Freedom of expression in the procedure of the UN Human Rights Committee and the procedure
law of the European Court of Human Rights
Taha Mousavi Mirkalaei1, Savalan Mohammadzadeh2*
Abstract
Freedom of expression means that human beings, due to their inherent dignity, have the right to present rational findings arising from this dignity in the form of speech, writing, artwork, commercial propaganda, and so on.The neglect of freedom of expression by many states has led individuals to turn to international institutions to enforce their rights after being disappointed with domestic judicial institutions.
Among the international tribunals, the European Court of Human Rights and the United Nations Human Rights Committee, which have jurisdiction over individual complaints, place the individuals under the protection of states. The main question of the present article is that what is the reflection of freedom of expression in international jurisprudence of U.N. Human Rights Committee and European Court of Human Rights? This article using a descriptive-analytical method and library tools including a review of existing instruments concludes that in the jurisprudence of the European Court of Human Rights, there has been sometimes very limited and sometimes very absolute (unlimited) protection of freedom of expression. Also in the procedure of the Human Rights Committee, sometimes under the pretext of insufficient evidence, unfair decisions have been made which do not guarantee freedom of expression in a desirable way.
Keywords
Freedom of expression, international jurisprudence, European Court of Human Rights, UN Human Rights Committee, International Human Rights law.
___________________________________________________________________
1. Former Assistant Prof., Department of Public Law and International Law, Faculty of Judicial Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran.
Email: [email protected]
2. Researcher of The Human Rights and International Law Department of The Judiciary Research Institute, Tehran, Iran (Corresponding Author). Email: [email protected] Received:October 8, 2020- Accepted: June 26, 2021
This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and Adapt the material for any purpose.
دازآ ی ب ی نا ۀیور رد ۀتیمک
رشب قوقح ۀیور و دحتم للم
ییاضق ییاپورا هاگداد
رشب قوقح
( ملع :هلاقم عون _ ی
پ شهوژ )ی
ییلاکریم یوسوم هط ،1
هدازدمحم نلااواس
2
*
هدیکچ
دازآ ی ب ی نا ناسنا هک تسا نآ زا ترابع هب
ببس ی ۀئارا قح ،یتاذ تمارک زا یرادروخرب هتفا
ااه ی
و یراایت تااتیغبت ،یراره راثا ،راتشون ،راتفگ بلاق رد ار تمارک نیا زا هتساخرب و هنازرودرخ دراد ب ی هجوت زا یرایسب ی تلود
اه هب دازآ ی ب ی نا ندش دیماان زا دعب دارفا هک تسا هدش بجوم ،
هب یغخاد ییاضق یاهداهن زا یاهداهن هب ،قح نیا نیمضت روظرم
بی ن غغملا قاح حاااحا تاهج ی
نایم رد دنروآ یور دوخ هاگداد
اه ی بی ن غغملا ییاپورا هاگداد ،ی رشب حواح
ۀتیمک و راشب حواح
یرادروخرب اب دحتم لغم نامزاس ربارب رد ار اهنآ ،دارفا تایاکش هب یگدیسر تیحلاص زا
تلود ااه
رارق دوخ یتیامح رتچ ریز م
ی درهد هاک تاسا نآ راضاح ۀلاام یساسا شسرپ دازآ
ی ب ای نا رد
ۀتیمک ۀیور رشب حواح
ییاپورا هاگداد ییاضق ۀیور و دحتم لغم رشب حواح
هتاشاد یبااتزاب هاچ
؟تسا لاام ۀ پ ی ش ور اب شور یفیصوت ت–
رازبا و یغیغح هناخباتک
ا ،دواجوم دارسا یسررب لماش ی
نیا هب هییتن لئان م ی آی د رد هک ییاپورا هاگداد ۀیور رشب حواح
، هاگ زا دازآ ی ب ی نا دودحم رایسب
قغطم رایسب هاگ و (
ب ی رصحودح ) تیامح هب لمع هدمآ ۀتیمک رد و رشب حواح
ۀاناهب هب ًاضعب زین
مصت ،کرادم و دهاوش ندوبن یفاک نیماضت هاک تاسا هداش ذاختا هنلاداعان یتامی
داررک دازآ ی
بی نا هب وحن تسین بوغطم
ناگژاودیلک
دازآ ی ب ی نا ، ییاپورا هاگداد رشب حواح
ییاضق ۀیور ، بی
ن غغملا ی
، ۀتیمک رشب حواح لاغم نامزااس
ماظن ،دحتم بی
ن غغملا ی رشب حواح
___________________________________________________________________
1 داتسا ی را مومع حواح هورگ قباس ی
ب و ی ن اضق موغع هاگشناد لغملا یی
رادا تامدخ و ی
، ا ،نارهت ی نار
Email: [email protected]
2 نیب و رشب حواح هورگ رگشهوژپ هیئاضق هوق هاگشهوژپ لغملا
ناریا ،نارهت ، ون(
ی درس )لوئسم
Email: [email protected]
ات :تفایرد خیر 17
/ 07 / 1399 - :شریذپ خیرات 06
/ 04 / 1400
همدقم
دازآ ی ب ی نا ناسنا هک نآ زا تسا ترابع هب
ببس رب ی ۀائارا قاح ،یاتاذ تامارک زا یرادروخ هاتفا
ااه ی
،تااعوبطم ،راشن و نااچ ،یراره راثا ،راتاشون ،راتفگ بلاق رد ار تمارک نیا زا هتساخرب و هنازرودرخ هب دشاب هتشاد و یرایت تاتیغبت ای
ن ترت ی ب دازآ ی ب ی نا تامارک :تاسا قاح ود هاب حوبسم لقادح
)ندیشیدنا( رکفت یدازآ و یناسنا هفم رد
،عسوم مو دازآ
ی ب ی نا یدازآ یارعم هب اهرت راتاشون و رااتفگ
هئارا و تسین
؛ رواارف هاب یاسرتسد قح ،تاعلاطا هب یسرتسد قح نوچمه یرگید داعبا هکغب ی
ااه ی
علاطا دیدج ناسر
ی تنرتریا هغمج زا و
م لماش زین ار هراوهام هب یسرتسد قح ی
دوش
دازآ ی ب ی نا قیداصم ریاس درنام زین رشب حواح
یارب تلود اه روآدهعت تسا ظو ی ۀف تلود ااه
نیا رد صوصخ نیمضت یارب ییاهرتسب داییا و قح نیا ییاسارش نآ
تسا تالود داهعت رد ااه
نیا هریمز ادن یبغس ۀبرج اهرت ، در
تسا زین یباییا هکغب ، ار داهعت نیا ندوب یدعبود تغع یخرب
نآ رد هتسناد دنا هک تصرف ندرک مهارف لا طیارش و اه
یگدانز تاهج دراف راه یگدانز یارب مز
هب هنامرتحم دازآ تسا یرورض ناسنا کی ناورع
ی ب ی نا زین ناسنا یارب تاسا یقواح هغمج زا اه
هب دیاب تلود هک روظرم
هنامرتحم یگدنز نیمضت درک تظفاحم نآ زا
لایلد نیامه هاب تاسرد
دازآ ی ب ی نا رد سارکومد یارب گرس یسایس تابلاطم ی
اه ی تاسا هطورشم فاسغف رد و
ۀ حوااح
د یمهم هاگیاج رشب درا
(
Kamber, 2012: 3-4
)
قح رب یربم دارفا دازآ
ی ب ی نا دهعت و تلود اه و یبغاس سایح زا قاح نیا نیمضت رب یربم
،یباییا ب دارسا زا یرایسب رد ی
ن غغملا ی هاطرم و یناهج ا
ی تسا هتفای ساکعنا ،رشب حواح
داام
19 حاثیم بی ن غغملا و یندم حواح ی یسایس
و ینااهج طاس رد داام
10 ییااپورا نویاسناورک
هاطرم طس رد رشب حواح ا
زا ،ی مهم رت ی ن دارسا نیا هب
رامش م ی دنور رد ییااضق ۀایور زا دارم
داهن ود ۀیور ،رضاح ۀلاام هدهاعم
ا ی رشب حواح دهاعم ود نیا رب رظان ی
بی ن غغملا و ی هاطرم ا ی
ۀلاام یساسا شسرپ ساسا نیا رب تسا هک تسا نآ رضاح
دازآ ی ب ی نا ۀاتیمک ۀیور رد حوااح
رشب ییاپورا هاگداد ییاضق ۀیور و دحتم لغم رشب حواح
هاریمز نیا رد ؟تسا هتشاد یباتزاب هچ
شسرپ اه هکنآ تسخن :تسا حرط لباق زین یرگید یعرف ی دازآ
ی ب ی نا هااگداد ییااضق ۀایور رد
ییاپورا رشب حواح دام یارجا نیمضت ماام رد(
10 ییااپورا نویسناورک راشب حوااح
هانوگچ )
ۀتیمک ۀیور رد هکنآ مود ؟تسا هدش سکعرم رشب حواح
نیماضت مااام رد( دحتم لغم نامزاس
دام یارجا 19
حاثیم بی ن غغملا ،)یسایس و یندم حواح ی دازآ
ی ب ی نا هداش یاغیتم داح هچ ات
ایآ هکنآ موس ؟تسا دازآ
ی ب ی نا ییاپورا هاگداد ییاضق ۀیور رد حواح
راشب هاجوت دروام رتاشیب
ۀتیمک ۀیور رد ای تسا هدوب رشب حواح
؟دحتم لغم نامزاس
ۀلاام پ ی ش ور یفیاصوت یاشور اب و عجرم ود نیا ییاضق ۀیور یسررب نمض ات تسا نآ رب -
رازبا و یغیغحت هناخباتک
ا هب ،ی شسرپ اه ی پ ی ش هتفگ ،شهوژاپ ۀیاضرف نایب ماام رد دیوگ خساپ
هب رظن م ی دسر کیره عجرم ود زا رظندروم
رتسگ ، دازآ ی ب ی نا زا ار واز ی ۀ هعاسوت یریعم هداد
و
یموهفم رتسگ سیح زا دازآ
ی ب ی نا ًاضعب تهباشم اه نایا دوجو اب تسا دوهشم اهنآ ۀیور رد یی
رتسگ ۀعسوت دازآ
ی ب ی نا هک تسا هدشن نآ زا عنام عجرم ود ره رد دودحم
ی ت اه نیا یارب ار یی
یگ رظن رد یرشب قح دنر
هب هک تسا نآ نیبم یسراف نابز هب یقواح تایبدا رب یرورم لامجا
سررب ی اه ۀیور دروم رد یی
ییاپورا هاگداد ییاضق رشب حواح
روبزم راثآ اما ؛تسا هتفرگ تروص دازآ
ی ب ی نا ار هب روط رد صااخ
ۀتیمک اب هسیاام رد ییاپورا هاگداد ییاضق ۀیور رشب حواح
رارق هقادم دروم هدادن
ا دان هانومن یاراب
دادرهم ییلاوم ۀلاام رد
« دازآ ی ب ی نا دودحم و ی ت اه ی راشب حواح ییاپورا هاگداد رد نآ ( »
1378 )
تاسا هاتخادرپ یدازآ نایا تیدوداحم هاب رظاان یارآ و هااگداد نیا ییاضق ۀیور یسررب هب ًافرص هحیغم نیرچمه یراوتسا
رد اپ ی نا ۀمان ناورع اب دشرا یسارشراک
« گیاج و موهفم دازآ قح ها
ی ب ای نا
رشب حواح ییاپورا ناوید یارآ رظرم زا ( »
1394 هدراکن نااحل ار هاتیمک ۀیور اب یایبطت یسررب ،)
ۀتیمک دروم رد تسا رشب حواح
یاناریا ناناداقواح باناج زا ینادرچ شهوژپ دحتم لغم نامزاس
دودعم و هتفرگن تروص شهوژپ
اه ۀغئسم هب یدورو ًاساسا زین سرتسد رد ی دازآ
ی ب ی نا و هتاشادن
یواکاو ار یتوافتم حواح هدرک
دنا یفطصم دیس هنومن یارب وسوم
ۀالاام رد ناراگید و یئلاکریم ی
« ۀتیمک ۀیور رد لیکو زا مهتم یرادروخرب قح رشب حواح
دحتم لغم ( »
1399 قاح لایغحت هاب )
زا ریغ یغاتسم دازآ
ی ب ی نا هتیمک ۀیور رد هتخادرپ
دنا نیازا ۀلاام عوضوم ور پی
ش ور یروآوان دجاو ،
تسا سحب دروم ۀغئسم صوصخ رد یسراف تایبدا رد ییااپورا هااگداد ییااضق ۀایور یبایزرا هب تسخن شخب :تسا هدش میظرت شخب ود رد رضاح ۀلاام رشب حواح دروم رد
دازآ ی ب ی نا و تاریمضت زا معا ، دودحم
ی ت اه م ی دزادراپ ۀایور مود شاخب رد و
ۀاااتیمک راااشب حوااااح
خ رد داااحتم لاااغم داااش داااهاوخ یاااسررب قاااح نااایا صواااص
دازآ ی ب ی نا اپورا هاگداد ییاضق ۀیور رد یی
رشب قوقح
ییاپورا نویسناورک رشب حواح
( 1959 ) هب ناوارع ییااپورا ناواید سیاسست دراس راشب حوااح
،
درس نیتسخن رشب حواح
ار ییاضق یداهن هک تسا ی هب
روظرم یاراجا ناسح رب ییاضق تراظن
هدهاعم ا ی بی ن غغملا ی پ ی ش بی ر ییاپورا نویسناورک تسا هدرک ی رشب حواح
ااب مزلا اراجلاا نداش
رامش لکتورپ 11
لاس رد 1998 مااظن ،راییتت نایا اب دش دوخ تایح زا یدیدج ۀغحرم دراو ،
هغحرمود ا هاب نویاسناورک نایا یارجا نسح رب تراظن ی زا دواب تراابع مااظن نایا دامآ دواجو
اپ( نویاسیمک کای طاسوت تایاکاش هب یگدیسر یگدیاسر هاب هاک ،)هااگداد یگدیاسر زا شی
ی ک هغحرم ا دام ساسارب دش لیدبت هاگداد طسوت ی 20
ااب رابارب تااضق داداعت ،دیدج لکتورپ
دادعت تلود اه نایم زا تاضق دش نویسناورک وضع ی هرهچ
اه تدام هاب یمغع و یقلاخا هجوم ی
یم باختنا لاس شش م تواضق هب دوخ عوبتم تلود زا لاتسم و دنوش
ی دداعت سایح زا دنزادرپ
هدنورپ اه بعش رد نآ تاضق و هاگداد نیا ،یگدیسر دریارف رد عیرست و کچوک
رت تایلاعف هاب ی
م ی دنزادرپ دام بسح هک دوبن نآ زا عنام رما نیا هتبلا 26
تیحلااص رد یدراوام ،نویسناورک
وااعد هاب یگدیاسر تیحلاص مه ییاپورا هاگداد دریگ رارق هاگداد تاضق لک ی
تالود ااه هایغع
هیغع یصوصخ صاخشا یواعد مه و رگیدکی تلود
اه نویسناورک وضع ی هن–
طاف عوابتم تلود
دوخ - ضان زین هاگداد یعوضوم تیحلاص دراد ار رشب حواح
پ ی ش بی ار ی هداش و نویاسناورک رد
لکتورپ اه تسا نآ یقاحلا ی ،یمطافدیس یراق(
1379 : 132 - 135 )
دازآ ی ب ی نا رد هاگداد ا ییاپور ،راره ،تاسایس ااب طبترام تاراهظا عون ره لماش رشب حواح
ییااضق ۀیور رد تسا و ترایت هااگداد نایا
( رد دراوام باغغا )
امن ی ناوات راابع ا نواچمه یت
« درمشزرا ای ب ی شزرا هعماج رد
» ،
« هعماج تحغصم هب ای ررض هب
» ای
« عفاارم ااب قافاوم ای ریاتم
یرایت هعماج )یداصتقا(
» ار هریغ و درک هدهاشم
(
Özipek, 2013: 379
) هااگن رد رگید نایب هب
،تسخن ا ۀیور رد ی ن اضق عجرم ،یی
دازآ ی ب ی نا ریااس نواچمه یموامع عفارم و لاصم ۀناهب هب
تاعوضوم رشب حواح
،ی رادربارثتسا و تاسین
یاتح هاتفریذپ یدراوام رد ام
ی دواش دایابن هاک
یرظنراهظا م
ریات دیااع و تایرظن اب هعماج و مدرم
دشاب (
ECHR, 1976, Para. 6
) نیا دوجو اب
ییاپورا هاگداد ۀیور رد ینامرآ تیعضو نیا ،یمومع تیرما و مظن تائاضتقا راشب حوااح
زاین ار
رارق ریثست تحت م
ی دهد
ب رشب حواح ییاپورا هاگداد ا
دارتسا هب تالود یاغم تایرما ،یمومع مظن ظفح تایاعر و ااه
نارگید حواح
، دودحم ی ت اه یی ب ار دازآ قح یار ی
ب ی نا تسا هدش لئاق نایا هاب دارتسا رد هتبلا
دودحم ی ت اه و دوش افتکا نایتم ردق هب دیاب تلود هاگداد نیا
اه ی مزغم ار ییاپورا تسا هدرک
اات
اب دودحم نیا ی
ت اه درشاب هتشادن یعسوم راتفر
نایتم ردق زا یتلود هچنارچ سرت
ی م هداش راتارف
دور و و رذگهر نیا زا تن رد
ی ای ۀ دازآ قاح لاامعا ی
ب ای نا ااهنآ دارافا هاب یتارااسخ دواش دراو
،
تلود اه ی تراسخ ناربج هب مزغم طوبرم درتاسه
( ،یراوتاسا 1:1394
) هااگداد ۀایور لایغحت
ییاپورا رشب حواح صوصخ رد
دازآ ی ب ی نا و یناامرآ تیعاضو اب نآ شیرس و دوداحم
ی ت ااه ی
رهاظم یازیم یسررب درمزاین ،ییارثتسا دازآ
ی ب ی ا ن تسا
1 . دازآ ی ب ی نا ا رد یاهداقتن یسایس
تاعوبطم و
دازآ ی ب ی نا دنریگربرد هب تسا دااتنا یدازآ قح نیمضت
رگید ترابع
، تالود ضان نیرتشیب ااه
ی
ییاپورا دازآ هب طوبرم ی
ب ی نا هراومه ، زوح رد یاسایس تااماام زا داااتنا و تاسایس تاسا هدواب
(
ECHR, 2015, para. 12
) یمصت ساسارب تام
نیا هاگداد
، تلود هن اه و هررام یاوق طسوت دیاب اهرت
اضق ی هی
، هناسر و مدرم فرط زا هکغب اه
ی ( درشاب تراظن تحت زین یعمج
ECHR, 2015, para. 27
)
تلود تخس دیاب اه رت
ی ن دااتنا اه دودحم و دررک لمحت ار ی
ت اه ناایب یدازآ دروام رد اهنآ ی دایابن ،
آ رب یفرم و هدنرادزاب ریثست داز
ی ب ی نا ساسا نیا رب دشاب هتشاد رب تراظن
افیظو یمومع یاهداهن ۀ
شور زا هفیظو نیا ماینا ماگره نادنورهش هک تیعقاو نیا و تسا یدنورهش اه
ی زا دیداش یدااتنا
هغمج م هدافتسا تنوشخ ی
دررک رد ، م دودح دازآ ی ب ی نا لباق یبایزرا تسا
Ulaş, 2013: 359( )
سوت هرداص یارآ هغمج زا ییاپورا هاگداد ط
دازآ صوصخ رد ی
ب ی نا زواح رد اسایس
،ت یأر
خروم 4 ربماسد 2018 رد دنورپ ناتسرایم هیغع یت رآ یز یتی رایگام تاسا راکذ نایااش1
رد
نیا یأر هک درک دییست هاگداد ، راب تیدوداحم لامعا اب ناتسرایم تلود
تکراش ااه ی هنااسر ا ی
دازآ قح ،لوئسم ی
ب ی نا دام قبط ار 10
رک سناو ی نو ضاان راشب حوااح ییااپورا تاسا هدراک
(
ECHR, 2018, para. 19
) هاگداد هاگدید زا یداج تیلوئاسم لیمحت
راب هنااسر هاب ااه لد ای ل
هناسر یدازآ و تاعلاطا دازآ نایرج رب یدریاشوخان ریثست ،ینوناقریغ یاوتحم ام دااییا اه
ی دارک
بناج زا اوعد نیا راایگام هیغع کیبای
روتارپا هاغمج زا(
لااترپ یااه ااه
ی )ناتاسرایم یرابخ و
دش حرط نارگید راهظا لوا یودب هاگداد
درک یهت یارب هک ۀ
بویتوی مغیف
، روبزم روتارپا تاراهظا
هوت ی ن مآ ی ز ناتسرایم یلاع هاگداد رد میمصت نیا تسا هدرک رشترم ار زین
داش داییست زا ساپ
رد ناتسرایم تلود هیغع رایگام روتارپا تیاکش را هاگداد
اپو یی رشب حواح درک زارحا هاگداد نیا ،
هک ناتسرایم لامعا اب
دودحم ی ت اه ی هناریگتخس ییاهروتارپا یارب
یاوتحم هک ی
نیهوت زایمآ رد
نارادمتسایس دروم رشترم
م ی دررک زادنا هب هتسناوتن ، دازآ قح یفاک
ی ب ی نا ار دارک نیماضت و
تیدودحم ی هنلاداعان رب قح نیا لامعا تسا هدرک
بطم تاعو زا زین ار ی ج رت ی ن سو یا دازآ زا هدافتاسا ل ی
ب ای نا تاسا رد رد ییااپورا ناواید یأر
دنورپ ایناتیرب هیغع زید ناس خروم2
1979
، تکراش یااهوراد زا هدافتسا اب هک یناردام یایوراد
یصاخ ،داندوب هدروآ ایند هب لوغعم ار دوخ نادنزرف ، اغم مکااحم رد
اایناتیرب ی هایغع
آ تکراش ن
___________________________________________________________________
1. Case of Magyar Jeti Zrt v. Hungary 2. Case of Sunday Times v. Uk
رک تیاکش دند
شیپ مانزور ،هدنورپ نیا هب یگدیسر نایاپ زا ۀ
میات زید ناس
، قایرط زا ار هیاضق
یشرازگ رابخ نیرچ هک لیلد نیا هب یزاسوراد تکرش درک یرغع ی
بباس نایا حوااح ضاان
م تکرش ی دوش همانزور نیا هیغع ، تیاکش هاگداد هب
دراب رد روابزم ۀامانزور تایموکحم زا ساپ
،ایناتیرب یغم مکاحم داد
هاگ ییاپورا ار ربخ نیا راشتنا رشب حواح شیپ
هاغمح ،هامکاحم نایاپ زا
تسنادن تکرش نیا تیثیح هب
، ربخ نیا اریز زا یکاح
یمومع تشادهب هب طوبرم یتیعضو تسا
دودحم رد عوضوم نیا و دازآ قح
ی ب ی نا م ی دیرگ رد زیت ی ه غحتو ای ل ،هااگداد هامانزور ًلاواصا
م لابند ار یعورشم فده ی
درک و دقاف تینءوس تسا نیازا هییتن نیا هب ور م
ی دسر نیارچ هاک
تلاخد اه و دودحم ی ت اه یی درادناتسا اب قباطم یمومع یاه
اعماج کی رد ۀ
تاسین کایتارکومد
،
همانزور هب رتشیب راشف اریز هب
روظرم یمومع عفارم ظفح
، درادان تاباطم هعماج یعامتجا زاین اب
راهظا هاگداد نیاربارب درک
ام هک د 10 رشب حواح ییاپورا نویسناورک هیضق نیا رد
هداش ضاان
( تسا
ECHR, 1979, para. 67
)
تکن ۀ
،یتاعوبطم و یسایس یاهدااتنا رد تیمها زئاح دودح
روتث و دااتنا و نیهوت تاسا
رد
رد هاگداد یأر هایکرت هایغع علااشوت یاواعد
خروام1
2012
، رد علااشوت 24
ربمااسد 2005 ،
هلاام ا ی ناورع اب
« تابث
» مانزور رد ار ۀ
نوگریب رد درک رشترم2
نیا هک دوب هدش دیکست هلاام رد
وترپ س ی تسا اه ی تسخن زو ی ر
،تلود و مغک ۀ و هداد تاسد زا تتل گرهرف رد ار دوخ یرعم تابث
تسا هدش هدررکرجزرم
هک دوب هدش یرصت نیرچمه تسخن
زو ی ر اب یو ناکیدزن و ءوس
هدافتاسا
او زا ژ تسایس ،تابث ار
هب هتخااس ناید راب یرتبم یمیژر و هتفرگ تمدخ رد دانا
ا ،هیاضق نای
هاگداد ییاپورا ا رشب حواح درک راهظ
وتحم هک ا ی رس هلاام
، غمح یواح ۀ
هاب هانلاداعان و یصخش
تسخن زو ی ر تسین و دودحم رد هلاام هک تفرگ هییتن لوصا
دااتنا
، هدوب لوبق لباق ارایز ،تسا
راذگرثا رب یربم یکردم چیه هتشون تلااام ی
یگدانز اای یاسایس یگدنز رد هدناوخ طسوت هدش
هفرح ا ی تسخن یصوصخ ای زو
ی ر درادان دوجو یأر نایا رد نیارچمه
دایکست داش نااسک ی هاک
دنراد یسایس تیصخش
، ام عقاو دااتنا دروم یداع دارفا زا شیب ی
دنواش (
ECHR, 2012, para.
)42
هتبلا ک دیسر هییتن نیا هب ییاپورا هاگداد ه
رگا دراسیون هالاام
ا
،ی هاناهاگآ تااماهتا ی اب ی
ساسا درک دراو لباام فرط هب اب(
تینءوس )،
دازآ تیدوداحم ی
ب ای نا و حوااح ظافح سااسارب
نارگید تیثیح ار
ست یی د تیاعر و رکن تسا هد یارب هنومن رد هاگداد یأر دنورپ
هیغع نسریگروت
درغسیا خروم3
2003 تسا رکذ نایاش ،ییلاوم(
35:1378 )
تینءواس راصرع نیارباارب رد
ۀایور
ییاضق
،اوران دااتنا زارحا یارب ،ییاپورا هاگداد و تیمها
ی هژ ا دراد ی
___________________________________________________________________
1. Case of Tuşalp v. Turkey 2. Birgün Gazetesi
3. Case of Thorgeir thorgeirson v. Iceland
2 . دازآ ی ب ی نا یبدا راثآ قیرط زا )کیمداکآ( یملع و یرنه و
هاگداد ییااپورا دازآ زا تاظفاحم یاراب راشب حوااح ی
ب ای نا ،یراره رااثآ بالاق رد تامیماصت
هظفاحم هناراک ا ی هتفرگ تسا ، هب و ی هژ نامز ی ا هک ی ن درشاب تنوشخ جورم راثآ
یارب هانومن رد یأر
رد ییاپورا هاگداد دنورپ
هیکرت هیغع شاتاراک خروام1
1999 لمااش رعاش بااتک کای هاچرگا ،
م هک دوب یتارابع ی
تسناوت تنوشخ بغط ی دوش یاغت یمجاهت یکبس اب یلو
میمصت یکاح هاگداد
دوب نآ زا هک
هیکرت باتک اه ی ار رعش دیابن درک هرداصم
، اریز راب یافرم ریثست تااساسحا
مدرام
( تشاذگ دهاوخ
ECHR, 1999
) هااگداد یراج ۀیور قباطم ییااپورا
ااینآ زا ،راشب حوااح هاک
رواد ی اه ی هعماج زا یشزرا ا
ی عماج هب ۀ م رییتت رگید ی
درک یرره یاهراک شزرا ، و
دازآ ی ب ای نا
یرره هعماج زا زین ا
ی عماج هب ۀ رگید م ریتت تسا نیا صیخشت ۀغئسم
راوشد
، زا رثستم یریبادات
هک تسا زا تنایص یارب مظن
یمومع هعماج ره رد م ذاختا
ی دوش
رد ییاپورا هاگداد یأر رگید ۀنومن دنورپ
شیراتا هایغع رگریمرپواتا ۀسسؤم خروام2
1994
تسا مغیف دروم رد هدنورپ عوضوم ی
یسیع دروم رد هک تسا )ع(
یاخرب رظن هب اشیدنا
ۀ یافرم
م داییا ی درک هاک للادتاسا نیا اب شیرتا تلود روابزم مغیاف
ار ناگدارریب یبهذام تااساسحا
هشدخ
،هدرک راد فقوتم ار نآ نارکا
درک
، مدرام رتاشیب اریز شیراتا
درتاسه کایلوتاک زا ساپ
رد روبزم ۀسسؤم تیاکش هاگداد
ییاپورا راشب حوااح
، هااگداد نایا رااهظا
دراک تااماام فداه
یرتا شمارآ و یمومع مظن ظفح ،یش تسا
لوتاک یبهذم تاساسحا ات ی
ک اه شیرتا ی رج
ی هاح راد
دوشن دوب نآ هاگداد للادتسا نادازآ نایب زا بهاذم هک
ۀ رابم دوخ هب تبسن دااتنا ا
،درتاسین ااما
شور اه ی دازآ تسا نکمم بهذم کی هب دااتنا یطارفا ی
ب ی نا ناوریپ نآ درک دودحم ار بهذم
لادتسا بسح هاگداد ل
موظرم هک یدراوم رد ۀ
امه یارب یصخشم یقلاخا ۀ
لاباق هاعماج دارافا
ن فیرعت تیدودحم زین یمومع حلاخا ،دشاب دازآ
ی ب ی نا هایجوت ار ام
ی دارک نایازا ور هااگداد رد
درک راهظا تیاهن دازآ هک
ی ب ی نا ( تسا هدشن دودحم هیضق نیا رد
ECHR, 1994, para. 47
)
رگید ۀنومن رد هاگداد
را ییاپو رشب حواح هیغع نیریاس و رلوم دنورپ رد دوخ رداص یأر رد
خروم سیئوس 1994
، زا سپ یاپ رد سیئواس تلود هکنآ ااب طبترام ریوااصت یموامع شیاامن
تفج گ ی ر ی رداصم هب مکح ،تاناویح صت
ا داد رگریوصت تیموکحم و طوبرم ریو
،دوب ه ماربا نمض
درک راهظا یأر نیا پ نیا رد هرداص مکح هک
هدنور
، اعماج رد یموامع حلااخا زا تنایاص یاراب ۀ
تسا هدش رداص سیئوس (
ECHR, 1999, para. 56
) هک یدراوم رد بیترت نیا هب دازآ
ی ب ی نا و
ییاپورا هاگداد ۀیور ،هدش هضرع یرره و یبدا راثآ بلاق رد دااتنا قح رشب حواح
تماس نیا هب
رسح حلاخا و یمومع مظن ظفح هک تسا هتفای حوس وس و یمکاح نیزاوم ،ه
دوداحم هاب هک دنا
نتخاس دازآ ی ب ی نا بناج زا تلود اه تیعورشم م
ی درهد
___________________________________________________________________
1. Case of Karataş v. Turkey
2. Case of Otto-Preminger-Institute v. Austria
ۀیور بسح هاگداد
ییاپورا رشب حواح
، یاهدرواتسد یمغع
زین اییتن رد ۀ شاناد و شلاات ازفا
یای
هتفرگ لکش رشب نیازا ،
ور نادازآ راشتنا رد نایهاگشناد ییاناوت ۀ
رظن ناشیاه ت دیاب شناد هزوح رد تایوا
ب دوش یار هنومن رد رد هااگداد یأر هایکرت هایغع عوگرواس ۀیاضق
خروام1
2018 ، اسا زا یاکی نادات
دکشناد هرگرک رد لوبناتسا هاگشناد یرف ا
،ی زواح تلاوحت رد یو دراک لایغحت ار دواخ یاصصخت
زاربا شرازگ ی
دااتنا ، یاه ی صوصخ رد ثست و یمغع لئاسم
ی ر اشناد یهاگاشناد جرادام یااترا رد نآ هاگ
هاب یاصخش شریذپ هب طوبرم دااتنا عوضوم دوب هدرک حرطم لوبناتسا یامغع تسایه ناوارع
نایا رد
یرایداتسا ماام هب یمغع جرادم یط نودب هک دوب هاگشناد هدش لئان
دوب
؛ هراگرک نآ رد هاتبلا زا یماان
هدرب صخش نآ شن
د تایاهن رد و داش اواعد حراط ،طوبرم داتسا هیغع هیکرت یغم مکاحم رد هااگداد
ر رد هیکرت یلاع أ
فصرم تسیه دوجو تروص رد نوچ هک درک للادتسا دوخ ی ۀ
یزااین راگید ،هاگشناد
،تسین لوبناتسا هاگشناد ۀیور قباطم یهاگشناد جرادم یط و نومزآ ذخا هب دااتنا نیاربارب
یاه داتاسا
،طوبرم )ماام هب نیهوت( یمغع تیصخش هب هغمح یاغت
م ی دوش
د لحارم یط زا سپ دراک حراطم راشب حوااح ییااپورا هاگداد رد ار دوخ تیاکش ناهاوخ ،یغخا
روبزم هاگداد یرد
و هداش زاربا یمغع سنارفرک کی رد ناهاوخ صخش طسوت رظندروم تاراهظا هک تفا
،هیکرت مکاحم مادقا اب دازآ
ی ب ی نا یو تسا هدش ضان
، اریز دایااع زارابا یارب هاگشناد نارکراک یدازآ
اد دروم رد دوخ هاگشن
دیاب راک طیحم و اب سرتاسد رد تیدوداحم نوداب و هانادازآ
داش راظن قبااطم
،روبزم هاگداد دازآ بلاق رد
یب ی نا ، تایاح نایب تاقافتا و
تروص هتفرگ رد ۀعومیم هاگشناد ی یعناام
درادن (
ECHR, 2009, para. 65
) ناشن ییاپورا هاگداد ریخا ۀیور م
ی داهد هاب راظن ،واس کای زا هاک
یگژیو هج نا رطو ،مغع ی ساسح ی ت اه یامغع راثآ دروم رد هرسح حلاخا و یمومع مظن درنام یعناوم و
زورب لایم رتمک م
ی ی دربا هب تبسن هدنورپ نیا یگژیو ،رگید یوس زا و هنومن
اه رااثآ هزواح رد ،یغبق ی
هتسجرب نآ یرره و یبدا م
ی دوش نایهاگشناد و هاگشناد هب دودحم هدنورپ نیا رتسگ هتبلا هک تاسا
رارق ریثست تحت ار هعماج ۀمه و من
ی دهد نیازا ؛ ور رچ رد ی ن عضو ی ت ماظن نواچمه یعناوم هب لسوت ،ی
هب هرسح حلاخا و یمومع ندرک دودحم روظرم
دازآ ی ب ی نا زورب لایم رتمک م
ی ی دبا
3 . دازآ ی ب ی نا زوح رد ۀ قلاخا و نید
تانایب زا یرگید عون هک
دودحم رد دازآ
ی ب ی نا م رارق ی گ ی در تاسا یبهذام و یاقلاخا تانایب ،
هب یبهذم تاعوضوم من یگدیسر رشب حواح ییاپورا هاگداد رد میاتسم روط
ی دنوش هاب اما ، رواط
میاتسمریغ زا یقادصم و
« حلاخا مومع ی
» رد یاسررب لایم هاگداد نیا ام
ی ی داربا هاک ااینآ زا
یمومع حلاخا ییاپورا هاگداد هاگدید زا زین
م ی دناوت هعماج زا ا ی عماج هب ۀ ،داشاب تواافتم رگید
بسارم تسا نکمم یقلاخا و یرید لئاسم دروم رد یغم یضاق کی میمصت یاضاق میماصت زا رت
___________________________________________________________________
1. Case of Sorguç v. Turkey
بی ن غغملا ی دروم رد نآ سم ا لئ نیازا ؛دوش هداد صیخشت ور
زرا ی با ی اه ی صواصخ رد یاغم عجارم
نید و حلاخا موهفم رارق ییاپورا هاگداد دییست دروم ًلاومعم
م ی گ ی در (
ECHR, 1976, para. 21
)
هریمز نیا رد روهشم یواعد زا یکی ۀیاضق رد ییااپورا هاگداد یأر
« دیااس یداره
1» هایغع اایناتیرب
خروم 1976 دنورهش دیاس یدره تسا ی
مجرت هک دوب یسیغگنا ۀ
راشترم ار یکراامناد یبااتک یسیغگنا
هب ،شزومآ بلاق رد روکذم باتک درک هنوگ
ا ی ب ی هدرپ لئاسم هب م یسرج ی تاخادرپ هاب و یبااتک ناوارع
شناد یرس هورگ ،عجرم م رارق بطاخم ار زومآ
ی داد ،یاغخاد نیناواق باجوم هاب اایناتیرب یوداب هااگداد
عمج و همیرج تخادرپ هب ار رشان و فیقوت ار باتک روآ
ی هخسن اه ی دراک مواکحم هدشرشترم
یأر نایا
ب دیاس یدره دیسر زین رظندیدیت هاگداد دییست هب نایا دراک تیاکاش راشب حوااح ییاپورا نویسیمک ه
عاجرا رشب حواح ییاپورا هاگداد هب ار هدنورپ ،هرداص یأر دییست نمض زین نویسیمک راک
روابزم هااگداد د
دنورپ صوصخ رد هرداص مکح دییست زا سپ یدره
غخادم هکریا هب ناعذا و دیاس ۀ
یاراب سیاغگنا تالود
،باتک راشتنا زا یریگوغج ح تهج رد
شزرا زا تیام اه
ی اعماج کی رد یرورض و یقلاخا ۀ
کایتارکومد
هدوب
، عوضوم صیخشت رد تلود شان رب
« یقلاخا » ای
« یقلاخاریغ »
درک دیکست ندوب
، دایاع هاب هاکارچ
تایقلاخا زا ناسمه یتشادرب ،هاگداد -
اپورا رد یتح -
طیاراش هاب طوارم یقلاخا تامازلا و درادن دوجو
یناکم و ینامز تسا
مه نیرچ تلود اه اغع ،یغخاد تاضق و ی
لواصلاا رااهظا یاراب یراتهب تایعقوم رد
تامازلا قیقد دافم صوصخ رد هدیاع و یقلاخا
کای اات دنراد رارق تازایم و تیدودحم ،ترورض میهافم
ب یضاق ی ن غغملا ی ات ییاپورا هاگداد هاگدید نیا هزادنا
ا هداش راوتاسا زاین نیرتکد رد هجوت دروم ینابم رب ی
سا اریز ،ت دازآ دیدحت ترورض ی
اه هشدخ تروص رد راد
راک هداعاق یاقلاخا یااهرایره و لواصا ند ا
ی
هب مکح و عوضوم صیخشت هشیمه اما ؛تسا هدش هتفریذپ گداس
ی رسیم تسین
؛ هب و ای هژ هاک یدراوام رد
موظرم ۀ مه یارب یریعم و صخشم یقلاخا ۀ
رد تسین فیرعت لباق هعماج دارفا صوصخ
ضت یی ع حوااح
هب ناهب ۀ یقلاخا دعاوق و لوصا زا تسارح و ظفح نیرچمه و
شراگن ااه ی اصرع رد عوارتم و تواافتم ۀ
رد یناهج دروم
ار یرتاشیب یانارگن و هغدغد ،تایقلاخا هاب
ام دواجو ی دروآ ،یریملاام زاکرم(
1383 :
759 - 760 ) زا یکی ،رگید نایب هب اهلأخ
تسا حلاخا زا دحاو فیرعت دوبن ،دوجوم یرظن ی
یرعت بسح یواح یمومع حلاخا ،مسیرلاوکس ف
شزرا اه ی ذپ ی هتفر رد هدش ی ک هعماج ،تاسا
نآ م دومن راتفر و تاداع و موسر رد هک هنوگ ی
ی دبا اربم ی تاسا یزیچ یمومع حلاخا هاعماج هاک
م ساسحا ی
درک و قلاخا ناحل هب ی
تسا تسرد
،ییاهر(
1389 : 443 ) حلااخا زا شناواخ نایا رد
هتفهن تیبسن یعون ،یمومع زا هک تسا
و ی گژ ی اه یاقلاخا نیرچ تسا رلاوکس یقلاخا ی هاب
ااج ی
ترطف رب ارتبا ناسنا
اه ریذاپانرییتت و تاباث یقلاخا لوصا هکنآ هییتن تسا یکتم عماوج فرع رب ،
یم گنر خیرات رذگ رد و دزاب
هب عبت ناانآ حلااخا ،نیمزرس کی مدرم یخیرات حور رد یغک تارییتت
ینوگرگد راچد زین م2
ی دوش ،یاساملا یینر(
1398 : 22 - 23 ) یاقلاخا لواصا ،راگید شناواخ رد
___________________________________________________________________
1. Case of Handy Side v. United Kingdom
2 ن بس ی ارگ ی نا و نسح هک اینآ زا و تسا ییابیز و یتشز ای بق و نسح ،حلاخا یاربم و هیاپ هک تسا نآ رب هدیاع ار
حرطم تباث م
ی دوش یراشب کرتاشم لااع ،وا هاگدید زا تسا دیکست دروم زین تناک ۀشیدنا رد هک
یارب مهف لباق و یغک یقلاخا دوجو ترورض ۀمه
ناسنا اه باییا ار م ی درک لامع یاقلاخا شزرا و
روصت رد هکغب ،نآ رثا رد هن ار تاسج دیاب لاع بحاص دوجوم یارب یقلاخا دعاق
،رنرواک(
1394 :
47 ) ااب نااشیا تاسا هداش حراطم زین نامغسم نادرمشیدنا یخرب نایم رد حلاخا تابث زا سحب
زیاامتم عاماوج فرع تائاضتقا زا ار یناسنا ترطف تاظحلام ،بادآ زا حلاخا کیکفت هدراک
دانا رد
اسنا دوخ هب طوبرم حلاخا ،کیکفت نیا هاب و نا
اارعم ی مااظن و نااسنا تاعیبط و زایارغ هاب نداد
مهس ی ه درب نیا رد تسا لاع تموکح تحت زیارغ ی مهس
ی ه درب ماه و دواش ادا حور قح دیاب مه ی
نیا مسج قح مهس
ی ه درب مامت رد ی نامز
اه ،تسا تباث هکارچ
ۀمه رد ناسنا ترطف نامز
اه دحاو
ای یباستکا روما هب طوبرم بادآ اما تسا تعرص و رره لماش هک تسا نورف
ام ی دواش هاییتن رد و
رد نامز اه تسا توافتم فغتخم ی
،یرهطم(
1387 : 165 - 168 )
فصو حلاخا ،مود شناوخ رد هچرگا ناهج
لومش م ی ی دبا حلااخا هک تشاد رود رظن زا دیابن ،
یمومع رظندروم رد دازآ ی ب ی نا ،دراد ورامغق تداحو هعماج یمومع مظن اب هک اینآ ات ، زا رثساتم
زا و هدوب یمومع مظن رب مکاح تیبسن هعماج
ا ،حلاخا زا هزوح نیا تسا ریتتم رگید ۀعماج هب ی
هک تسا ییورمغق نامه رظن
ی ه نازادرپ نآ زا نامغسم هب
ناورع شیب روبزم زوح دندرک دای بادآ
زا رب ی نا اه ینلااع ی ناهج
لومش زا سعبرم ، شزرا
اه یعامتجا و یسایس ،یدااتعا ی تاسا دارفا
ازا ی ن ور یمومع حلاخا هب
ناورع زا یکی دودحم ی ت ااه ی دازآ ی ب ای نا راتارف یفاسغف یااهزرم زا ،
یم سحابم ریگرد و دور هعماج
هناسارش فرع و م ی دوش
4 . ینابصع قح ندش
دودحم رد ۀ
دازآ ی ب ی نا
قیداصم زا یکی دازآ
ی ب ی نا ییاپورا هاگداد ییاضق ۀیور رد رشب حواح
ینابصع قح ، نداش
اب ندش ینابصع قح تسا هب دااتنا قح
ناورع زا یرگید حادصم دازآ
ی ب ی نا ورامغق تدحو
ره اما تسا یبسن زین حلاخا ،تسا یبسن میهافم ءزج بق حلاخا هک اعدا نیا تسا تسردان روکذم ۀمدام ود
خوسر زین یملاسا یامغع یخرب نایم هک تسا طاراس هب قغعتم و ینانوی ۀشیدنا کی ،تسا بق و نسح رب یرتبم لاع هک تسا ییاهراک بوخ حلاخا وا دیاع هب هک ارچ ؛تسا یغاع بتکم کی طاراس یقلاخا بتکم تسا هدرک ابیز ار اهنآ م ی دناد تشز و درسپان ار اهنآ لاع هک تسا یلاعفا دب حلاخا و م
ی درامش لاکشا لحم هشیدنا نیا نکل
،تسا یحور یاوق و زیارغ هب نداد ماظن ،حلاخا یارعم اریز ؛تسا نامه
هنوگ هک یمسج یاوق هب نداد ماظن یکشزپ
تسا نآ هنوگ یکشزپ یاربم هک من
ی دناوت حلاخا ۀیاپ ،دشاب یغاع بق و نسح دشاب یغاع ییابیز و یتشز دیابن زین
رد ییابیز و یتشز هک مود ۀمدام نامز
اه و ناکم اه لوصا تسین تسرد قغطم روط هب زین ،تسا ریتتم فغتخم ی
زی اب یی اه و یغاع ی تشز
ی اه هک دشاب نیا حلاخا یارعم یتقو تسا ریتتم ناشعورف یلو ،هدوب تباث یغاع ی
هبرج اه
،ناسنا دوجو یناسنا ی تحت اوق ریاس هک درک تیبرت ییاج ات دیاب ار هدارا و لاع اصوصخم
س ی هرط شا ،درشاب
رگید من ی ناوت رد حلاخا هک تفگ نامز
اه و ناکم اه تسا توافتم فغتخم ی ،یرهطم(
1388 : 210 - 213 )
رد ییااپورا هاگداد یأر تسا دااتنا زاربا یارب یشور ندش ینابصع هک تروص نیا هب ؛دراد دنورپ ناتسهل هیغع یکسوونای خروم1
2000 هب رظان تاسا تیناباصع قح هیاضق نایا رد
اب یکسوونای ن ود
یرادرهش نابهگ هجاوم
روتاسد یناابایخ ناگدرشورف هب هک دش جوراخ
زا
رد نادایم کی لاوو اکاسنودزا رهاش
ار2
ام ی دانداد هولااع یرادرهاش نارومسام ۀامیرج راب
ناگدرشورف دیاب هک دندرک ملاعا ناشیا هب
هفرغ اه ی داررک لااترم رواایم رازاب هب ار دوخ
دراک ساحب و راج ناانابهگن ااب یکسوونای فزوژ رد
29 لایروآ 1993 هااطرم هااگداد ، ا
ی
لاوو اکسنودزا
، یو درک موکحم یرادرهش نانابهگن هب نیهوت هب ار یکسوونای
هاام تشه هب
یایغعت سبح (
دوب هدمآرد قیغعت تلاح هب لاس ود تدم هب هک )
تاخادرپ زاین و 150000
)ناتسهل لوپ دحاو( تولز دان هجو
نیرچمه دش موکحم ررام
هک دش 400000 هاب تولز
هیریخ تاسسؤم دزادرپب
زه تخادرپ یتح ی
هر اه ی ( هاگداد 346000 )توالز
یو داهع راب
هتشاذگ دش تساوخرد یپ رد رظندیدیت
،وا رد 29 ربماتپس 1993 هاطرم هاگداد ا
ی زلاریس
مکح نیا زا یشخب پ غغبم هغمج زا
تخادر ی م هب ؤ ار هیریخ تاسس رد زاین یتاافیفخت و واتل
تفرگ رظن
نای یکسوو داوم هب دارتسا اب ار دوخ تیاکش 3
، 6 ، 7 و 10 ییااپورا نویاسناورک
رشب حواح ییاپورا هاگداد رد
رشب حواح دواخ ییااهن میمصت رد هاگداد درک حرطم
رااهظا
درک موکحم هک ی
ت یضااتم تیدودحم لامعا ،ناتسهل یغم مکاحم رد دازآ قح رد
ی ب ی نا وا
تسا هدوب
؛ یو اریز هب ناورع یرهظم وترپ رد دااتنا زا دازآ
ی ب ی نا زاین نداش ینابصع قح ،
،نیا دوجو اب تسا هتشاد هاگداد
ییاپورا نارخس یااغت نهوام ،هعقاو نایرج رد ار ناهاوخ
یم قاحم ار نیهوت مرج و درک م
ی دناد هاگداد تاضق زا یکی درکیور زا
ریخا داااتنا هاگداد
درک
؛ هک دوب نآ یضاق نیا للادتسا دازآ
ی ب ی نا تینابصع قح نآ زا یشان نیهوت و
زاین ار
لماش م ی دوش (
ECHR, 2000: 134-135
) رد ییااپورا هااگداد ییاضق ۀیور ،هدنورپ نیا رد
هزوح دازآ ی ب ی نا هعسوت م ی ی دبا هاگداد کی ییاضق ۀیور رد راب نیتسخن یارب و هااطرم
ا ی
رشب حواح نایم هب ندش ینابصع قح زا نخس
م ی آی د شیاپ ات هک یاح ؛ ۀایور رد نایا زا
ییاضق بی ن غغملا و یناهج زا معا ی هاطرم
ا رد نایا دواجو اب تسا هدوبن هاباس هب حوبسم ی
ندش ینابصع قح ،ییاپورا هاگداد ۀیور هب
ناورع زا یقادصم دازآ
ی ب ی نا و هدشن یاغت قغطم
نارگید هب نیهوت مدع ۀناتسآ هب طورم تسا
رگید نایب هب صرع رد
ۀ موامع حواح قاح ،ی
هدش هتخارش تیمسر هب نارادمتسایس و تلود هب تبسن ،ییاپورا هاگداد ۀیور بسح دااتنا ااب ،دانرادن یسایس فصو هک یمومع هزوح نارکراک ریاس دروم رد و تسا دوداحم
ی ت ااه یی
تسا هتفرگ رارق شریذپ دروم
___________________________________________________________________
1. Case of Janowski v. Poland 2. Zduńska Wola
دازآ ی ب ی نا ۀتیمک ۀیور رد رشب قوقح
دحتم للم
ۀتیمک رشب حواح اربم رب دحتم لغم
داام ی 28 حااثیم اب ی ن اغغملا یاسایس و یندام حوااح ی
( 1966 داوم رد حاثیم تسا هدش لیکشت ) 28
ات 45 هولاع هاب ،هتیمک سیسست رب مکاح دعاوق رب
رب رظان طباوض لاعف
ی ت اه داوام باجوم هاب تسا هتخادرپ زین نآ تارایتخا و فیاظو و ییارجا ی
زا بکرم هتیمک ،روبزم 18
تا زا سارشراک ۀریمز رد تیحلاص یاراد و وضع لود عاب
راشب حواح
،ییایفارتج تامیسات تیاعر اب لاس راهچ تدم یارب هک تسا ندمت
ااه و فاغتخم ی مااظن
ااه ی
زا هاعبت کای زا شیاب نیرچمه تسا عناملاب ناشیا ددیم باختنا و هدش باختنا یقواح هدمع تلود ره من
ی دناوت دامع ۀفیظو ود هتیمک دشاب هتیمک وضع هاب یگدیاسر :دراد ه
شرازاگ ااه ی
هرود ا ی تلود اه دام قباطم(
40 ماه نآ رگیداکی هایغع واضع لود تیاکش ملاعا هب یگدیسر و )
تروصرد ی هک هاناگادج ۀایملاعا باجوم هاب یراما نیارچ یاراب ار هاتیمک تیحلاص روبزم لود
هب مسر ی ت درشاب هتخارش ،روپرهم(
1374 : 64 - 69 ) داام 2 لوا یراایتخا لاکتورپ ،حااثیم هاب
رظن رد هتیمک یارب زین یرگید ۀفیظو م
ی گ ی در لود زا یاصوصخ دارافا تایاکش هب یگدیسر هک
ۀاتیمک هاچرگا تاساهنآ دروم رد حاثیم رد جردرم حواح ضان رب ریاد ناشعوبتم راشب حوااح
ار دوخ تامیمصت هب
تروص نایب یقواح یارآ م
ی درک لکاش ییااضق ۀیور نآ زا ، امن
ی گ ای در رد
عقاو د ی هاگد اه ناایم تایاکاش هاب یگدیسر ماام رد هچ هتیمک تامیمصت و تالود
ااه رد هاچ و
یارب یدرف تایاکش هب یگدیسر تلود
اه مازلا روآ ًافرص تسین تروصرد
ی هک رگناایب هاتیمک یارآ
هن ا درشاب یفرع دعاوق ملاعا
دررک ا دیدج دعاق کی م
ی درناوت یارب تالود ااه مازالا روآ دراشاب
،یرقاب(
1391 : 26 - 27 ) هبش درکراک نیا دوجو اب مااام رد هتیمک ییاضق
لاح لاصفو فلاتاخا
نایم تلود اه ،دارفا تایاکش هب یگدیسر ای مازلا
روآ باییا ار هتیمک تامیمصت ی م
ی درک رد نیا
زین ریخا درکراک رد هتیمک راک لصاح هک تسا یلاح هب
تردان مازالا فاصو ام
ی ی دابا یواسوم(
رگید و یئلاکریم ،نا
1399 : 133 ) هباش درکرااک رد هک یقواح قیداصم زا یکی هاتیمک ییااضق
،تسا یبایزرا و زارحا لباق دازآ
ی ب ی نا تسا
هبش ۀیور هزوح رد هتیمک ییاضق دازآ
ی ب ی نا دام رب یرتبم ، 19
حااثیم اب ی ن اغغملا حوااح ی
ریسفت بسح تسا یسایس و یندم مک
ی هت زا دام 19
، دازآ ی ب ی نا دیاب هب ترواص دروام قاغطم
دریگ رارق هجوت دودحم
ی ت اه ی دازآ ی ب ی نا لاامعا لاباق یردان رایسب دراوم رد هتیمک هاگدید زا
هنومن یارب تسا مک
ی هت هب لد ی ل عسوت ۀ هناسر اه ی عمج ی تامادقا ،نردم ی
ار اراب ی زا یریگواغج
نیا رب تراظن لامعا هناسر
رورض اه ی م ی دناد
، ز ی ار ا ی ن ببس هغئسم رد للاتخا
ح ق دازآ ی ب ای نا
دش دهاوخ (
HRC, 1983: para. 2
) یخرب رب یرورم هدنورپ
اه صاخشا هک هتیمک رد هحورطم ی
قح ضان دروم رد دوخ عوبتم تلود هیغع یصوصخ دازآ
ی ب ی نا دام رد جردرم 19
اواعد حراط
هدرک دنا ۀتیمک ۀیور ، رشب حواح
نایامن ار قح نیا دروم رد م
ی دزاس
1 . د و فولزوک ۀدنورپ سورلاب هیلع نارگی
ترابع و هدوب سورلاب عابتا زا یگمه هک تسا یکاش درچ یاراد هدنورپ نیا :زا دنا
،فولزوک لواپ
رلاو ی لا ی شا
، ئگرس ی تسپ ی اگ ک ناامار و وکاشارب تاراام ، ی
غاس ی کا قاح ،هدانورپ نایا عواضوم
ضان و یمومع تاعامتجا دازآ
ی ب ی نا رب اب هک تسا تیدودحم لامعا اب نآ زا یشان د
2 دام 19
هااک دوااب رارااق ناایا زا هااعقاو تااسا طبتراام حاااثیم هاامان فواالزوک
ا ی مک زا ی اات ۀ ارجا یاای رهااش
1تسرب سورلاب خروم ، 14 ربماتپس 2009 رد ی تفا درک هک ائر نواعم طسوت ی
س ارجا ۀاتیمک یای
دش اضما تسرب رهش دوب ه
هب همان نیا بجوم و هب
ی ا دوب هدش غلاب زاجا هک
بااصتعا یرازاگرب
جا قح(
)عامت رظندروم لحم رد درادن ار
ا رد ی ن همان
، مصت هب ی م ارجا ۀتیمک یی
رامش هب 1715
خروم 25 ربتکا 2006 هدش هراشا هک دوب
غحم ی امئاد ی اراب ی رازاگرب ی موامع تااعامتجا ی
رد
م صخشم تسرب ی
درک و ،نآ قفو مومع تاعمیت ی
ًافرص ام ی تاسناوت رد ای ک صخاشم نااکم
ی رع ی داتسا ی مو ویتوموکول 2
هدنامزاس ی دوش و فوالزوک ،یاغخاد یاسرداد لاحارم یط زا سپ
ۀتیمک هب نیریاس رشب حواح
دندرک تیاکش
مک ی هت خروم دوخ یأر رد 2015
دروم رد ، اعدا
ی نایکاش اربم ی راب ۀناراسدوخ تیدوداحم
دازآ ی ب ی نا و ناشیا تاعامتجا قح م ناشنرطاخ ،
ی درک ، هن ۀمان ئر نواعم ی س ارجا ۀاتیمک یای
و
مصت هن ی م تا هاگداد اه ی غخاد
،ی من ی درناوت جوت ی ه ی رب یا در تساوخرد نایکاش
اراب ی یرازاگرب
تاعامتجا اریز ؛درشاب
ۀمه یارب تیدودحم لامعا 300000
مااینا یاراب ،تاسرب رهش دنورهش
ی رد یمومع تاعامتجا ک
هب زوایت ،رهش زا جراخ رد مه نآ دحاو لحم دازآ
ی ب ی نا ضان و هدوب
درب 2 داام 19 حااثیم تاسا (
HRC, kozolv v. Belarus, 2015: para. 7.2
) عاقاو رد مک
ی هات
م ناشنرطاخ ی
درک هک نییعت داتسا ی مو ی شزرو ی هب رازگرب لحم اهرت ناورع ی
ور ی اهداد ی مومع ی
عمج ی ارثتاسا هب(
ی خ تارهااظت ی
ناابا ی )،
دوداحم ی ت ااه یی راب سایح زا تاکاش دازآ
ی ب ای نا و
لیمحت تاعامتجا م
ی درک مک ی هت ی روآدا ی م ی درک دازآ هک ی ب ی نا اپ ی ه عماج ره ساسا و ۀ
و دازآ
تارکومد ی ک کشت ار ی ل م ی دهد اب و ی د اتسم ی
ًام ن اب ی زا صاخ ی اپ نآ سااسارب هاک ی
ش بی ار ی هداش
ا
،تس دشاب هتشاد طابترا (
HRC, kozolv v. Belarus, 2015: para. 7.6
)
2 کرامناد هیلع .ک ۀدنورپ .
هدنورپ نیا یکاش اقآ
ی ک عبت ۀ تفا ناتسنا هاب کراامناد تلود میمصت یپ رد دوب کرامناد میام و
جارخا یو زا هدربمان ،روشک نیا اعدا
درک رابجا تشگزاب هک ی
و ی ناتسناتفا هب بجوم
داوم ضان 7
و 19 م ی حااث ام ی دواش (
HRC, K v. Denmark, 2015: para. 1.1
) زا ،نایا زا شیاپ یو ربمااسد
2006 ات هم 2011 ن مجرتم ، ی
ااهور ی آ رم ی ااک یی هاب ،ناتاسناتفا رد و
ای هژ رد تایلاو یااه ،راهدارق
___________________________________________________________________
1. Брэст (Brest)
