• Tidak ada hasil yang ditemukan

SAN HTSAN HT

Dalam dokumen Mungkan De (Halaman 29-34)

SAN HT

SAN HT

SAN HT

SAN HTAIAIAIAIAI

(2008-2009 Kachin Theological College, Nawng Nang, jawngma

ganawn mazum hpung, laili laika komiti ni san ai ga san hpe

Rev. Dr. Lahpai Awng Li htai ai mahtai ni re)

1. Shawng nnan Sara a Ph.D janmau hpe

shachyen ya rit.

Dai ni anhte yawng chye da mai ai lam gaw, Doctor mying shagu Ph.D jan mau lu ai wa n re. D.Min, D.Miss, STD, Th.D, D.D, etc., lu ai ni hpe mung Doctor ngu nna shaga ma ai. Ph.D gaw University ni kaw nna, shagrau ai mungkan e tsaw dik ai degree re (Th.D gaw seminary ni kaw nna shagrau ai tsaw dik ai degree re). Tsaw ai de Ph.D degree hta grau ai degree ngu ai, dai ni na mungkan hta n nga sai, dam de sha Ph.D jan mau langai, lahkawng, masum lu ai ngu ai

nga ai.Ngai gup la lu ai Ph.D jamau gaw, Ph.D in Religious Studies ngu ai rai nna, Asha Karai Masa (Asian Theology) hpe major tawn nna, hka ja la ai degree re. Philipine Christian University kaw nna hkap la lu ai re. Sharin hka ja ai aten ladaw gaw 3 ning re. Ph.D degree gaw professorship a matu (sh) Wuhpawng hpe zai ladat ningnan ni ginshalat nna woi awn lu na matu design galaw ai degree re. 3 ning hte 5 ning lapran hta ngut la mai ai. 3 ning hte ngut ai ni gaw lawan dik ai hku lu shangut ai ni re. Ngai mung 3 ning hte ngut ai re. Shaning gadun dik ai hku Ph.D degree janmau gup la lu ai hku re.

2. Anhte Jawng, Academic madang de sa wa nga

sai lam chye lu ai. De a ntsa Sara a ningmu tsun ya rit. (Ga shadawn: Anhte a hpaji, sharin Sara, madang hte htuk manu nga ai kun?)

Mungkan madang dep ai jawng ngu nna tsun shawu ai gaw ram ram na sai. Rai tim, tsa lam shadang hku yu yang Academic hpe madung dat ai lam grai naw yawm ai hku mu lu ai. Ngai 1998 ning kaw nna, sharin sara hku KTC kaw magam gun hpang ai re. Dai ni du hkra maram yu yang, gaw gap ai hpe major hku naw madung dat nga ai hpe mu lu ai. Gaw gap da ai arung arai hte lu da ai arung arai ntsa kaw sha yu nna, 51 51 51 51 51 5252525252

?

uC

w w w w

lajang ya ra ai. Dai shaloi she dai ni na mungkan hte matut mahkai let shiga, hpaji magup sum hpa hka ja lu nna, prat madang dep ai hku sharin achyin ya lu na re. KTC wang kaw jawngma ni hte wu wu di di rau nga let hpaji ginlen ya lu na matu, kashu kasha ni a matu myo de jawng lung na ferry ni lajang ya ra ai, bat myi hta yawm dik kalang myo de gat sa na matu ferry jawng kaw nna lajang ya ra ai).

M.Th, D.Min, D.Miss, STD ni hpaw hpang wa na matu gaw, Th.D or Ph.D jan mau lu ai sara yawm dik 3 daram naw ra ai ( D.Min (sh) D.Miss ngut ai ni M.Th jawngma ni hpe sharin lawm mai ai, rai tim pawm lawm ai hku sha mai jai lang ai, sharin sara madung hku n mai jai lang ai. Hpa majaw nga yang, D.Min hte D.Miss ni gaw M.Th madang hte maren sha re hku, academic kaw masat ma ai.

3. Anhte a wuhpung wuhpawng galai shai galu

kaba sa wa na matu hpa lam hpe madung ahkyak (priority) hku nna galaw sa wa ra na kun?

A) Nambat langai ahkyak dik gaw, myu sha ni a ideology galai ra ai. Gyip gyeng ai tinggyeng myit jasat masa (exclusive ideology) kaw na, yawng a matu ngu ai, hpawm chyawm myit jasat masa (inclusive ideology) de anhte a myu sha ni, lawan dik ai hku galai masa ni a manghkang a matu Chyum laika hta mahta

nna mahtai hpe jaw ya lu ai KTC tai wa shangun mayu ai. Tinang a ginra masa hte htap htuk ai Karai masa ni hpe gin shalat ya let, myu hpe myit shingran ningnan ni hte lam woi lu ai, dakkasu tai wa shangun mayu ai. Hkristan makam masham hta mahta nna, kaga mungkan hpaji hkum sum hpa hte seng ai degree ni hpe sharin achyin ya ai dakkasu jawng kaba langai hku nna mungkan hpe daw jau ai dakkasu byin tai wa shangun mayu ai. Ningja rawng ai hpaji ninghkrin ni, magam gun ni hpe shangai shapraw lu ai dakkasu tai wa shangun mayu ai.

5. Ph.D Janmau lu gup hkra gara hku shakut

shaja wa ai lam hte gara hku myit hpe shajin dawdan nna Jinghpaw mungde n htang wa ai rai kun?

Karai magam hta aten hpring ap nawng na ngu daw dan ai shani kaw nna, hpaji ninghkrin langai hku Karai a magam hta daw jau mayu ai ngu kyu hpyi let shakut shaja ai re. Ngai gaw moi kaji ai kaw nna, grai machyi ja ai, laika anya ai wa re. Dai re ai majaw, Karai garawt shaw la ai chyeju hte sha ngai myit mada ai Ph.D janmau hpe gup la lu na re ngu nna kam let, tut nawng akyu hpyi ai. Ph.D program hpe July 18, 2005 kaw nna hpang ai March 27, 2008 kaw jan mau gup la

57 57 57 57

w w w w shai ra sai. Tinang a tinggyeng lam ni (private

sentiments) hpe sha machyu ai myit jasat ni hpe koi gam let, wuhpung wuhpawng myit masa (public spirit) rawng ai ni law wa hkra shalat ra ga ai. Gashadawn-Tinang hte tinang a dinghku nta masha ni a matu sha, marang jahtu ya shangun mayu ai tinggyeng myit jasat kaw nna, yawng a matu marang jahtu ya shangun mayu ai myit jasat hte Karai kaw hpyi yang, tinang hte tinang a dinghku nta masha ni a matu mung, lawm sai ngu ai, dam lada ai myit jasat hte asak hkrung ai myu sha ni law wa jang, lam shagu hta myu sha ni lawan dik ai hku galu kaba wa na re.

B) Dai ni na prat gaw jak hpaji kunghpan lam (technological development) ntsa mahta nna, shingyim atsam ningja (human resource) kung hpan wa hkra shalat nga ai prat re. Masha n-gun hpe mahta ai kaw nna, jak n-gun hta mahta ai de; jak n-gun hta mahta ai kaw nna jak hpaji (technology) de galai shai wa ai prat re. Yu maya shinggyim masha kaw nna machye machyang kung ai hpaji nighkrin ni law wa hkra, bawnu atsam hta mahta ai bungli masha ( a society of knowledge employees) tai wa hkra galu kaba kunghpan ai mungdan ni shakut nga ai ten re. Bawnu atsam hta mahta ai bungli masha (knowledge employees) law law nga ai wuhpawng she, mung masa sut masa, shinggyim nga pra masa ni ring chying na re. Dai

majaw, Hpaji hpe tsaw ra manu shadan ai hte hka ja ai ni law wa hkra jawm shakut ra ai sha n ga, hpaji hpe zai ladat jaw jaw jai lang chye ai ni law wa jang, myu W.P sha ni lawan dik ai hku mungkan lahkam dep galu kaba wa na re.

4. Nawng Nang Chyum Jawng a ntsa Sara myit

mada byin shangun mayu ai lam hpe Sara a myit kata hkam la ai lam hpe tsun ya rit.

KTC gaw Myu W.P sha ni a shawnglam gam maka kaja ni hpe gin shalat ya ai shara tai wa shangun mayu ai. Marai langai ngai KTC hpe (directly or indirectly) hkau na pa shatai la nna, tinang a tinggyeng a matu maigan de na gumhpraw tam la shara, n shatai la lu hkra jawm makawp maga ra na re. Myu sha ni hpe brainwash galaw nna, myit masa (sh) rawt jat galu kaba wa na lam ni hpe jahten kau ya ai lam ( kat hpa yat hpa myit jasat, gyip gyeng ai exclusive tinggyeng myit jasat ni wuhpawng hta nga wa shangun ai lam ni; aten kadun hta wuhpawng a akyu nga ai zawn zawn rai tim, tinang a family bawngring lam hpe shajin la nna, aten galu a matu wuhpawng hpe chyana kau shangun ai zai ladat) ni n byin shangun mayu ai. Karai masa ring chying let, myu W.P sha ni dai ni hkrum hkra nga ai mung masa, sut masa, shinggyim nga pra 55

5555

w w w w

lu ai re. Idea daw hta nau wa yak ai nna tim, English hta dut dang ai lam loi li nga ai majaw, professor ni, classmate ni hte idea garang hkat ai shaloi tinang hkum tinang nau wa n gun n lu dum ai. Lani myi masum lang hput di kyu hpyi nna, laika hpe galaw ai re. Shaning kadun hte lawan dik ai hku ngut mayu ai majaw, shup kau ai pa sha ngam mat ai zawn nga hkam sha hkra shakut kau sai. Dissertation hpe ka ai shaloi kalang lang lani myi nayi hkum masum mali daram sha yup ai. Kalang lang yup na pyi malap kau nna jahpawt nhtoi htoi mat ai shana ni mung nga lai wa sai. Rai tim, nye a ningrum ningtau jan Sarama Ji Wawm ngai hpe aput apai n nga ai, myit ru myit n pyaw hpa ni n shana, n tsun ai sha, laika shakut na matu tut nawng n gun jaw ai majaw mung, lawan ai hku ngut la lu ai lam rai sai. Nye Nu (Sarama Maraw Kai Raw) & Wa (Hpungtau Sara Lahpai Awng Gam) dum nta masha ni, jinghku jingyu ni yawng kyu jawm hpyi ya ai majaw mung, lawan dik ai hku, ngut lu ai lam re. Dai ni hta grau ahkyak ai gaw, Yesu Hkristu she ngai hpe garawt shaw la, shatsaw la, ai re. N kau myi, laika grai ram tim, dinghku masha ni a aput a -ngun ai lam ni, myit ru hpa lam ni shabyin ai majaw stress nau law nna, ngut hkra n lu galaw ai ni law law nga ai. N kau myi gaw shata 3, 4 mana mat ai ni pyi nga ai. N kau myi laika yak ai majaw, lawan ai hku shangut yang stress naw law ai b) Ahkaw ahkang lama ma lu na matu, masu magaw,

hkalem hkalau, kaling kachyit, kat hpa yat hpa ladat hte shakut ai myit jasat ni hpe koi gam ra ai. Dai gaw, grit nem ai (sh) grai naw madang nyem ai myit sat lawat re. Myit mang hpaji (philosophy) n nga ai masha a sat lawat re. La ma hpaji chye tim, Hpaji n rawng ai a kum la re. Wuhpawng hta tara rap ra lam n nga wa shangun ai, kahkyin gumdin lam hten shangun ai, n pyaw n ngawn lam ni byin pru shangun nga ai. Tinang hkum tinang manu shadan nna, sari sadang hte Karai Kasang hpe kam hpa manoi let masha hpe (sh) mungkan hpe daw jau na ngu ai myit jasat hte hpaji hpe hka ja la ra ga ai.

c) Hpaji hparat chye chyang kunghpan ai hta hkan nna, masha a manu hpe daw dan ai ban prat rai sai. Mungkan a prat masa gaw hpaji hpe

manu shadan let prat pra ai prat, hpaji hta mahta nna asak hkrung ra ai prat de shanang sa wa nga sai. La hka kade lu na ngu ai ntsa

hpaji a manu hpe n daw dan ai sha, hpaji machye machyang gaw amyu a gam maka kaja hpe shalat ya lu ai a lam madung re hte, ngwi pyaw sim sa ai asak hkrung lam hte rawt jat galu kaba wa na a shawng lam shim lam hpe jaw ya lu ai hpe myit dum let, hpaji byengya hpe manu shadan tsaw

ra chye ai amyu ni tai wa saga law.

61 61 61 61

w w w w majaw, a bwi sha shaning na na la nna she lu shangut

ma ai. Nye a class mate ni stress nau law ai hpe n dang hkam nna, ngai hte rau n ngut ma ai. Nye a shawng e masung ning jau kaw nna, Ph.D galaw ai marai masum, ngai hte rau Ph.D program hta shang ai marai mali re. Ngai hkrai sha lai wa sai March shata na jawng yu poi hta Ph.D jan mau gup la lu ai re. Dai majaw, jawng up Dr. Oscar Suarez, professor ni hte classmate ni special lunch hte ngai hpe jawm shagrau ma ai.

Gara hku myit hpe shajin dawdan nna, Jinghpaw mung de n htang wa ai nga yang, Myihtoi Amo a lak htak na zawn, n tara, n rap ra ai hku amyat htuk sha ai lam ni ; tinang a family hte tinang hpe nawku ai masha nkau myi a galu kaba wa na matu sha, hpung magam hta galaw sha ai lam ni; tinang hte tinang a kashu kasha (sh) tinang hpe hpara langai hku naw ai ni a matu rai jang gaw gaw da ai tara ni (sh) matsun da ai tara ni hpe n hkan (sh) ra ai hku in group hte byeng la, masha wa a kasha (sh) tinang hte ideology n bung ai ni hpe gaw gaw da ai tara (sh) mastun ka da ai tara ni hte lam shagu hta hkan hkum pat re, awu asin re ai myit jasat ni; nawku hpung hte seng ai wuhpawng ni hta ka-up mat nna, myu W.P sha ni kaji kadun nan, chyana nan nga mat na hpe myit tsang ai. Dai majaw, myit shingran ningnan hte Karai a magam gun, ningbaw ningla langai hku W.P sha ni hpe wa woi awn mayu ai majaw,

Jinghpaw mung de n htang wa nna, ap nawng ai re. Philippines mungdan kaw asak 35 ning daram sha naw re ai, Master degree sha naw ngut ai ni pyi mungdan a lahta rapdaw amat (senator) hku mungdan hpe woi awn ai magam kaba hta daw jau nga ma ai. Ya ngai asak 40 ning hpring nna 41 ning kaw rai sai. N gun ja dik, atsam ningja lu dat dik aten re. N dai aten hta magam bungli kaba ni, woi awn galaw ra ai aten re ngu hkam la ai. N dai aten hpe Karai Kasang a magam gun ningbaw ningla langai hku W.P ginra hta daw jau mayu ai majaw, Jinghpaw mung de bai n htang wa nna, wa ap nawng ai re. Rai tim, Karai Kasang jai lang ai kaw she madung na re. Karai Kasang a plan kata kaw asak hkrung ap nawng daw jau na re.

6. Jawngma ni hte buga hpung masha ni yawng

hpe Sara a kraw kata na num htet ga tsun ya rit.

a) Tsaw ra myit hte teng man ai ga hpe tsun let Hkristu ngu ai baw hte lam shagu hta rawt kaba wa hkra jawm shakut ga. Karai Kasang hte shi hpan da ai mungkan/shinggyim masha hpe grau tsaw ra let, teng man lam hta mahta nna asak hkrung yang, Karai Kasang gaw anhte a Karai, anhte gaw Karai a amyu majing ni grau tai wa na rai nna, nga mu nga mai ai amyu ni anhte tai wa na re. “Dai

Tengman ai gaw nanhte hpe shalawt na ra ai”( Yawhan 8:32).

59 5959

w w w w

(June 28, 2008 shani

Myitkyina Zi-un Buga Hkalup Hpung a laili laika hkaw tsun hpawng hta hkaw tsun ai,

Rev. Dr. Lahpai Awng Li a lakjet)

Ga Hpaw –Nawku hpung gaw Yesu Hkristu a hpung rai nna, Yesu Hkristu hpe kam sham ai hpung masha ni jawm hpawng ningdi nga ai wuhpawng rai nga ai. Karai Kasang a amying ningsang hta hpung masha ji nban yawng, lam shagu hta bawng ring galu kaba wa hkra lit la woi awn nga ai wuhpawng mung rai mali ai. Dai ni anhte KBC gaw myu sha (ethnic) ngu ai kaw mahta nna hpung hpe de ai re. Dai majaw KBC gaw shanhte a myit jasat, myit hkawn masa, htung hkying

lailen ni hpe sha manu shadan nna jawm shakut hka ja ai, lam masa re. Dai re ai majaw, ndai myit hkawn masa hta myu kaji ni a htung hkying ningli,ga, laika ni hpe manu n shadan ai, n gawn n sawn di masai. Myu kaji ni kaw na law law wa, ti nang a amyu, htung hkying hpe kabai da kau let myu kaba, mungdan kaba ni a sat lawat ni hpe yu htang kaba, hkan nang hkan sa ai ten ladaw nga lai wa sai.

Dai ni na ban prat hta gaw postmodernity a myit hkawn masa she mungkan hpe woi ning shawng nga sai. Postmodernity a lak lai ai lam madung gaw, lam shagu hta nbung ai lam/ningmu ni nga ai hpe hkap la nna, yawng hpe manu shadan ai myit hkawn masa rai nga ai. Lam shagu hta langai sha (arung arai, myit hkawn masa, makam masham, masha amyu) tsep kawp, hkrak dik, jaw dik, manu dan dik ngu ai baw myit jasat hpe koi nna, yawng gaw shi hte shi hkrak ai, jaw ai, manu dan ai ngu ai masa hpe madung dat ai. Masha hkum shagu a manu, myu ru sai shagu a htung hkying ningli/ ga/laili laika ni hpe manu shadan let sawk sagawn, hka ja, jai lang ai myit hkawn masa re. Tara rap ra lam masa(justice), bung pre ai lam masa (equality) ni hpe madung dat tsun shapraw, hkrang shapraw ai myit hkawn masa rai nga ai. Ga shadawn- Shinggyim a hkaw ahkang hte seng nna, hkaw hkam wa hte maw hpyi wa maren sha re, myu kaba ni a htunghkying, ga, laika ni

65 65 65 65 65 6262626262

Dalam dokumen Mungkan De (Halaman 29-34)

Dokumen terkait