H 0 0 F S T U K
4Eartheid as Beginse1. in qie~~ding in Suid-Afri-
~2.~
1. Die Periode 1949-1952.
Soos resds ter1oops geme1tl~ ~as die periode 1949- 1952 'n voorbereiding vir verdere ont7ikke1ing en uit- bouing van die apartheidsbeginse1. Verskeie ·Ne-tte is ge- promu1geer om die apartsheidsgedagte te imp1ementeer.(l)
Ool~ het die Suid-Afrikaanse Buro vir R?sse-aange1eenthede ~ 'Nat op 1 Des ember 1948 geregistreer is, gedurende Septem- ber 1949 die eerste nommer van sy "Tydskrif vir Rasse- aange1eenthede11 die 1ig 1aat sien. Die doe1 vc.m die tyd- skrif is om wetenskap1ike bevindings aanga~nde rasse- aange1eenthede bekend te ste1. Verskeie ander 1iggame waarvan die Afri~;::aanse susterkerke die be1Gngrikste is, }).et met hernude krag hu11e aandag a.J.n die Suid-Afrikaanse rasseprob1eme 3eskenk.
Die onder,Jysbe1eid ,,vat inte;srerend by die ra.ssebe1eic.1 ingeskake1 is, het ook onmillde1like aandag geniet. Die soek1ig het ools:: dadelik geva1 op die onderwys van die k1eur1ing, wat tot dusver 'n soort kompromisbe1eid tussen segregasie en integrasie gevo1g het. (2) Hierdie be1eid wat in stryd is met die opvoedkundige be.;inse1s v<:<n uit- bouing van binne na ~uite, geJrond op die Qersoonlikheid
(1) ! ~~
c) d)(e)
(f)
( gl
(h
(i
·:ret
No. 55 'i{et No. 21·Iet No. 41
van 19·+9.
Vc::n 1950.
van 1950.
(Verb ocl op ~·3rnenzde Huwe1ike).
(Die On tu57et. )
(Die get op Groeps3ebiede.) (Onderdrukking vo.n Kommun:hs- ',7 e t No . 4-4 van 19 5 0 •
me.)
Wet No. 30 van 1950. (Bevo1kinJsre3istr2siewet.) Uet No. 52 van 1951. (":iet Oj) Onregmati:;e J?1akke- ry.)
'Vet No. 68 van 1951. ("ilet op 3anote-o·;:erhede.)
Wet No. 27 VJ,n 1951. Cret op Nature11e-bou,Jerkers.)
~et No. 46 van 1951. (Afsonder1ike Verte3n~oor&i
ging van Kissers.)
(2) Sabra., No. 4, Okt. 1952, Jc:.c1rgang .3, .:::4.
en ondervinding v2n die kind, :1et :1eftige kri tiek ui tge- 1ol-r. Die standpunt cl.J. t 9 "die Kleul"1in_;kind sal gene em moet word net l'v<J..::::.r hy i Ci, en vanda2r ~{it :I;; gelid r ( edu.care) moet 'tvord - en dit s1ui t sy hele, 1 volks 1 -agtergrond in11, (1) is openlik deur die voorstanders van O.J.:>arte skoo1opvoeaing verklaar.
Reeds in 1951 is 'n Sub-departe::nen-t; van K1eur1ing- sake gestig, met die doel om die belan3e van die kleur- 1inge afsonder1il:, en .;evolt;;lik beter 9 -i:;e beh3.ndel. Die vordering van ~ierdie departement is egter bnie gestrem as sevolg van Liberalistiese ~eerstand. (2) Derhal~e
kon die aparJGe out fikkeling v2n kleurlingonder~T;:rs ook nie juis vorder nie. Daar is egter tog 'n definitiewe ~egin
in die rigtinz van 'n aparte skooLiese vir die kleurlinc;
gemaa.k.
~at die IndiMr betref, ~et Jie Sastri-kollege in 1952 'n IndierllOof :::;ekry. (3) Verder bet daa.r zeen radikale veranderinge in die skoolstelsel vir Indiers plaasgevind nie. Die Indiers self is; ook nie ten gun.ste van e11ige
vera,ndering ni,e. HAny radical change in the present ct-rri~
cu11.un would not mee·c with the u.p)rcval of ·b~.,e Indian com- muni ty. They ilvould view with disfaVOIJ.r any a. ttempt to give t11e Indian a cur.riculb.lm different from that offered.
in Eu.ropean SchooL::;.11 (4)
Wat die Bantoe betref, is in die voorbereidin~sfase
tot die hernude be~eging in die rigting van 29arte skool-
opvoedin~ die zrootate vo~dering ~ema2k. Op 9 Januarie 1949 is 'n 1.1nio.le Naturelle-onder.vyskomcnis,sie aan.:.:;es-~el
~---~----
(l) Sabra, No. 4, Okt. 1952, Jaergang 3, 35.
(2) (a) Die Transva1er, Klev.rl ingra.a.d.
(b) Hofs.J.ke i.v •. a.
sers.
l l Mei 1950. ( i,On-Gbinding vo.n die
T:1~o-'- >;0T') J_·flr~C>ine·')Ct m·-o.-'- a'·'e "flol]_.+J_"e'.f" " )
.L c... I.J __ ••• --o \::j,. L~0 --~ I.J .L -- ~ u ,_ •
Apaa_,·i:;e ver-te ::':ll\!OOJ.."diJ;ing van Zie-
(
.J) ' \ Antlo.l Statistical Returns, ITo.·iJc.l Education Depar:t~ · ment, 1932-1952.(4) Naidoo, K.P., ?ost-2rim~ry Education for Indians, 76 ..
met die volgende opdrag: ·" ( i) Die formu1ering van die ' beginse1s en dQeJ..ste11ings van onderwys vir Nature11e as
~ selfstnndige ras, waarin daar rekening gehou word met sy verlede err· hE. de 9 sy raseie, sy besondere eienskappe en
~-aanleg en sy behoeftes onder die steeds veranderende maat'skap.like toestande. (ii) Die mate waarin die
bestaandP. J r~Pr--9 sAkonn8re- en heroepsonderwywstelsel vir Nature1le on dj_e opleiding van NaturelJ.e-onderwysers 9 gewysig moet word, ten opsigte van die inhoud en vorm van leer-
:planne, o:::n by die voorges b~ l flp hAgi ns'3els en n oe lstA11.ings aan te pas eE om Nu.turelle op meer doel treffende wyse voor te berei vir hul toekomstige loopbane. (iii) Die organisasie en a.dministre.sie van die verskillende afdelings van
Naturellc-onde~wys. (iv) Die grondslag van finansiering yan sodanige onderwys. (v) Sodanige ander gesigs:punte
van Natu:cellc-onderwys as wat met voorgaande saamhang." (1-) In J-951 hr:;t die Kommissie sy verslag ui tgebring.
Di t is ongetrryfeJ_d een _van die waardevolste verslae oor Bantoe-cnd(jri'''YS. Die :probleem is objektief benader en in alle o:psigte is rekening gehou met die :praktiese aspekte van die hele a:-=tngeleentheid. Die tradisionele kultuur van die Ban toe. waarj_n die verskil met die Westerse Jrul tuur duidelik mr;rkb3.ar is, word kortliks saamgevat. (2) Die invloed van die Y:esterse beskawing word aangetoon9 maar die Bantoe-lrul buur is geensins daardeur vervang nie. ( 3) Di t is om ekonomiese redes dat die Bantoe diese1fde skool-
opvoeding as die blanke verlang. (4) As gevolg van verdeelde beheer vras Ba:cJ.toe-onderwys ongeorganiseerd, ongeregle-
(1) U.G. No. 53/19519 Verslag van Naturelle-onderwys- kommiEsie, Bylae A, 189.
(2) Ibid., Pa~rG 16-32.
( 3) Ibir.l.,. par. 53.
(4)
Ibid., par. 232.mentBerd ensonder esnvormi;~eid. (1) Dit is nie 1n in- tegra1e deel v:;.n 1n sosio-ekonomiese ont:,·dk:::e1in:Sf3.)lcm nie, besit op si~se1f ~een organiese eenheid nie1 ma2r is in 'n verby;.:rterende a<::~nta1 uiteen1opende •.verksaamhede ver- dee1. Di t is onbep1an, ·.vord 1Jestuur sonder ali:tie':Ve dee1- name van die Ban toe as vol:::: 1 en eli e fino.nsiering l1et 'n minimum opvoedkundi.:;e w·aG.rde op die Bantoegem.eensmap ui t- geoefen. (2) Verder ste1 die Kommissie die doels-tellings van Bantoe-onderrvys soos vo1g: 11(a) Uit die standpunt vG.n die lle1e ,:semsenskup beskou, is die doel van Ea:atoe-
onder·.-rys 1 die ont\·rikke1ing vo.n 1 n mod erne voorui ts·tre· . .ren- de ku1 tuur, met sosiale inste11inc::;s -,;rat .me·b .mekac.:tr en met die ontwikkelende 1e\?enstoestnnde· ~at in Suid-Afrika aan- getref word, en met die skole ~at as doe1treffende midde1 tot J.1ierclie ont;;vikke1in._;sproses rnoet dien, in harmonie sal ':vees. (b) Ui t die standpunt van die indL:idu, moet die doe1 van Bantoe-onder-;;rys wees die ont·:rik:ke1ing van die karakter en verstandelike aan1eg van die kind en sy toerusting vir sy toekomstige Nark en· ey omgewini_S. Om hierdie indi~idua1e en sosia1e doe1stel1ings ~at hierbo genoe111 is, in l1arooniG ·,!1et ;·ne~:sar te b rinc.:.;, is 1 it nood- saak1ik om rekenin:.;; te ~wu met .. aile· taa1 va.n die leerlinge, hu11e huislike toestL-;.nc1e, hu11e aosia.1e en :;;eestesrni1ieu, hu11e l:ultuureienskL:))e en :11..::.lle toet::or.o.stize ;?lek en ~.-,erk
in Suid-Afrika.11
(l)
·:rat die finansierin~ van :Santoesko1e betref, iJevee1 die Kommissie onder andere nan, de:'. t die veru.ntwoordelik- heid gesamerit1ik deur die stast en die Jla2s1ike Bantoe-
ovrerhede, of - .::;emeGnskappe, ::;edl08. moet ,;ord. ( 4)
( l) U. G. No. 53/51. ~~.,7.? 46-100.
( 2) Ibid. , 135.
(3) Ibid., 137.
( 4) Ibid., 172.
Die Kommissie beveel dus vir die Bantoe 'n skoal- opvoeding aan waarin sy tradisies~ sedes? gewoontes en
kultuur gehandhaaf moet word, waarin hy mede-verantwoordelik- heid moet dra en oak mede-seggingskap moet he. Die doel is dus 'll a parte~ selfstandige skoal as integrale Q.eel van die Bantoegemeenskap.
2. Die Periode 1953 - 1956.
Hiergie periode word van die voorafgaande geskei omdat daadwerklike vordering en im:plementering van die apartheidsbeginsel in die skoolwese op sekere terreine plaasgevind hetr en die bevindings met die ondersoeke gedurende 1949-1953 in baie opsigte prakties toegepas is.
Wat die kleurlinge betref? het die Provinsiale
Administrasie van die Kaapprovinsie 'll kommissie aangestel
/ -
om die· kwessie van k~eurlingonderwys te ondersoek met die oog op 'n reorganisasie :. wat veral ingeslui t het die
finansiele verpligtinge? skoolplig en of die aard en
strekking van die bestaande onderwys aan kleurlinge ~oldoen aan die·behoeftes van die kleurlingbevolking. Sabra·wat een van die belangrikste getuienisse afgele het~
vanuit die Afrikaner se oogpunt beskou, wys daarop dat wat die organisasie en reorganisasie van kleurling-
onderwys betref~ dit onder n volwaardige Departement van Kleurlingsake behoort te ressorteer. Ter ondersteuning van hierdie aanbeveling is aangevoer: 11Alhoewel die kleurlinge kultureel by die blanke inskakel? vorm hulle n aparte bevolingsgroep met 'n besondere kul turele
ontwikkelingspeil. Hul onderwys kan dus nie op.dieselfde lees as die van die blanke geskoei word nie. So lank kleurling-onderwys 'n aanhangsel van blanke onderwys bly?
sal dit moeilik wees om die noodsaaklike differensiasie tussen blanke en kleurling-onderwys tot sy reg te laat kom." (1) Verder moet kleurling-onderwys deur die Unie-
(1) }a) Sabra-nuusbrief, No. 5, Des. 1953, 3.
\b) Tydskrif vir Rasse-aangeleenthede, No. 3? April 1954, Jaargang 5? 43-47.
regering gefinansieer word en ~ unia1e organisasie word bo ~ provinsia1e verkies. Sabra is ook ten gunste van skoo1p1ig vir kleurlingkind,ers, (as •n eerste stap van ouderdom 7 tot 15 jaar of· std.· IV), en beveel aan dat di t ge1eide1ik ingevoer word, namate dit prakties moontlik is. Dit is ook verder beweer dat die bestaande onderwys- ste1se1 nie aan die behoeftes van die kleurling voldoen nie. Daar moet voorsiening gemaak word vir algemene ba- siese onderwys met inagneming van faktore soos die kind se omgewing, sy kulturele agtergrond en die werkgeleent- hede na die voltooiing van sy skoolloopbaan. Klem word ook gele op die noodsaaklikheid van moedertaalonderwys in die sekondere klasse en opleidingskolleges. (1)
Die Kommissie insake Kleurlingonderwys openbaar in hulle verslag soortgelyke menings. Die spesifieke funk- sie van kleurlingonderwys behoor~ te wees: (i) om die leerlinge te leer lees, skrywe en reken vir alledaagse behoeftes, (ii) om kennis te verskaf omtrent hulle lig- game, die natuur en hulle sosiale omgewing, (iii) om hul- le handwerk te leer om hulle handvaardigheid te ontwik·
kel. (2) Verder wys die Kommissie daarop dat •n skool- kommissie •n bron van krag in die gemeenskap is, met an- der woorde, ouerseggingskap in die onderwys van die leer.-··
ling. (3) Verder wys die Kommissie ook daarop dat die Ordonnansie wat die voertaa1 in skole bepaal en wat verder van toepassing is op staatskole, ook op sending- skole en alle ander skole, primer en sekonder uitgevoer behoort te word. (4) Alhoewel die Kommissie verder aan- beveel dat die aard van primere onderwys sy huidige ka-
(1) (a) Sabra-Nuusbrief, No. 5, Des. 1953, 3.
(b) Tydskrif vir Rasse-aangeleentheJe, No. 3, April 1954, Jaargang 5, 3.
(2) Verslag van Kommissie insake Kleurlingonderwys, par. 8.
(3) Ibid., par. 22, 23.
( 4 ) Ibid • , 3 7 •
rakter moet behou, word voorge8tel d2t verskillende
behoeftes~ opgestel word. (1)
A1hoe'Nel die kleurling 38 onder ry3 a·s _;evo1g ve.n sy agtergrond nood','.rendi(; minder van die blcmke s 1n sal ver- skil as die Ban toe s tn1 he·b dj_ t duidelik ge\·lord d.s:t s;/
onderwys nietemin tot sy eie voordeel, nie identies ~et die van die blanl;:e rnoet wees nie. ])it moet apart en afson- derlik staan, indien dit 'n integrale deel van die kleur- linggemeenskap ~ ·.-rat verskillend van die blanke gemeen- · skap is, moet wees ..
~at die Indigr betref, is daar met die toe~a3sing
van die aparti1eidsbeginse1 min vordering ge.m3 .... ~;:. Per- soon1ik is ek -van .men in,~ da t ~lY as 'n vreemde'l.in;S in Suid-Afrika beskou :JOrd ren dCJt die beginsel Y3.l'l voogdy ...
skap in sy geva1 nie so s-terl-~ geld soos in die zeva1 v.:an die kleurling en Bo.ntoe nie. Tiie Indi(:jr is in 'n groot mate self hiervoor verantwoordelii.:. (~)
Tiie merk,rvaardig;3·'Ge vordering i;::J i.n verb .. :nd ~::;.et 3an.- . toe-ondervv:;s gem:J..;.:.:r. Die bel:.n,;rikJte a2.nbevelin.;'s van
tit; deur die 'Jet o~; Bantoe-Onder·:ryo1 1953 (Jet Ho. 47 V<J.n 1953) soos ge·;:rysig c..1eur cl ie 'Vyoi;;in;33'.7et op 3 .. ~ntoe-onder-
wys, 1954 (~et No. 44 van 1954.)
In die eerste )lel;: is 3antoe-onder· .. 'y:J ~~"~n die 2rovin- si2.le Administrasie na die Unie-re,;erL1g oo:>:>ged:rs. ~ en as
'n konsek·:,rente deu:rvq~ring V&ll d'ie rJeginsel V~:.n ay:,rt~J.eid,
·,vel na die ])el;&rtement van Nature1lesake. (3) JJie oel·1eer
.
·----· ---
( l) Versl<J.cs van I~ommissie ins::.l-.::e Kle-c~rlin.:::;onc1er·,vJ3 ~ ;;;ar. 5·2 (2) Tiie Volksgenoot~ 31 Januarie 1957. ("Geen re.J..lis
kan die feit misken J2t die Indigrs nos·in 3aan land 'n inte3r3le bevo1tin3sdee1 ~e :ord het nie en dat :1u11e no.:; oral moeilikheid veroo.1::>oa:.1.k ~2..et nie. ") (3) Artt. 2 en 3 van '7et No. 47 vr:1n 195.3 soos ge::omoliseer
in die Bui tengewone Sto.atskoermrl:i v.::-;n die Unie van Suid-,.Afrika, Vol. CLXXIV, J.9.195J~ Ho. 5162,
47.
van Bantoesko1e staan dus in die eerste p1ek apart van die van b1ankes. Tweedens word dit gefinansieer uit
ge1de wat die Par1ement vir Bantoe-onderwys beskikbaar ste1.
(1) Om eenvormigheid in Bantoe-onderwys te verkry: word verder bepaal dat a11e sko1e wat ingeste1 word, behalwe staatskole, eers geregistreer moet word. (2) Ook word die beginse1·van aktiewe deelname van die ouer-gemeenskap in die beheer en bestuur van sko1e erken. Die Minister van Nature1lesake het die mag verkry om streeks-··.. 9
p1aas1ike en huishoudelike rade, besture of ander liggame soos hy dienstig ag, in te ste1. (3)
Met die Bantoe-onderwyswet is oorgegaan tot n
positiewe apartheidsbeweging ten opsigte van die skool- opvoeding van die Bantoe. Die geleenthede is geskep om
•n aparte Bantoe-onderwysstelse1 met eie vorm, inhoud en karakter te ontwikke1 waarin die Bantoe sy regmatige deel en verantwoorde1ikheid kan he.
In 1954 is sekere wysigings soos vervat in die Uysigingswet op'Bantoe-onderwys (Wet No.44 van 1954)
aangebring. om te verhoed dat die gesag wat sekere
onbevoegde persone bekom het: tot nadeel van. die Bantoe- onderwysstelsel gebruik word. Die wysigings bepaa1 . hoofsaak1ik dat Bantoe-gemeenskapsko1e op dieselfde basis as staatsko1e bestuur word: en dat die betrokke minister te eniger tyd en so dikwels as hy di t gerade ag, •n
streeks- 9 p1aaslike en huishoude1ike raad, bestuur of ander 1iggaam kan afskaf, maar nie a1vorens •n ondersoek p1aasgevind het waarby die betrokke r-aad, 1iggaam of bestuur geregtig was om aangehoor te wor-d nie. (4).
(1)
(2) (3) (4)
Art. 6 van Wet No. 47 van 1953 soos gepub1iseer in die Bultengewone Staatskoerant van die Unie van Suid-Afrika, Vol. CLXXIV, 9.9.1953, No.5162, 47.
Ibid., Art. 9.
Buitengewone Staatskoerant, a.w. 55.
Wet No. 44 van 1954. (Die Bantoe-onderwys Wysigings- wet, 1954) Art. 12.
Om die doel, rigting en ontrvikkeling vo.n Ban:toe- onderNys aan te toon,.is die Bantoe-onder.7ysblad ui tge-
gee. (1) Eerstens is die org:J.nisasie en aanver~.ante sake soos bepaal deur genoemde .-et, bo.ie duidelik :;eskets.
Die funksionering, ::mme::3tellincs en magte vnn .skoolrade, skoolkomiteess stamowerhede en die adviesraa~~ord ~aie
duidelik ui teengesi t. Die Ban toe kry dus nou segging-s\s:ap in die skoolopvoeding van sy kind. I-Iy kry ook roedeseggingo+- skap in sake van beleid en beheer.
In die tweede uitz3~e van genoemde bl~d (Desember 1954) word 'n voorlopise le~rplan vir Laer Prim~re Skole
gepubliseer met die doel dat professionele onderwysbeamp- tes, opsieners en onderwysers die sekretaria van Naturel-- lesake Vtan kritiek ~ kor.oJuentasr en aanbevelinz:;s moet voor-- · sien •. (2) Die leerJlan maak voorsieninG. vir die fistese,
maztakaplike~ verstandelike en ~eastelike opvoedin~ en
ontwik~eling van die kind en sluit die volgende kursus- se ing Godsdiensonderrig,_ Afrikaans, Engels, Bantoetale, Rekenkunde 9 Ges ondheidsleer, Orogewin.:;sleer 9 :1:2.ndskrif 9
Sang, Spele 9 Tuinb ou en :0Ta.a ldwerk. Ook word die tydsin- deling per week vir elke vak, die doel in onderrig daar- van en sekere wenko 3an die onderwysers ~egee. Die plek en oelangrikheid van die m~ederto.al in die leerplan blyk duidelikuit die tydsindeling. Vir Sub-standerds A en B word 180 minute per week vir die moedertaal afgesonder in vergelyking wet 110 minu-~e per week vir elk vu.n die twee amptelike tale. In standerds I en II is dit 210 minu ce per vveek vir die moede:'taal teen 200 vir elk van die a.mptelike tale. (3) In Junie 1955 \VOrd die leerplan (1) Die eerste uit.:;awe het in Nov. 1954 verekyn.
( 2) Bantoe-onder.v-ysblad, Jr-.:.argang 1, :Oese:~nb er 195 4, No. 2.
(3) Bantoe-onder.;.r;y~sblad9 Jao.rgan2: 1, Desember 19549
No. 29 25.
vir· die Hoer ~'rimere 3kole (Std. III--VI) ce~mblLJeer
en die medium van onderrib in e.l die vakke behalwe die · twee ampte1ike tale 9 ;:wet deur middel viJ.n die moedertaa1 wees. ( 1) Die !noedertaa 1 het dus sy regma tige :.~lek in die onder'·iys van die :San toe c.Sekry.
Omdat :Santoetale in die verlede as media van onder-
1NYS verv;,raarloos is 9 het die terminiologie veral in vak- ke soos Natuurstudie, Gesondll8id.slee :.' en Rekenkuncle baie moeilikheid veroorsaak. 110m hierdie :moeilikhede -Ge oor- meester het die Departement deskunc1iges aan.:.;eotel om handleidings vir die onderwysers op te stel 1 -~er,,vyl die Taa1raad aangese is om die nodige termino1ogie in afson- der1ike :Santoeta1e vir verski11ende vak~e te voorsien.
A1le onderwysers word aa~gemoedig om die Taalra2d met die belangrike taak van die verryking van l1ulle tao.1 be.;.., hulpscr.am te wees. 11 (2)
Wat die -skoolooeke betref 1 is 'n Santrale :Soekekomi- tee oestaande uit die voorsitters van 'n hele a~ntal
sub-komitees, saamgestel met die doel om goedgekeurde boeklyste saam te stel. Met ander woorde, daar is toe-
ge~ien dat geskikte boeke op skool ~ebruik ~ord, boeke wat leeri3tof ooreenkomztig die voorj'3Skl"ewe leergange bevat. Ook is geskikte biblioteekboeke en onderwyshand- boeke vir :Sant6eskole uitgesoek. (3)
Die oorname v~n Eantoe-onderwys deur die De]artement van Naturellesake, het ook die na-primere skole sowel as die opleidin:<:Sskolleges i"nzesluit. Omd.::::t die onderJyser as die belangrikste illiddel in die skoolopvoeding V3n die kind geld9 is beslu.:.. t dat die opleidng vo.n alle on1er.:v-ysers • vir staats- · en st~atsonderste~nde skole, slegs in dep2r- tementele inri3tings moet geskie~. (4)
(1)
nan toe-onder;Tysblad, J.~arg3.ng l? Julie 1955, No. 8.---
(2) :Santoe-ondeTivysblad, JaJ.rgang 1, Des. 19559 No. 13.
( 3) :Santoe-onderwysblad, Jaargang 11 April 19551 No. 5 • ( 4) :San-toe-onder:vysblcJ,d, Jao.rgang 1, Nov. 1954, No. 1.
Die standerd ses-eksamen is tot die einde 1955
nog deur die verski11ende Provinsia1e Onderwysdepartemente afgeneem, en die standerd agt en tien-eksamen nog tot aan die einde van 1957, en-die onderwyserseksam.ens is tot aan die einde 1956 ook deur genoemde departement afgeneem. (l) Die verwagting is dat die afdeling Bantoe-onderwys hierna in n posisie sal wees om sy eie ek~amens in te stel.
Vanaf 1 Januarie 1956 is die inskrywings by e1ke opleidingskool beperk tot sekere taalgroepe. (2)
Omdat die moedertaal as medium by die opleiding van
onderwysers nou belangriker geword het, is skeiding volgens taa1groepe gemaak.
Bantoe-onderwys was binne n paar jaar nie meer slegs
•n aanhangsel van blanke, ,onderwys nie, maar vinnig op weg om n aparte en selfstandige departement te word.
As een van die vier afdelings van die Departement van Naturellesake: ressorteer dit onder die Sekretaris van genoemde Departement. Die onmiddellike hoof van Bantoe-onderwys is een van die Onder-sekretarisse. Hy word bygestaan deur •n Assistent Onder-sekretaris, •n
Professionele Adviseur, n Regsadviseur en vyf inspekteur~
wat n professione1e onderafdeling vorm. Hierbenewens is daar ook ses verskil1ende komitees~ (i) Die Sentra1e
Boekekomitee wat verantwoorde1ik is vir die keuring van basiese 1eesboeke, biblioteekboeke, gegradeerde klasboeke en onderwysershandboeke vir primere sko1e. (ii) Die
Onderwyserseksamenkomitee wat onderwyserskursusse uitwerk, 1eerplanne opste1 en na 1956 die Depart~mente1e Onderwysers- eksamens beheer. (iii) Die Sekondere Eksamenkomitee wat akademiese, tegniese en hande1skursusse beplan en leergange opste1. Dit moet ook die Departementele lekondere
eksamens behartig. ( i v) Die Primere Leerplankomi tee .wat ver-- (1) Bantoe-onderwysblad, Jaargang 11 Mei 1955, No. 6.
(2) Bantoe-onderwysblad, Jaargang 1, Nov. 1955, ~o.12.
antwoordelik is vir LaeT' en Hoer ?rimere leer)lanne.
(v) JJie Bantoetaalkom.itees wat belas is met die ontwik- keling in terminologie van verskillende Bantoetale.
(vi) JJie Bantoetaalraad wat die .1erk van die taulkomitees '
beheer en hulle aanbevelings oorweeg. JJan is da:J.r ook die Streeksdirekteurs, Inspekteurs en Bantoe-opsieners.
Bantoe-onderwys is ni~ net vinnig besig om in 'n selfstandige de:Jartement te ontwikkel nie 9 ma.:.:r di t dr':J.
reeds rn eia stempel. JJie skool ~ord trapBgewys inge- skakel by die Bantoegemeenskap om as integrals deel tot diens daarvan te wees.
JJie Baniwe wat in die begin baie skepties teen aparte skoolopvoeding gestaan het9 is nou besig om sy zamev:rerk- ing te gee. · H.F. Verwoerd se ideaal ~ 11I do not doubt that the Bantu 9 if )roperly informed 9 vlill choose the path v:rhich •,rill t<Jke t11em to full c mxrrnuni ty life. The future lJelongs to this eventunl goal ::1nd this icleaJ.-9 "
is besig om verwesenlik te \Iorcl.
3. Samevatting.
JJie periocle 1949-1956 is 'n cluidelike nurve fase in die toepassin3 van die aJnrthe~s~ginsel in die skoolop- voedin2,' in Suid-Afrika. Die periode9 soos aan:;edui, kc:;.n
onderverdeel word met 1949-1953 as die voorbereidings- periode tot die werklike doelbewuste implementerinz en ontNikkelirig van die a;)artheidsbeginsel in 3.ie skoohvese.
Vanaf 1953 •;;rord die toekomsriGtin6 in nie-blanke onderwys duidelik afgebaken en die nodige reor.:;anisasie is met kragdadigheid aan~~ej_Jak9 om die nuwe 8edeling sy beslag te
gee.
·:ro.
t die verskillende rassegroepe betref 9 n2.:<mli~;: dieKleurling 9 Indier en Ban toe 9 Lo die ont·Jikl;:elin<.:S van aparte skoolopvoeding in verskillende stadia. As ~evo~6
van teenkanting v:rat tot verskil_;_ende :.1ofse.ke gelei :hat~
is die ontwikkeling van kleurlin~onderNys tot 'n eie
oa1fstandi[!;hcid bc:.ie vo:rtrcae:;, net clie gavo1g dat dit aan die einda van die periodo onder basp:rokins eers dio stadium boroik hot Ylat dour Bantoe-onc.1or\vys. roods in 1953 behae1 is.
Wat die Indi~r so skoo1opvoodi~3 botrsf, hot dio ontwikl'::oling van apartheid ,::.;ocluronc.1o e:;onoorJ.dc periodo, ~ .
en o
ninsto vordorinc c;o:;:-;,o..s.k ..
Op die Gebied ve.n Ba:i.J.too-ondervlys is Clio srootsto
· vorderins ,ser:le,.::·.k. Aan dio oindG van 195 6 hot di t r::;eds
1n oie bes1eG gekry on hot die reorcanisasio so ver go- vorder, dat 'n oio, so1fstandico en apa:rte dopc:rtaBont van Haturol1e-onc.erl7ys 1 n ui tgouaa};:to sc.a};: c;oYvord hot, 1vat nog sle6S op parlomentcro bevcsticing gc:nvac; hot.
