Scientific Freedom in the Academic Environment

(1)

*Corresponding author

Khorsand, S., Janalizadeh Choobbasti, H., and Razeghi, N. (2022). Scientific freedom in the academic environment: challenges, strategies, and consequences. Strategic Research on Social Problems in Iran University of Isfahan, 11(1), 1-32.

http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2022.132471.1773 https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8 https://ssoss.ui.ac.ir/?lang=en

Strategic Research on Social Problems in Iran E-ISSN: 2645-7539

Vol. 11, Issue 1, No.36, Spring 2022, pp. 1-32 Received: 27.01.2022 Accepted: 16.05.2022 Research Paper

Scientific Freedom in the Academic Environment: Challenges, Strategies, and Consequences

Sara Khorsand

Ph.D. Student in Sociology, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities & Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

[email protected] Heydar Janalizadeh Choobbasti*

Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities & Social Sciences,University of Mazandaran, Babolsar, Iran

[email protected] Nader Razeghi

Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities & Social Sciences,University of Mazandaran, Babolsar, Iran

[email protected] Introduction

Higher education is expected to encourage students to participate in the comprehensive development and solution of social crises and problems and improve the level of public knowledge and culture in addition to its traditional mission of knowledge production (Ghofrani, 1385: 75). Playing such roles requires implications and provision of conditions, the most important of which are scientific independence and freedom. Universities can use these two characteristics to play an effective role in scientific development and ultimately comprehensive and sustainable development. However, the study of academic freedom in different countries of the world shows that this fundamental value in higher education institutions has always faced problems and threats. In Iran, too, given that higher education institutions have been established to train the human resources needed in the industrial, agricultural, and service sectors from the beginning, the social view of these institutions as part of the government bureaucracy and in line with the role assigned to them has always been considered as a tool (Raziq Marandi, 2014: 20). Javadani et al. (2008) consider centralism, the rule of traditional bureaucracy, and the lack of scientific independence, as one of the weaknesses of Iran's higher education and thus regard government intervention in the higher education system as a serious threat to it. In addition, a review of research on academic freedom in Iran shows that it has paid less attention to barriers to academic freedom, coping strategies, and consequences of such a situation. Based on such necessities, this study, with a sociological perspective and analysis, examined the bottlenecks, strategies, and consequences of scientific freedom in education and research aspects, as well as dissemination from the faculty members’ perspectives in Iranian public universities.

Materials and Methods

This research was conducted with a qualitative research approach and the method of Grounded Theory of Corbin and Strauss, 4^th edition. The study population included the faculty members of public universities across the country. The data collection tool was in-depth semi-structured interviews with 35 professors in the form of theoretical sampling, which provided a comprehensive condition for this study. To

analyze the collected data, the coding process was performed in the 3 levels of open, axial, and selective modes.

Consequently, an analytical model of the challenges and bottlenecks of academic freedom was extracted from the data.

Discussion of Results and Conclusions

Scientific freedom in the Iranian university environment is struggling with many different bottlenecks. The factors that

(2)

Strategic Research on Social Problems in Iran University of Isfahan, Vol. 11, Issue 1, No. 36, Spring 2022

http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2022.132471.1773 https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8 2

have created these bottlenecks and the negative consequences that have resulted from them are not exclusive of any of the social spaces of science both from inside and outside. Such a finding is largely consistent with Mojabb (1995); he pointed out that the problems related to academic freedom come from various sources, such as governments, societies, and also higher education institutions themselves. The type of political atmosphere and the way governments behave, as well as the political relations of governments with each other, along with centralism in the structure of higher education and weak participation, lead to government’s control and independence of action from the university.

In addition, the shortcomings of oversight and coordination and the culture that governs the university environment make the optimal implementation of scientific activities challenging. Cultural conditions prevailing in the society, the existing socio-political conditions, lack of serious support for the professional activities of academics outside the institution of science and not providing conditions for using scientific capacities to solve the country's problems have caused isolation of academics and separation between university and society. The unfavorable economic conditions of the country, financial dependence of the universities on the government, and lack of providing the required expenses along with livelihood concerns have also challenged the optimal implementation of professional responsibilities. Lack of job stability and mental concerns due to the contractionary and expansionary policies of governments and individual personality traits and excessive conservatism have reduced the focus on scientific activities and undermined the quality of higher education. The sum of these factors has overshadowed the proper functions of universities and lowered their efficiencies. Therefore, the Irainian government’s legal support and guarantee of academic freedom for universities are essential for the higher education system to adhere to its professional mission and reach its effectiveness and efficiency.

Keywords: Scientific Freedom; Academic Atmosphere;

Bottlenecks And Challenges; Strategies; Consequences;

Qualitative Approach References

Aalipor, Y., Izadi, S., Salehi Omran, E., and Safar Haidari, H.

(2020). Academic freedom in the higher education system of Iran. Journal of Sociology of Social Institutions,7(15), 267-296 (In Persian).

American Association of University Professors. (1915).

Declaration of principles on academic freedom and academic tenure‚ Accessed November 27, 2016.

http://www.akronaaup.org/documents/AAUP1915.pdf.

PDF.

Austin, A. (1990). Faculty cultures, faculty values‚ New Directions forInstitutional Research, 17 (68), 61-74.

Brubacher, J. S. (1977). On the philosophy of higher education‚ San Francisco: Jossey- Bass Publishers Chapman, A. R. (1996). A violations approach for monitoring

the international covenant on economic social and cultural rights‚ Human Rights Quarterly, 18 (1)‚ 23-66.

Coleman, J. S. (2011). Foundations of social theory, translated by Manouchehr Sabouri, Ney Publication. (In Persian).

Corbin, J., and Strauss, A. (2015). Basics of qualitative

research techniques and procedures for developing grounded theory (Forth Edit)‚ Thousand Oaks: CA:

SAGE.

Dehghani, Y., Marzoghi, R., Faghih, N., Fouladchang, M.

(2011). Evaluation of scientific freedom of Shiraz University professors according to demographic variables, Journal of Curriculum Research, 19(2),29-56 (In Persian).

Ennab, T. (2014). Academic freedom among faculty members in some jordanian universities and the problems they encounter when practicing them and proposals for development‚ Unpublished master thesis, yarmouk University: Irbid, Jordan.

Eslami, R., and Moradi, P. (2016). Academic freedom in international human rights law, Constitutional Law, 13(1), 27-71 (In Persian).

Ferasatkhah, M. (2003). Academic freedom. Journal of Parliament and Research, 10(41),102-140 (In Persian).

Ghani Rad, M.A. (2000). Sociology of the rise and fall of science in Iran, First Edition, Tehran: Madineh Publishing Institute (In Persian).

Ghani Rad, M.A. (2017). Failure of iranian university, discussion of humanities and executive institutions of humanities and society, https://www.maslahat.ir (In Persian).

Gofrani, M.B. (1998). Structural issues of Iran's higher education system and ways out of it in the fifth program.

Parliament and Research,10(41), 74-100. (In Persian).

Gofrani, M.B. (2007). Structural issues of Iran's higher education system and ways out of it in the fourth program. Parliament and Research, 10(41), 73-100 (In Persian).

Guba, E. G., and Lincoln‚ Y. S. (1989). Fourth generation evaluation‚ Newbury Park: CA: Sage.

Higgins, J. (2000) Academic freedom in the new south africa.

boundary 2‚ International Journal of Literature and Culture, 27 (1), 97-119

Hook, S. (1970). Academic freedom and academic anarchy‚ New York: Cowles.

Hoffmann, F., and Kinzelbach‚ K. (2018). Forbidden knowledge academic freedom and political repression in the university sector can be measured. this is how‚ Berlin Germany: published by global public policy institute (GPPi).

In search of a path from the Imam’s words. (1979). Office 21, Amirkabir Publishing Institute (In Persian).

Janalizadeh Choob Basti, H. (1999). An analysis of social theories of science and technology development, Journal of Rahyaft, 9(21), 35-46 (In Persian)

Javdani, H., Tofighi, J., Ghazi Tabatabaee, M., and Pardakhtchi, M.H. (2008). Managerial subsystem in Iranian higher education: past, present and future.

Journal of Research and Planing in Higher Education, 14(2), 139-161 (In Persian).

Johnson, G. (1998). Universal declaration of human rights and its history. translated by Mohammad Jafar Poyandeh, first edition, Tehran: Ney Publication (In Persian).

Karimian, Z., Kojouri, J., Lotfi, F., & Amini, M. (2012).

Higher education administration and accountability the necessity of autonomy and academic freedom from faculties’ viewpoint. Iranian Journal of Medical Education, 11 (8), 855-863 (In Persian).

(3)

Scientific Freedom in the Academic Environment: Challenges, Strategies, and Consequences Sara Khorsand et al.

http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2022.132471.1773 https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8

3

Lesnaf, M.A. (2006). Twentieth-century political philosophers, translated by Khashayar Dihami, first edition, Tehran Nashr (In Persian).

Mojab, S. (1995). Academic freedom 3 education and human rights, Iran London: Zed books and world university service.

Mohammadzadeh, M., Shirbagi, N., & Bolandhematan, K.

(2021). Academic freedom: a qualitative analysis of representing the experiences of science stakeholders in Iran. Journal of Science & Technology Policy, 14(2), 35- 50 (In Persian).

Neave, G. (2003). The dialogue between higher education research and practice. institutional research: from case study to strategic instrument. Netherlands: Kluwer academic publishers.

Neave, G., and Vught, F.A. (1994). Government and higher education relationships across three continents: the winds of change‚ Oxford: Pergamon Press.

Raziq Marandi, H. (2015). Effective institutional independence of the Public Universities in Iran:

necessary dynamism in the global space. Journal of Research and Planning in Higher Education, 20(4), 1-28 (In Persian).

Salimi, J., & Abdi, A. (2017). Study of faculty members' ideas and perceptions of the concept of academic freedom. Journal of Iranian Higher Education. 9(3), 57- 88 )In Persian(.

Searle, J. (1972). The campus war. England: Penguin Books . Westa, S. (2017). Higher education research in the 21st century series‚ What does academic freedom mean for academics? a case study of the university of bologna and the national university of Singapore boston: Sense publishers.

World University Service. (1998). The lima declaration on academic freedom and autonomy of higher education.

Zakersalehi, G.R., & Zakersalehi, A. (2010). The study of science centers manager's views on academic autonomy in Iran. Journal of Iranian Higher Education, 3(1), 33-59 (In Persian).

(4)

Strategic Research on Social Problems in Iran University of Isfahan, Vol. 11, Issue 1, No. 36, Spring 2022

http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2022.132471.1773 https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8 4

(5)

شهوژپ ناریا یعامتجا لئاسم یدربهار یاه

لاس هدزای م

، هرامش یپايپ ( 36

،) هرامش لوا

، راهب 1041 ، ص 1 - 33

خیرات :تفایرد 40 / 11 / 1044 خیرات :شریذپ 36 / 43 / 1041

http://dx.doi.org/10.22108/srspi.2022.132471.1773

https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8 یشهوژپ هلاقم

یدازآ یملع

رد یهاگشناد یاضف

، شلاچ اه یژتارتسا ، اهدمایپ و اه

1

دنسرخ اراس

، ،یسانش هعماج یرتکد یوجشناد یناسنا مولع هدکشناد ،یعامتجا مولع هورگ

یعامتجا و ،

،رسلباب ،ناردنزام هاگشناد

ناریا

[email protected]

یتسب بوچ هداز یلعناج ردیح

،

یناسنا مولع هدکشناد ،یعامتجا مولع هورگ ،رايشناد

،یعامتجا و ،ناردنزام هاگشناد

ناریا ،رسلباب

[email protected]

یقزار ردان

، هدکشناد ،یعامتجا مولع هورگ ،رايشناد یعامتجا و یناسنا مولع

،رسلباب ،ناردنزام هاگشناد ، ناریا

[email protected]

هدیکچ یدازآ ماجنا رد تينما اب هارمه باختنا قح و رايتخا هب یملع تيلاعف نداد

هرهب .دراد هراشا کيمداکآ یاه یهاگشناد یاضف یدنم

نآ زا ِطرش ،

شقن یافیا یارب یرورض و مزلا ماجنا و یملع یاه

تيلوئسم نداد ا یهاگشناد یاضف ایآ .تسا یعامتجا یاه

یدازآ زا یرادروخرب رد ناری

شلاچ اب کيمداکآ ؟تسا تروص هچ هب ،اهانگنت نیا ؟تسا هجاوم ییاهانگنت و اه

هنيمز و للع هچ یاه

ی نينچ ببس انگنت

اه یی رد ؟تسا هدش

نیا اب ههجاوم انگنت

ژتارتسا هچ ،اه ی

نیا ؟تسا هدش ذاختا ییاه انگنت

؟تسا هتشاد هارمه هب ،ییاهدمايپ هچ ،اه طم رد

هعماج ۀعلا ،رضاح یتخانش

درکیور اب یفيک یرظن شور و ۀ

داينب هداد ، نیا یسررب هب لئاسم

، نوماريپ رد یملع یدازآ زا نآ راشتنا و یشهوژپ ،یشزومآ داعبا

یاضعا رظنم

تئيه هاگشناد رد یملع هداد و یسررب یتلود یاه

اب نآ یاه ماجنا نداد هبحاصم یاه قيمع همين عمج هتفایراتخاس وآ

و دش یر رد

،تیاهن اب 33 رفن

زا ناداتسا هتشر هاگشناد فلتخم یاه هب ،روشک رسارس یتلود یاه

عابشا .ديسر یرظن شلاچ ،نآ یلصا ۀلوقم

تسا یملع یدازآ یاهانگنت و اه

( یّلع تابجوم زا هک 0

هلخادم لماوع ،)هلوقم ( رگ

6 هنيمز لماوع ،)هلوقم ( یا

3 تکراشم .تسا هدش ليکشت )هلوقم ود ،هعلاطم نیا ناگدننک

قابطنا( داضتم یژتارتسا اهنآ .دندیزگرب اهانگنت نیا اب ههجاوم رد ار )تمواقم و یریذپ

شزومآ تيفيک شهاک زا

و تلاسر شهاک ،شهوژپ

هفرح هلصاف ،یا دنمشناد زا نتفرگ ،یرورپ

نتشادن ساسحا و ییآراک یوزنم ،یشخبرثا و نادنمشناد ندش

چوک یهد هب ناگبخن ناونع یخرب

یاهدمايپ یفنم یملع یدازآ دوبمک رد

یهاگشناد یاضف دای

دندرک .

هژاو اه ی دیلک ی یملع یدازآ:

، یهاگشناد یاضف شلاچ و اهانگنت ،

،اه یژتارتسا اه

، اهدمايپ

، یفيک درکیور

-1

نیا هلاقم هتفرگرب زا لاسر ۀ یرتکد تشر ۀ هعماج

،یسانش هعماج شیارگ سانش

ی .تسا ناریا یعامتجا لئاسم

ن

لوؤسم هدنسیو

دنسرخ

، س

؛.

یلعناج بوچ هداز یتسب

، ح و . یقزار

، ( .ن 1041 .) یدازآ یملع رد یهاگشناد یاضف

، شلاچ اه یژتارتسا ، اهدمايپ و اه رربهار یاه شهوژپ.

لئارسم ید

ناریا یعامتجا ( ،

1 ) 1 1

This is an open access article under the CC BY-NC-ND/4.0/ License (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).

(6)

شهوژپ 6 لاس ،ناریا یعامتجا لئاسم یدربهار یاه هدزای

( یپايپ هرامش ،م 36

) هرامش ، لوا ، راهب 1041

https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8

هلئسم نایب و همدقم هب یلاع شزومآ زا یترابع هب و مهم ناکرا زا یکی ناونع

،

هيکت تلود هاگ ه

عسوت ققحت یارب ا ۀ

،رادیاپ یم راظتنا دور

هک

هولاع یاپ رب دوخ یتنس تلاسر هب یدنب شناد ديلوت رد

اب

عسوت و شهوژپ ۀ

یناسنا عبانم ،

عسوت رد ۀ یداصتقا

، یعامتجا

نارحب لح ،هعماج یگنهرف و لضعم و اه

یاه و یعامتجا

یمومع گنهرف و شناد یاقترا دشاب هتشاد تکراشم

،ینارفغ(

1333 : 03

شقن نينچ یافیا .)

هب دوخ ،ییاه موزل

مهارف و ندمآ

دراد زاين یطیارش مهم زا هک

نآ نیرت للاقتسا و یدازآ یملع

تسا وين . (1

)2003

للاقتسا و یدازآ یملع مزلا طرش ار یارب

ماجنا نداد نيهب ۀ تيلوئسم اد یاه یهاگشن یم

.دناد نينچمه

،

یدازآ یملع و شيپ ار هاگشناد للاقتسا طرش

تسج و یوج

دودحمان و جیورت یم شناد ناد ن د

رکاذ(

یحلاص رکاذ و

،یحلاص 1331 :

30

.)

هاگشناد اه و یتاقيقحت زکارم هب

رابتعا نیا ود شقن ،یگژیو

م ؤ یرث عسوت رد ۀ و یملع رد

،تیاهن عسوت ۀ همه رادیاپ و هبناج

دنراد . زا ۀدولاش ،یناهج کناب رظنم یدازآ

یملع رب هتفرگ زا

یدازآ یدرف یاه و

یندم تسا هک دعب اه هب شزومآ ۀزوح یلاع

دراو تسا هدش زاغآرس .

هرهب یريگ زا موهفم یدازآ یملع هب

هاگشناد یاه ناملآ زاب یم ددرگ هک رب ود لصا یدازآ

هفسلف و یزادرپ ديکأت قيقحت یدازآ

هتشاد دنا

نايمیرک(

و

،ناراکمه 1314 : 336

زنيگاه یملع یدازآ موهفم فیرعت رد .) 3

(2000)

یدازآ یملع قح ار

،قيقحت

،سیردت

،ینارنخس راشتنا

هلاقم اه و باتک اب اه تیاعر اهراجنه و ناتسا یاهدراد یملع

و

نودب ینارگن زا تلاخد ای هيبنت یم یلامتحا نينچمه یو .دناد

موادت هب ،موهفم نیا فیرعت رد نامتفگ

هنادازآ رد ۀعماج

،یملع فافش ندوب و یبایزرا ديلوت ۀنادقتنم یاه

هجوت یملع

یم .دنک نيتسآ ( 3

ملع یدازآ ترورض رد زين )1990

ی هراشا

یم للاقتسا هک دنک و

یدازآ یملع رد رمز ۀ مازلا یاه یلصا

ره ماظن

ِیهاگشناد هدیا

لآ و تسا بولطم للاقتسا .

و یدازآ

1 Neave

2 Haggins

3 Austin

رد یملع شزومآ

و

،شهوژپ نماض

تيفيک و ظفاح

لکش یريگ هدیا یاه قلاخ و شلاچ زيگنارب رد عماج ۀ

تسا یهاگشناد .

تخم یاهروشک رد کيمداکآ یدازآ یسررب ناهج فل

یم ناشن

ِشزرا نیا هک دهد م رد یساسا

ؤ سس ه یاه شزومآ

دیدهت و تلاکشم اب هراومه یلاع ییاه

.تسا هدوب هجاوم

0باجم ( عبانم زا ،تلاکشم نیا هک تسا دقتعم )1995

تلود نوچمه یفلتخم ِدوخ نورد زا زين و هعماج ،اه

م ؤ سس ه یاه ن یلاع شزومآ ش

تئ یم نامپاش .دريگ ( 3

)1996

یلصا دیدهت تلود رادتقا هک تسا دقتعم رب

کيمداکآ یدازآ

یم بوسحم دوش

. هويش بوکرس یاه هنارگ

ۀرابرد دیاقع زاربا

،نايهاگشناد قيقحت تیدودحم

ۀرابرد عوضوم یاه ،صاخ

عوضوم راشتنا ،عبانم هب یسرتسد یاه

صاخ و یملع یراکمه

نيب هنومن ،یللملا تلود تیدودحم لامعِا زا ییاه

رب

هاگشناد .تساه

دیدهت اب نآ اب هراومه کيمداکآ یدازآ هک یفلتخم یاه

،تسا هدوب هجاوم ب

ه رد صوصخ مين

ۀ اب و متسيب نرق مود

تلود روهظ تيمامت و یتسيشاف یاه

هاوخ و برجت ۀ گنج یاه

یناهج

( نوسناج ، 1300

نامزاس یخرب ،)

نآ رب ار یناهج یاه

هب یلاع شزومآ زا هک تشاد هب کيمداکآ یدازآ و ماع روط

روط

سا ییاکیرمآ نمجنا .دننک تیامح صاخ نادات

هاگشناد

6

(

،)1915

يملاعا ۀ قوقح یناهج رشب

،نوسناج(

1300

،)

يملاعا ۀ

اميل (

،)1988

يملاعا ۀ ملاسلاراد اک ۀيملاعا و

م لاپ

و یملاسا(

،یدارم 1313

نمجنا )

نامزاس و اه زا تیامح رد هک دنتسه ییاه

.دنتفرگ لکش کيمداکآ یدازآ رد هکنیا هب هجوت اب زين ناریا تاسسؤم

ورمآ زا یلارع شز

هب و تلود طسوت ،سيسات یادتبا روظنم

تيبرت یورين

ِیناسنا

دروم شرخب ِزاين یاره

،یتعنرص یزروارشک

و لکرش یتامدرخ

دنتفرگ

، عون یعامتجا هاگن هب

نیا هسسؤم

،اه هب ناونع یشخب زا

یسارکوروب یرتلود

رد و یاترسار شرقن هدرشراذگاو هرب

،ارهنآ

4 Mojab

5 Chapman

6 American Association of University Professors (AAUP)

(7)

یدازآ یملع رد یهاگشناد یاضف

، شلاچ اه یژتارتسا ، اهدمايپ و اه دنسرخ اراس

ناراکمه و 0

هراومه یهاگن یرازبا ترسا هدورب

زار(

ق ،یدرنرم 1313 : 34

ارب و)

،یتلايکرشت للاقتسا و یملع یدازآ موهفم ود ره هکنیا دوجو نرق رد اه هب هيملع ۀزوح رریز لورصا ناونع

یاریوپ زورمر و ارنب

تيلاعف هب ،یوزوح یاه چيه اما ؛تسا هدش هتخانش تيمسر

هاگ

روشک هاگشناد داهن خیرات رد لوصا نیا زا تریامح و شریذپ

هررب .تررسا هدررشن یدررج لوررصا نرریا ،بلاررقنا زا سررپ هژرریو

دیدرت لرتنک و هنانيبدب ،زيمآ تسا هدوب ارگ

،یرنارفغ(

1333

نریا .)

رد هررک تررسا یلاررح رربلاطم

ۀ یملاررسا یروررهمج یدررربهار زا

هاگشناد مه رد نآ ناریدم و اه ۀ

لاس هرود و اه ديلوت هشيمه اه

.ترسا هدوب هعماج تلاکشم و لئاسم لح یارب هنادهاجم ملع هک روطنامه تشونرس شقن رب ماما

هدرک ديکأت هاگشناد زاس دنا

.

« رد و تداعس زکرم ،هاگشناد زا .ترسا تلم کی تواقش لباقم

دوش نييعت تلم کی تشونرس دیاب هاگشناد

»

( رد ترسج یورجو

هار زا ملاک مارما ، 1333

دنس و )

مشچ زادنا تسيب ۀلاس

،روشک ناریا

1040 ار یناریا یفرعم یم دنک هب هک ظاحل ینف و

،یملع رب ساسا

ۀعسوت ینتبم رب هب ،ییاناد تردق

لوا هقطنم لیدبت و تسا هدش

رد ۀمانرب مجنپ هعرسوت عمارج ۀرشقن و یرملع

رورشک زرين هرب

للاقترسا و

یدازآ یرملع رد هاگرشناد هرب اره ورنع نا یرکی زا

تهج یريگ یاه یلصا شزومآ یلاع هب روط رررکم دريکأت هدرش

.تسا اب ديکأت نينچ دوجو زا یرخرب جیاتن ،ییاه

قريقحت ررب اره

مک و دراد هرارشا یرملع یدازآ زا ناریا یهاگشناد یاضف ندوب

ترورض رب ،رطاخ نيمه هب رييغت

رد نازريم راريتخا ،اره نازريم

یدازآ یملع و للاقتسا هاگشناد یاه نارریا .ترسا هدرش دريکأت

( ناراررکمه و ینادواررج 1330

)

،یرریارگزکرمت ترريمکاح

ناوید یرلااس یتنس و لکش نتفرگن للاقتسا یملع ار زج ء طاقن

فعض شزومآ یلاع ناریا یم دنناد و هرلخادم یررگ ترلود رد

ماظن شزومآ یلارع ار دریدهت یدرج ی هرب

رامرش یرم .درنروآ

یعناق ( دار 1316 هب ) نتشادن ررثا و ییاراک رد هاگرشناد یرشخب

کيمداکآ یدازآ دوبن تحت

ت أ لخادم راشف ريث ه

یاه ینوريب هراشا

یم تیدودرحم نریا هک تسا دقتعم و دنک زا یناوتارن برجوم

هدروآرب ندرک مازلا یاه تيلاعف یفيک یاه

،یرشهوژپ ،یرشزومآ

هرواشم یم یعامتجا تامدخ و نریا هک دوش

یهارتوک هرن ارهنت ینونک لغاشم تيفيک

، نادنورهش یگدنز تيفيک ،نآ زا رتلااب و

و اهوگلا دنیآ یربهر تيفيک ۀ

ترحت زرين ار هعماج رت

أ راررق ريث

یم .دهد قيقحت یسررب ،نیا رب هولاع ماجنا یاه

یدازآ ۀرابرد هدش

یم ناشن ناریا رد یملع حت نیا رد هک دهد

قيق اه هب یاهانگنت

کيمداکآ یدازآ تسا هدش هجوت رتمک

. دوبن یشهوژپ نیا رد

هنيمز یماگنه یم یرتشيب تدش هولاع هک دبای

یسررب رب

یاهانگنت رد کيمداکآ یدازآ

،یهاگشناد یاضف نوچ یلماوع

یژتارتسا یسررب نیا اب ههجاوم یاه

اهانگنت زا یاضعا رظنم

يه ئ ت هاگشناد یملع ب زين و اه

یاهدمايپ یسرر یتيعضو نينچ

،

هعماج یاهروحم .دشاب یتخانش

شهوژپ نیا رب

نينچ ساسا

ترورض

،ییاه و حرط یارب س هب خساپ

لاؤ یاه زا لیذ رظنم

تئيه یاضعا هاگشناد رد یملع

روشک یاه تفرگ لکش

.

هچ 

تيعقوم اه هنيمز و ه یا رد ار نارریا یهاگرشناد یاضف ،ی

زا یرادروخرب کيمداکآ یدازآ

ب

؟تسا هدرک هجاوم شلاچ ا

شلاررچ نرریا اررب هررجاوم رد یررناریا نايهاگررشناد 

هررچ ،ارره

یژتارتسا اه هدرک ذاختا ار یی

؟دنا

زا 

،اهنآ رظنم شلاچ

یاه رد کيمداکآ یدازآ یهاگشناد یاضف

رارشتنا و یرشهوژپ ،یرشزومآ دارعبا رد نآ قرقحت عناوم و هتفای اه

، دمايپ هچ

؟تسا هتشاد هارمه هب ار ییاه

ابم شهوژپ یبرجت و یرظن ین

هیرظن اب کيمداکآ یدازآ نايب یفلتخم یاهدرکیور و اه

یم هک اجنآ زا .دوش زا

هعماج هاگدید یسانش

، ملع ،ینهذ داعبا

یعامتجا و یگنهرف زا و دراد

شقن لماوع نیا مه یفرط

نييعت هدننک هاگشناد درکراک و ملع تفرشيپ رد یا ؛دنراد اه

ازآ یسررب رد نیاربانب هب یملع ید

همزلا زا یکی ناونع یاه

رثا لماوع رب تسا یرورض ،ملع تفرشيپ و ديلوت داهن رب راذگ

.دوش هجوت ملع نوترم رثا لماوع هب هراشا رد

،ملع داهن رب راذگ هب

شزرا یّلم ،ییارگداژن نوچمه یتوافتم یاه رادتقا ،ییارگ

تّنس و یداصتقا و یبهذم ،یسايس هنايماع ییارگ

د هجوت درا

(8)

نآ یراگزاسان هک شزرا اب

یاهدرواتسد و یملع قلاخا یاه

نآ ، درکراک عنام یم ملع داهن

دوش

( یعناق دار ، 1301 : 133 .)

رکابورب (1

زا یملع یدازآ نييبت رد )1977

دعُب

تفرعم شن ار یملع یدازآ ليلد ،یتخانش ئ

ت تيهام زا هتفرگ

ديچيپ و یتسيفوس ۀ

رد یريگدای یم یلاع حطس

دناد هراشا و

یم هک دنک یريگدای

، لدابم و ديلوت ۀ

رد دیاب شناد زا ییاضف

یملع یدازآ زا رود هب و

یداصتقا و یسايس ،یبهذم یاهراشف

دريگ تروص .

رد یسايس دعُب ديکأت

یم دنک هن هک یدازآ اهنت

ب قوقح رب یعرف ،یملع مزلا و رش

ۀ ناروشناد یفنص تیوه

،تسا رد

،ساسا ره دنیآ ،تیدودحم عون ۀ

ضرعم رد ار روشک

یم رارق هرطاخم دهد

رد .

دعُب یقلاخا زين یمومع عفانم رب ،

ديکأت یم هراشا و هدرک دنک

ریاغم ،ملع نارگشنک تیدودحم هک

تسا یمومع عفانم اب .

لريررس

(1972)3

یدازآ ماررع و صاررخ ۀرریرظن ود اررب زررين

یم نييبت ار کيمداکآ یرم هراشا صاخ ۀیرظن رد .دنک

هرک درنک

دورس فده اب تفرعم شرتسگ و دربشيپ یارب هاگشناد ینارسر

لکش هعماج هب زا رود هرب زرين شرناد تفررشيپ و ترسا هتفای

یم نکمم نامگ و سدح ،بصعت أشنم زين ماع ۀیرظن رد .دوش

کيمداکآ یدازآ یم وجشناد و داتسا یدنورهش قوقح ار

و دناد

یم هراشا ترئيه یاضعا هک دنک قورقح ،نایوجرشناد و یرملع

هباشم یدازآ دننام ؛دنراد نادنورهش ریاس دننام یا یدازآ ،ناريب

عامتجا یدازآ ،قيقحت راشتنا یدازآ و اه

.

رررظن یرسررب هررب هرک یررنارکفتم یارره

ارری و ميقتررسم روررط

ريغ ۀلئسم هب ميقتسم هدرک هجوت یملع یدازآ

هرک داد ناشن ،دنا

رد ۀموظنم کی دننام هعماج لک مره

هدرينت ترسا زا تبحرص و

ازررجم و مررلع داررهن ررريغ اررهداهن ریاررس زا نآ نتررسناد

و نررکمم

هب یملع یدازآ یسررب رد نیاربانب ؛تسا تسردان طررش ناونع

تلارسر یارفیا و ملع ديلوت یرورض هرفرح یاره

هاگرشناد یا

رد اج لابق شزرا هرب هرک ترسا یروررض ،هرعم ،یبهذرم یاره

نيررنچمه و راذررگرثا یداررصتقا و یررسايس طیارررش ،یررگنهرف تیامح اری و یرملع یدازآ نمارض هرک دوش هجوت ینوناق یاه

1 Brubacher

2 Searle

دارهن نورد لرماوع هرب تسا یرورض ،نينچمه .تسا نآ عنام هنيمز اریز ؛دوش هجوت ملع یم مهارف ار یدازآ ققحت یاه

درنک

اور زا عنام ای و یم نآ ج

هب و دوش تيلوئسم یافیا نآ لابند یاه

هفرح یم هجاوم شلاچ اب یملع ۀعماج رد ار یا .دنک

رورم نیشیپ ۀ شهوژپ ی

اب هجوت هب تيمها شقن یدازآ کيمداکآ رد یهاگشناد یاضف

،

قيقحت یاه

ّدعتم ید نیا رد ناهج رد هنيمز

ماجنا هدش هک تسا

رد همادا

، اهنت هب زا یکدنا دادعت یم هراشا اهنآ

بسانت هک دوش

.دراد شهوژپ ۀلئسم اب یرتشيب

شهوژپ یجراخ یاه

بنیا (3

)2014

ناونع اب یقيقحت رد رد کيمداکآ یدازآ

نايم

تئيه یاضعا هاگشناد یملع

شلاچ و ندرا یاه ههجاوم یاه

نآ اب اب

ّمک شور ی

رب یور 333 تئيه یاضعا زا رفن یملع

هاگشناد ندرا یاه هعلاطم یاضعا هک داد ناشن

هدش موهفم ،

رد ار کيمداکآ یدازآ کرد طسوتم دح

نادرم و رد

اب هسیاقم

نانز یرتشيب کيمداکآ یدازآ ار

یم سح نينچمه .دننک

،

هاگشناد یتلود یاه رد

هاگشناد اب هسیاقم یصوصخ یاه

یدازآ

یرتشيب کيمداکآ ار

یم سح دننک و ايهاگشناد ن

اب یتلاکشم

زا و یسارکوروب ،فيعض یلام ناوت هلمج مک

ندش تاررقم

کيمداکآ یدازآ ظفح یارب .دنتسه هجاوم

اتسو

(2017) 0

رد یارب یملع یدازآ ناونع اب یقيقحت

یفيک شور اب ؟دراد ییانعم هچ ،یهاگشناد یملع یاضعا یملع یدازآ رد ار

لوب هاگشناد یلم هاگشناد و )ايلاتیا( اينو

وپاگنس و درک هسیاقم ر هک داد ناشن

و یملع یدازآ فیرعت

نآ کاردا فلتخم یاهروشک نيب

و هبتر یاه یملع نايهاگشناد

.تسا توافتم ره رد نايهاگشناد

گنهرف ود ،نايب یدازآ هب

عوضوم باختنا یارب یدازآ اه

شور و و دوخ یشهوژپ یاه

یردت رد یدازآ زين هراشا س

.دنتشاد هب یم رظن ايلاتیا رد هک دسر

3 Ennab

4 Westa

(9)

ناراکمه و 1

ره .دراد دوجو یهاگشناد یدازآ رد هک دنچ

روپاگنس مه

یملع یدازآ هب

رد هتسويپ روط لاح

لکش .تسا یريگ هب

روط

یلک جرد ۀ اب یدازآ ینوناق بوچراچ هب هجوت یتوافتم

رد هک

نآ یم راک نايهاگشناد دننک

، تسا توافتم .

اب لزنيک و نمفاه

1چ

(2018)

هنوگچ ناونعاب یقيقحت رد

یم هاگشناد رد یسايس یبوکرس و یملع یدازآ ناوت ار اه

هزادنا

؟درک یريگ رد ار یملع یدازآ ضقن ،یفيک شور اب

ییاهروشک دننام

،هیروس ،قارع ،دنه ،انغ ،ناتسراجم ،نيچ

تلاایا و ناتسلگنا هدحتم

دنداد ناشن .

رد لاکشا ،یدرف حطس

لماش بوکرس دوخ

روسناس

،ی رفس رد تیدودحم ای تراظن

،یملع زا تسد تيعقوم نداد ،

تشادزاب

، ماهتا ای و بيقعت

،

تنوشخ و

هداوناخ یاضعا لتق .تسا

رد لاکشا هاگشناد حطس

بوکرس لماش

شزومآ ای تاغيلبت کیژولوئدیا

، رد تراظن

ای نيبرود زا هدافتسا اب سرد سلاک راگنربخ

، تیدودحم یاه

تکراشم نيب

یللملا هاگشناد نتسب و .تسا

د ر روشک حطس

لماش بوکرس لاکشا تیدودحم

قيقحت یاه

، تیدودحم

یسرتسد تاعلاطا لدابت ای

، تیدودحم یراتخمدوخ

هاگشناد اه

، هدرتسگ نيناوق یانج و مسیرورت رت

ت یاه

نامزاس هفرح یاه یا

.تسا

شهوژپ یلخاد یاه

و یميلس ( یدبع

1316 قيقحت رد ) ی

ناونع اب

« علاطم ۀ هراگنا اه

يه یاضعا تاکاردا و ئ

ت یملع یدازآ موهفم زا یملع

» اب

هتخيمآ شهوژپ درکیور و

اب هبحاصم 31

رفن زا یاضعا

تئيه یملع هاگشناد

،ناتسدرک یملع یدازآ موهفم زا کاردا

ار

دندرک یسررب هب و

قبط شش ۀ ،قيقحت و شهوژپ رد یدازآ

،یروسناسدوخ زا یدازآ ،شزومآ لمع و سیردت رد یدازآ زا یدازآ ،یهاگشناد یاهداهن ینامزاس لمع للاقتسا ظفح نایوجشناد عورشم قوقح تیاعر و اقلا و نيقلت رد ،

شخب

دندرک هراشا یفيک رد .

ّمک شخب ی

رب هک یور 134 زا رفن

تئيه یاضعا اتسدرک هاگشناد یملع

،دش ماجنا ن داد ناشن

دن

1 Hoffmann & Kinzelbach

و نیرتشيب یهاگشناد یاهداهن ینامزاس لمع للاقتسا ظفح هک رد ار تيمها نیرتمک نایوجشناد عورشم قوقح تیاعر لکش نينچمه .تسا هتشاد یملع یدازآ موهفم هب نداد

، یدازآ

لمع للاقتسا ظفح و اقلا و نيقلت زا یدازآ ،یروسناسدوخ زا یهاگشناد یاهداهن ینامزاس رد

زوح ۀ مولع یعامتجا و یناسنا

رد اب هسیاقم هزوح

مولع یاه ینف و هیاپ

- تيمها یسدنهم

یرتشيب دنراد .

یلاع ناراکمه و روپ (

1311 ) قيقحت رد ی ناونع اب

« یدازآ

یملع رد ماظن شزومآ یلاع ناریا

» یفيک شور زا هدافتسا اب

رادیدپ یسانش اب هبحاصم و 13

تئيه یاضعا زا رفن یملع

هاگشناد هسسؤم و اه یملع ناگربخ و یلاع شزومآ یاه

،روشک رسارس یملع یدازآ

دندرک یسررب ار هتفای .

یاه

ُب جنپ هب ،شهوژپ یدازآ( لماش یملع یدازآ دع

-

،یشزومآ

یدازآ -

،یشهوژپ یدازآ

-

،نايب یدازآ - هشیدنا و

یدازآ -

،)یريگدای شلاچ

( لماش یملع یدازآ یاه ییاضق

- یتلود ،

،یداهن

،یدرف تيهام شيپ ،)ملع اهزاين

ی لماش یملع یدازآ

لماع(

تسايس ناراذگ و ميمصت

،ناريگ لماع

،یراتخاس لماع

هنيمز هنیداهن یاهراکهار ،)یا لماع( لماش یملع یدازآ یزاس

،یگنهرف

،یعامتجا یسايس

و یملع یدازآ دودح و )یداصتقا

لماع( لماش

،قلاخا لماع فرح ۀ ع تشاد هراشا )یمل دن

.

دمحم ناراکمه و هداز (

1044 ) قيقحت رد ی

ناونع اب

« یذ براجت ییامنزاب رب یفيک یليلحت رد ملع داهن ناعفن

ناریا

» اب شور یسانشرادیدپ یفيک و

اب هبحاصم 01

رفن زا

تئيه یاضعا یليمکت تلايصحت نایوجشناد و یملع

هاگشناد اه هملاع ،نارهت ی ناتسدرک و ییابطابط

موهفم کرد ،

کيمداکآ یدازآ دندرک یسررب ار

رد یدازآ نومضم جنپ هب و

شزومآ و ،شهوژپ مک

ندش نايب یدازآ ،هديقع ینومژه

و یدنمناوت یارب یدازآ و هاگشناد للاقتسا ،کيمداکآ نايب و هراشا دوخ جیاتن رد یملع ییافوکش دندرک

زا کرد هک

یدازآ رد کيمداکآ و یفنص یوگلا رب رظان رتشيب ناداتسا نيب

رد هدوب یندم و لاربيل یاهوگلا رب رظان رتشيب نایوجشناد نيب

رد نایوجشناد و تسا هب ناداتسا اب هسیاقم

ليلد نتشادن

(10)

و کيتارکورب داهن هب ینامزاس یگتسباو مک

ندش هیامرس یاه

رد هاگدید ،رطخ ِضرعم

اربيل و یداقتنا یاه ل

یدازآ هب یرت

دنتشاد کيمداکآ

.

رد ،عومجم قيقحت جیاتن یاه

تروص هرتفرگ ۀراربرد یدازآ

کيمداکآ ناهج یاهروشک رد

هرب هترسب هرک ترسا هداد نارشن

لوحت و رييغت و یگنهرف ،یعامتجا طیارش

یاه یدازآ ،یسايس

کرد و ترسا هدرش نارسون راچد اهروشک نآ رد زين کيمداکآ یدازآ موهفم زا دارفا اب کيمداکآ

هجوت هرب یعارمتجا تريعقوم

ترسا هدورب توارفتم ،ترينما زا یرادرورخرب ساسحا و نانآ

؛

نیاربانب روررض کريمداکآ یدازآ یسررب رد ۀريلک هرب ترسا ی

تيعقوم هنيمز و اه دوش هجوت ییاه

یدازآ قرقحت زا عنارم هرک

یم نآ قنور بجوم ای و کيمداکآ یلماوع دیاب نينچمه و دوش

نوچ ناق یسررب روشک نآ یساسا نو

، هرب هرجوت نازريم یدازآ

یساسا نوناق رد کيمداکآ ینونارق تریامح نازريم و

یارضعا

روشک نآ یملع دم

تخانش .دريگ رارق رظن هک یعناوم و لماوع

یم دودحم ار کيمداکآ یدازآ

،دنک رد رب فرط عرناوم نیا ندرک

و مهارررف ندرررک هررنيمز یاررفیا و یررملع دررشر یارره ۀتررسیاش

تيلوئسم اه ی هفرح یا و رد هجيتن هرب کرمک ، و درشر

عرسوت ۀ

روشک تسا رثؤم .

قيقحت رتشيب یاه

ا هرب ،ناریا رد هدش ماجنا و

یدرنب تریول

و لرماوع یسررب هب رتمک و دندرک زکرمت کيمداکآ یدازآ داعبا ارب یهاگشناد یاضف رد کيمداکآ یدازآ ققحت مدع یاه هشیر م درورم تريعمج بارختنا ارب زين و ،هدرتسگ یحطس زا هرعلاط

صورصخ نیا رد اهنآ رظن یوجتسج و ،فلتخم یاه هاگشناد عونتم یا هتشر عیزوت اب هصاخ

، زکرمت .دنتشاد

شهوژپ نیا رد اب

هجوت هرب دراورم قورف قريقحت و یاره

حیرررشت یجراررخ ،هدررش

دورربن هررعماج یررسررب یدازآ یتخانررش

هاگشناد رد کيمداکآ ناریا یاه

هب صوصخ یرسررب

و ارهانگنت

ررحم عررناوم دود

،یررملع یدازآ ۀدررننک یژتارتررسا

یاررضعا یارره

يه ئ ت اب ههجاوم رد یملع اهانگنت نیا

یاهدمايپ و بقاوع زين و

نآ دوبمک نشور

للادتسا و یندرک

.تسا شور

قیقحت قيقحت درکیور اب رضاح شهوژپ ۀیرظن دربهار و یفيک یاه

هداد داينب .تفرگ ماجنا ،مراهچ شیاریو سوارتشا و نيبروک1

ژیو یگ رصحنم یاه هب

و فشک درکیور نیا درف نشور

ندرک

رد هتفهن یعامتجا یاهدنیارف لماعت سپ

یاه یناسنا هک تسا

کمک نييبت ۀئارا ،هیرظن ۀعسوت هب هدننک یسررب ،عماج

عوضوم

زا یایاوز هیور نينچمه و تسا فلتخم حلاصا و نومزآ یاه

هداد زا هیرظن جارختسا یارب رب رد هک دراد ار اه

و دنیارف یسر

شلاچ هاگن زا و فلتخم یایاواز زا کيمداکآ یدازآ یاه

تسا رثؤم یملع نارگشنک

(Corbin & Strauss, 2015).

رد نیا شهوژپ عماج ۀ هعلاطم هدش

، يه یاضعا ئ

ت یملع

هاگشناد تسا روشک رسارس یتلود یاه اب هک

ديکأت هب هجوت

هداد ۀیرظن ب

راک هب رب داين هاگدید یريگ

رد نوگانوگ یاه

،شهوژپ يه یاضعا اب

ئ ت هاگشناد یملع یاه

یتلود و نارهت

ناتسرهش هبتر اب گرزب و کچوک یاه ،یداتسا یملع یاه

اب و یرایداتسا و یرايشناد یمادختسا تيعضو عون هب هجوت

نانآ اب ،)یمسر و یدادرارق ،یناميپ(

هورگ فلتخم یملع یاه

مولع ینف ،یناسنا -

مولع ،یسدنهم رنه و یزرواشک ،هیاپ

اب

شور زا هدافتسا هنومن

یريگ دنمفده دش هبحاصم .

هکنیا نمض

توافتم هب شیارگ یاوتحم ندوب

باختنا رد زين هتشر کی یاه

هبحاصم و دش هجوت ناگدنوش نیا

راک ات ققحت عابشا یرظن

همادا یس اب هبحاصم هک تفای و

سا زا رفن جنپ نادات

رد نیا

طرش ،شهوژپ عابشا

ار مهارف درک . لودج 1 ناشن دنهد ۀ

یگژیو تکراشم یاه ناگدننک

نیا رد شهوژپ تسا

.

1 Grounded Theory

(11)

ناراکمه و 11

https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1401.11.1.1.8 لودج

1 - تکراشم شهوژپ ناگدننک

Table 1- Research participants

فیدر سنج

ینامزاس یگتسباو صصخت

بتر ۀ یملع یلغش قباوس

1 درم

نارهت رنه

داتسا 34

3 درم

تيبرت سردم م

یتلود تیرید داتسا

33

3 درم

نارهت یزرواشک

داتسا 33

0 نز

ارهزلا نابز

یسانش داتسا

36

3 درم

نارهت هعماج

34

6 نز

ارهزلا خیرات

داتسا 33

0 درم

هملاع ییابطابط یسراف تايبدا

داتسا 30

3 نز

نارهت هعماج

رنه یسانش داتسا

33

1 درم

نارهت یکشزپماد

داتسا 30

14 درم

ناتسچولب و ناتسيس هعماج

یسانش رايشناد

13

11 درم

نايگنهرف یمومع قوقح

رایداتسا 11

13 درم

نارهت نيب طباور

للملا داتسا

34

13 درم

دهشم یسودرف هشقن

یرادرب رایداتسا

3

10 نز

زیربت یميش

- کیزيف رايشناد

1

13 نز

زیربت تيبرت

یندب رايشناد

14

16 درم

بانب رزيل کیزيف

رایداتسا 3

10 درم

ناتسدرک یدرک تايبدا

رایداتسا 3

13 درم

دهشم یسودرف یميش یسدنهم

داتسا 13

11 درم

ارهزلا خیرات

داتسا 33

34 درم

هملاع ییابطابط تايبدا

داتسا 33

31 درم

نارهت مدرم

33

33 درم

هملاع ییابطابط یعامتجا یراکددم

داتسا 34

33 درم

تيبرت سردم تارباخم

رايشناد 14

30 نز

هملاع ییابطابط نيب طباور و قوقح

للملا رايشناد

10

33 درم

رون مايپ یعامتجا یسانشناور

داتسا 31

36 درم

زیربت هعماج

هعسوت یسانش داتسا

34

30 درم

نارهت داصتقا

داتسا 31

33 درم

بانب کينورتکلا یسدنهم

داتسا 33

31 درم

ربت زی قوقح

داتسا 34

34 درم

بانب نارمع یسدنهم

داتسا 16

31 درم

ناردنزام داصتقا

رايشناد 13

33 درم

ناردنزام رتويپماک

رایداتسا 14

33 درم

زیربت یزرواشک

- ینابغاب رايشناد

13

30 نز

نايگنهرف یصوصخ قوقح

رایداتسا 3

33 درم

ناتسدرک هقف

داتسا 13