DIEN DAN
Doanh nghiep sir dung cdng nghe
de nang cao nang lire canh tranh naoP
TS TA DOAN TRINH
Vien Danh gia khoa hoc va Djnh gia cong nghe Bo KH&CN
Trong bai Vong doi va sU phat trien cua cong nghe (Tap chi Hoat dpng Khoa hpc so'2.2010], chung ta da lam quen vdi khai niem "vong del cong nghe" va nhan thdt du'tfc rang, su* phat trien tinh nang cong nghe deu bj gidi han va phu thupc vao ban chat cua hien tutfng vat ly tao nen cong nghe dd. Trong bai nay, chung ta tiep tuc nghien cufu each thdic suT dung cong nghe de duy tri va nang cao nang lu'c canh tranh cua doanh nghiep.
1. Mdi quan he giihi vdng ddi cdng nghe vdi kha nang canh tranh ciia iloanh nghiep
Vdi khai niem ve vdng ddi cdng nghe chiing ta cd the hinh dung rang, mpt khi cd difdc mpt sang ehe mdi ve ban chat ciia hien tUdng vat ly (hay cdn gpi la sang ehe mdi ve logic) thi md hinh mau bieu hien sif thay ddi tien bp ve tinh nang cdng nghe se di theo dUdng cong hinh chtt S nhU sau:
1) Khdi dau bang sU tang trUdng cham; 2) Tiep den la tang trUdng nhanh, dot bien; 3) Cudi ciing la tang trUdng cham lai de tiem can den gidi ban vat ly. Ve khia canh tinh toan, cd the coi sU tang trffdng ciia tinh nang cong nghe theo thdi gian (hay chinh xae hPn la theo nd lUc ddi mdi) tuan theo quy luat hamsdlogit'.
Trong mo hinh phat trien theo dUdng cong chif S dUdc the hien d hinh 1, cd the hinh dung ra 2 diem "ud'n"-, the hien 2 budc ngoat quan trgng ve sif thay ddi cila cdng nghe.
I Cl,&i hjln v$r ly I
Th6i gian/Giai doan
Hinh I: Cdc diem uon quan trong trong vong ddi cong nghe
Cu the la, budc ngoat thd nhdt xuat hien khi giai doan sang ehe' da qua cac bUdc dd dam thu" - sai (try and error) va da khang dinh rd bdn chdt logic eUa sang ehe. Tai
diem nay, dao ham bac 1 hay he sd gdc etia tiep tuyen vdi dd thi dUdng cong chff S bat dau tang nhanh theo chieu ngUdc vdi chieu quay cua kim ddng hd. Day cung la diem danh dau cho sU thay ddi nhanh chdng ve tinh nang ky thuat va giiip bao hieu ve sif Ung dung cila cdng nghe se ngay cang gia tang. Nhifng ddi mdi tiep theo khdng lam thay ddi ban chat logic ciia sang ehe ma se la sU lUa chpn dUpc hinh thdi the Men ban chat logic sang ehe tdt hdn. Den mot thdi diem nhat dinh, se xuat hien budc ngoat thvt hai. Budc ngoat nay se xua't hien khi dao ham bac 1 hay he so' gdc cUa tiep tuyen vdi do thi dan dan giam theo chieu thuan vdi chieu quay etia kim ddng hd, bieu thi sU thay ddi tinh nang cong nghe da cham lai.
Liic nay, hinh thai the hien ban cha't sang ehe dUdc lUa chpn da giiip dat dupe cac tinh nang cdng nghe d mffc dp kha gan vdi gidi ban vat ly cua sang ehe. Mpi nd lUc nghien effu ddi mdi tiep theo se chi giiip tao ra cac thay ddi khdng ldn ve tinh nang cdng nghe va bao hieu sif can thiet phai nghT den mpt chu trinh cdng nghe mdi.
Nham giup doanh nghiep co each Ung xu" tffdng Ung khi sff dung cdng nghe de nang cao nang lUc canh tranh etia minh, Cdng ty tu va'n Arthur D. Litde' da dat ten cho tffng loai cdng nghe tUPng Ung va dUa ra cac khai niem nhU sau: Cdng nghe mdi ndi, cdng nghe dang tien trien, cdng nghe then chdt va cdng nghe thdng thudng (xem hinh 2). Viee phan loai nay dupe dUa tren ly luan ve vdng ddi cdng nghe gdm 4 giai doan:
Sang ehe mdi (hay cdn gpi la giai doan phdi thai); hoan thien (hay cdn gpi la giai doan tang trUdng), giai doan trUdng thanh (hay cdn gpi la giai doan dat dp chin mudi) va ldi thdi (cdn gpi la giai doan gia hda).
Cac khai niem va dinh nghia ve cdng nghe do Arthur D. Little neu ra khong nhiing giup xdc dinh rd sU khdc biet ve tinh trgng phdt trien (hay mUc dp trUdng thanh) ciia cong nghe"* ma quan trpng hdn, cdn giup nhdn dien ro vai trd, mde do ddng gdp cua tdng logi cdng nghe vao viec nang cao nang lUc canh tranh ctla doanh nghiep.
a) Cong nghe mdi noi
Congnghemdinoiiemergingtechnology) la cdng nghe d giai doan sang ehe mdi, cdn kha trUng nUdc. Trong giai doan nay, ngUdi ta chUa the biet chinh xac pham vi hay mUc dp tac dpng cda cdng nghe den dau.
Vi du ve bdng ban dan transistor da dan d bai trUdc cho tha'y, trong giai doan sang ehe mdi, cdng nghe cd tinh nang cdn tha'p, de thay ddi va chUa dUng nhieu riii ro bat dinh cho ngUdi sff dung, ddng thdi chi phi san xuat ciing cdn kha cao. Cac cdng nghe vi may moc, optical computing hoac viec Ung dung cong nghe sinh hpc phan tff de tao ra cac gidng cay trdng, vat nudi trong san xuat ndng nghiep (vdi cac phan tiJ da chpn) trong nhffng nam dau thap ky 90 ciia the'ky XX cd the coi la vi du dien hinh ciia giai doan cdng nghe mdi ndi nay.
Trong trang thai mdi ndi, cong nghe cbffa dung nhieu sU ldn xdn, tham chi tranh cai ca ve mat khoa hpc lan tinh nang cdng nghe. Do cac van de ve cdng nghe can giai quyet cdn kha nhieu nen nhieu phUPng an nghien effu, thiet ke ve tinh nang cdng nghe se bi loai khdi cupc ehdi khi khdng dap Ung dupe cac yeu cau ctla ngUdi sff dung. Day la giai doan ma cac nha khoa hpc va ky sU da dau tU nhieu nd lUc quan trpng vdi hang loat phep thff - sai nham nghien effu cac tinh nang cdng nghe mdi va chi phi kha nhieu tien bac de trien khai vat inau, thff nghiem
0 * 1 , ^onnn Hoat dong -o So thang 4.2010 ^ j ^ Q ^ p ^ Q ( ^ 19
DIEN DAN
cdng nghe mdi nhSm dap ffng cac nhu cau ciia ngffdi sff dung. Cd the khang dinh rang, de thu dffde ldi Ich tff cdng nghe va lam cho cdng nghe (vdi tinh nang nha't dinh) cd kha nang tac dpng tdi nang life canh tranh ciia doanh nghiep, can phai cd nhffng nd life dau tu kha ldn ca ve thdi gian va cac ngudn lUc khae.
Dd'i vdi ngffdi sti dung, sff canh tranh d giai doan mdi ndi dffde dffa hoan toan vao mffc dp ddi mdi nen tinh nang cdng nghe se la diem nha'n nhieu hdn so vdi chi phi va gia thanh cua nd. Trong giai doan nay, con dffdng di den hien thffc san xua't cdn nhieu chdng gai do cdn kha nhieu han ehe ve cac tinh nang ky thuat va hieu qua ffng dung ,so vdi Iffdng dau tUda bd ra de nghien effu.
Can lUu y rang, cac doanh nghiep deu hudng den muc tieu dUa vao ddi mdi cdng nghe de lam gia tang gia tri cac san pham/
dich vu de hp eung cap cho khaeh hang.
Cac cdng nghe trong giai doan phdi thai nay khdng tao ra doanh thu va chUa the hien dupe kha nang lam thay ddi cac nen tang cda sffc canh tranh nen can cd sff trd life rat ldn tff phia nha nffde.
b) Cong nghe dang tien trien
Cdng nghe dang tie'n trien {pacing technology) la cdng nghe dang trong giai doan tang trffdng va bat dau dUdc trien khai Ung dung vdi mpt hffa hen la cd the se giiip doanh nghiep thay ddi nen tang canh tranh trong tffdng lai mdt khi dffde sff dung.
Cdng nghe den trien tffdng ffng vdi thdi ky dau etia giai doan tang trffdng trong chu trinh cdng nghe va vi thechUa cd nhieu ffng dung rdng rai trong thUc tien. Trong giai doan nay, cP hdi hoan thien cdng nghe tang len khi cac nha sang ehe cung vdi cac ky sff ket hdp nghien effu de tim kie'm nhffng con dffdng vffdt qua cac trd ngai hay han ehe etia giai doan sang ehe nguyen thuy.
Hang loat y tffdng mdi de nang cap tinh nang cdng nghe xuat hien se tao ra sff thay ddi ve tinh nang edng nghe tang theo cap so' nhan. Sff tien bp nhanh chdng nay da lam cho cdng nghe dan dan cd dp dn dinh (hay dp tin cay) cao hPn va chi phi de tao ra cdng nghe ciing giam di.
Trong giai doan nay, phia doanh nghiep da thu dupe kha nhieu tri thffc ciing nhff tich luy nhieu ky nang ve cdng nghe. Mat khae, da xuat hien them kha nhieu khaeh hang va ngffdi sff dung nhan biet dffde kha nang ffng dung ctla cdng nghe trong hoat dpng
Cong nghe: Nang l y c canh tranh theo giai doan phat then
\r„^um.iOy\
,'Jnv I,n ,^nh ,ranh
Tn&i gian/Giai aoan
.yn„ n,fh^ mOI il.ri. IhM ^ian /giai duf a plmt Iri4n
Hinh 2: Phdn loai cong nghe theo ndng life cgnh tranh
hang ngay ciia minh. Khi lan sdng dau tien ve ffng dung cdng nghe mdi dUde tung ra thi trudng, the hien tiem nang lam thay ddi nang lUc canh tranh ciia danh nghiep, cdng nghe se dUpe chii y dau tUde hoan thien cac tinh nang ky thuat. Cac cdng nghe ve ehe tao may tinh hay tinh toan dUa tren tffdng tac mang nd ron thay cho tinh toan dffa tren cac algorithm trong nhffng nam 80 la eae vi du dien hinh. Viec bat dau dffa cdng nghe mdi ra ffng dung cung gdp phan tao ra nhieu hffdng ffng dung mdi, khac vdi dff dinh ban dau nen se tao ra kha nang md rdng quy md thi trffdng va mang lai hieu qua kinh te dang ke eho doanh nghiep.
Do khoang thdi gian can de dep tuc nghien effu trien khai cdng nghe cung nhff mffc dp anh hffdng etia viee hoan thien tinh nang cdng nghe tdi ehi phi san xuat cdn khd dff tinh, nen d thdi ky nay, doanh nghiep can can ddi chien Iffdc tang trffdng vdi chien Iffdc ddi mdi cdng nghe. Viec tap trung vao chien Iffpc tang trffdng khdng dffde lam sao lang chie'n Iffpc tiep tuc ddi mdi edng nghe ciia doanh nghiep.
Trong sd'cac cdng nghe d giai doan dang tien trien, mdt sd cdng nghe nhat dinh the hien rd vai trd quan trpng trong viec nang cao nang lu'c canh tranh va cd kha nang trd thanh edng nghe then ehdt.
c) Cong nghe then chot
Cdng nghe then ehdt (key technology) la cdng nghe tffdng Ung vdi thdi ky sau ciia giai doan tang trffdng va thdi ky dau cila giai doan trUdng thanh trong ehu trinh edng nghe. Vi dii viee sti dung vat lieu composite (sdi cap quang, sdi thuy tinh...) da trd thanh yeu td thanh edng mang tinh then chdt cho cae nha san xua't vdt tennis. Cdng nghe chip trong ehe tao may tinh, edng nghe gen trong san xua't hat gidng lai... la nhffng cdng nghe then chdt.
Cdng nghe then chdt eho phep nhffng ngUdi sd hffu nam quyen sang ehe hoac khd'ng ehe viec tao ra cdng nghe dat ra cac tieu chuan cdng nghiep trong san xuat.
Trong dd, se cd mdt giai doan hay mpt khoang thdi gian nha't dinh, cdng nghe dat dupe tinh nang ky thuat cao nha't nen cd tac dpng cd the tao ra ddng Itic manh me cho doanh nghiep va ldi the canh tranh ldn nha't.
Cdng nghe Me nay cd tac ddng Idn nhat den nang lUe canh tranh, giiip doanh nghiep phat trien eae ky nang dac biet, td'i can thiet cho sU thanh edng trong kinh doanh. Chinh vi vay, edng nghe trong thdi ky nay dUde goi la edng nghe then ehdt hay td'i quan trpng (key hay crdical technology).
Viec lam chii cdng nghe then ehd't, co tinh nang vffdt trdi la mdt trong nhffng ky nang dac biet, khdng the thieu de doanh nghiep cd the san xua't, kinh doanh thanh cdng trong dai ban. Day cung la giai doan hinh thanh nen mpt thiet ke chti dao cho cdng nghe hay san pham. Liic nay, khaeh hang can den hieu sua't, dp tin eay, ehi phi tha'p hay dp tien nghi cao va edng nghe chii ehd't se ed tae ddng ldn den viec tao ra gia tri gia tang tren ca phffdng dien tinh nang ky thuat, chat Iffdng va chi phi san xuat. Cac doanh nghiep se tan dung thdi ky nay de tang nhanh nang lu'c canh tranh etia minh.
Tdi mdt thdi diem nha't dinh, khi phan ldn eae y tffdng mdi nham hoan thien tinh nang cdng nghe da dffde thff nghiem, thi sti tien bp ve cdng nghe se khd khan hdn. Liic nay, eac nha khoa hpc da hieu day dii ban chat cdng nghe va biet rd each md hinh hoa de md phdng cac hien tffpng, each the hien sang ehe va sti dung sff hieu biet nay de tiep tuc kham pha ra cac vat lieu, quy trinh san xua't va dff doan eae hanh vi eiia cong nghe.
Cd the ndi, trong giai doan cdng nghe then chdt, hieu biet ve edng nghe cua doanh nghiep ngay cang chinh xac hdn, se cd nhieu sang ehe' mdi nham cai tien cdng nghe dffde de xuat. Thdi gian va chi phi cho cae sang cbe edng nghe eiing giam di so vdi giai doan nghien effu dd dam vdi cac phep thii dung - sai ban dau. Viec thay ddi tinh nang edng nghe trong giai doan nay thffdng tang tuyen tinh vdi gdc tang ldn. Den mot giai doan nha't dinh, khi tinh nang cong nghe da gan dat tdi gidi han tff nhien thi tien bd cdng nghe se bi cham di. Cdng nghe Itic nay bffdc sang giai doan trffdng thanh ve tinh nang ky thuat.
20 Hoat ddng _..^ ,^„,„
KHOA H O C 2° *^^'9 4.2010
DIEN DAN
d) Cong nghe thong dung
Cdng nghe thdng dung (base technology) la cdng nghe d thdi ky cud'i ctla giai doan tru'dng thanh va da dat tdi dp chin mudi ve tinh nang ky thuat. Cdng nghe thdng dung dtfdc sff dung kha rdng rai trong pham vi nganh, Hnh viic san xua't.
Ddi vdi doanh nghiep, edng nghe thdng dung CO vai trd nen tang va la chd dUa quan trong nha't cho qua trinh san xua't bdi chting mang lai kha nhieu tien ich cho doanh nghiep khi tien hanh san xuaft, kinh doanh.
Cong nghe nay cung dUde nhieu nha kinh te gpi la cdng nghe nen tang hay chti lUc theo nghia la ehiing cd the tao xung lUc va cho phep doanh nghiep thUe hien hoat ddng kinh doanh^
Tuy nhien, do dUdc sff dung kha rpng rai trong pham vi nganh, Hnh vUc san xuat, nen mac du ed vai trd thiet yeu, nhUng edng nghe thdng dung se khdng mang tinh quyet dinh cho viec tao dUng nen tang canh tranh lau dai. Ly do la, ehung da kha phd bien tren thi trffdng va trd thanh hang hoa thdng thifdng, sfn ed eho ta't ca cae dd'i thu canh tranh.
Tdi mdt thdi diem nha't dinh, khi cdng nghe vffdt qua ngUdng dap ffng cac nhu cau can ban eda da sd khaeh hang (ve hieu suat, dp tin eay ehi phi hay mffc dp tien nghi cao), thi du cd cap tap dau tff de hoan thien cong nghe, td'e dp tang len ve tinh nang ky thuat cung giam xud'ng do den gan gidi han vat ly iff nhien. Ndi each khac, de dat dffde mot mffc hoan thien mdi ve tinh nang cdng nghe, doanh nghiep phai dau tU them vdi ty suat rat cao.
Mpt khi viec cai tien khdng cdn nhieu, sif hap dan khaeh hang va tdc dp tham nhap thi trffdng se giam dan. Cdng nghe da di tdi khoang cuoi giai doan chin mudi. Trong do thi vong ddi edng nghe chff S, khi cac nd life ddi mdi ve edng nghe se dffng lai, tinh nang ky thuat se di ngang va tiem can dan tdi gidi han vat ly.
Mpt vi du eiing thffdng dffpc de cap den nhieu la cdng nghe sff dung sung ba'n chum dien td trong mdi trffdng chan khdng de tao hinh anh tren man hinh phd huynh quang cua den hinh CRT' trong san xuat may tinh, may thu hinh. Cd the tha'y, vdi sff xuat hien ctla man hinh dnh the Idng LCD\ rdi plasma va man hinh OLED*, cdng nghe den hinh CRT mau da trd thanh cdng nghe thdng thu'dng va se rat khd giup doanh nghiep tao
ra ffu the canh tranh tren thffdng trffdng.
^ Can Iffu y rang, trong giai doan nay. sU ddi mdi cdng nghe vin cdn dep tuc dUpc diin ra vdi ddi tUdng la cac quy trinh san xuat. Cac san pham hang hoa khi da d dang thdng dung van ed the tiep tuc sd dung eac phUdng phap san xua't tien tie'n, edng nghe eao de thay ddi hay eai tien quy tnnh san xuat. Trong thdi gian nay, quy md thi trUdng dd'i vdi ,san pham hang hoa thdng dung vin cdn tiep tuc tang Ien bdi cac ddi mdi ve quy tnnh se giup giam chi phi san xuat va ha gia thanh san pham. Chi tdi khi sU ddi mdi ve quy trinh san xua't giam di, thi dUdng cong the hien vdng ddi cdng nghe ve qua trinh san xuat mdi se di ngang ra va cha'm dfft sff tdn tai cda minh.
Tai mpt thdi diem nha't dinh, khi sff ddi mdi ca ve san pham va quy trinh san xuat giam xud'ng thi cdng nghe chuyen sang giai doan Idi thdi va bi thay the'. 0 giai doan nay, edng nghe khdng cd hoac cd rat it gia tri trong viec tao ra nang Iffc canh tranh.
Cae doanh nghiep tiep tue sff dung cdng nghe cii se phai ddi mat vdi viee giam doanh thu va thi phan. Tff day, se bat dau giai doan chin mudi toan dien cda ca nganh san xua't cdng nghiep. Chi khi nao xua't hien mdt cdng nghe mdi khac - cd tinh then chdt dd'i vdi san pham hay then ehd't dd'i vdi quy trinh san xua't thi nganh cdng nghiep da dat chin mudi toan dien mdi cd the duy tri dffde sffc canh tranh va tiep tue phat trien Ien mot quy md mdi. Quy md mdi nay se dffpc xac dinh bdi mffc dp thay the thi trffdng cu cung nhu ty trpng thi trUdng eu trong ciing phan khue thi trUdng san pham. Hinh 3 cho chung ta each nhin toan dien ve cac qua tnnh neu tren.
2. Sir dung cdng nghe tie duy tri vi tri canh tranh tren th| trudng
a) Cach sddung cong nghe de gianh vi tri ddn ddu
Thdng qua phan tich vdng ddi edng nghe trong thi trffdng, chung ta de dang nhan tha'y, khi edng nghe ed dffpc thi trffdng, nd tao ra gia tri gia tang va doanh thu. Cdng nghe dang trong giai doan nghien effu trien khai khdng tao ra gia tri doanh thu thUe te.
Cdng nghe tuy da thuan thuc nhUng khdng dupe tung ra thi trUdng (cdn nam d tren gia sach hoac eat trong ngan keo) cung se khdng tao ra gia trj gia tang nao.
Theo each phan chia nay, mdi quan he tUdng tac giffa ddi mdi cdng nghe va thifdng
trudng dupe the hien kha rd rang. Sti tdn tai, phat trien cda thi trudng hay viec tao ra mpt thi trUdng mdi la mpt phan thudng xdng dang cho ket qua boat dpng nghien effu phat trien cong nghe. Tuy nhien, dieu do ehi xay ra khi ket qua trien khai cdng nghe tim dffde thi trffdng va nhffng nghien effu khoa hpe dUde bu dip, chi phi trien khai dffpc hoan tra lai ve mat kinh tehay ve khia canh xa hdi.
Thffc te eho thay, viec ddi mdi cong nghe san pham va cdng nghe quy trinh tuan theo mdt quy luat chung: Quy ludt doi mdi cdng nghe. Khi mdt san pham mdi hay mpt quy trinh cdng nghe mdi dffde gidi thieu tren thi trffdng, nd tao ra mpt xung Iffc nha't dinh trong cpng ddng ddi mdi, lam nd ra hang loat sff thay ddi ve san pham hay quy tnnh san xua't. Thdng thffdng, d thdi diem khdi dau, tdc dp ddi mdi san pham hay quy trinh san xuat tang Ien kha nhanh. Sau dd, td'e dp ddi mdi dat tdi tinh trang dn dinh, va giam dan, tao thanh dffdng cong hinh chtt U ngUde nhff hien thi tren hinh 3.
Hinh 3: Vdng ddi cdng nghe vdi doi mdi sdn pham vd doi mdi quy trinh
Utterback' la ngffdi dau tien dffa ra md hinh ddng hpc ve cac loai ddi mdi cdng nghe (vdi bien phii thude Iii mffc dp ddi mdi va bie'n dpe lap thdi gian). Ong phan biet giffa ddi mdi san pham va ddi mdi quy trinh la eae qua trinh rieng biet nhffng ed lien quan chat ehe vdi nhau va dffde ehia Iam 3 giai doan rieng biet: Giai doan Iinh dpng (fluid phase), giai doan chuyen tiep (transitional phase) va giai doan dinh hinh (specific phase). Dudng cong ve ddi mdi quy trinh ed dang phan phdi chuan, edn dudng cong ve ddi mdi san pham ed dang mdt nda dffdng phan phdi ehuan.
Theo Utterback, vao thdi diem bat dau chu trinh ddi mdi (trong giai doan mdi ndi).
trpng tam cda doi mdi se lit ddi mdi san pham va cd tac dpng manh den viec Iifa
Hoat dong »,
So thang 4.2010 j ^ ^ Q ^ ^ Q ^ 21
DIEN D A N
chpn hinh thai the hien sang ehe vdi dp linh ddng cao ve tinh nang cdng nghe. Tiep dd, eung vdi sff hoan thien ve tinh nang va dn dinh ve hinh thai the hien sang ehe, dp linh ddng cua cdng nghe se giam di va se Iam xua't hien eac thiet ke chd dao vdi sff chuyen tiep tff cdng nghe dang tien trien sang cdng nghe then ehdt. Sff trudng thanh va dinh Idnh cda cdng nghe then ehdt trong san xuat dffde the hien d 2 hinh thffc: Chudn hod ve sdn phdm va chudn hod ve quy trinh sdn xudt.
Luc nay, trpng tam cda ddi mdi edng nghe se la viee ddi mdi quy trinh san xua't va se tac ddng manh me den sif thay ddi ve quy md san xuat, giam gia thanh san pham. Khi tinh nang cdng nghe da dat tdi dp chin mudi, cd hdi cho ddi mdi san pham vii ddi mdi quy trinh dan dan bi thu hep de nhffdng chd cho cac cdng nghe mdi ndi khac vdi ban cha't logic sang ehe hoan toan mdi.
Hinh 3 the hien sff ket hpp giffa bieu do ve vdng ddi cdng nghe (dffdng lien net) vdi eac bieu dd ve mffc dp ddi mdi san pham va ddi mdi quy trinh (2 dffdng dfft quang). Xet ve phffdng dien thdi gian, chdng ta tha'y sff tang trffdng chinh tren thi trffdng d giai doan tang effdng ffng dung se xay ra khi thie't ke san pham dffpc ehuan boa.
Cach Iy giai cda Utterback gidp chung ta nhan dien rd cd ehe va each thffc khuyen khich ddi mdi cdng nghe dffa vao viec phan tich cdng nghe theo vdng ddi chff S. Quy luat quan trpng nay cung cd the dffpc sff dung de hoaeh dinh ehinh sacb va quan ly viec ddi mdi edng nghe dffde tdt hdn. Trong thdi ky dau, vdi sff eanh tranh gay gat trong ddi mdi, nang cap san pham va edng nghe, hiem khi xa hdi dat dffpc sff thd'ng nha't quan diem ve mdt thiet ke ehuan hay mdt tieu chuan ky thuat eho san pham va cdng nghe. Lue nay, nhffng doanh nghiep di tien phong trong ddi mdi se ed nhieu cd hpi de ap dat thiet ke chuan la thiet lap dffde tieu ehuan ky thuat dd'i vdi san pha'm hay ddi vdi cdng nghe cd Ipi cho minh nhat. Trong thi trffdng canh tranh, doanh nghiep thffdng pha'n da'u de dat vi tri dan dau trong giai doan nay, bdi vi mdt khi thiet ke chu dao do mdt cdng ty khac ap dat thi se rat khd khan cho doanh nghiep di sau gay dffng mpt tieu chuan cdng nghiep khae ed Idi eho minh tren thi trffdng.
Trong trffdng hdp la ngffdi den sau, tffe la khi khdng tu thiet lap dugc tieu chudn cdng nghe, doanh nghiep can phai trien khai mpt chien Iffdc khac de gianh lai vi tri dan dau
tren thffdng trUdng. Cac chien lUde de gianh lai vi tri dan dau tren thi trUdng khi khdng tU thiet lap dUpc tieu chuan eho cdng nghe la:
Hoac dUa vao ddi mdi quy trinh de giam chi phi va gia thanh san xua't; hoae dUa vao cac gia tri tai san khac, nhU thUdng hieu da dUde cdng nhan, de tang thi phan; hoae dUa vao sff ddi mdi trong tiep thi hay dich vu de Idi keo khaeh hang tff bd dd'i thd canh tranh de ve Iam khaeh hang cua minh.
b) Cgnh tranh trong giai dogn cong ngh^ trudng thdnh
Khi mdt edng nghe dat den cud'i giai doan trffdng thanh (cdng nghe thdng dung) va sff phat trien ve tinh nang edng nghe se giam di. Liic nay, eae quy tac canh tranh cung se thay ddi. Doanh nghiep canh tranh vdi nhau bang each dffa eae ddng san pham vao cae phan doan thi trffdng va dffa vao viec tang quy md san xua't va tieu thu de giam chi phi va gia thanh san xuat. Sff canh tranh se chuyen dieh tff viec dffa vao ddi mdi tinh nang cdng nghe sang eanh tranh dffa vao gia ca va chat Iffdng dieh vu. Ddi mdi quy trinh cdng nghe cd xu hffdng vffdt trdi hdn so vdi ddi mdi san pham va trd nen quan trpng hdn khi doanh nghiep mud'n dat dffde ldi the' eanh tranh. Vi vay, sff chuyen mdn hoa va hieu qua san xua't trong doanh nghiep cd tam quan trpng eao hPn. Dieu nay rat thuan ldi cho cac doanh nghiep Idn va chi eae doanh nghiep chiem ITnh dffde thi trffdng rdng mdi ed the tdn tai. Do vay, viee sap nhap va lien ket giffa eae doanh nghiep dffde coi la cd vai trd quan trpng hPn trong chien Iffdc phat trien cda cac doanh nghiep.
Tuy nhien, doanh nghiep ldn vdi cac edng nghe thdng thffdng eung ed khuynh hffdng trd nen effng nhae, quan lieu va da cap. Mpt ca'u true nhff vay thffdng la trd ngai cho ddi mdi va cd the tao ra eae md'i de doa cho kha nang duy tri nhffng thanh qua da dat dffpc.
Ddi thd eanh tranh cua cac doanh nghiep vdi edng nghe thude giai doan trffdng thanh ehinh la eac doanh nghiep khac ed ehi phi san xua't, chi phi lao ddng hoac ehi phi quan ly thap hdn. Mdt doanh nghiep d vi tri dan dau nhd ddi mdi san pham va da thiet lap tieu ehuan edng nghiep neu tiep tuc theo dudi viee ddi mdi, nang cap quy trinh cdng nghe san xua't cd the duy tri sff thanh edng lau dai. Nhffng thanh cdng eua doanh nghiep trong ddi mdi edng nghe va san pham tuy mang lai ldi the di dau nhffng cbffa dam bao Ipi the eanh tranh ben vffng. Cdng nghe trong giai doan trffdng thanh thffdng bi de
doa dffde thay the bang eae edng nghe mdi hdn. Dieu nay eho tha'y tam quan trpng cua viee duy tri sff kiem soat san pham va vi tri ehu dao tren thi trffdng thdng qua chu trinh san pham va edng nghe.
Do vay, Iam quan ly phai chii y canh giac vdi cac cdng nghe mdi xua't hien. Sif chu y tiep can ddng luc cac cdng nghe trong giai doan mdi xua't hien se giup duy tri dUdc kha nang eanh tranh eda doanh nghiep. Viec quan ly ddi mdi edng nghe yeu cau doanh nghiep phai tiep tuc cai tien, nang cap san pham va dff doan dffde nhffng thay ddi trong tffdng lai de dam bao dep tue tdn tai khi ddi mat vdi eae ddi mdi mang tinh cd ban.
Cae cdng ty cd kha nang lam dffpc dieu nay thanh edng la: 3M, General Electric, Sony va Microsoft.
3. Y nghia ciia ly luan ve vdng ddi cdng nghe ndi vdl quan ly cdng nghe
Nhff vay, sti phat trien cda cdng nghe co the dffde khdi ngudn tff eac phat minh khoa hpc hay cung ed the tff ddi hdi eda cupc sd'ng va nhu eau eda thi trffdng. Trong qua trinh phat trien nay, dii theo ed ehe nao di chang nffa, cdng nghe eiing deu trai qua cac giai doan phat trien: Phdi thai, tang trffdng, dat dp chin mudi rdi lac hau, ldi thdi va bi thay the. Nhffng giai doan nay chay doc theo mdt dffdng eong hinh chff S va tinh nang cdng nghe se tang dan tff nhffng no life thff nghiem dau tien eho den khi dat dffde gidi ban vat ly.
Md hinh vdng ddi edng nghe theo dffdng cong hinh chff S eung cap eho chung ta chi tiet ve each hieu ban chat hien tffdng tti nhien hay cdn gpi la ed sd khoa hpc cda sti phat trien cdng nghe va ehi rd rang tinh nang cdng nghe khdng the tang len mdt each vo ban dinh ma hi gidi ban bdi ban cha't vat ly.
Tff md hinh phat trien tinh nang cdng nghe hinh chff S, chung ta cd the dff doan dffde hanh vi eda hien tffdng vat ly dffde sd dung lam nen tang eda cdng nghe va diia vao dd cd the biet dffpc tinh trang cda mpt edng nghe tai mdt thdi diem eu the, ciing nhff dff bao trffde tffdng lai phat trien va gidi ban ve tinh nang cda edng nghe. Khi da phat trien den dp chin mudi, ehuyen sang giai doan gia hda thi cdng nghe trd nen de bi tdn thUdng va dffng trffde nguy cd hi thay the hay loai bd hoan toan. Vi vay, viec nam rd hanh vi phat trien cda edng nghe theo giai doan la rat quan trpng, giup cho doanh nghiep khai thae td't hdn kha nang ky thuat
" K H O I ' H O C S " ' ^ ^ " 9 4.2010
DIEN O A N
cua cdng nghe, khdng bd Id eac ed hdi kinh doanh tren thffdng trffdng.
Mat khac, dtia vao cae giai doan phat trien ve tinh nang cdng nghe nay, ehung ta CO the nhan dang va phan chia edng nghe thanh cac loai tffdng ffng vdi mffc dp anh hifdng cda chung tdi nang lu'c canh tranh cua doanh nghiep sff dung cdng nghe. Sff phan loai nay giup dffa ra dffde cac khuyen nghi cho sd dung edng nghe, xae dinh tinh hdp Iy cda chie'n Iffdc cdng nghe, can trpng trong viee quan ly ed ca'u edng nghe va xa hdn nffa la quan Iy cd cau dff an nghien effu cua minh. Ve mat kinh te, md hinh phat trien tinh nang edng nghe nay chi ra rang mu'C thu hdi Idi ich khi dau tff cho nghien cii'u va trien khai (R&D) tuan theo quy luat giam dan khi cdng nghe den dp chin mudi.
Khi da d gan gidi ban tff nhien ve vat Iy, thi mot suf cai tie'n nhd cting ddi hdi mdt sff dau ttf kha ldn va hieu sua't cda cac nd lu'c dau tu' se giam di va canh bao ehdng ta khdng nen dau tff mai vao mpt hffdng nghien effu chi de hoan thien them tinh nang cdng nghe cl giai doan da trffdng thanh.
Ddi vdi ITnh vifc, nganh san xua't, khi tinh nang edng nghe tang Ien va dffde thi trudng cam nhan, sff gia tang nay se keo theo sff gia tang ve san Iffdng. Cac tinh nang ky thuat cua cdng nghe chlnh yeu tao nen nhifng dac tinh mdi eda nganh san xuaft, xae dinh tinh canh tranh va gdp phan xae dinh mde dp phat trien hay quy md san xuat cda nganh do.
Vay, Iy luan ve vdng ddi cdng nghe se CO y nghTa nhff the nao ddi vdi tht/c tien quanly edng nghe?
a) Do'i vdi doanh nghiep
Trudc hei, md hinh vdng ddi cdng nghe chi ra rang, sff mang chien Iffpc cda boat dong R&D trong mdi doanh nghiep la phai hudng tdi viee khai tbac mpi tiem nang cong nghe de mpi sff ddi mdi edng nghe deu nham nang cao vi the eanh tranh trong san xuat kinh doanh cua doanh nghiep.
NghTa la, cd eau cdng nghe can phai dffpc gan ket vdi cd ca'u san pham eda doanh nghiep. Dieu nay cd the dat dffde thdng qua viec xay dffng Id trinh cdng nghe de ke't nd'i chien Iffdc nghien effu vdi chien Iffdc phat trien san pham.
Thii hai, doanh nghiep can cd dffde each nhin nhan thau dao va chi tie't ve ed ca'u cong nghe cda minh, phan loai chung theo nang lUc canh tranh de xac dinh eac Uu tien
cho phii hdp vdi tffng cdng nghe. Trong sd eae edng nghe dffde dffa vao cd ca'u, thi eae cdng nghe dffde chd y nhieu nha't, tat nhien la cac edng nghe thdng dung, cdng nghe chd ehd't, sau dd den cac cdng nghe dang tie'n trien. Quan Iy cdng nghe td't nghTa la phai danh gia dffpc vi the canh tranh eda tffng cdng nghe trong cd ca'u cdng nghe, xae dinh va dffa ra dffpc danh mue cac cdng nghe nao phai tif Iam, nen Iam, nen mua hay phai mua.
Thii ba, dp chin mudi ve tinh nang cdng nghe eung giiip doanh nghiep dffa ra each nhin nhan ve tiem nang cua cae tien bd cdng nghe trong tffdng lai va eanh bao ve sff giam di cua mffc thu hdi khi dau tff vao viec hoan thien tinh nang ky thuat cda cdng nghe da dat tdi dinh diem gidi ban trong giai doan trffdng thanh. Hdn the nffa, dp chin mudi ve tinh nang cdng nghe sdm gidp doanh nghiep dat ra nhu eau tim kiem va thay the cdng nghe thdng dung bang mpt cdng nghe mdi, cd nang Iffc canh tranh cao hPn.
b) Doi vdi qudn ly hogt dong R&D cda nhd nUdc
Md hinh ve vdng ddi va sff phat trien cdng nghe gidp chdng ta ed each nhin sau sac hdn ve cdng nghe khi xay dffng chinh sacb edng nghe, Iam rd net hdn sif can thiep can thiet cda nha nhffde trong viec dieu chlnh sU thdt bgi cUa thi trudng vd khac phue tinh trgng ddu tU khdng den ngudng
vao boat ddng R&D eda doanh nghiep'".
Thffc tien eung chffng td rang, cd nhieu loai de tai nghien effu khdng dffde doanh nghiep thffc hien do ed rao can ve cdng nghe (gdm rdi ro ve ky thuat va rui ro ve thi trffdng).
Vdi sff trd gidp eda md hinh vdng ddi cdng nghe, ed the chi ra each Ung xff cda nha nude dd'i vdi tffng loai cdng nghe tuy theo mde do hodn thien hay mde do trudng thdnh cua cdng nghe nhff sau:
- Ddi vdi cdng nghe mdi noi, cac nghien effu thffdng d tuyen dau nen kha rdi ro va xae sua't thanh cdng ve ky thuat thffdng nhd nhat. Vdi sff bat dinh va rdi ro kha nhieu ve mat ky thuat, cae doanh nghiep edn phai dau tff kha nhieu trffde khi hp nhin tha'y cae ke't qua ed tinh thffc te. Viin canh thi trffdng Ide nay edn kha md mit va khdng tao ra doanh thu. Cd the phai can tff 1 den 2 thap ky nffa mdi ed the chae chan tao ra eac san pham ed tinh thffdng mai. Do vay, nha nffde can tich eu'C dau tff de hd trp doanh nghiep vffpt
qua rui ro ve ky thuat nay. Muc tieu cda mpi nha quan Iy R&D la deu phai rut ngan giai doan nay cang nhieu cang tdt. vi nd rat tdn kem. Tuy nhien, trong giai doan nay.
neu cd the thu hut sff quan tam cda nhffng dau dc nghien effu vdi tri tue sang lang, thi edng nghe mdi ndi se trd thanh ddi tffdng nghien effu day phan khich cua nhieu phdng thi nghiem va td ehffe nghien cdu.
- Ddi vdi cdng nghe dang uen trien, xac sua't thanh cdng da tang Ien nhffng viec sff dung cdng nghe cung keo theo kha nhieu rdi ro bdi dp dn cay, hieu sua't cung nhff tinh nang san pham va each thffc phan anh trong ehi phi san xua't van cdn chffa rd rang. Them vao dd, ket qua cda boat ddng R&D cung cd the chffa giai quyet het cac van de ky thuat da dat ra de dap ffng nhu cau ffng dung da dinh. Trong giai doan nay, viee chuyen tff ket qua thd nghiem trong phdng thi nghiem hay san xuat thd nghiem vdi sd Iffdng ban ehe, sau dd sang san xuat hang loat la mdt qua trinh cd vai trd dac biet quan trpng. Van cdn phai can them mot sd thdi gian (tham chi nhieu nam) nffa de chuyen toan bd tiem nang canh tranh thanh hien thffc va tao ra bffdc ehuyen bie'n nhay vpt ve tinh nang cdng nghe de dat dffde tiem nang thffdng mai day dd. Do vay, nha nffde can trifc tiep td cbffe thffc hien hay tai trp cho hoat dpng nghien effu dang cdng nghe nay. Mffc dp khdng chae ehan ve ky thuat se tha'p dan va tiem nang tao ra eae ffng dung mdi khi cdng nghe chuyen tff loai dang tien trien sang loai cdng nghe then ehdt.
- Ddi vdi cdng nghe then chdt, d thdi ky cudi eda giai doan tang trffdng, mffc dp quan tam/Idi ich xung quanh cdng nghe da tang len kha cao. 0 day, cac dieu kien ky thuat tien quye't de cd the tiep can, sff dung cdng nghe da sSn sang cting nhff xuat hien them kha nang md rpng pham vi ffng dung cdng nghe. Tuy nhien, sau khi da dat dffde thanh cdng ve ky thuat, van cd the xay ra trffdng hpp thi trffdng khdng chap nhan do phai lUa chpn de duy tri tinh canh tranh cao hoac do e ngai ve thdi gian Iam quen khi sd dung edng nghe mdi. Them vao do. trong kha nhieu trUdng hdp, mdt doanh nghiep ddn le cd the khdng dd nang lUc de td chdc nghien effu, bdi vi cd kha nhieu edng nghe rat phde tap, ddi hdi sU phdi hdp nghien effu, chia se thdng tin vdi chi phi rat Idn. Do dd, nha nffde can ed chinh sach hd trd doanh nghiep nghien effu Iam chd cac edng nghe then chdt. Dac biet. trong sdcac cdng nghe then
^^^^ Hoat dong , ,
So thang 4.2010 j ^ j ^ Q ^ j ^ Q ( - U
DIEN D A N
chdt, ed rat nhieu cdng nghe cd kha nang ffng dung trong nhieu ITnh vu'c san xuat hay cd the dffde sff dung vdi nhieu muc dich khac nhau. Cac cdng nghe nay dffde gpi la cdng nghe cdt ldi core technology". Do khd nam giff dffpc toan bd lpi Ich ma cdng nghe cd the mang lai nen mdi mdt doanh nghiep thffdng khdng sfn ldng bd tien ra mdt minh de dau tff nghien effu phat trien cdng nghe cdt Idi. Vi vay, nha nffde can trifc tiep td ehffe tai trp hay khuyen khich sff lien ket giffa cac doanh nghiep phdi hdp vdi eac vien nghien effu, trffdng dai hpe thifc hien eae boat ddng nghien effu edng nghe nay.
Thdng thffdng, phan Idn chffdng trinh nghien effu theo dat hang cda nha nffde (each tiep can tff tren xudng) nham nang cao nang lu'c canh tranh cda nen kinh te deu hffdng vao cac loai edng nghe cdt ldi nay.
- Ddi vdi cdng nghe thdng dung, khi khdng edn rui ro ve ky thuat, cdng nghe thdng dung thffdng la hang boa tren thi trffdng. Tuy nhien, trong trffdng hpp la ngffdi sang tao ra edng nghe, doanh nghiep ciing cd the rat khd nam giff dffde sff dde quyen sd hffu tri tue do cd the hi md phdng, bat chffdc, sao chep cdng nghe, Iam giam mdt phan Idi nhuan le ra doanh nghiep dffde hffdng tff cdng nghe. Khi doanh nghiep nhan tha'y kha nang nam giff dffde cac tri thffc dffpc tao ra thap va ke't qua nghien effu ed the de dang hi nhffng doanh nghiep khae hffdng thu ma khdng phai td'n phi cho nghien effu, hp se khdng man ma vdi viee dau tff vao nghien effu edng nghe. Trong trffdng hdp la ngffdi tiep nhan cdng nghe, tffe la khi khdng tff sang tao ra cdng nghe, doanh nghiep cung can phai tieh luy cho minh mdt nang Iffc nhat dinh de cd the Iffa chpn, tiep thu va thffPng thao trong mua/ban, chuyen giao cdng nghe. Nang Iffc nay chi ed dffde nhd viee nang cao chat Iffdng ngudn nhan lu'c thdng qua eae boat dpng hpc hdi nhff dao tao va nghien effu. Vi vay, song song vdi viec tang effdng nang Iffc cda he thd'ng bao hp va thffc thi quyen sd hffu tri tue, nha nffde can tao lap, cai thien mdi trffdng gidp doanh nghiep hpc tap, nghien effu, tiep thu cdng nghe cung nhff ehia ban tay ra hd trd doanh nghiep xay dting cac thoa thuan ddi tac lau dai khi thffc hien cae nghien effu theo yeu cau cda doanh nghiep.
Ciing can nhan manh rang, ngoai viec phai can cff vao mffc dp trffdng thanh cda cdng nghe, each ffng xd eda nha nffde ddi vdi tffng loai cdng nghe cu the cdn phu
thude vao eac dieu kien phat trien rieng cua mdi qud'c gia. Tff gdc dp quan ly, viec lu'a chpn va ffu tien dau tff vao cdng nghe eu the nao, d giai doan phat trien nao trong vdng ddi edng nghe cdn phu thupc rat nhieu vao sff phat trien eua nen kinh te', vao nang lu'c nghien effu eiing nhff chien Iffdc phat trien KH&CN eua qud'c gia dd. Do vay, viec xay dffng ke hoaeh chien Iffdc va Id trinh cdng nghe ludn cd tinh cap thiet va ddng vai trd quan trpng trong edng tac quan Iy boat ddng R&D cda mdi qud'c gia •
Chii thich va tai lieu tham khao
' Ham logil diing de mo hinh hoa sif tiing trildng theo th8i gian I ciia mot tap P nio do diidi dang dirdng cong hinh chS S va diroc tinh theo cong thiJc: PU] = (1+ exp(-())"'. Co the khai quat mo hinh lang trudng cua ham logit nhi( sau: Giai doan tang tnldng ban diu sif phat trien gan vdi qny luat ham mu; Vin tdi giai doan bao hoa sif phat trien se cham lai va d cuoi giai doan tru'dng thanh thi sit phat trien difng lai han. Hiim logit difdc u'ng dung rong riii khi mo hinh hda trong cac ITnh vifc dan so' hoc, xac sua't thdng ke. hda hpc, vat ly, toan sinh hpc, tam ly hpc, xa hpi hpc va kinh te hpc.
- Gpi la diem "ud'n" de chiing ta de hinh dung tren do thi.
Diem udn thifc sit cua du'dng cong hinh chi? S se nam d doan giita 2 budc ngoat nay. Diem ud'n la diem do thi se chuyen tif lom sang ldi va tai diem niiy, dao hiim bac 2 dd'i dau tif (-) sang (+) va difdng tiep tiiye'n vdi dd thi se ciit ngang qua du'dng cong chit S.
' Arthur D. Littie la cdng ty ttf van ve quan ly hang dau the gidi, do Roger Griffin va nha hoa hpc ngtfdi My thanh thanh lap niim 1886. Cdng ty cd van phdng tai rat nhieu qud'c gia tren the gidi nhtf: My, Anh, Ao, Bi, Dtfc, Phap, Y, Ha Lan, Thuy Dien, Bo Dao Nha, Tay Ban Nha, Thuy Sy, Sec, Croatia, Nhat Ban, Han Qud'c, Trung Qudc, Malaysia, Singapore...
' Theo A.D. LitUe, cdng nghe dang tien trien la cdng nghe mdi hdn hoac it trtfdng thanh hdn so vdi cdng nghe chii chdt; cdng nghe chu chdt thtfdng it tnfdng thanh hdn so vdi cac cdng nghe thdng thifdng.
* Vi ly do nay mil nhieu tai lieu tieng Anh cdn gpi cdng nghe nay vdi cai ten lii enabling technology.
' CRT lii chil viet tJt cua Cathode Ray Tube la mdt dng chan khdng bang thuy tinh chu'a sung ban dien til (tao ngudn electi-ons) va man hinh phu huynh quang vdi cac bp phan gia tdc vii nan ddng dien tii' dtfpc sJ dung de tao hinh anh dtfdi dang anh sang phat ra tif miin hinh huynh quang.
' LCD la chil viet tat cila Liquid Crystal Display la mdt ban phang dtfdc sii dung de hien thi thdng tin dien tilf nhtf chit viei.
phim anh va dtfpc diing kha phd bie'n lam man hinh may tinh.
may thu hinh, may quay video, cac thie't hi trong budng lai may bay., vdi dac trtfng ky tiiuat ldn nha't la ke't ca'u nhe, kha nang di ddi va kich thtfdc ldn hdn man hinh CRT nhieu lan. Ngoai ra. man hinh LCD cdn tieu td'n it nang Itfpng. Phat minh ban dau dan den stf phat trien cia cdng nghe LCD la phat hien ra tinh the' ldng tif nam 1888. Den nam 2008, doanh thu may LCD da vtfpt doanh thu may CRT.
' OLED la chtt viei tat cua Organic Liglil Emitting Diode la di d't phat xa anh sang hSu cd, cd cac ldp cd kha nang phat ra dien phat quang dtfdc ca'u tao tif c k ldp polyme. Chiing cd the dtfpc sii dung de ehe tao c k loai man hinh TV, may tinh, dien thoai thdng mmh, bang quang cao. OLED thtfdng phk ra Itfpng anh sang ti-en mdt ddn vj dien tich it hdn cac di d't phat xa dtfa tren chat vd cP the' rSn thtfdng dtfdc thiei ke de' diing nhtf cac ngudn anh sang dPn diem.
' Jim Utterback (sinh nam 1959): Giao stf MIT. Ong cung da lanh dao cac khoa trong Dai hpc Indiana. Trtfdng quan tri kinh doanh Harvard. Nghien citu ciia dng tap trung vao qua trinh
ddi mdi cdng nghe d doanh nghiep. Trpng tam dao tao ciia ong la each hieu biet ve ddng hpc ciia viec phat trien san pham vj quy trinh san xua't, cac cdng nghe mdi noi va cdng nghe dot phi disruptive ciing nhtf vai trd khac nhau (htfdng ldi va bi anh htfdng) ciia doanh nghiep khi xua't hien mdt cdng nghe mdi. Cac nghien ctfu hien nay cila dng tap trung vao chu de ve stf phat trien cua cac doanh nghiep cdng nghe mdi.
'° Trong bai "Doanh nghiep dJu ttf bao nhieu vao KH&CN vii nha ntfdc nen can thiep den dau" dang tren Tap chi Hoat dpng Khoa hpc sd 9.2009, tac gia da dtfa ra cic vi du ve ba dtf an nghien ciu A, B va C. Trong dd, cac dtf an A va B khdng nhan dtfdc si(
dau ttf cua doanh nghiep do ty le thu hdi cua 2 dtf an nay tha'p hdn ty le thu hdi xa hdi va tha'p hdn ngtfdng san ty le thu hdi mil doanh nghiep dat ra.
" Trong quan ly hoat ddng nghien citu cua mdt qud'c gia, viec phan biet cdng nghe then chdt {key technology) vdi cdng nghe cdi Idi {core hay cross-cutting technology) la rat quan trpng. Sit khac nhau giii'a cdng nghe then chdt vdi cdng nghe cdt ldi chinh la d tinh ling dung lien nganh hay su" dung da nang ciia cdng nghe.
Ngoai viec tao ra nang life canh tranh vtfdt trdi nhtf cdng nghe then chdt. cdng nghe cdt ldi cdn cd kha nang ifng dung dtfdc trong nhieu ngiinh hay sil dung cho nhieu muc dich khac nhau. Thdng thtfdng. phan ldn chtfdng trinh nghien cilu theo dat hang ciia nha ntfdc (each tiep can tif tren xudng) nham nang cao nang life canh tranh cda nen kinh te deu htfdng vao cac loai cdng nghe cdt ldi nay.
- Foster R. Innovation: Attacker's advantage. New York:
Summit Books, 1986.
• Ayres. R.U. Toward a non-linear dynamics of technological progrress. Journal of Economic Behavior and Organization 24 (1994).Pp 35-69. North-Holland.
- Roger. Diffusion of innovation. The free press, New York 1995 4" edition.
- Utterback. J.M. and Abemathy. W.J. A dynamic model of process and product innovation. Omega 3 (1975). P639-656.
- Utterback, J. M. (1994). Mastering the Dynamics of Innovation; How Companies Can Seize Opportunities in the Face of Technological Change. Boston: Harvard University Press,
- Griliches. Z. 1957. Hybrid com: An exploration in the economics of technical change. Econometrica 48. P501-522.
- Khalil T. Management of technology. The key to competitiveness and wealth creation. McGraw Hill College.
1999.
- Geroski. P.A. Models of technology Diffusion. Research Policy 29 (2000). P603-625.
- Hall Bronwyn. Khan Beethika Adoption of new technology.
New Economy Handbook. November 2002.
- Technology S-curve in renevi'able energy alternatives:
Analysis and implication for industry and government. Melissa A.
Schilling. Mellisa Esmundo. Energy policy 37 (2009). Pp 1767- 1781.
- Frederick Betz. Managing technological innovation:
Competitive advantage from change. Copyright 1998 by John Wiley&Sons, Inc.
- Jaffe. A. Trajtenberg. M. 1996, Modelling the flow of knowledge spillovers. NBER. Working paper, Cambridge. MA.
- Koenraad Debackere.Topics in the Management of Technology and Innovation: A Synopsis of Major Findings.
Department of Applied Economics, K.U. Leuven.
- Understanding the role of the technical in the build-up of sociotechnical constituencies, Alfonso H. Molina. TECHMAPP, Department of Business Stiidies, The University of Edinburgh, 50 George Square. Edinburgh EH8 9JY. Scotland. UK, Pergamon, Technovation 19 (1999).
- Littie, A.D„ I98I. The Strategic Management of Technology. A.D. Littie for the European Management Forum in Davos, Cambridge, Mass.
,- Hoat dong ^., ^ ^ „„
2* K H O A H O C S°'hang 4.2010
