bisnis plan ternak unggas.doc

PERENCANAAN MEMBANGUN INDUSTRI PAKAN AYAM BROILER DENGAN MENGGUNAKAN BUNGKIL INTI PERENCANAAN MEMBANGUN INDUSTRI PAKAN AYAM BROILER DENGAN MENGGUNAKAN BUNGKIL INTI

SAWIT (BIS) SEBAGAI BAHAN TAMBAHAN DALAM PAKAN SAWIT (BIS) SEBAGAI BAHAN TAMBAHAN DALAM PAKAN BAB I

BAB I

PENDAHULUAN PENDAHULUAN

Pakan

Pakan merupakan merupakan ak!"r ak!"r pen#n$ pen#n$ %an %an &!ra!e$'& &!ra!e$'& %aam %aam men'n$ka!kan men'n$ka!kan pr"%uk&' pr"%uk&' %an %an pr"%uk#'!pr"%uk#'!a&a& !ernak* &e+'n$$a peru %',a$a

!ernak* &e+'n$$a peru %',a$a a$ar ke!er&e%'aan %an mu!u pakan -an$ .ere%ar !er,am'n/ a$ar ke!er&e%'aan %an mu!u pakan -an$ .ere%ar !er,am'n/ Un!ukUn!uk men%ukun$ +a !er&e.u! peru

men%ukun$ +a !er&e.u! peru %'akukan "p#ma'&a&' pemanaa!%'akukan "p#ma'&a&' pemanaa!an .a+an an .a+an pakan "ka* pen$em.an$anpakan "ka* pen$em.an$an pa.r'k pakan0un'! pen$"a+ pakan* &er!a men,a$a keamanan %an

pa.r'k pakan0un'! pen$"a+ pakan* &er!a men,a$a keamanan %an kua'!a& pakan/ Keamanan pakankua'!a& pakan/ Keamanan pakan .er!u,uan un!uk men,a$a ke!er&e%'aan pakan -an$ .a'k/

.er!u,uan un!uk men,a$a ke!er&e%'aan pakan -an$ .a'k/ Pakan -an$ .a'k

Pakan -an$ .a'k %an %an .erkua'!a& +aru& .erkua'!a& +aru& memenu+' memenu+' SNI SNI (S!an%ar Na&'"na (S!an%ar Na&'"na In%"ne&'a)In%"ne&'a) %an S!an%ar% In!erna&'"na (C"%e1 A'men!ar'u& C"mm'&'"n)/

%an S!an%ar% In!erna&'"na (C"%e1 A'men!ar'u& C"mm'&'"n)/ Pa.r'k

Pa.r'k pakan pakan .er!u,uan .er!u,uan un!uk un!uk mempr"%uk&' mempr"%uk&' pakan pakan %en$an %en$an kua'!a& kua'!a& .a'k .a'k a$ar a$ar %en$an %en$an mu%a+ mu%a+ %'!er'ma%'!er'ma "e+ pe!ernak

"e+ pe!ernak -an$ mem.u!u+kan/ Mu!u Pakan a%aa+ ke&e&ua'an pakan -an$ mem.u!u+kan/ Mu!u Pakan a%aa+ ke&e&ua'an pakan !er+a%ap %'penu+'n-a!er+a%ap %'penu+'n-a per&-ara!an S!an%ar Na&'"na In%"ne&'a (SNI) a!au Per&-ara!an Tekn'& M'n'ma (PTM) -an$ %'!e!apkan/ per&-ara!an S!an%ar Na&'"na In%"ne&'a (SNI) a!au Per&-ara!an Tekn'& M'n'ma (PTM) -an$ %'!e!apkan/ T

Tan$$un$ ,a2a. pa.r'k pakan an$$un$ ,a2a. pa.r'k pakan a%aa+ men,a$a mu!u %an a%aa+ men,a$a mu!u %an kua'!a& pr"%uknkua'!a& pr"%ukn-a/ Se#ap Pa.r'k pakan-a/ Se#ap Pa.r'k pakan mem''k' keun$$uan ma&'n$3ma&'n$* &e+'n$$a%aam &'&!em pema&aran memerukan !r'k a$ar pakan mem''k' keun$$uan ma&'n$3ma&'n$* &e+'n$$a%aam &'&!em pema&aran memerukan !r'k a$ar pakan -an$ %'pr"%uk&' %apa! %'

-an$ %'pr"%uk&' %apa! %' %'&!r'.u&'k%'&!r'.u&'kan/an/

BAB II BAB II BUSINESS PLAN BUSINESS PLAN 4/5/De&kr'p&' Peru&a+aan 4/5/De&kr'p&' Peru&a+aan Br"'er

Br"'er 6ee% 6ee% 2'!+ B2'!+ BIS merupakIS merupakan an &ua!u &ua!u ren7ana ren7ana peru&a+aan peru&a+aan -an$ -an$ akan akan mempr"%uk&mempr"%uk&' pak' pakan ,a%'an ,a%' un!uk a-am/ Ba+an pakan !am.a+an -an$ %'$unakan %aam pem.ua!an pakan men$an%un$ Bun$k' In# un!uk a-am/ Ba+an pakan !am.a+an -an$ %'$unakan %aam pem.ua!an pakan men$an%un$ Bun$k' In# Sa2'! (BIS)* &e%an$kan .a+an

Sa2'! (BIS)* &e%an$kan .a+an u!amn-u!amn-a a%aa+ ,a$un$/ a a%aa+ ,a$un$/ Penam.a+an 'm.a+ a$r"'n%u&Penam.a+an 'm.a+ a$r"'n%u&!r' 'n' !r' 'n' .eum.eum .an-ak %'$unakan &e.a$a' pakan un$$a& %'karenakan men$an%un$ &era! ka&ar

.an-ak %'$unakan &e.a$a' pakan un$$a& %'karenakan men$an%un$ &era! ka&ar -an$ #n$$'/ -an$ #n$$'/ Oe+ karenaOe+ karena '!u* peru&a+aan pakan 'n'

'!u* peru&a+aan pakan 'n' akan men$$unakan BIS %en$an meakukan pen$"a+an meau' ermen!a&'/akan men$$unakan BIS %en$an meakukan pen$"a+an meau' ermen!a&'/ Tu,uan %ar' %'akukan ermen!a&' 'n' a%aa+ un!uk men'n$ka!kan ke7ernaan pr"!e'n/

Tu,uan %ar' %'akukan ermen!a&' 'n' a%aa+ un!uk men'n$ka!kan ke7ernaan pr"!e'n/

4/5/5/

4/5/5/ 8'&' 8'&' %an %an M'&'M'&' a/ 8'&'

a/ 8'&'

Memanaa!k

Memanaa!kan an pakan pakan "ka "ka %an %an 'm.a+ 'm.a+ a$r"'n%u&!r' a$r"'n%u&!r' &e.a$a' &e.a$a' pakan pakan a-am a-am un!uk un!uk memper"e+ memper"e+ +a&'+a&' pr"%uk#'!

pr"%uk#'!a& "p#ma/ Meakukan pen$"a+an BIS a& "p#ma/ Meakukan pen$"a+an BIS a$ar %apa! %'!er'ma "e+ a$ar %apa! %'!er'ma "e+ &'&!em pen7ernaan un$$a&&'&!em pen7ernaan un$$a& %an men'n$ka!kan k"n&um&' pakan/

./ M'&'

Un!uk men7apa' pr"%uk#'!a& -an$ "p#ma !er&e.u!* maka %'perukan m'&'3m'&' pen%ukun$ !er2u,u%n-a '&'* -a'!u 9

3 Meakukan pem''+an .a+an .aku pakan &e7ara .a'k %an .enar* .a'k &e7ara :&'k maupun k'm'a/ 3 Meakukan pen$"a+an BIS %en$an pr"&e& ermen!a&' meau' me!"%e -an$ &e&ua'/

3 Men,a$a ke.er&'+an a!aupun keamanan .a+an .aku %an pakan/ 3 Memperkenakan kepa%a k"n&umen !en!an$ BIS %an keun$$uann-a/ 3 Men$e!a+u' pa&ar* &a&aran* %'&!r'.u&' %an +ar$a/

3 Kemu%a+an memper"e+ 'n"rma&' peru&a+aan/

4/5/4/ Ana'&'& S'!ua&'

Bun$k' In# Sa2'! (BIS) merupakan &aa+ &a!u 'm.a+ a$r"'n%u&!r' -an$ .an-ak !er&e%'a %ar' pr"&e& pen$"a+an m'n-ak &a2'!/ Pemanaa!an BIS ma&'+ .eum .an-ak %'$unakan/ L'm.a+ a$r"'n%u&!r' 'n' mem''k' kan%un$an &era! ka&ar -an$ #n$$'* &e+'n$$a %aam pen$$unaann-a +an-a %aam ,uma+ &e%'k'! a!au %'akukan pen$"a+an* m'&an-a %en$an meakukan ermen!a&' men$$unakan

m'kr""r$an'&me/

Ke!er&e%'aan BIS 7ukup .an-ak %' In%"ne&'a/ Men$$unakan .a+an pakan "ka %apa! mem'n'makan 'mp"r pakan* &e+'n$$a %apa! menekan keuan$an/ Sea'n kua'!a& pakan* kan%un$an $';' &ua!u .a+an &an$a! %'perukan %aam mem.ua! "rmua pakan* &e&ua' %en$an ke.u!u+an !ernak &e+'n$$a peru %'per+a#kan ,uma+n-a/

4/5/</ Gam.aran Pr"%uk

Mem''k' !am.a+an .a+an pakan .erupa BIS un!uk men'n$ka!kan ,uma+ k"n&um&' %an ke7ernaan pr"!e'n a-am/ Pen$"a+an BIS %'aakukan %en$an ermen!a&' !ere.'+ %a+uu &e.eum %'!am.a+kan/ Kan%un$an pr"!e'n %an &era! ka&ar -an$ !er%apa! %aam BIS &an$a! #n$$'/ Oe+ karena '!u* BIS

%'ermen!a&' !ere.'+ %a+uu/ Ba+an .aku BIS %'$unakan &e.a$a' a&upan pr"!e'n .a$' !ernak a-am/

Pr"%uk&' pen$"a+an .a+an pakan men,a%' pakan ,a%' %'akukan &epenu+n-a %' 'n$kun$an pa.r'k* +a 'n' %'karenakan un!uk mempermu%a+ men$e7ekan (k"n!r") mu!u %an kua'!a& &er!a men,a$a keamanan .a+an pakan %an pakan ,a%'/

4/5/>/ Pem.en!ukan S!ruk!ur Or$an'&a&' Peru&a+aan

Ber%'r'n-a &ua!u pa.r'k pakan +aru& %''r'n$' %en$an kepem'mp'nan/ Pem.en!ukan &!ruk!ur "r$an'&an' .er!u,uan un!uk mempermu%a+ &e$aa pr"&e& -an$ !er,a%' %aam peru&a+aan* mem''k' penan$$un$ ,a2a.* e.'+ !erk""r%'na&'* %an mu%a+ memper"e+ %a!a %an 'n"rma&'/ S!ruk!ur "r$an'&a&' %'.en!uk &e&ua' %en$an a!ar .eakan$ kar-a2an a$ar %apa! %',aankan %en$an .a'k/

4/5/?/ Re&'k"

Re&'k" -an$ akan %'+a%ap' a%aa+ a%an-a @uk!ua&' +ar$a .a+an .aku -an$ akan mempen$aru+' pr"%uk&' %an +ar$a ,ua pakan/ M"%a un!uk .a+an .aku .er!am.a+* .'a-a pr"%uk&' men'n$ka!* pr"%uk&' pakan %apa! menurun a!au !e!ap %an +a 'n' akan men-e.a.kan +ar$a ,ua pr"%uk na'k %an 'n' %apa! men,a%' an7aman .a$' .e&ar ke7'n-a pen,uaan/ Keper7a-aan pe!ernak -an$ akan men,a%' k"n&umen  ,u$a #%ak mu%a+* .'a&an-a pe!ernak akan mem''+ pr"%uk pakan -an$ &u%a+ .'a&a mereka $unakan %ar'

&a!u merek !er!en!u/

4/4/Pr"%uk&'

4/5/ Ba+an %an Aa! Pr"%uk&'

a/ Ban$unan Pa.r'k

Sua!u pa.r'k pakan -an$ akan %'.an$un* %'a2a' %en$an men-e%'akan a+an &e.a$a' !empa! .er%'r'n-a pa.r'k/ Pa.r'k -an$ akan %'.ua! %'&e&ua'kan %en$an ,en'& u&a+a -an$ akan %'akukan/ Ke!er&e%'aan a+an a!au !empa! pa.r'k pakan %'u&a+kan .era%a pa%a !empa! &!ra!e$'& a$ar mempermu%a+ ak&e&/

./ Ba+an Baku

Mana,emen ke!er&e%'aan .a+an .aku un!uk pr"%uk&' pakan/ Ba+an .aku -an$ %'$unakan %aam pr"%uk&' %'per"e+ %ar' pema&"k %en$an &-ara! %an ke!en!uan -an$ !ea+ %'&epaka# .er&ama/ Pem''+an .a+an .aku %'%a&arkan pa%a ke.u!u+an nu!r'&' a-am/ Oe+ karena '!u* mem.u!u+kan per#m.an$an %an ana'&a .a+an pakan un!uk memper"e+ .a+an .aku -an$ .erkua'!a&/

7/ Tena$a Ker,a

uma+ !ena$a ker,a %'&e&ua'kan %en$an ke.u!u+an peru&a+aan %an %'&e&u'kan %en$an 'mu a!au kea+'an -an$ %'m''k'/

4/4/Pr"&e& Pr"%uk&'

a/ Pem''+an .a+an .aku pakan

Ba+an .aku -an$ %'$unakan %'p''+ &e&ua' %en$an &!an%ar -an$ !ea+ %'!e!apkan "e+ peru&a+aan %an %' &e&ua'kan %en$an SNI/

Ba+an pakan -an$ !ea+ %'&eek&'* kemu%'an %'amankan un!uk men,a$a kua'!a& .a+an/ Pen$"a+an .a+an pakan %'akukan %en$an .an!uan me&'n a$ar memper7epa! pr"&e& pem.ua!an pakan/

BIS -an$ %'$unakan %'akukan ermen!a&' %en$an pr"&e%ur &e.a$a' .er'ku! 9 3 Bun$k' 'n# &a2'! %'!am.a+ a'r &e.an-ak ? m per k$

BIS* kemu%'an %'#r'&kan* a$ar #%ak !erau .a&a+/ Ba+an -an$ !ea+ %'#r'&kan* %'kuku& %an %'.'arkan &ampa' uap a'r keuar %an %'!u!up* kemu%'an %'.'arkan &eama < men'!/ Pr"&e& &ean,u!n-a

%'%'n$'nkan +'n$$a &u+un-a  "C %an %'a%uk .er&ama 7ampuran m'nera/ 3 Se!ea+ '!u %'7ampur %en$an kapan$ A&per$'u& n'$er &e.an-ak ?35

$ per k'"$ram .a+an* %'a%uk &ampa' mera!a %an %'ma&ukkan ke %aam "-an$ pa&#k (!ra-)/ Sean,u!n-a %'ermen!a&' pa%a &u+u <"C &eama <

+ar'* kemu%'an %'akukan pr"&e& en;'ma#& &eama 4 +ar' %en$an 7ara %'pa%a!kan %aam kan!"n$ pa&#k

%en$an k"n%'&' +ampa u%ara/ Pa%a pr"&e& en;'ma#& %'per$unakan &u+u ruan$ %an ="C/ Ta+ap &ean,u!n-a a%aa+ pen$er'n$an %aam "en pa%a &u+u ?C &eama e.'+ kuran$ 4 +ar'/

./ U,' Kua'!a& Pakan

Ran&um !er&u&un %ar' kumpuan .a+an .aku -an$ %'"rmua&'kan &e7ara k+u&u& &e+'n$$a mem''k' kan%un$an nu!r'&' -an$ &e&ua' %en$an ke.u!u+an/ Kua'!a& ran&um &an$a! %'!en!ukan %ar' kua'!a& .a+an .aku -an$ %'$unakan/ Namun &aa! 'n' kua'!a& .a+an .aku &u'! %'per!a+ankan karena 'k'm &u%a+ #%ak &!a.' a$' ak'.a! a%an-a pemana&an $".a/ Sea'n '!u per.e%aan &upp'er ,u$a akan mempen$aru+' kera$aman kua'!a& .a+an .aku/ Me'+a! k"n%'&' !er&e.u! peru &ek'ran-a k'!a meakukan &ua!u u,' -an$ !er%'r' %ar' u,' :&'k* m'kr"&k"p'k maupun k'm'a a$ar .a+an .aku %an ran&um !e!ap .erkua'!a&/

Dar' pen$u,'an .a+an .aku* !eru!ama u,' k'm'a* k'!a .'&a men%apa!kan %a!a rea kan%un$an nu!r'&' -an$ %apa! %'$unakan &e.a$a' %a&ar "rmua&' ran&um/ Dan pen$u,'an ran&um ,a%' %apa! %'un$&'kan un!uk mema&#kan kem.a' ran&um -an$ %'.ua! apaka+ &u%a+ &ama %en$an "rmua a2a/ Ha 'n' peru

%'akukan karena !erka'! aur pr"&e& pem.ua!an ran&um -an$ pan,an$ !eru!ama &aa! pen'm.an$an %an pen7ampuran -an$ &an$a! memun$k'nkan !er,a%'n-a penurunan kua'!a&/

Ter%apa! per.e%aan parame!er -an$ %'ukur %aam pen$u,'an kua'!a& :&'k* m'kr"&k"p'k %an k'm'a/ Namun ke#$an-a mempun-a' +u.un$an -an$ era!/ M'&an-a ,'ka kua'!a& :&'k %an m'kr"&k"p'k #%ak .a$u& maka kemun$k'nan .e&ar kua'!a& k'm'an-a ,u$a kuran$ .a$u&/

5/ U,' :&'k

U,' :&'k %'akukan %en$an me'+a! penampakan -an$ .'&a %'ukur %en$an pan7a 'n%ra* &eper# .era!  ,en'&* ukuran par#ke (par#ke &';e)* .',' pe7a+* .',' ,amur* .en%a a&'n$* ku!u* .au* 2arna %an ra&a/

F Bera! ,en'& (B)

A%aa+ men$ukur .era! &ampe %'.a$' %en$an "ume &ampe* &a!uann-a $0/ Lan$ka+ pe n$u,'ann-a %en$an men$am.' &ampe* &ean,u!n-a %'ma&ukkan %aam !a.un$ ukur 5  au %'#m.an$ un!uk men$e!a+u' .era!n-a/

F K"n!am'na&'

A%aa+ .a+an -an$ #%ak %'+arapkan a%a %aam .a+an .aku a!au ran&um/ A%an-a .a+an k"n!am'nan 'n' akan men$ak'.a!kan a%an-a n'a' nu!r'&' &emu* &eper# +an-a penam.a+an urea pa%a !epun$ 'kan a!au k"n!am'na&' !epun$ .uu pa%a mea! ."ne mea (MBM) a!au p"u!r- mea! mea (PMM)/ Penam.a+an urea maupun !epun$ .uu akan men'n$ka!kan n'a' pr"!e'n ka&ar* namun urea #%ak %apa! %'manaa!kan "e+ !u.u+ a-am* .a+kan .era7un &e%an$kan pr"!e'n ka&ar %ar' !epun$ .uu me&k'pun ka%arn-a #n$$' namun ke7ernaann-a ren%a+/

Sea'n urea %an !epun$ .uu* penam.a+an .a+an k"n!am'nan ,u$a .'&a men'n$ka!kan .era! (ma&&a)* .'a&an-a %en$an menam.a+kan ker'k'/ Saa+ &a!u 7ara men%e!ek&'n-a .'&a %'akukan u,' B/ Sea'n '!u* k"n!am'na&' .',' pe7a+* .',' .er,amur* ku!u* k"!"ran (.enan$* !ump'* ,an$$e* %) ,u$a &er'n$ !er,a%'/ S'ee &+aker* &ua!u aa! .an!u -an$ .'&a %'$unakan un!uk men%e!ek&' a%an-a .a+an k"n!am'nan* &eper#

pe7a+an .',' ,a$un$/ Aa! 'n' .eker,a %en$an mem'&a+kan ukuran &ampe meau'

.e.erapa &7reen %en$an ukuran .er.e%a (&emak'n ke .a2a+ &emak'n ke7')/ Ha&' per+'!un$an ,uma+ .a+an k"n!am'nan kemu%'an %'.an%'n$kan %en$an &!an%ar/ Menuru! SNI (5)* ,uma+ .',' pe7a+ %aam ,a$un$ mak&'ma 4/S'ee &+aker .erun$&' mem'&a+kan par#ke pa%a &ampe .','3.','an/

F Bau

Se#ap .a+an .aku pen-u&un ran&um maupun ran&um ,a%' mempun-a' .au %an 2arna -an$ &pe&':k/ M'&an-a ,a$un$ mempun-a' ar"ma k+a& ,a$un$/ Bun$k' ke%ea' -an$ .a$u& mempun-a' 7'r'37'r' :&'k .au &e$ar k+a& ke%ea'/

F Warna

Se#ap .a+an .aku pen-u&un ran&um maupun ran&um ,a%' mempun-a' 2arna -an$ &pe&':k/ Warna mempen$aru+' kan%un$an nu!r'&' &ua!u .a+an .aku/ M'&an-a ,a$un$ 2arna kun'n$ kepu#+an

kan%un$an kar"!en"'%n-a e.'+ ren%a+ %'.an%'n$ %en$an ,a$un$ kun'n$ "ran$e/ Ber.e%a %en$an .un$k' ka7an$ ke%ea'* 2arna -an$ !erau 7era+ kepu#+an men$'n%'ka&'kan kan%un$an !r'p&'n 'n+'.'!"r #n$$' (&ua!u ;a! -an$ men$+am.a! pen7ernaan pr"!e'n)/

F Ra&a

Sama +an-a %en$an .au %an 2arna* u,' ra&a .'&a %'$unakan un!uk men%e!ek&' kua'!a&/ 'ka ra&a !epun$ 'kan &ama &eper# a&'nn-a ma&akan* maka %'pre%'k&'kan ka%ar $aramn-a &ek'!ar 4J</

4/ U,' m'kr"&k"p'&

Pen$u,'an %en$an men$ama# ukuran %an .en!uk par#ke .a+an men$$unakan aa! m'kr"&k"p/ Daam u,' m'kr"&k"p'& me!"%e TCE (Te!ra7+"re!+'ene)* m'kr"&k"p -an$ %'$unakan a%aa+ m'kr"&k"p &!er'" %en$an kemampuan per.e&aran 3> ka' %an m'kr"&k"p 7"mp"un% %en$an per.e&aran =3= ka'/ Den$an men$$unakan aa! !er&e.u! 7'r'37'r' :&'k .a+an .aku .'&a %'ke!a+u' e.'+ %e!a'* &e+'n$$a ,'ka a%a

k"n!am'na&' .'&a !er%e!ek&'/ A%an-a k"n!am'na&' !epun$ .uu pa%a !epun$ 'kan %'!an%a' %en$an a%an-a &era.u! #p'&/

</ U,' K'm'a

A%aa+ n'a' &ua!u ;a! -an$ a%a %' %aam &ampe -an$ .'&a %'ke!a+u' %en$an a%an-a &ua!u reak&' k'm'a/ Kua'!a& k'm'a -an$ m'n'ma +aru& %'3ke!a+u' "e+ peaku u&a+a a-am a%aa+ ka%ar a'r (KA)* pr"!e'n ka&ar (PK)* emak ka&ar (LK)* &era! ka&ar (SK)* a.u* ka&'um (Ca)* "&"r (P) %an ener$' me!a."'&me (EM)/ Ha&' ana'&'& 'n' menen!ukan "rmua&' ran&um* -a'!u &e.erapa .an-ak akan %'$unakan %aam 7ampuran/ Ke%eapan parame!er nu!r'&' !er&e.u! a%a -an$ %'.u!u+kan a-am %aam ,uma+ .an-ak %an a%a -an$ %'.u!u+kan %aam ,uma+ &e%'k'!/ 'ka a%a parame!er nu!r'&' -an$ #%ak &e'm.an$* maka eekn-a akan &an$a! .e&ar !er+a%ap per"rma a-am/

F Ka%ar A'r (KA)

Ka%ar a'r menen!ukan n'a' pre&en!a&e nu!r'&' -an$ a%a %aam .a+an .aku a!au ran&um ,a%'/ KA -an$ #n$$' akan menurunkan kan%un$an nu!r'&' -an$ a%a %an mempen$aru+' #n$ka! k"n!am'na&' ,amur/ Sea'n '!u KA ,u$a mempen$aru+' 2arna* .au %an !ek&!ur/

F Pr"!e'n Ka&ar (PK)

Pr"!e'n ka&ar &an$a! %'.u!u+kan a-am un!uk per!um.u+an %an pr"%uk&'* &e+'n$$a kan%un$ann-a 2a,'. %'ke!a+u'/ Namun ,'ka ,uma+n-a kee.'+an akan mem'7u e&e& .a&a+/

F Lemak Ka&ar (LK)

Lemak ka&ar a%aa+ k"mp"nen nu!r'&' -an$ %'.u!u+kan "e+ a-am namun ,'ka kee.'+an akan .er%ampak ne$a#* &eper# penurunan ee% 'n!ake/ Saa+ &a!u un$&' emak a%aa+ &e.a$a' pearu! '!am'n (A*D*E*K) %an &um.er ener$'/

F Sera! Ka&ar (LK)

Saa+ &a!u un$&' &era! -a'!u mempen$aru+' a,u a'r pakan %aam u&u& &e+'n$$a memu%a+kan pr"&e& pen7ernaan %an pen-erapan nu!r'&'/ Me&k'pun %em'k'an ,'ka kee.'+an ,u&!ru akan men$+am.a! pen7ernaan %an pen-erapan karena &era! ka&ar #%ak %apa! %'7erna "e+ a-am/

F A.u

Kan%un$an a.u men7erm'nkan kan%un$an m'nera &e7ara kuan#!a#/ Semak'n .an-ak a.u maka &emak'n .an-ak kan%un$an m'neran-a/ Namun ,'ka ,uma+n-a kee.'+an* pr"&e& pen-erapan nu!r'&' akan !er$an$$u %an menurunkan na&u makan/

F Ka&'um (Ca) %an "&"r (P)

Ka&'um %an "&"r a%aa+ m'nera -an$ &an$a! %'.u!u+kan a-am/ Kekuran$an ka&'um %an "&"r

.erak'.a! per!um.u+an !uan$ %an kua'!a& kera.an$ !eur akan !er$an$$u/ Namun ,'ka kee.'+an ,u&!ru akan men$uran$' %a-a &erapn-a/

F Ener$' me!a."'&me (P)

Ener$' me!a."'&me a%aa+ ener$' -an$ %apa! %'$unakan "e+ !u.u+ a-am/ Kee.'+an ener$' akan .er%ampak !er+a%ap penurunan k"n&um&' ran&um/

Un!uk men%apa!kan +a&' pen$u,'an -an$ me2ak'' kua'!a& &euru+ &ampe .a+an .aku a!au ran&um ,a%'* %'.u!u+kan &ampe -an$ repre&en!a#/ Sampe -an$ repre&en!a# %'%apa!kan %ar' 5 !"!a .a+an .aku a!au ran&um -an$ a%a %an %'am.' &e7ara a7ak %' &e#ap .a$'an/ M'&an-a %aam $u%an$ ran&um !er%apa! 5 karun$* maka -an$ %'am.' &ampe a%aa+ 5 karun$ (!"!a &ampe -an$ %'%apa!kan  4 k$ %ar' 5 karun$ !er&e.u!)/

Pen$u,'an kua'!a& :&'k* m'kr"&k"p'k %an k'm'a mempun-a' !u,uan un!uk mema&#kan .a+an .aku a!au ran&um ,a%' .enar3.enar .erkua'!a&/ U,' kua'!a& &e.a'kn-a %'akukan &e7ara per'"%'k* %'&e#ap

ke%a!an$an .a+an .aku %an ran&um maupun &aa! !er,a%' peru.a+an &upp'er/

4/</Pema&aran

Pr"%uk&' un$$a& In%"ne&'a !ea+ %apa! memenu+' ke.u!u+an %a$'n$ a-am* %'mana pr"%uk 'n' %'+a&'kan !eru!ama %ar' u&a+a a-am ra& m"%ern/ B'a-a pakan un$$a& %apa! men7apa'  %ar' .'a-a pr"%uk&'/ Ran&um un$$a& %'&u&un %ar' .a+an .aku "ka %an 'mp"r %en$an men$$unakan !ekn'k "rmua&' pakan %en$an .'a-a !eren%a+ un!uk memenu+' ke.u!u+an $';' un$$a&/ Ba+an .aku %'ke"mp"kkan ke %aam &um.er ener$'* pr"!e'n* +a&' &amp'n$ 'n%u&!r' per!an'an* m'nera %an &upemen $';'/ Im.u+an pakan -an$ !er%'r' %ar' an#.'"#ka* en;'m* .a+an pen$a2e! %an a'n3a'n %'!am.a+kan un!uk men'n$ka!kan penamp'an pr"%uk&'/

Pr"%uk&' pakan %' In%"ne&'a +amp'r men7apa'  ,u!a !"n* -an$ !er%'r' %ar' > pakan un$$a& &e%an$kan &'&an-a un!uk pakan 'kan* .a.' %an !ernak a'n-a/ Ran&um un$$a& umumn-a men$$unakan  ,a$un$* .un$k' 'n# &a2'! (BIS) %an .un$k' ke%ea' &e.a$a' .a+an u!ama 7an ma&'n$3ma&'n$ %apa!

men7apa' >> 7an 4< %ar' !"!a ran&um un$$a&/ Ke.u!u+an .a+an .aku %apa! %'+'!un$ %ar' pr"%uk&' pakan %an un!uk memenu+' ke.u!u+an .a+an pakan/

 Se7ara !ekn'& "pera&'"na* ke$'a!an mana,er'a un!uk pen$e"aan pa.r'k pakan !ernak un$$a& Skaa ke7' a%aa+ &e.a$a' .er'ku!9

a/ Meakukan peme&anan &e&ua' %en$an pr"-ek&' pr"%uk&' ./ Meakukan pr"&e& MRP

7/ Meakukan M"U %en$an para pema&"k %/ Memer'k&a kan%un$an a'r

e/ Memer'k&a kua'!a& %ankuan#!a& .a+an

/ Men$e"a pen-'mpanan .a+an .aku &e&ua' %en$an &!an%ar kua'!a&/

Mana,emen Pr"%uk&' Pr"&e& Skema pr"%uk&' Pem.ua!an a-"u! pr"%uk Penerapan k"n&ep T"!a ua'!- mana$emen! Penen!uan kapa&'!a& pr"%uk&' Penen!uan k"mp"&'&' .a+an .aku %en$an .an!uan &"2are pakan !ernak U,' pr"%uk &e7ara per'"%'k ke a."ra!"r'um un!uk men$e!a+u' ka%ar nu!r'&' pakan Pen$ema&an %an a.e'n$ Mana,emen S!"k Mapp'n$ pa&ar Pen$e"aan &!"k per%a&arkan pr"%uk&' %an pa&ar/

Peren7anaan pr"%uk&' &an$a! kru&'a %aam pr"&e& !ekn'& &ean,u!n-a* karena &e7ara umum peker,aan &ean,u!n-a %'"!"ma#&a&' men$$unakan &"2are %an me&'n pr"%uk&'/ T'#k kru&'a -an$ &an$a! .erpen$aru+ pa%a ee&'en&' u&a+a a%aa+ pa%a pr"&e& pema&aran* pr"&e& pem.e'an .a+an .aku pakan/

4/</5/ De&a'n Pr"%uk A/ a/ > !"n per +ar'

./ Me&'n %'rak'! %' In%"ne&'a

7/ Ma'n!enan7e %'akukan "e+ SDM &e!empa! %/ P'n,a ma n 5 Ta +u n

/ Gra7e per'"%e ? .uan

$/ N'a' 'ne&!a&' &ek'!ar Rp/ 5///*3 (p'n,aman) +/ M"%a ker,a un!uk < .uan pr"%uk&' &e.e&ar

Rp/ 5/>4//>*3 ('%ean-a m"%a &en%'r') '/ a%' !"!a ke.u!u+an %ana a%aa+ &e.e&ar

Rp/ </>?/?/>*3 B/ Pakan !emak un$a& (.r"'er) a/ S!ar!er (pakan un!uk DOC)

./ Gr"2er (pakan un!uka-am u&'a per!um.u+an) 7/ 6'n'&+er (a-am men,ean$ %',ua)

a/ S!ar!er

Pr"%uk pakan !ernak -an$ %',ua un!uk keperuan pe!ernak a-am p"!"n$* %en$an ar'a&' pr"%uk &e.a$a'&!ar!er* &e%an$kan pakan un!uk per'"%e a2a per!um.u+an &ampa' %en$an a-am u&'a 5 +ar'* pakan %aam per'"%e 'n' mempun-a' #n$ka! pr"!e'n &an$a! #n$$' men7apa' 4 %en$an .'a-a pr"%uk&' rea#e e.'+ #n$$' %'.an%'n$kan %en$an ke.u!u+an $r"2er %an :n'&+er/

./ Gr"2er

Pakan un!uk per'"%e per!um.u+an an!ara5 +ar' &ampa' 4> +ar' %en$an ka%ar pr"!e'n e.'+ ren%a+ %'.an%'n$kan %en$an para per'"%e &!ar!er/

7/ 6'n'&+er

Pakan un!uk per'"%e ak+'r an!ara 4? +ar' &ampa' < +ar' %en$an ka%ar pr"!e'n e.'+ ren%a+ %'.an%'n$kan %en$an para per'"%e $r"2er* pa%a per'"%e 'n' pakan .erukuran e.'+ .e&ar/

C/ Kea-akan

5/ Kapa&'!a& !a+un per!ama > !"n per +ar' %an %'na'kan &e7ara per'"%'k

4/ R" < !a+un </ IRR?5

=/ NP8 9 ?/??</=?5/*3

4/</4/ Pene!apan Har$a ua

Har$a pakan !ernak &e7ara umum rea# &!a.' .era%a %aam k'&aran Rp/ >/ %' #n$ka! pe!ernak/ Har$a pakan ,u$a #%ak !erau !erpen$aru+ "e+ +ar$a .a+an .aku ,a$un$ -an$ &an$a! @uk!ua#* %en$an %em'k'an maka mar$'n keun!un$an pem.ua!an pakan akan &an$a! %'!en!ukan "e+ mana,emen &!"k .a+an .aku pakan !eru!ama ,a$un$/

Penen!uan +ar$a %aam pr": 'n' men$a7u pa%a +ar$a pakan un$$a& pa%a a2a !a+un 4* -a'!u 9 5/ en'& Pakan Ke!eran$an Pen$$unaan Har$a0 K$ (Rp)

F S!ar!er DOC &ampa' %en$an &a!u m'n$$u >/5> F Gr"2er A-am %aam ma&& per!um.u+an >/>

F 6'n'&+er A-am men%eka# u&'a panen (&ek'!ar >/ < +ar')

B'a-a pr"%uk&' pakan &an$a! %'!en!ukan "e+ +ar$a ,a$un$* &e.a$a' k"mp"nen u!ama pakan !ernak (?) %' para pen$umpu ,a$un$ ker'n$ %en$an ka%ar a'r &ek'!ar 5 +ar$an-a Rp/ 5/ (+ar$a 'n' rea# @uk!ua&') !er$an!un$ mu&'m !anam* pa%a k"n%'&' &an$a! .a'k* +ar$a ,a$un$ %' #n$ka! pe!an' %apa! men7apa' Rp/ 4//

4/</</ S!ra!e$' Pema&aran

P"a pema&aran rea&'"na* e.'+ %ar' &eke%ar per&"na &e'n$* &!ra!e$' 'n' akan .erpen$aru+ pa%a a&um&' .'a-a m"%a &eama < .uan* un!uk men$an#&'pa&' a%an-a kema%ekan9

a/ Se$men!a&' 5/ Ge"$ra:&

4/ Skaa u&a+a menen$a+ %an ke7' </ Kepem''kan m"%a

./ Tar$e#n$ 5/ Pe!ernak ke7'

4/ Pe!ernak menen$a+ -an$ man%'r'

</ Bera%a %' "ka&' -an$ .er%eka!an %en$an pa.r'k 7/ P"&'#"n'n$

Pakan mura+ .erkua'!a& %/ Marke#n$ M'1

5/ Pr"%uk un!uk .r"'er

4/ Har$a e.'+ mura+ %'.an%'n$kan pr"%uk &e,en'& </ D'&!r'.u&' an$&un$ ke pe!ernak

=/ P"a pen,uaan -an$ %'"p#makan a%aa + per&"na &e'n$ >/ Pr"m"&' %'akukan .er&amaan %en$an panen

Ter%apa! .e.erapa keun$$uan 'ne&!a&' pakan !ernak* -an$ &an$a! pen#n$ %'per#m.an$kan "e+ para 7a"n 'ne&!"r* an!ara a'n a%aa+ &e.a$a' .er'ku!9

5/ P"a pema&aran -an$ mu%a+ .'a !er'n!e$ra&' %en$an pen$em.an$an pe!ernakan un$$a& 4/ B'&a !er'n!e$ra&' %en$an pen$em.an$an per!an'an ,a$un$ 7an pe!ernakan un$$a&/

</ Dapa! %'.ua! %aam Skaa ka2a&an %en$an k"n&ep 7u&!er

=/ Mempun-a' n'a' !am.a+ -an$ &an$a! .e&ar .a$' ma&-araka! &ek'!ar* .a$' &ek!"r !erka'!* 7an !eru!ama .a$' pen'n$ka!an $e'a! per!um.u+an ek"n"m' ka2a&an/

>/ Pr"%uk -an$ %'+a&'kan %apa! e.'+ mura+ %'.an%'n$kan para pe&a'n$/

Se7ara umum 'ne&!a&' pakan !ernak men$un!un$kan &e!ara an$&un$ .a$' pem"%a* maupun mem.er'kan ma&a+a! .a$'&!ake+"%er& maupun ma&-araka! &ek'!ar/

4/</=/ D'&!r'.u&'

a/ uma+ perm'n!aan &an$a! #n$$' men7apa' &ek'!ar 5> !"n per .uan/

./ K"mpe#&' 7ukup #n$$'* %en$an p"a pema&aran rea&'"na*&e+'n$$a &e#ap peru&a+aan pakan %apa! mem.an$un pean$$ann-a &en%'r'3&en%'r'/

Terka'! %en$an ke!er+u.un$an %en$an pa&ar* maka peru&a+aan %apa! men'ru p"a pema&aran -an$ &u%a+ .er,aan %en$an p"a kem'!raan %en$an para pe!ernak* !eru!ama pe!ernak ke7' -an$ &eama 'n' &an$a! !er$an!un$ %ar' pa&"kan pakan %ar' peru&a+aan .e&ar/ Upa-a menekan .'a-a pr"%uk&' %apa! %'akukan %en$an meakukan mana,emen pem.e'an %an pen$e"aan &!"k .a+an .aku u!ama %an !am.a+an* karena +ar$a ,a$un$ &e.a$a' .a+an .aku u!ama 7en%erun$ @uk!ua# &epan,an$ !a+un/ B'&n'& -an$ %'rek"men%a&'kan %aam pr":! 'n' a%aa+ .'&n'& pakan !ernak &kaa ke7'* !eru!ama .'a

%'.an%'n$kan %en$an para peaku pakan !ernak &aa! 'n' -an$ kapa&'!a& pr"%uk&'n-a men7apa' puu+an r'.u !"n per .uan/

Un!uk !a+ap permuaan %'rek"men%a&'kan pa.r'k pakan %en$an kapa&'!a& &ampa' %en$an < !"n per .uan* a!au &e!ara %en$an ke.u!u+an pakan a-am &ek'!ar / ek"r per per'"%e* ,uma+ !er&e.u! rea# m"%era! men$'n$a! .e.erapa %'&!r'.u!"r pakan %' Ka.upa!en Garu! -an$ !ea+ men,ua %apa! men7apa'  !"n per .uan* pa%a+a %' Ka.upa!en Garu! !er%apa! .e.erapa %'&!r'.u!"r pakan -an$ mempun-a' "m&e! #%ak ,au+ .er.e%a/

Ine&!a&' pa.r'k pakan !ernak* !ea+ .an-ak %'nan#kan "e+ para peaku u&a+a perun$$a&an* %en$an +arapan mereka men7apa! +ar$a e.'+ mura+* %en$an kua'!a& pakan -an$ memenu+' &!an%ar %aam +a ka%ar nu!r'&' 7an #n$ka! %a-& 7ernan-a/ P"!en&' 'n' .eum .an-ak %''r'k karena kuran$ p"puer ,'ka %'.an%'n$kan %en$an 'ne&!a&' %' .'%an$ par'2'&a!a %an !am.an$ -an$ &e!ara ka&a! ma!a e.'+ mu%a+ pen$e"aann-a* !urn "er n-a rea# e.'+ 7epa!* %an !ea+ .an-ak 7"n!"+ 'ne&!a&' -an$ .er+a&' %' &ek!"r !er&e.u!/

4/</>/ Pr"-ek&' Perm'n!aan

Ke.u!u+an pakan per ek"r !ernak un$$a& pe%a$'n$ %ar' DOC &ampa' panen (&ek'!ar < +ar')

kuran$ e.'+ < K$ pakan/ Den$an %em'k'an maka pr"-ek&' perm'n!aan %apa! %'&e&ua'kan %en$an pr"-ek&' pen$em.an$an pe!enakan/

Dar' +a&' &ure- apan$an* para pe!ernak man%'r' -an$ p"!en&'a %'.an$k'!kan kem.a' &ek'!ar  "ran$* %en$an ra!a3ra!a kepem''kan a-am 5 ek"r per "ran$ maka perm'n!aan pakan per per'"%e a%aa+ &e.an-ak   5/  < K$  4= !"n per per'"%e peme'+araan a!au k'ra &e!ara %en$an > !"n pakan per +ar'