22 S 6 11-2019 CHAUMYNGAYNAY
CHINH TRI - LUAT
ANH Hl/OOVG CUA NHOM LOI ICH
DEN CHiNH SACH NONG NGHIEP CUA MY:
NGHIEN CUtJ TRlTOfNG HOP NGO • ETHANOL
Vu Thi Thuy Nga»
Nguyen Kim Anh*
Tdm tit: Trong hai thgp nien vica qua, trude tinh trgng nganh nong nghiep My bi gidm silt vd chiu st^c cgnh tranh khoe liet tren thi trudng, nhieu nhdm lgi ich dd tim cdch tdc dgng den viec xdy dung chinh sdch ndng nghiep a My, nhdm cd dugc stc bdo hg vd bdo trg manh me tir chinh phu. Phtcang thuc hoat dgng cua cdc nhdm lgi ich chit yeu Id van dgng hanh lang (lobby) de co gdng gdy dnh huong den chinh sdch nong nghiep nhdm dgt dugc nhimg lgi ich cho nhom citg minh. Tren ca sg nghien cuu trudng hgp lobby doi vol nganh trong ngo vd sdn xudt Ethgnol, bdi viet chi ra cdch thiec gdy dnh huong vd nhimg tdc dgng cua cdc nhom lgi ich den viec ban hanh cdc chinh sdch phdt trien kinh te cita My.
Til khda: My, nhdm lai ich, lobby, ngd, ethanol, ehinh sach, ndng nghiep.
N
gay ttt nhttng nam 1980, Tdng thdng Jimmy Carter da canh bao su cin thiet phai ket hop vdi nganh ndng nghiep de tim kiem eac ngudn ndng luong mdi thay thi cho cdc ngudn ndng lurjng truyen thing vi muc dich an ninh qudc gia. Sau khi My elm su dung methyl tert-butyl ether (MTBE) lam chat phu gia xang va thay thi bing ethanol, thdng qua Chinh saeh Ndng lupng nam 2005, va sau do md rdng ddng ki bdi Dao luat Dpc lap va An ninh Nang lupng (EISA) trong nam 2007.Tren eo sd nhttng dieu luat nay, Co quan Bao ve Mdi trudng My (EPA) da edng bd mpt ban danh sach edc tieu chuan nhien lieu tai tao (RFS) can phai dupe dam bao
thuc hien trong tuong lai. NhiSm vu ciia Danh sdch RFS la bit budc gia tang ty le su dung ethanol, diesel sinh hpc va cdc loai nhien li?u sinh hpe khde dimg trong xe hcri ciia My. Dieu nay cd nghia la can phai dam bao nhu clu ethanol cho muc tieu tieu thu 36 ty gallon ethanol vdo ndm 2022. Theo nhieu chuyen gia, RFS dupe hieu Id "mon qua" ciia chinh phu eho eae nha san xuat ethanol va Id mdt co hdi cho nganh ndng nghiep trdng ngd eiia My.
De dgt dupe mue tieu ciia minh, cae nhdm Ipi ich ngd va ethanol da thue hi$n cdc chuong trinh van ddng hanh lang trong giai doan 2009-2013, di tac ddng den viec ra ddi bd luat ndng nghiep 2014, thay thi cho Luat Ndng nghiep 2008.
• Vien Nghien cim Chdu My
CHAU M'y NGAY NAY S6 11-2019 23 1. Cich thirc vfin d§ng hiknh lang
cua nhom Ipi ich ngo va ethanol Van dOng hanh lang la mOt hosit ddng rat phd biin trong ddi sing ehinh tri My, gdn Uen vdi boat ddng cua cdc nhdm ipi ich, chu yiu ap dung d elp qude gia. Tai My, trong nen ehinh tri hi$n dai, van ddng hdnh lang ehmh la vi$c diing thi lire, tidn bac de van ddng va lam ap luc de Qudc hpi hodc cdc co quan nha nude hanh ddng theo chiiu hudng phue vu quyen Ipi eiia nhdm loi ieh nao do. Cd nhan van dpng hanh lang phu thudc vao mdi quan he ca nhan cua hp vdi cdc thanh vien ciia Qudc hdi va co quan hanh phap, dua tren vlec gitt lien lac thudng xuyen. Hp nlm trong tay tien, s i ddng eil tri, kiin thtte chuyen gia, kha ndng thuyit phuc va anh hudng ea nhan se hudng cdc ehinh trj gia din nhung du lujt quan trpng ddi vdi khu vue bdu cu cua hp cung nhu tae dpng eiia hp vdi chinh phu.
Thue t i tu truoc den nay eho thay trong mpi tiin trinh hoach dinh chinh saeh d My diu cd bdng dang eae nha vpi ddng hanh lang. Nguyen nhan la do ludn tdn tai bit ddng giua nganh lap phdp, hanh phap va tu phap nen di ehinh saeh cd thi hmh thanh thi cin phai dan xip, thoa hiep, dd Id nhiem vu eua van dpng hanh lang.
Vpi ddng hanh lang thanh edng la do edc nhdm Ipi ich da thuyet phuc dupe edc chinh trj gia vd xd hdi xem nhu cau eua hp nhu Id Ipi ieh chiin lupc chung cho qudc gia. Trong frudng hpp ngd ethanol, cdch thtte lobby eua cac nhdm
Ipi ich ndng nghifp cd thi dupe phan thanh hai cdp: Ocdp quoc gia, cdc nhdm loi ieh gay dp lire len edc nha hoach djnh chinh sdch nham ed dupe edc ehinh saeh ndng nghiep ed Ipi cho hp. O cdp quoc te, cdc nhdm Ipi ich cd glng tdc dpng din ehinh phii trong vi$e xay dung ehinh sdch thuong mai qudc te.
dcdp quoc gia, tu qua trinh xdy dung chinh sach ndng nghiep d My, cd thi thay van de an ninh ndng lupng, bao ve mdi trudng vd bdo tdn ndng nghiep da dupe cdc nhdm loi ich dua ra de thuyet phuc cdc chinh tri gia vd xa hdi My cd nhflng hd trp, uu dai eho san xuat ethanol tu ngd. Hiep hdi ngudi trdng ngd qudc gia (Nation Com Growers Association NCGA) ciing vdi eae nhdm Ipi ich khde nhau d My la nhttng to ehtte ed anh hudng liin nhat den vi$c sdn xult, kinh doanh ngd va ethanol eho nhu clu trong nude va qude ti.
Mdt trong nhiing each thtte etta van ddng hanh lang la khd nang thu httt cdc ngudn luc tai chinh di hd trp eho cdc ling CUT vien chay dua vao edc vj tri trong cdc ea quan lap phdp. Ve CO ban, cae nhdm loi ich thudng cd ehien lupc tham gia ngay tu diu trong cdc boat ddng bau eft vd cdc giai doan lap phap. Trong blu cu, cae nhdm ipi ich cd thi lam dnh hudng din ket qua blu eft bing cdch tai trp cho nhttog ling eft vidn ma hp ung hd. Diiu ndy ed nghia la, ngay khi tranh eft, cdc ung cu vien s5 dua di xult cua cdc nhd tai trp vao ehien dich van ddng tranh eft eua hp'.
24 CHAU Mf NGAY NAY Ve trudng hpp cua ethanol va ngd,
cae nhdm ipi ieh da dua ra nhttng thdng diep hudng tdi cdc ddng phdi chinh tri khde nhau. Do dd, nd dupe su ung hd cua ca hai ddng Dan ehu va Cpng hda.
Ben eanh do, cdc nhdm loi ich ve ngd va ethanol ciing td ehtte edc chuong trinh tuyen truyen gido due den ngudi ddn de ed dupe su ung hd cua hp ddi vdi sir can thiet cua ethanol va eoi ethanol la ngudn ndng lupng mang tinh ehien lupe qudc gia eua My.
Ke hoach nang lupng qudc gia nam 2009, da dupe "ve ra" bdi NCGA nhIm mue dich md rdng viee su dung nhien lieu tdi tao thdng qua nhiing uu ddi ve thui. Di ddp ftng mue tieu nay, eae thanh vien cua NCGA tft cae tieu bang khac nhau da gay dp lire len ehinh quyen cua tieu bang de hp phe chuan luat khuyen khich sdn xuat va sft dung cdc loai nhien lieu trong pham vi bang cua hp. Ddng thdi, NCGA van ddng de xay dung cdc tieu ehuan chung cua Uen bang cho viee sft dung hdn hpp ethanol len den 85% trong nhien lieu^.
Ngoai ra, hiep hdi ngudi trdng ngd qudc gia eung hudng din viee cung cap cho ngudi tieu dung va chinh phu nhiing thdng tin v i Ipi ich kinh te, mdi trudng va an ninh ndng lupng, ddng thdi quang bd hon hap e-diesel (ethanol-diesel), dau diesel sinh hpe, ethanol lam nhien lieu hdng khdng... NCGA da cd glng khuyin khich sdn xuat cdc loai xe ed thi van hdnh bang each sft dung nhien Ueu tdi tao, gap go vdi Co quan Bdo ve
Mdi teudng (EPA) vd Hiep hpi Thft nghiem va Vat lieu My (ASTM) di md rdng sdn xult va sft dung E-85. Ngoai ra, NCGA cdn tdi trp cho cae boat ddng nghien cftu va nham 1dm tdng sdn lupng lucmg thuc ndi chung vd eho khu vuc thue an chan nudi ndi rieng.
NCGA da tim edeh tiep can nhieu ddi tde nhu trong nganh cdng nghiep ethanol de tao ra mdt lien minh chien lupc thdng nhlt. NCGA gdn ket Ipi ich cua minh vdi Lien minh My ve Ethanol, Td chftc Cdng nghidp Cdng nghe sinh hpe, Nang lupng tang truang, Ethanol Facts, Ethanol Promotion va Hdi ddng thdng tin, Hiep hdi nang lupng tai tao. Lien minh xe Ethanol qudc gia, Td ehfte Ngudi My va Nang lupng. Ben eanh viee da dang hod eac ddi tdc, NCGA cdn sft dung chien lupc qudng bd hinh anh, lien ket thdng tin bun ich cho ndng dan trdng ngd, bang each phat hanh cac an phim, tham chi sft dung ea kenh truyen thdng xd hdi, thdng qua cae trang mang xd hdi nhu Faeebook, Instagram va Twitter.
Mdt each thtte van ddng khac Id NCGA tiep can vdi cdc thanh vien vd cdc nhd hoach dinh chinh sdch lien quan den eae van de ndng nghiep trong hoat ddng lap phdp. Hp thudng tap trung vao eae nghi si qude hdi thdng qua viec ho trp tranh eft, nhdm gay dp lue len hp di chuyen nhu clu eua NCGA thanh cdc chinh saeh cdng.
Vi du, NCGA dd ddng gdp hem 17 trieu USD cho cae chiin dieh blu eft
26 S6 11-2019 CHAUM-g NGAY NAY Cae boat ddng sdn xult, kinh doanh
ngd va ethanol dupe chia thanh nhiiu linh vx/c nhu: Cdng nghe sinh hpe, bao tdn, sdn xuat, giao thdng vdn tdi, chuong trinh phat trien ndng thdn, thftc dn ehan nudi, quan ly tdi nguydn, phan bdn va thude tru sau, bao hiim eho cay tidng, nghien cim va phdt trien, san xult va thuong mai ethanol... Su da dang v i sdn xult ngd va ethanol eho thay sir lien quan dang ke gifta cdc nganh nghi va tao ndn mOt chudi ctmg ftng qudc gia.
Ngodi ra, de van dpng ehudi cimg ftng ngd cin phai phdi hpp vdi cac nhd eung e ^ may mde, san phim hda chat va sinh hpc, bd vi xft ly, mdy bien dp, nhd kho vd nha phdn phdi... Ben canh do, trong chudi cung can ed eac ngan hang va cdc dai ly tdi chinh, eac edng ty tiep thi vd cdc td chuc nghien euu, cilng nhu chinh phii... di hd tro eho nhttng hoat ddng ndy. Nhu vay, nhdm Ipi ich dd tao ra cdc ma tran khiin cho van di ethanol Ird nen quan trpng va dupe xem nhu Id mpt Ipi ich chiin lupc qudc gia cua My. Cae lien minh kinh t i ndy cd thi khiin ehinh phu phai hdnh ddng theo mue tidu cu thi ciia hp.
Ndm 2009, NCGA da tim cdch xay dung su ddng thudn xung quanh y tudng cho ring ethanol se tdt hon cho ngudi tieu dung My neu My dua vao mdt k i hoach ndng lupng qudc gia todn dien bao gdm cdc nhien lieu tai tjo nhu ethanol. Theo NCGA, nhien Ueu tdi tjo se eho phep mdt mdi trudng saeh hon, gdp phin gidm sir phu thudc
vdo dau md nude ngoai, dac bi$t la tft Trung Ddng va tft Venezuela. Ngodi ra, eae cpng ddng phu thupc vdo chudi eung ung ngd sS cd Ipi cho vide t?o them viee lam, thdng qua su phat triin cua ngdnh cdng nghiep ndng lupng tdi tao. Nhiing lap lu|ln nay phu hpp vdi cdc chinh sdch tiem nang eua Chinh phu My.
Ve kinh te: eae nhdm loi ieh eung cap eho ehinh phu ve tinh hinh phdt trien kinh ti, khdng chi hien trjng ma ca hudng phat triin tuong lai dua trdn nhttng lu$n eft thuc tien hojt dpng cua cae doanh nghifp. Qua dd, ehinh phu cung hiiu hon v i hoat ddng kinh doanh, thaeh thtte cung nhu co hdi cua cdc doanh nghi?p. Nhu v$y, hp se biet cdeh phdi hpp vdi nhau, hai hod Ipi ich gifta ede ben. Ddng thdi, nd cung giup cho chinh phii bidt can tap trung dau tu va phdt triin nhttng lirih vue nao di dap ling dupe yeu clu phdt trien ea trade mdt va lau dai.
Trong trudng hpp ngd - ethanol, cae nhdm ipi ich dd ehi cho ehinh phu thiy
\gi ieh eua nhdm eung ehinh la Ipi ich cua nen kinh t i My, vi ngd Id ngudn nguyen li?u giup ddm bdo nang lupng trong nude, khdng phu thudc vao ngudn cung ndng lupng nude ngodi. Lien minh Ipi ieh ttt ngd vd ethanol se Id lien minh kinh te gitta cae nganh, vi vdy, van ddng hanh lang trong liiih vuc ngd vd ethanol sd giiip lien minh kinh te eimg phdt trien, dSm bdo dupe ndng lupng vd viec 1dm trong nude.
28 S 6 11-2019 CHAU Mi NGAY NAY 3. Ket luan
Qaa tim hieu ve nhdm loi ieh ngd va ethanol, ed thi thay, su tdn tai cua cac nhdm ipi Ieh la khach quan trong ddi sdng xa hdi. Cae nhdm Ipi ieh ed nhiing dnh hudng nhlt dinh din viec ban hdnh chinh sdch cua Chinh phu My. Th\re chit boat ddng eua chung la thdng qua nhiiu bien phap khde nhau tdc ddng tdi chinh quyin nhIm tao ra cdc quyit dinh ehinh saeh cd Ipi nhat cho hp. Vi vay, ed the thay viee dnh hudng tich cue hay tieu cue den su phdt triin xd hdi Id do phuong thtte tdc ddng vd ket qua eudi cimg eua nd cd xung dpi hay mau thudn vdi cdc nhdm Ipi ich khde va ca cpng ddng xd hpi hay khdng. O My, ngoai he thdng lu$t vdn dpng hdnh lang dly du, chat ehe, edn ed s\r kiem soat, giam sdt Idn nhau cua cdc nhdm loi ich trong van ddng hdnh lang, lam han ehe nhirng tde ddng tieu cue cua cac nhdm loi ieh len ddi sdng xd hdi. Trong dieu ki?n nhflng ngudi ra quyet dinh ehinh saeh tan tam phuc vu qudc gia thi vi?e anh hudng eua cdc nhdm Ipi ich giup nhiing nha hoach dinh ehinh sdch cd nhttng thdng tin day du va toan dien hon di ra eac quyit dinh chinh sdch tdt hem. Neu trong mdi trudng luat phap thieu minh bach, cac quy trinh ra quyet dinh chinh sach khdng rd rdng, thiiu thdng tin... thi cdc nhdm loi ich se di cd anh hudng, eau ket, mua chude nhttng ngudi ra quyet dinh de hudng ehinh saeh vd phia ed Ipi cho nhdm minh, bit chdp Ipi ich ciia cdc nhdm khae, cua sd ddng va Ipi ich qude gia"".
Nhu vdy, dnh hudng eiia nhdm loi ich ddi vdi viee ban hanh chinh saeh eua chinh phft mang cd yeu td tieh cue Idn tieu cue. Cae nhdm loi ich trd thanh clu ndi cho ehinh phii vd xa hpi, dd la mdt CO chi tong hpp y kiin va biiu dat y kien ve nhttng van di xa hdi ddt ra, lam CO sd cho viec chinh phu dua ra nhftng quyit saeh ddng din eho su phat triin xa hdi. Vi v|y, de ed thi gay dnh hudng thi eae nhdm Ipi ich phdi xay dung mdi quan he bin vOng va lau ddi vdi chinh phu va eac quan chuc chinh phft. Nhdm Ipi ich ed dnh hudng din vide ban hanh cac chu traong, ehinh saeh eua ehinh phii khi cd su hiiu biit lln nhau, hd trp eho nhau gitta cae nhdm Ipi ich vd chinh phu tren tit cd eac linh v\tc chinh tri, kinh te, van hod, xa hpi. Tren eo sd dd, hp se biet cdeh phdi hpp vdi nhau, 1dm hdi hod loi ich gitta eae nhdm Ipi ich va vdi Ipi ieh ehung cua cdng ddng • Tdi lieu tham khao:
1. Nguyin Anh Himg, 2013, "Tim hiiu vgn dpng hanh tang tgi My", Tgp chi Chau My Ngay nay s6 4/2013.
2. Nguyen TuSn Minh, 2004, "H^ thdng chinh tri My va vdn dpng hanh lang", Tgp chi Chau MJ Ngay nay, so 11/2004.
3. Nguyin Hihl De, 2014 "Tdc dpng cua cac nhom li?i ich den vi?c ban hdnh chinh sdch".
Tap chi Khoa hpc xa hpi Vi?t Nam, s6 12/2014.
4. Luat Nong nghiep My 2014.
5. Pham Thi Vi?t Ha, 2006, "Lobby trong nin chinh tri W, Tgp chi Nghien ciiu Lgp phap s6 67/2006.
6. TrSn Dang Thjnh, 2013, "Nhom lai ich vd vgn dgng hanh lang: Nhin tic nude My'\ Tgp chi Kinh ti va Dif bao, sa 8/2013.
