KAPAL PERANG

DI LAUT MEDITERRANEAN

Gambaran yang paling jelas tentang pelayaran bangsa Arab dan kapal perang mereka dibenikan oleh Ibnu Khaldun. Beliau menulis:

Apabiia empayar Arab didirikan dan berkembang menjadi kuasa yang teguh, umat manusia daripada peibagai profesion

6 Ya’qubi, him. 348.

7 Ibid, him. 338.

8 lbid, him. 338.

9 Lihat Mu’jam-ul-Buldan oieh Yaqut bagi perkataan ‘Qaus’.

10 Al-Anis-ul-Mufid, him. 99

FATIMIYYAH DI LAUT MEDITERRANEAN

menawarkan khidmat merekadisitu. Mereka menggaji pekerja kapai dan pelaut bagi membantu mereka memajukan ilmu dan aktiviti peiayaran. Pakar-pakar daiam bidang peiayaran telah diiahirkan di kalangan mereka dan semangat mereka bagi berjihad di iaut menjadi tinggi. Mereka membina kapal bagi meneruskan perdagangan dan bertempur di medan perang sambil melengkapkan kapal perang dengan askar dan senjata. Pasukan tentera teiah dihantar ke pantai Afnika di seberang Laut Mediterranean bagi melancarkan serangan. Tempat-tempat yang dipilih bagi melancarkan serangan tersebut terletak di pantai Syria, Afnika, Maghribi dan Sepanyol. Khalifah ‘Abdui Maiik memerintah Hassan bin Nu’man, gabenor Afrika, mendinikan kilang senjata tentera laut di Tunis. Seterusnya serangan terhadap Siciii teiah diatur dan sini pada zaman Ziydatuliah bin Ibrahim bin Aghlab, ialu Siciii telah ditakluki. Qausarajuga telah ditakiuki.... Selepas

mi,

kapal perang dan Afnika dan Sepanyoi menyerang berturut-turut kerajaan Obeidiyyah dan Umayyah yang terletak di pantai-pantai yang bertentangan. Pada zaman ‘Abdur Rahman bin Nasir, angkatan laut Sepanyol berjumlah sebanyak dua ratus. Angkatan laut Afnika juga mempunyai bilangan yang hampir sama. Nama Tuan Laksamananya ialah Ibnu Ramahas. Pelabuhan pusat bagi kapal-kapal

mi

ialah Bijjana dan Maniyya. Kapal bagi setiap pelabuhan berada di bawah seorang ketua pegawai yang menyelia kapal, pelaut dan pasukan tentera. Dalam setiap kapal terdapat seorang kapten yang memerhatikan kelajuannya yang disebabkan oleh angin, pelayarannya yang didorong oleh dayung dan labuhannya. Apabila berlaku peperangan, semua kapal perang berkumpul di pelabuhan yang ditentukan, dan peralatan yang diperiukan dihantar atas pemenintahan seorang Amir.

Pada zaman kegemilangan Islam, umat Islam menguasai sepenuhnya kawasan Mediterranean. Angkatan laut Kristian kecil berbanding dengan keunggulan umat Islam. Seterusnya umat Islam melakukan penaklukan dan laut di pelbagai tempat dan menjadi pemerintah di kebanyakan pulau, iaitu Majorca, Iviza, Sardinia, Sicili, Qausara, Malta, Crete, Cyprus dan kawasan Eropah yang lain.

Abul Qasim (seorang Syi’a) dan anak lelakinya bermula dengan kerap dan Mahdiya dengan angkatan lautnya lalu menyerang bandar pesisiran pantai Geneva sambil kembali dengan kejayaan. ‘Amiri, ketua Daniya, menakluki Sardinia dengan menggunakan angkatan lautnya pada 405 H. tetapi

Sardinia dikuasai kembali oieh Kristian. Umat Isiam merupakan raja iaut di sini dan kapai mereka kerap belayar di sini. Angkatan tentera Islam pergi ke bahagian utara benua itu dan Siciii meialui laut

mi,

lalu menyerang negara yang diperintah oleh raja Eropah seperti yang diiakukan pada zaman Bani Hassan iaitu pemerintah Siciii. Pada ketika

mi,

kesemua kuasa Kristian berpindah ke bahagian utara dan timur laut itu.... Angkatan iaut Muslim menyambar mereka seperti seekor singa menerkam mangsanya. Seluruh iaut keiihatan penuh dengan kapal orang Islam yang sentiasa belayar semasa perang dan damai. Tidak terdapat sebuah kapai pun kepunyaan Kristian di iaut

mi.

Apabila kuasa Obeidiyyah menjadi iemah, puak Kristian mengambil aiih kuasa dan menjadi unggul di pantai-pantai Mesir dan Syria. Tidak iagi terdapat angkatan iaut Islam.

Tetapi, apabila Sultan Saladin mengambil alih dinasti

Obeidiyyah lalu membersihkan Mesir dan Syria danipada penduduk Knistian, beliau memajukan tentera lautnya. Sehubungan dengan itu, ‘Imad al-Katib menulis dalam Al-Fatah-ul-Qissitentang bagaimana Saladin menentang angkatan tentera

laut musuhnya di pantai Syria. Dia menulis:

Pegawai Iskandäniah diperintahkan menghantar bekalan ke atas kapal-kapal besar dan menempatkan pemanah-pemanah yang berani di situ. Apabila mereka muncul di pantai Syria, puak Kristian cuba menyerang mereka dan semua sudut tetapi

kapal-kapal perang Islam berjaya menuju ke pantai lalu memberikan

tentangan yang gagah berani.

Ibnu Khaldun menulis:

Selepas kejatuhan dinasti Obeidiyyah, angkatan laut Islam di sekeiiiing kawasan itu menjadi kecil. Tetapi kapal-kapai dikekalkan seperti biasa di Afrika dan Maghribi; dan keunggulannya tidak tergugat di sini. Oleh itu, pemimpin angkatan laut Arab iaiah Bani Maimun, ketua pulau Qadas sehingga zaman Lanatona. Kepimpinan tersebut telah diambil

alih daripada mereka oieh pemerintah Muwahhid iaitu ‘Abdul Mo’min. Angkatan laut Muwahhid di pantai-pantai Sepanyol dan Afrika berjumlah sebanyak seratus buah. Pada abad ke-6 H. apabila empayar Muwahhid berada di puncak kejayaan, dan

kuasa mereka diakui di Sepanyol dan Maghribi, mereka

memajukan kapal perang mereka yang tiada tolok bandingnya. Ketua pegawai angkatan laut mereka ialah Ahmad, anak watan

FATIMIYYAH DI LAUT MEDITERRANEAN

Istikhani yang bergiat secara aktif dalam bidang penulisan pada pertengahan abad ke-4 dan melawat Sepanyol dan Sicili berkata:

Tidak terdapat laut yang lebih cantik dan Laut Mediterranean

yang mempunyai kawasan yang mempunyai bilangan penduduk yang ramai di setiap tempat .... Kapal Rom dan orang Islam

belayar di sini dan satu tempat ke tempat yang lain. Angkatan-angkatan tentera Islam dan Rom kerap kali juga bertembung di

antara satu sama lain. Sebanyak seratus atau lebih kapal berkumpul di setiap tempat dan pertempuran berlaku di laut.

(hlm. 71)

Pada hakikatnya, bangsa Arab belayar di kedua-dua kawasan. Mereka pergi ke Afrika Barat dan Afrika Selatan setelah sampai di Sepanyol dan Tanja. Bahagian yang lain, mereka melawat Sicili, Itali dan Perancis setelah melalui Asia, Constantinople dan beberapa pulau. Mungkin agak ganjil sekiranya diketahui bahawa, seperti juga asal Gibraltar ialah Jabl-at-Taniq, asal bagi pelabuhan Perancis yang terkenal iaitu Marseilles ialah Marsa’ ‘Ali

(Js~Layo)

yang bermakna pelabuhan ‘Ali. Nama

mi

boleh didapati dalam buku geografi Idnisi.

Setelah dibenikan penjelasan yang padat

mi,

yang maklumat

terperinci tidak dapat dibenikan dalam ruang yang terhad

mi,

bolehkah seonang ahli sejanah menenima kenyataan oleh Martin Hartmann dalam makalahnya tentang ‘China’ dalam

Encyclopaedia of Islam:

Islam pada amnya takut dengan laut; dan permulaannya Islam terpegun dengan keunggulan kaum kafir di lautan, mereka tidak melakukan sebarang usaha bagi mencabar keunggulan kaum kafir itu. Apabila kita dapati umat Muhammad menjalankan ekspedisi maritim, mereka biasanya gagal; sebagai contoh, kesemua serangan terhadap Byzantium dan laut gagal. (hlm. 844).

7