسوکا و و ،اه
یاقترا شزرا یداصتقا .اهنآ
- ییازدمآرد میقتسم
یارب قطانم تظافح .هدش
- ییازدمآرد میقتسم
غ و میقتسمری یارب
ماوج یموب و،
ندرب لااب هزیگنا
رد اهنآ تظفاحم طیحمزا
.تسیز
- ندشرجنم هب
داجیا تلایکشت مجسنم
هچراپکی و تهج
رب تراظن قطانم
تظفاحم هدش
رد سایقم ماوج
یلحم .یلم و
- دوبهب گنهرف هدافتسا
بانمزا رادیاپ یعیبط
ندشرجنم و هب
شهاک تادیدهت ماوج
.یتسیز
بانب نیار ترفاسم هب
قطانم یعیبط هک ماوت ساسحااب تیلؤسم
ودشاب ثعاب یاقترا طس یگدنز هافر و مدرم
یموب ظفحو طیحم تسیز ددرگ تحت ناونع مسیروت تسیز
یطیحم حرطم
هدش تسا (
Hvenegaard, 1994
.)
موهفم مسیروتوکا رد
یاتسار تظافح
یطیحم هعسوتو
رادیاپ تسا اب فطع هب هکنیا نایرج یناهج لاحرد نیب زا
ندرب یدادعت زا
اهمتسیسوکا یم
شقن،دشاب تلاخد
ناسنا شیب طیارشزا تعیبط
یم دهشاب (
Movahed, 2010:
).4
2 - 4 - مسیروتوئژ
نیا نیب یموهفمتغل هتشر
یا هتفای بیکرت ود زا
هژاو
« وئژ » و
« مسیروت » یم دشاب دوخ . یرگشدرگ یملع زین
چ هتشردن یا یم رامش هب دیآ
میهافم هک ا
ار گنهرف و تسایس ،داصتق یم لماش
دوش . نیمز وچرانیرگشدرگ
هدش فیرعت هک دراد یا
یرگشدرگ نیمز
نآ هجوت نوناک رد یتخانش یم
دشاب گنیلواد و ماسوین(
،1
2010 نیا .)
حلاطصا هب
یانعم یشخب ییاراد زا هب هضرع لباق یاه
تسیروت اه
رد هریجنز یرگشدرگ رازاب یم
دشاب یئوکن (
،یردص 1390
.) ششوکنیتسخن روظنم هباه
فیرعت نیمزحلاطصا مسیروتوئژ ای یرگشدرگ
ههد لیاوا رد 1990
یدلایم مان هب یصخش هطساو هب
وه مات
2ز تفریذپ ماجنا ار دوخ فیرعت ادتبا یو.
ساسا رب یسانش نیمز
یژولوفروموئژو تشاذگ ناینب
لاس اتو 1995 ار نآ راب نیدنچ یدلایم داد رارق یرگنزاب دروم
،یراتخم(
1394 ) .
نیمز،لک رد یرگشدرگ
، یروحم شناد یرگشدرگ یم وسحم
دوش زا هک بیکرت هتشر نایم تعنص یا
مسیروت
ریسفت و ظفح اب تیباذج
یاه ناج یب تعیبط ماوت–
اهنآ اب طبترم یگنهرف لیاسم اب رد –
وچراچ تیاسوئژ
مدرم مومع هب یم لکش
دریگ
،یردص یئوکن(
1388 .)
اد و ماسوین گنیلو
(3
2010 ) یم هئارا حرش نیدب یفیرعت نیمز:دهنهد
یرگهشدرگ یعوهن
یرگهشدرگ قطاهنم
یعیبط یم رامش هب دور
هک هجوت یصاخ نیهمز رب مهشچ و یهسانش
زادهنا اهه .دراد نیهمز یرگهشدرگ ،
هنیمز ه ی
یرگشدرگ رد
تیاسوئژ نیمز عونت زا تظافح و اه
یتخانش مهارف ار
تظافح هطساو هب و هتخاس ی و
یگدا هب ،یر
کرد نیمز مولع تدعاسم
یم دنک لکش(
2 - 1 .) ندش لئان هب
فده نیا هطساو هب
هدیدپ زا دیدزاب نیمز یاه
-
زا یسانش و اهریسم
ج یاراد یندید قطانم هبذا
یاه یکیژولوئژ تامادهقا و ینادرگروت ،
ینابیتهشپ و
تهیامح زا
زکارم
ّلوتم اه تیاسوئژ زا دیدزاب ی یم ققحت لباق
دشاب یراتخم(
، 1394 ) . ورنیازا
، نیمز یرگشدرگ نآ موههفم هک
نیمز یرگشدرگ ادتبا رد یسانش
فیرعت تاعلاطم نیرخآ رد ،دوب هدش نارگشهوژپ
، مسیروت یهنعم ییاهیفارغج
Newsome and Dowling .
1
2- Tom House
3- Newsome and Dowling
هیامرس نآ موهفم هک هدش هرهب و دیدزاب ،یراذگ
هبذاج زا یرادرب نودب یعیبط یاه
همدص تعیبط هب ندز -یهم
دشاب یموهفم فیرعت نیا . ماج
و رت زا رتریگارف لبق
ار یعیسو هنماد و هتشاد یم لماش
دوش .
،رهضاح لاهح رد
هبذاج زا دیدزاب نیمز یاه
زا یکی یسانش هعومجمریز
یاه یلصا نیمز یم وسحمیرگشدرگ دوهش
ناهج(
و رورهپ
،رهپس ینابرق 1395
.)
لکش 2 - 1 - فیراعت زا یفیط نیمز
یرگشدرگ هک
ناشن هدنهد نیمز یصصخت هاگن هب یتخانش
نیمز یرگشدرگ
یم دشاب هبنج ییایفارغج یرگشدرگ و یا
ماع زا یلک و یممسیروت
دشاب رد هک بوچراچ تعنص
نیمز یرگشدرگ
ندوب یصصخت ریغ و یلک لیلد هب تسین رادروخرب یصاخ هاگیاج زا
( گنیلواد و ماسوین 2006
.)
2 - 5 - مسیروتوئژ ورملق
ورملق نیمز یرگشدرگ اب
ای مرفدنل لکش
دنیارف ،نیمز و نیمز یاه
قیفلت هعومجم اب اهنآ تعنص گرزب ی
تسا میسرت لباق مسیروت لکش(
2 - 2 .)
لکش 2 - 2 -
،گنیلرادو ماسوین( مسیروتوئژ تعنص ورملق هدنهد لکش یازجا رادومن 2011
)
زرا یبای سناتپ و لی یجنس اه مرفدنل ی
روتوئژ یتسی لامش هنماد ی
وکسناموک لدم زا هدافتسا اب نلابس ناتسهوک 18
Title and Author: Estimation of Geomorphotourism Potential of the Northern Slopes of Sabalan Mountains Using the Comansko Method/Hadis Majd Supervisor: Fariba Esfandyari (Ph.D)
Graduation date: 1 june 2019 Number of pages: 100
Abstract
The topic of geotourism as one of the main sources of tourism can be of great help to the economic development of different regions of the country. In this research, a quantitative method was used to estimate the geomorphotourism capability of six geomorphosites (ShirvanDareh, Shabil water, Shabilwaterfall, MuyilDareh S, Atgoli and qotursuyi) on the northern slopes of Sabalan. Based on Comansko's method, five values (scientific, aesthetic, cultural, managerial and economic) of each geomorphic counts were calculated using several sub-criteria with different scores and the values of each location were obtained. One-way ANOVA was used to compare the mean values of geomorphocytes. Based on the results, Shirvan Valley with an average of 14, and Shabil Falls, with 11.6 / 11, got the lowest score among the landforms. Moyil Valley valleygeomorphosites, Shabil spa, Gutorsuyu and Atheli spa ranked second to fifth.
The high point of Shirvan Valley, in addition to its high scientific and educational potential, is due to the presence of beautiful and unique geomorphologic landforms and wildlife and pristine environment. The results of analysis of variance showed that there is no significant difference between the mean values of the six locations studied and all regions with high geotouristic powers. Also, the comparison of two and two values shows that there is a significant difference between the cultural value of these geomorphic cultures and the other four values. The average cultural value is 8/8, which is lower than other values. The overall result of the research showed that despite the potential and actual power of Ardebil province for geotourism purposes, only some geomorphosites, such as Shabil spa and Gutorsawi spa, have been considered. In some cases, such as At Golli and the Shabil Falls, due to the absence of human centers and lack of proper access routes and insufficient introduction, the capacity and capacities of these geomorphic cultures are not maximized.
Keywords: Geotourism, Comansko method, Geomorphosite, Sabalan.
University of Mohaghegh Ardabili Faculty of Literature and Human Sciences
Department of Natural Geography
Thesis submitted in partial fulfillment for the degree of
M.Sc. in Physical Geography
Estimation of Geomorphotourism Potential of the Northern Slopes of Sabalan Mountains Using the
Comansko Method
By:
Hadis Majd
Supervisor:
Fariba Esfandyari (Ph.D)
Advisor:
Arsalan Mehrvarz (Ph.D)
June 2019
