Investigation of Groudwater Level Decreasing Effects on Qazvin Aquifer Hydrodynamic Characteristics

(1)

Iranian Journal of Soil and Water Research ISNN: 2423-7833 Homepage: http://ijswr.ut.ac.ir

Investigation of Groudwater Level Decreasing Effects on Qazvin Aquifer Hydrodynamic Characteristics

Mahnoosh Jenab¹, Hadi Ramezani Etedali^², Peyman Daneshkar Arasteh³

1. Water Engineering Department, Faculty of Agricultural and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. Email: [email protected]

2. Corresponding Author, Water Engineering Department, Faculty of Agricultural and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. Email: [email protected]

3. Water Engineering Department, Faculty of Agricultural and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. Email: [email protected]

Article Info ABSTRACT

Article type: Research Article

Article history:

Received: March. 12, 2022 Revised: May. 22, 2022 Accepted: June. 11, 2022 Published online: Aug. 23, 2022

Keywords:

Hydraulic Conductivity, Specific Yield,

GMS.

Increasing groundwater consumption and water table level leads to changes in hydrodynamic properties of the aquifer especially the parameters of hydraulic conductivity and specific yield. In this study, that was conducted in 2021 using GMS model version. 10 in Qazvin aquifer, the coefficients of hydraulic conductivity and specific yield of aquifer in three census periods of 2002, 2009 and 2018 after calibration and validation of the model in two cases steady and unsteady were determined and compared. The root mean square errors in the steady state for the proposed periods were 0.86, 0.73 and 0.84 m, respectively, and in the unsteady state were 1.7, 0.93 and 1.06 m, respectively. That shows high accuracy of the model simulation. The average hydraulic conductivity in the aquifer was estimated for the years of 2002, 2009 and 2018 which was 19.13, 16.85 and 14.06 meters per day and the average specific yield was 0.078, 0.071 and 0.064, respectively. The results showed that over time and by decreasing the groundwater level, the parameters of hydraulic conductivity and specific yield decrease.Since 2015 due to the measures taken for balancing and artificial recharge plan, the slope rate of hydraulic conductivity has decreased from 0.38 to 0.31. Also the slope rate of special discharge has decreased from 0.00117 to 0.00078. The main reason for this decreasing trend can be the destruction of soil structure and effective reduction of porosity indicating the irreversibility of the aquifer to its previous state. Therefore, it is necessary to pay attention to these changes regarding the recharge of aquifers and return water from irrigation systems.

Cite this article: Jenab, M., Ramezani Etedali, H., & Daneshkar Arasteh, P. (2022). Investigation of groudwater level decreasing effects on Qazvin aquifer hydrodynamic characteristics. Iranian Journal of Soil and Water Research, 53 (6), 1373- 1386.

DOI: http//doi.org/10.22059/ijswr.2022.340403.669230

(2)

Homepage: http://ijswr.ut.ac.ir

لدم زا هدافتسا اب نامز رذگ رد ناوخبآ کیمانیدوردیه تایصوصخ تارییغت یسررب GMS

)نیوزق تشد ناوخبآ :یدروم هعلاطم(

بانج شونهم ،1

یداه یلادتعا یناضمر

2

هتسارآ راک شناد نامیپ ،

3

1 . نیب هاگشناد ،یعیبط عبانم و یزرواشک هدکشناد ،بآ یسدنهم هورگ ناریا ،نیوزق ،)هر( ینیمخ ماما یللملا

. :لیمیا [email protected]

2 ،لوئسم هدنسیون . زرواشک هدکشناد ،بآ یسدنهم هورگ

نیب هاگشناد ،یعیبط عبانم و ی ناریا ،نیوزق ،)هر( ینیمخ ماما یللملا

3 . نیب هاگشناد ،یعیبط عبانم و یزرواشک هدکشناد ،بآ یسدنهم هورگ ناریا ،نیوزق ،)هر( ینیمخ ماما یللملا

هلاقم تاعلاطا هدیکچ

:هلاقم عون یشهوژپ ةلاقم

رات ی خ رد ی تفا : 21 / 12 / 1400

رات ی خ یرگنزاب 1 : / 3 / 1401

رات ی خ ذپ ی شر 21 : / 3 / 1401

رات ی خ راشتنا : 1 / 6 / 1401

هژاو :یدیلک یاه

،یکیلوردیه تیاده ،هژیو یهدبآ

. GMS

یکیمانیدوردیه تایصوصخ رد یتارییغت داجیا هب رجنم یباتسیا حطس نوزفازور تفا و ینیمزریز بآ فرصم شیازفا ناوخبآ هب و هژی یم هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده یاهرتماراپ لاس رد هک هعلاطم نیا رد .دوش

1400 زا هدافتسا اب و

هخسن 10 مرن رازفا هرود هس رد هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده بیارض ،هدش ماجنا نیوزق ناوخبآ رد GMS

لاس یرادربرامآ یاه

1381 ، 1388 و 1397 نییعت رادیاپان و رادیاپ تلاح ود رد لدم یجنس تحص و یجنساو زا سپ

هسیاقم و دش هرود هس رد رادیاپ تلاح رد اطخ تاعبرم نیگنایم هشیر .دن سرربدروم

ی هب ترت بی 86 / 0 ، 73 / 0 و 84 / 0

بیترت هب زین رادیاپان تلاح رد و رتم 70

/ 1 ، 93 / 0 و 06 / 1 هیبش یلااب تقد زا ناشن هک دمآ تسدب رتم .دراد لدم یزاس

لاس رد ناوخبآ هدودحمرد یکیلوردیه تیاده طسوتم یاه

1381 ، 1388 و 1397 بیترت هب 13 / 19 ، 85 / 16 و 06 / 14

هژیو یهدبآ طسوتم و زور رب رتم بیترت هب ناوخبآ هدودحم رد

هدشرکذ 078 / 0 ، 071 / 0 و 064 / 0 .دش هدز نیمخت

هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده یاهرتماراپ ینیمزریز بآ حطس تفا زورب و نامز تشذگ اب هک داد ناشن جیاتن یم شهاک ناوخبآ دحاو فارگوردیه ساسا رب .دنبای

، ینیمزریز بآ حطس شهاک بیش لد هب

لی ص تامادقا گ ترو هتفر

یعونصم هیذغت و یشخب لداعت حرط رد

، لاس زا 1394 زا 1154 / 0 هب 0591 / 0 شهاک بیش ،تسا هتفای شهاک

زا یکیلوردیه تیاده 38

/ 0 هب 31 / 0 زا هژیو یهدبآ شهاک بیش و 00117

/ 0 هب 00078 / 0 لیلد .تسا هتفای شهاک

یم یشهاک دنور نیا یلصا خلخت شهاک و کاخ نامتخاس بیرخت دناوت

دشاب رثؤم ل هک

زا یکاح تشگرب ان ذپ ری ندوب

نآ یلبق تیعضو هب ناوخبآ تسا

ناوخبآ هیذغت صوصخ رد تسا مزلا نیاربانب . هناماس زا یتشگرب بآ و اه

ه یرایبآ یا

تارییغت نیا هجوتدروم

.دریگ رارق

دانتسا : بانج

، شونهم

؛ ناضمر ی لادتعا ی

، داه ی

؛ هتسارآ راک شناد

، پی نام ( 1401 ).

سررب ی غت یی تار صوصخ ی تا ه ی دورد ی مان ی ک لدم زا هدافتسا اب نامز رذگ رد ناوخبآ GMS

دروم هعلاطم(

ی وزق تشد ناوخبآ : ی

ن ناریا کاخ و بآ تاقیقحت هلجم ).

، 53 ( 6 ،) 1386 - 1373 .

DOI: http//doi.org/10.22059/ijswr.2022.340403.669230

.نارهت هاگشناد تاراشتنا هسسؤم :رشان .ناگدنسیون©

(3)

همدقم یسررب قیرط زا ناوخبآ لماک تخانش ییارحص و یفاشتکا یاه

لد هب لی و هنیزهرپ تقو

گ ری هداد ندوب سرتسد رد مدع نینچمه ،ندوب اه

ًلامع نیمز قامعا طیارش و ناکما

ذپ ری ن تسی لاس رد یزرواشک هعسوت و یلاسکشخ شیازفا ،یگدنراب نازیم شهاک یفرط زا . ریخا یاه

.تسا هدش یباتسیا حطس نوزفازور تفا و ینیمزریز بآ فرصم شیازفا هب رجنم پ

ی ش بی ن ی قد ی ق ز بآ حطس تاناسون ی

مزر ین ی تخانش و

تهج ینیمزریز بآ راتفر همانرب

ری یز ت أ م ی ن بآ لباق دامتعا ن و ی ز دم ی ر ی ت رادیاپ و عماج پ تلع هب بآ عبانم

ی چ ی هد هام ندوب ی ت و نآ ع مد

عطق ی ت ن ،نآ هب طوبرم یاهرتماراپ رد ی

زا هب لدم یاه بسانم ی .دراد

بش ی ه یزاس رج ی نا ز بآ ی مزر ین ی صوصخ زا لماک کرد هب ی

تا بآ ی و مز نی یسانش ن هقطنم زای دراد . بش ی ه یزاس حان یددع ی

ه غ ی عابشار

بی رتش ن و کشخ قطانم رد ی

هم کشخ اج رد یی

ًامومع هک حان

ی ه غ ی عابشار ب تماخض ی

یرتش مها دراد ی ت ب ی یرتش ا .دراد ی ن شور اه

ًلاومعم

ر هلداعم یددع لح اب ی

زدراچ ، یدروآرب م زا ی ناز ذغت ی ه تخا رد ار ی را م ی دهد هک اتن تحص ی

ج گتسباو نآ ی

ز ی یدا هب تقد وآرب یاهرتماراپ در

هدش نحنم یارب ی

ن و تشادهگن ی

ز اده ی ت ه ی لورد ی ک ی غ ی عابشار ا دروآرب .دراد ی

ن شور اب اهرتماراپ لومعم یاه

هزادنا(

گ ی یر امزآ ی هاگش ی و

یا قم رد )سوکعم لح ی

سا یاه لد هب گرزب ی

ل غت یی ذپر ی یر ز ی دا هاگ کاخ تفاب سب

ی را لد هب( هاگ و راوشد ی

ل ازفا ی ش زه ی هن اه غ ) ی نکممر

.تسا تقد پ شی ینیب یاه لاک هب لدم ی

سارب ی نو دصت و قفوم ی

ق عت رد لدم یی

ن رج تهج ی نا ز بآ ی مزر ین ی گتسب ی تسا .دراد لدم زا هداف یاه

ز بآ ی مزر ین ی اتسار نیا رد سب

ی را تسا دنمدوس (

Ziaee and Ansari, 2021

) .

ی یک ازم زا ی یا ز بآ لدم هیهت ی

،ینیمزر نییعت یاهرتماراپ هتخانش رتمک

اس یور زا ناوخبآ هدش ی

ر طا لا تاع دوجوم .تسا جزا هلم ،

اهرتماراپ ی ی اده لثم ی ت و یکیلوردیه یهدبآ

وی هژ طا هک لا هب بلغا اهنآ تاع و دودحم رایسب تروص

یا صقان .تسا سرتسد رد

.

Abareshi et al

( هب )2013

ارض نییعت روظنم ی

ب دوردیه ی کیمان رز تشد ناوخبآ ی

،لگن زا رن م رازفا 7.1 هدافتسا GMS

.دندرک

یارب ار راگدنام تلاح رد لدم یجنساو اهنآ ی

ک هام تدم هب ار راگدنام ریغ تلاح و 5

شنت اب لاس یلصف یاه

ماجنا اتن .دنداد ی ج زا لصاح

ای ن اده هک داد ناشن قیقحت تی

یکیلوردیه رز تشد ناوخبآ

ی لگن زا 8 / 12 ات 1 / 178 رد رتم زور و یهدبآ و ی

هژ زا ناوخبآ 07

/ 0 ات 09 / 0

.تسا ریغتم

Nakhaei et al.

( )2014

تهج هرهب دم یرادرب ی

ر ی ت هنیهب ژاپمپ هنیهب خرن نییعت و هیمورا یلحاس تشد ناوخبآ زا هاچ

یاه

هرهب ز بآ لدم ،یرادرب ی

ینیمزر دروم یتاعلاطم هدودحم رظن

زا هدافتسا اب ار مرن

رازفا 2.4

MODFLOW Visual

هیهت دندرک . اتن ی ج ا ی ن

اده رادقم هک داد ناشن قیقحت ی

ت یکیلوردیه یارب

ناوخبآ هعلاطمدروم نیب

1 ات 10 رادقم و زور رد رتم یهدبآ

وی هژ 1 ات 10 دصرد تسا .

Abedi Koupai and Golabchian

( )2015

ب ه روظنم دروآرب ارض ی ب دوردیه ی کیمان ز بآ عبانم ی

ینیمزر ز ی هضوحر اپهوک ی ه - گس یز

لدم زا

MODFLOW

.دندرک هدافتسا ن

ات ی ج ا ی ن اده هک داد ناشن قیقحت ی

ت یکیلوردیه ناوخبآ

زا 26 / 15 ات 87 / 19 یهدبآ و زور رد رتم

وی هژ ناوخبآ زا 0107 / 0 ات 0186 / 0 ریغتم .تسا

Ketabchi et al.

( )2018

دم تارثا یسررب یارب ی

ر ی ت بآ زبس ا ،سراف ناتسا رد نادمن ناوخبآ یایحا رد ی

ن اب ار ناوخبآ دافتسا

ه

لدم زا

MODFLOW

هیبش .دندرک یزاس ساسا رب

اتن ی ج هب تسد هدمآ ا زا ی ن اده ،قیقحت ی

ت یکیلوردیه زا نادمن ناوخبآ

1 ات 25 رد رتم

و یهدبآ و زور ی

هژ ناوخبآ زا 008 / 0 ات 21 / 0 تسا ریغتم .

Barati et al.

( زا ار هاشنامرک ناوخبآ کیمانیدوردیه بیارض )2019

قیرط لدم زاس ی مرن اب رازفا 7.1 جیاتن .دندومن نییعتGMS

هعلاطم نیا زا لصاح ناشن

داد اده رادقم ی ت ناوخبآ رد یکیلوردیه روکذم

زا ، 1 / 0 ات 30 و زور رد رتم رادقم

و یهدبآ ی هژ زا 02 / 0 ات 4 / 0

ریغتم تسا .

زا ئاجنآ ی هک تشادرب شیازفا اب یب یاه

اکما یباتسیا حطس تفا و هیور تاریثأت زورب ن

ناربج ذپان یری تشاذگ دهاوخ دوجو ناوخبآ رب

هیلا جرف و للخ هیلخت عبتلاب و بآ حطس تفا اب یفرط زا و نیمز تسشن هدیدپ زورب ،تابوسر یذفنم نیب بآ راشف نتفر نیب زا و رادبآ یاه

هعلاطم رد عوضوم نیا هک دوب دهاوخ یعطق

Janbaz fotamy et al.

( نیگنایم اب نیوزق ناوخبآ رد )2020

9 / 39 م یلی رتم شرازگ لاس رد

یم رارق ریثأت تحت ناوخبآ کیمانیدوردیه بیارض و هدش کاخ نامتخاس بیرخت ثعاب دادخر نیا .تسا هدش لداعت و ایحا ثحب .دنریگ

هناماس زا یتشگرب بآ و ینیمزریز بآ هیذغت زا هدافتسا اب ینیمزریز بآ عبانم یشخب یبآ یاه

ناوخبآ تیعضو یسررب دنمزاین یرا ه

زا سپ ا

لاس یط رد یباتسیا حطس تفا اذل .تسا هتشذگ یاه

،شهوژپ نیا زا فده هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده بیارض تارییغت یسررب

هخسن زا هدافتسا اب نیوزق تشد ناوخبآ 10

مرن رازفا GMS

یب تشادرب تارثا هب هجوت اب ینیمزریز بآ هیور

تسا .

(4)

یسررب شور هقطنم هعلاطمدروم نیوزق یتاعلاطم هدودحم رد عقاو نیوزق ناوخبآ

تسا لاس رد تاعلاطا . 1400

عمج یتاعلاطم هدودحم .تسا هدش یروآ

لکش رد ناوخبآ تیعقوم .دراد رارق کمن هچایرد زیربآ هضوح یبرغ ًابیرقت و یلامش همین رد نیوزق 1

تاعافترا تحاسم .تسا هدش هداد ناشن

بیترت هب هدودحم نیا رد تشد و 37

/ 4492 و 3 / 5059 لقادح و رثکادح و عبرم رتمولیک هب زین هدودحم عافترا

بیترت 2902 و 1131 رتم

تسا لاس رد ناوخبآ رواشم نیسدنهم طسوت هک نیوزق یتاعلاطم هدودحم بآ نلایب شرازگ ساسا رب . 1392

نیا رد ،تسا هدیدرگ هئارا

تعسو اب یتفربآ ناوخبآ کی هدودحم 4

/ 3952 هک عبرم رتمولیک 78

یم لماش ار تشد تعسو لک زا دصرد کشت دوش

و تسا هدیدرگ لی

یتاعلاطم هدودحم نیا تاعافترا تعسو 37

/ 1454 عبرم رتمولیک تسا

.

لکش 1 هقطنم تیعقوم . هعلاطمدروم

هرهب عبانم بآ زا هدننک یرادرب

لاس یرادربرامآ هرود هس رد هدودحم نیا رد ینیمزریز یاه یاه

1381 ، 1388 و 1397 لودج رد 1

تخم فراصم نازیم .تسا هدش هراشا لودج رد هدش هراشا هرود هس رد زین ینیمزریز بآ عبانم زا فل

2 .تسا هدش هئارا هرهب هدمع

رادرب ی رد

تشد نیوزق م تروص هاچ زا هدافتسا اب ی

گ ی در ب تاعلاطم ساسا رب . ی

نلا تاعلاطم هدودحم ی

وزق ی ن سدنهم طسوت هک ی

ن ناوخبآ رواشم (

لاس

1392 ) هدش ماجنا

، هدودحم رد هعلاطمدروم

فرصم بآ هدمع ی

رط زا عرازم رد ی

ق بآ ی را ی ترک ی ماجنا م ی دریگ و تنرد هجی م ی ناز ذغت ی ه بآ زا

زرواشک ی ربارب 4 / 477 م یل ی نو بعکمرتم هک تسا هدمآ تسدب لاس رد

26 فرصم بآ دصرد ی

بآ ی را ی تسا ذوفن بآ رادقم . ی

هتفا فراصم زا

اهنآ باسپ عفد نوچ تعنص و برش

ًاتدمع رط زا ی ق ههاچ ا ی ج بذ ی تروص م ی دریگ

، ربارب 3 / 119 م یل ی نو بعکمرتم هک تسا هدش لصاح

82 فرصم بآ دصرد ی

تسا . رد لاس اه ی خا ی ر هب لد ی ل لاسکشخ ی و هعسوت ضارا ی زرواشک ی

، تشادرب ب ی ور ی ه زا عبانم بآ اه ی ز ی مزر ین ی

ازفا ی ش ی هتفا و بجوم دودحم ی ت رد عبانم بآ هقطنم هدش و کشم لا ت تشد نیا رد یددعتم هدش

.تسا یاتسار رد هک یتامادقا یفرط زا

هرفس تفا تدش زا یدودح ات هدش ماجنا تشد نیا رد یعونصم هیذغت و یشخب لداعت حرط نانچمه یلو .تسا هتساک ینیمزریز بآ یاه

اب تشد نیا بآ حطس دیدش تفا

نیمز تسشن و ینیمزریز یاه ( تسا هجاوم

Janbaz fotami et al., 2020

.)

لودج 1 . هرهب عبانم بآ زا هدننک یرادرب

لاس رد ینیمزریز یاه یاه

1381 ، 1388 و 1397

1397 1388 1381 لاس عبنم

7773 7881 9530 دادعت

1285 1572 1447 )^mcm( هیلخت هاچ

2088 1959 2279 دادعت

83 همشچ /

20 40/3 123/5 )^mcm( هیلخت

265 260 569 دادعت

76 تانق /

30 53/26 86/6 )^mcm (هیلخت

49 49 50 50 51

3535363637

±

0 10 20 30 405 Kilometers Legend

boundary_polys qazvin_province

44 48 52 56 60 64

20 24 28 32 36

40

±

090180 360 540 720 Kilometers

Legend

boundary_polys qazvin_province Iran Provinces

(5)

لودج 2 ینیمزریز بآ فلتخم فراصم نازیم . بسحرب

نویلیم بعکمرتم لاس رد

یاه 1381 ، 1388 و 1397

1397 1388 1381 فرصم عون

52 /

1019 1428/32 1293/18 یزرواشک

84 /

127 93/32 66/13 برش

54 /

80 35/83 7/03 تعنص

یارب لدم زاس ی لدم زا نیوزق تشد ناوخبآ

MODFLOW2000

هخسن رد دوجوم 10

مرن رازفا نایرج لدم .دش هدافتساGMS

بآ رد هلداعم رد لداعتم طیارش اب لخلختم داوم و تباث یلاگچ اب ینیمزریز یاه 1

یم هداد ناشن .دوش

هطبار 1

=0 )

𝑧

𝜕 ℎ

𝜕

𝑧

𝑘𝑧

𝑧

𝜕

𝜕 + 𝑦

𝜕 ℎ

𝜕

𝑦

𝑘𝑦

𝑦

𝜕

𝜕 + 𝑥

𝜕 ℎ

𝜕

𝑥

𝑘𝑥

𝑥

𝜕

هلداعم نیا رد هک

kyy ،

kxx

و

kzz

تهج رد یکیلوردیه تیاده بیترت هب یاه

،y

وx

وz

(تسا کیرتموزیپ زارتh Harbaugh, 2005

.)

رد

MODFLOW

تهج هس رد بآ تکرح و بآ یلاگچ ندوب تباث ضرف اب زین ،x

وy

لولس همه یارب طیارش ،z

لدم یاه هب

تروص

یم هتفرگ رظن رد نگمه (دوش

Yang et al., 2009

.)

ا زا هدافتسا اب تاعلاط

هدشذخا بآ تکرش زا هقطنم

ا ی کمک هب و نیوزق مرن

رازفا هدادGIS

یدورو یاه مرن

رازفا .دیدرگ هیهتGMS

بآ زارت تاعلاطا زا شهوژپ نیا رد 58

هاچ هیلخت و هقطنم رد دوجوم رتموزیپ هاچ هقلح هرهب یاه

لدم تخاس یارب یرادرب هس

دعب ی یموهفم

آ .دش هدافتسا یکیژولوئژوردیه هتسب زا هدافتسا اب رادیاپان و رادیاپ تلاح ود رد ناوخب

رد هکLPF MODFLOW

زارت و نایرج لح یارب

بآ هیبش ،تسا هدش هداد رارق ینیمزریز یاه هب هتسب نیا .دیدرگ یزاس

هیبش ار یکیژولوردیه راتخاس ره ازجم تروص بساحم هب و هدرک یزاس

ه

یم لولس ره رد نایرج دزادرپ

(

Yang et al., 2009

تاعلاطا .) ندروم

زای هاچ تاعلاطا لماش یموهفم لدم تخاس تهج رتموزیپ یاه

هب ناونع هدهاشم ریداقم هاچ( هیلخت عبانم ،یا

هرهب یاه هیذغت ،رثؤم شراب( هیذغت عبانم ،ینیمزریز بآ زا ریخبت ریداقم ،)تانق ،همشچ ،یرادرب

هناخدور زا زارت ،نیمز زارت ،ناوخبآ یجورخ و یدورو یاهزرم ،یزرم و هیلوا طیارش ،)تعنص و برش ،یزرواشک فراصم زا یتشگرب بآ و اه

ناوخبآ زرم و فک گنس زارت ،ینیمزریز بآ تسا

هداد . رو یاه رد یدو مرن رازفا هت GIS

هی هدش طیحم رد و ششوپ تروصب GMS

یاه

دش هدز نیمخت هژیو یهدبآ رادیاپان تلاح رد و دش هدز نیمخت و هربیلاک ناوخبآ یکیلوردیه تیاده رادیاپ تلاح رد .دندش یناوخارف فلتخم

(Milan et. al, 2018; Javadi et. al, 2021)

.

MODFLOW

سا اب ار نایرج هلداعم یم لح دودحم لضافت شور زا هدافت

ناوخبآ ،یئزج لیسنارفید هلداعم یددع لح یارب .دنک

لولس هب کچوک یاه میسقت یرت

لولس ره یارب نایرج هلداعم و هدش یدنب هب

روط یم لح هناگادج یم اذل .دوش

هکبش ار ناوخبآ تسیاب یدنب

ه طیارش و تعسو هب هجوت اب ار ناوخبآ روظنم نیدب .مییامن لولس هب یکیژولوئژوردی

داعبا اب ییاه 1000

رد 1000 تهج رد رتم وx

y

هکبش لکش .میدومن یدنب 2

هشقن هس دعب ی لکش و نیوزق ناوخبآ یموهفم لدم 3

یم ناشن ار ینیمزریز بآ نایرج تهج هشقن .دهد

لکش 2 هشقن . هس دعب ی نیوزق ناوخبآ یموهفم لدم

(6)

لکش 3 یز بآ نایرج تهج هشقن . نیوزق ناوخبآ ینیمزر

لاس یرسارس یرادربرامآ هب دانتسا اب ناوخبآ رد کیمانیدوردیه بیارض تاعلاطا ندوب تسد رد مدع هب هجوت اب دعب هلحرم رد یاه

1381 ، 1388 و 1397 ینیمزریز بآ عبانم نلایب شرازگ و ورین ترازو طسوت هدشذخا

بآ تکرش زا هقطنم

ا ی یتاعلاطم هدودحم یارب

رظندم لاس رهم هام تاعلاطا زا تلاح نیا رد .دیدرگ رادیاپ طیارش رد لدم یجنساو هب مادقا ، .دش هدافتسا روکذم یاه

هلحرم ره ردGMS

هدهاشم بآ زارت ریداقم یجنساو زا و یا

هبساحم هدش ار جیاتن و هدرک هسیاقم ار هب

تروص یم ناشن یکیفارگ یداقم زا یجنساو یارب .دهد

ر

رخ و یدورو بآ و فلتخم قطانم رد هیلخت و هیذغت ریداقم ،ناوخبآ هب یجو

اهنرد تی هدافتسا یکیلوردیه تیاده ریداقم رد رییغت و نیمخت

هنماد زا فلتخم قطانم رد یکیلوردیه تیاده هیلوا ریداقم یارب .دش 01

/ 1 ات 1 / 67 ( زور رد رتم

Rasoulzadeh et. al, 2012

رظن رد )

لدم یجنساو زا سپ .دش هتفرگ بآ زارت هناهام تاعلاطا زا تلاح نیا رد هک .دش رادیاپان طیارش رد یجنساو هب مادقا ،رادیاپ طیارش رد

هاچ هاچ هناهام هیلخت ،هقطنم یفاشتکا یاه هرهب یاه

هرود ناوخبآ یجورخ و یدورو ریداقم هناهام تارییغت ،هقطنم هناهام هیذغت ،یرادرب

رهم یرامآ 1381

رویرهش ات 1382

رهم ، 1388 رویرهش ات 1389

رهم و 1397 رویرهش ات 1398

هدافتسا هژیو یهدبآ رتماراپ و .دیدرگ هدافتسا

لاس دنفسا ات رهم تاعلاطا زا هدافتسا اب لدم ،رادیاپان طیارش رد لدم یجنساو زا سپ .دیدرگ یجنساو زین طیارش نیا یارب لدم .دش یاه

1382 ، 1389 و 1398 .دش یجنس تحص

رادومن سپس هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده ریداقم و هدش مسر ناوخبآ فارگوردیه

هبساحم هدش ندش هسیاقم بآ تفا ینحنم اب .د

ا رد ی ن ارب شهوژپ ی

زرا ی با ی ا لدم ز صخاش رد جردنم یرامآ یاه لودج

3 .دش هدافتسا

لودج 3 . صخاش اه ی رامآ ی و لودج ی هدافتسادروم رد

شهوژپ Azizian and Etedai, 2018 ( )

Equation Measure

No

RMSE = √^𝟏

𝐧∑^𝐧_𝐢=𝟏(𝐇𝐨 − 𝐇𝐜)^𝟐 Root Mean Square Error

1

CC = ^∑^𝐧_𝐢=𝟏(𝐇𝐨−𝐇𝐦𝐨)(𝐇𝐜−𝐇𝐦𝐜)

√∑^𝐧_𝐢=𝟏(𝐇𝐨−𝐇𝐦𝐨)^𝟐∑^𝐧_𝐢=𝟏(𝐇𝐜−𝐇𝐦𝐜)

Correlation Coefficient 2

RB= ^∑^𝐧_𝐢=𝟏𝐚𝐛𝐬(𝐇𝐂−𝐇𝐨)/𝐇𝐨

Relative Bias 𝐧

3

MAR= ^∑ ^{𝐚𝐛𝐬(𝐇𝐜−𝐇𝐨)}

𝐧𝐢=𝟏

Mean Absolute Residual 𝐧

4

رد لودج 3 صخاش رRMSE

هشی م نیگنای اطخ تاعبرم

، رضCC

ی ب گتسبمه ی

، اطخRB

ی بسن ی

، مMAR

ی گنا ی ن اطخ ی

،قلطم

هاچ دادعتn

اه ی تادهاشم ی

، تادهاشم بآ زارتHo

ی

، زارتHc

بآ هبساحم هدش

، مHmo

ی گنا ی ن هاچ بآ زارت اه

ی تادهاشم ی و مHmc

ی گنا ی ن

(7)

حم بآ زارت تابسا

ی تسا .

هتفای اه

رادیاپ تلاح یجنساو

لاس رهم هام یارب رادیاپ تلاح یجنساو یاه

1381 ، 1388 و 1397 ،شراب ، ینیمزریز بآ زارت طسوتم ریداقم زا روظنم نیدب .دش ماجنا

کیدزن زارت ساسا رب ناوخبآ هب یجورخ و یدورو بآ نازیم و یجورخ و یدورو یاهزرم ندومن صخشم و هام یط رد هیلخت و هیذغت نیرت

هاچ لکش .دش هدافتسا اهزرم هب رتموزیپ یاه -a

4 ناوخبآ لدم لاس رد ار هدش یجنساو

1381 لکش و -b

4 لاس هدش یجنساو لدم 1388

لکش و -c

4 لاس هدش یجنساو لدم 1397

یم ناشن ار هاچ زارت توافت .دش هدافتسا اطخ و یعس شور زا لدم یجنساو یارب .دهد

یاه

زارت اب رتموزیپ هبساحم

هدش هب تروص زاجم فلاتخا .تسا هدش هداد ناشن یکیفارگ

±1 رتم هاچ .تسا هدش هتفرگ رظن رد زا رتمک هک ییاه

هاچ ، زبس گنر اب دنراد فلاتخا رتم کی نیب هک ییاه

1 ات 2 زا رتشیب و درز گنر اب دنراد فلاتخا رتم 2

یم صخشم زمرق گنر اب رتم .دنوش

لودج 4 صخاش تیعضو یم ناشن یتادهاشم هب تبسن ار یتابساحم زارت یاهاطخ و یرامآ یاه

.دهد

ج لود 4 صخاش تیعضو . راگدنام طیارش رد هدش یجنساو لدم یرامآ یاه

Time (year) 1381 1388 1397

property Head(m) Head(m) Head(m)

Mean Residual -0/23 -0/37 -0/29 Mean Absolute Residual 0/72 0/61 0/66 Root Mean Squared Residual 0/86 0/73 0/84

لکش 4 لاس رد ناوخبآ هدش یجنساو لدم . یاه

1381 a ( ، ) 1388 b ( و ) 1397 c ( )

(8)

لکش 5 هسیاقم رادومن زین یا

هاچ بآ زارت هدهاشم یاه

یم ناشن ار هدش یجنساو و یا هس نویسرگر بیرض و یگتسبمه ریداقم .دهد

هرود هعلاطمدروم هیبش یلااب تقد زا یکاح ،

.تسا یزاس

Makvandi et. al

( هعلاطم رد )2020

اپ یسررب ی یراد از هضوح رد بآ عبانم ی

هدن

دور صخاش زا هدافتسا اب ه

اپ یا ی یراد لدم و ردGMS

ناوخبآ فجن دابآ از هضوح رد ی

هدن دور صخاش نازیم ، ارRMSE

ارش رد طی راگدنام

81 لودج ریداقم هب هجوت اب .دندروآ تسدب رتمیتناس 4

یاطخ رادقم یم اذل ؛تسا هدمآ تسدب رتم کی زا رتمک هرود هس ره ردRMSE

ناوت

هیبش تقد تفرگ هجیتن .تسا بسانم رادیاپ تلاح رد یزاس

لکش 5 هسیاقم رادومن . هاچ بآ زارت یا

هدهاشم یاه هیبش و یا

هدش یزاس لاس رد راگدنام طیارش رد

یاه 1381 a ( ، ) 1388 b ( و ) 1397 c ( )

رادیاپان تلاح رد لدم یجنس تحص و یجنساو

تلاح نیا رد .دش ماجنا اطخ و یعس شور اب مه رادیاپان نایرج تلاح رد یجنساو هداد

هاچ هناهام یاه هرهب ،رتموزیپ یاه

ریداقم ،یرادرب

لاس رهم زا یزرم طیارش و هیذغت 1381

رویرهش ات 1382

رهم ، 1388 رویرهش ات 1389

رهم و 1397 رویرهش ات 1398

ریداقم .دش لدم دراو

دش هتفرگ رظن رد تباث یکیلوردیه تیاده اقم ،هام ره یارب لدم یجنساو اب هلحرم نیا رد و

( هژیو یهدبآ رید

sy

یانبم .دش هدز نیمخت )

ریداقم ،هژیو یهدبآ نیمخت هبساحم

هدش س .دش هتفرگ رظن رد یکیلوردیه تیاده لاس رهم هام ینامز هزاب زا هدافتسا اب سپ

1382 تیاغل

رهم ،لاس نآ دنفسا 1389

دنفسا تیاغل 1389

رهم و 1398 لودج .دش یجنس تحص لدم لاس نآ دنفسا تیاغل 5

صخاش تیعضو یاه

یم ناشن یجنس تحص و یجنساو هلحرم ود رد رادیاپان تیعضو رد یتادهاشم هب تبسن ار یتابساحم زارت یاهاطخ و یرامآ یداقم .دهد

ر

صخاش یرامآ نیا رادقم یجنس تحص لحارم رد .تسا هدوب رتم کی ریز رادیاپان طیارش رد یجنساو لحارم رد هرود هس ره رد RMSE

نا اب صخاش لکش .تسا هدمآ تسدب رتم ود ریز شیازفا یکد

6 یم ناشن ار هدش یجنساو یاهرتموزیپ زا یدادعت ینامز یرس زین رب .دهد

لودج زا لصاح جیاتن ساسا 5

لکش و 6 یم هیبش تقد تفگ ناوت لدم ساسا رب تیاهن رد .تسا بسانم ،رادیاپان تلاح رد یزاس

اپ ی د را ،

(9)

بآ یقفا یکیلوردیه تیاده ریداقم ( ناوخ

( هژیو یهدبآ ریداقم رادیاپان لدم ساسا رب و )k

هاچ عمجت و تیعضو هب هجوت اب )Sy

هرهب یاه یرادرب

لکش( دش هسیاقم یباتسیا حطس تفا اب و هدمآ تسدب هقطنم بیش و نایرج تهج و یاه

7 - 10 تاسیاقم و هدمآ تسدب ریداقم قبط .)

نامز تشذگ اب و یباتسیا حطس شهاک اب هدش ماجنا یلاح رد نیا .تسا هتفای شهاک هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده بیارض

رد هک تسا

لاس ،یباتسیا حطس یشهاک بیش ،هعلاطم رخآ یاه لد هب

لی تامادقا ماجنا هدش ،یعونصم هیذغت و یشخب لداعت حرط رد شهاک

هتفای تسا

.

ش ی ب اده شهاک ی

ت ه ی لورد ی ک زین ی زا 38 / 0 هب 31 / 0 ش و ی ب هدبآ شهاک ی

وی هژ زا 00117 / 0 هب 00078 / 0 شهاک ی هتفا .تسا یلصا لیلد

یم یشهاک دنور نیا دناوت

تشگرب ذپان ری ،ینیمزریز بآ تشادرب شیازفا هب ور دنور هچنانچ .دهد ناشن ار ناوخبآ تیعضو ندوب ه

نانچم

.درک دهاوخ دیدهت ار هقطنم شیپ زا شیب ناوخبآ گرم رطخ ،دبای همادا

لودج 5 صخاش تیعضو . رادیاپان طیارش رد هدش یجنساو لدم یرامآ یاه

داقم ی ر جنس تحص هلحرم ی

m( ) داقم ی ر جنساو هلحرم (m)ی

Property Time (year)

62 / 0 4

/ 0 Mean Residual

1381 Mean Absolute Residual 1 /03 1/2

94 / 1 7

/ 1 Root Mean Squared Residual

22 / 0 - 15

/ 0 - Mean Residual

1388 Mean Absolute Residual 0 /71 0 /89

12 / 1 93

5 / 0 - 12

/ 0 Mean Residual

1397 Mean Absolute Residual 0 /75 1 /07

66 / 1 06

لکش 6 هدش یجنساو یاهرتموزیپ زا یدادعت ینامز یرس . هاچ(

اه یی زا رتمک هک ی

ک هاچ ، زبس گنر اب دنراد فلاتخا رتم اه

یی ب هک ی ن 1 ات 2 رتم

ب و درز گنر اب دنراد فلاتخا ی

رتش زا 2 م صخشم زمرق گنر اب رتم ی

دنوش ).

1158 1159 1160 1161 1162

0 50 100 150 200 250 300 350

Piezometer5

Tr ans. Head

Water level (m)

Time (day)

1162

1163 1164 1165 1166

0 50 100 150 200 250 300 350

piezometer12

Tr ans. Head

Water level (m)

Time (day)

1200 1201 1202 1203 1204 1205

0 50 100 150 200 250 300 350

piezometer18

Tr ans. Head

Water level (m)

Time (day)

1158 1159 1160 1161 1162 1163 1164

0 50 100 150 200 250 300 350

Piezometer27

Tr ans. Head

Water level (m)

Time (day)

(10)

لکش 7 لاس رد نیوزق تشد ناوخبآ یکیلوردیه تیاده هشقن . یاه

1381 a ( ، ) 1388 b ( و ) 1397 c ( )

لکش 8 نیوزق تشد یباتسیا حطس تفا اب ناوخبآ یکیلوردیه تیاده هسیاقم رادومن .

(11)

لکش 9 لاس رد نیوزق ناوخبآ هژیو یهدبآ هشقن . یاه

1381 a ( ، ) 1388 b ( و ) 1397 c ( )

لکش 10 ناوخبآ هژیو یهدبآ هسیاقم رادومن . نیوزق تشد یباتسیا حطس تفا اب

ثحب ا رد ی ن هخسن زا هدافتسا اب هعلاطم 10

مرن رازفا هتسب وGMS

دکLPF MODFLOW2000

عضو ی ت وزق تشد ناوخبآ ی

ن تلاح ود رد

اپ ی راد لاس هب طوبرم یرامآ هرود هس رد رادیاپان و یاه

1381 ، 1388 و 1397 هرود هس رد و یجنساو 6

یجنس تحص ههام درگ

ی د .

یم ناشن رادیاپ تلاح رد لدم یجنساو لاس هرود هس رد اطخ تاعبرم نیگنایم هشیر دهد

یاه 1381 ، 1388 و 1397 هب بیترت 86 ،

73 و 84 رتمیتناس تسا بیترت هب صخاش نیا زین رادیاپان تلاح رد ؛ 170

، 93 و 106 ینامز یرس رادومن .تسا هدش هبساحم رتمیتناس

(12)

هاچ ش یجنساو رتموزیپ یاه هام رد هد

یم ناشن ،فلتخم یاه هام رثکا رد هک دهد

ریداقم فلاتخا نازیم اه هدهاشم

هدش و بش هی یزاس هدش

هیبش تقد اذل .تسا رتم کی زا رتمک یجنساو هک تسا نیا زا یکاح زین یجنس تحص جیاتن .تسلااب رادیاپان و رادیاپ تلاح رد لدم یزاس

.تسا هدش ماجنا یتسرد هب لدم

Makvandi et. al

( 2020 هعلاطم رد ) هدافتسا اب هک یا

مرن زا رازفا ردGMS

ناوخبآ فجن دابآ ،دنداد ماجنا

طیارش رد ار اطخ تاعبرم نیگنایم هشیر راگدنام

81 راگدنامریغ طیارش رد و رتمیتناس 88

.دندروآ تسدب رتمیتناس

Rajabi Khamseh et.

(al

2021 یاطخ رادقم زین ) هبساحم

هدش هرود رد هیبش رد ار یجنساو هذیا تشد یزاس

23 / 1 .دندومن شرازگ رتم تسدب جیاتن ساسا رب

یم هدمآ لدم تفگ ناوت هیبش ار ناوخبآ ییلااب تقد ابGMS

یم یزاس .دیامن

هرود رد ناوخبآ هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده هشقن رادیاپان و رادیاپ تلاح ود رد لدم یجنساو هجیتن رد یرامآ یاه

هعلاطمدروم

لاس رد یکیلوردیه تیاده طسوتم .دمآ تسدب یاه

1381 ، 1388 و 1397 بیترت هب 13 / 19 ،زور رب رتم 85

/ 16 و زور رب رتم 06

/ 14 رب رتم

لاس نیا رد نیوزق ناوخبآ هژیو یهدبآ طسوتم ماقرا .دش هبساحم زور هب اه

بیترت 078 / 0 ، 071 / 0 و 064 / 0 یسررب یط .دمآ تسدب یاه

مآ لمعب جیاتن زا هد امزآ

شی یاه هقطنم بآ تکرش ژاپمپ هطقن تروصب هک نیوزق یا

لاس زا لبق یا 1380

تیاده رادقم ،هدش ماجنا

هزاب رد یکیلوردیه 03

/ 0 ات 9 / 24 هزاب رد زین هژیو یهدبآ رادقم و زور رب رتم 00018

/ 0 ات 15 / 0 هاچ یناکم تیعقوم .تسا هدوب روکذم یاه

لکش رد 11 ش هداد ناشن هقطنم بآ تکرش هک یددع تسا رکذب مزلا .تسا هد

دوخ تابساحم رد هتشذگ نایلاس یط رد نیوزق یا هب

ناونع

یم هدافتسا هژیو یهدبآ ددع دننک

06 / 0 تسا لاس رد ناوخبآ رواشم نیسدنهم طسوت هک نلایب تاعلاطم شرازگ رد هک 1392

هدش هیهت

.تسا هدش جرد مقر نیا زین تسا

لکش 11 عقوم . هاچ یناکم تی ژاپمپ شیامزآ یاراد یاه

لکش 12 هسیاقم رادومن جیاتن زا هدمآ تسدب یکیلوردیه تیاده یا

امزآ شی یاه هاچ زا یدادعت ژاپمپ ریداقم اب نیوزق ناوخبآ یاه

لاس رد ار لدم زا هدمآ تسدب 1381

یم ناشن جیاتن اب هدش جارختسا لدم زا هک یریداقم .دهد امزآ

شی یاه ،ژاپمپ یناسکی ًاتبسن دنور زا

هاچ رثکا رد و دنرادروخرب یم مه هب کیدزن ًابیرقت ،اه

،هسیاقم نیا زا لصاح یاطخ تاعبرم نیگنایم هشیر .دنشاب 2

/ 4 زور رب رتم تسا

رادقم .

مه ،یگتسب 88 / 0 نویسرگر بیرض و 78

/ 0 .تسا هدمآ تسدب

اده ریداقم دروآرب رد لدم تقد هک تسا نیا زا یکاح جیاتن بسانم هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تی

تسا .

380 390 400 410 420 430 440 450 460

3920394039603980400040204040

¯

03.57 14 21 28

Kilometers

Legend WELL

(13)

لکش 12 هسیاقم رادومن . لاس رد لدم اب ژاپمپ نومزآ جیاتن زا لصاح یکیلوردیه تیاده یا

1381

لاس زا ینیمزریز بآ حطس دحاو فارگوردیه مسر اب 1375

ات 1397 زا اما .میتسه ناوخبآ رد ینیمزریز بآ حطس هنلااس تفا دهاش

لاس 1394 دعب هب هاچ دادسنا لیبق زا ناوخبآ یعونصم هیذغت و یشخب لداعت حرط یاتسار رد هک یتامادقا اب یاه

غ زاجمری یگولج و زا یر

هاچ تشادرب هفاضا زا یباتسیا حطس شهاک بیش ،هدش ماجنا زاجم یاه

1154 / 0 هب 0591 / 0 .تسا هتفای شهاک

هرود هس رد هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده یارب هک یریداقم اب ناوخبآ دحاو فارگوردیه هسیاقم رد هعلاطمدروم

دهاشم ،دش ماجنا ه

یم هتفای شهاک نامز تشذگ اب و یباتسیا حطس شهاک اب بیارض نیا هک دوش لاس زا بآ حطس تفا بیش شهاک اب .دنا

1394 ،دعب هب

نیدوردیه بیارض شهاک بیش شهاک هب ور دنور اما هتفای شهاک کیما

نانچمه یم هلأسم نیا .دراد همادا نامتخاس بیرخت زا یشان دناوت

زا یکاح ،بیارض نیا شهاک هب ور دنور .دشاب نیمز تسشن و رثؤم لخلخت هجیتن رد و کاخ جرف و للخ نتفر نیب زا ،کاخ شگرب

ت ذپان ری

ناوخبآ تیعضو ندوب تسا

.

Wu et. al

( 2009 هدومن ناعذا زین ) هک دنا

کحت دنور هب هجوت اب ی

م رد کاخ نلاوط ی تدم

، اده ی ت ه ی لورد ی ک ی

رض و ی ب خذ ی هر وی هژ غت اب یی ر غت لخلخت یی

ر م ی دننک . یایحا یارب ،دوش کیدزن لماک یدوبان هلحرم هب ناوخبآ هکنیا زا لبق تسا مزلا اذل

هراچ نآ .دوش هدیشیدنا یا

تن هجی یریگ

اتن ی ج و جنسا ی جنس تحص و ی

هخسن 10 لدم لاس یرامآ هرود هس ردGMS

یاه 1381 ، 1388 و 1397 م ناشن ی دهد هک وزق ناوخبآ ی

ن

لااب تقد اب یی

لدم زاس ی .تسا هدش یم اذل

تفگ ناوت جنساو اب

ی قد ی ق م ی لدم زا ناوت اربGMS

ی بش ی ه زاس ی رانس ی اهو ی ناوخبآ فلتخم

آ رد ی هدن .درک هدافتسا طسوتم

اده ی ت ه ی لورد ی ک ی هدبآ و ی وی هژ ناوخبآ رادیاپان و رادیاپ طیارش رد لدم یجنساو زا جرختسم س زا

لا 1381

ات 1397 .تسا شهاک هب ور یم هژیو یهدبآ و یکیلوردیه تیاده بیارض ریداقم و ینیمزریز بآ حطس هسیاقم اب

ب تفرگ هجیتن ناوت ا

ای شهاک نامز تشذگ اب ریداقم نیا ،یباتسیا حطس شهاک هتف

یلو دنا لد هب لی شهاک و جرف و للخ نتفر نیب زا اب کاخ نامتخاس بیرخت

لاس رد یباتسیا حطس تفا بیش شهاک اب نیمز تسشن و رثؤم لخلخت بآ حطس یشهاک دنور لداعم بیارض نیا یشهاک دنور ریخا یاه

یم صخشم شیپ زا شیب ار ناوخبآ یشخب لداعت و ءایحا تیمها عوضوم نیا .تسا هدوبن بیارض یلوزن بیش دنور هب هجوت اب اریز دنک

یم تیوقت یلبق تیعضو هب ناوخبآ تشگرب مدع هیرظن ،کیمانیدوردیه یم و دوش

ب لداعت یاتسار رد هک یتامادقا اب دومن شلات تسیاب یشخ

یم ماجنا ناوخبآ .دومن یریگولج ناوخبآ گرم زا و هدرک ظفح ار دوجوم عضو لقادح دوش

"

چیه هنوگ درادن دوجو ناگدنسیون نیب عفانم ضراعت

"

REFERENCES

Abareshi, F., Meftah Holghi, M., Dehghani, A. A., Kaboli, A. and Rahimian, M. (2013) Optimization of hydrodynamic coefficients ofZarin Gol plain aquifer using mathematicalmodel. The first conference of