~emberifaan dari ~oofdbesfuur
Ole/z karena sdr. Soeparto $akil, dilz rep soe- paja soerat-soerat kepada Administrateur P. G.
fong-/ava dialamatkan k.:pada sdr. Soclzarto.
Kramat 106.
Adres Hoofdcomite-Congres jong-Java jang ke
XII. (
Secretariaat: Gitosajono, Gang Wolff Semarang.
Alamat .baharoe darl J{etoea Pe11goeroes-Besar:
K. Poer.bopranoto, /zing ,, Wukir-At/zal'oe'' Kebon Katjang X, Weltevreden.
zetten .Russische leden van de directie af etc. etc.
Het toppunt van alle vrijrnoedigheid werd bereikt to n de Chineezen bcsloten beslag te leggen op den md Russisch geld gcbouwdcn Oosterspoor-
we~ *). De poginge11 tot die Jaatste in Europa en Amerika zijn mislukt; het Oosten daarenteg(!n biedt het eenige mogelijke operatie-terrein en van China verwachtte men veel, zooals in de jaren, 1926 en 1927 blleck. Deze verwachtingen \\ c•rden echte1 verijdeld door den imal in het Sovjet-gezantschap te Peking en het afbreken van de diplomatieke relaties door Chang Tso Lin en het optreden tegcn de communisten door de 1atio11alc regeering, ge- ' o gd door hct sluiten dcr Sovj et-cot1sulatcn in haar g _bieJ gepaa1 d aan het bemoeil ij ken van de Russiscl1c11 handel en het niet toelaten van Rus- sische onderclanen. Hoewel Sovjet-Rusland zich
ergerde over deze maatregelen, berustte het erin, omdat het wist, dat China in clit opzicht de steun der mogendheden had. Nu 1:chkr China zoo ver ging op den Oosters12001 weg beslag te leggen, nu was de tijd voor Rusland aangcbroken om deze n v rdere _beleedigingen van de zijcle \an China bctaald te zetten. In lnteruationaal opzicht staat Rusland er nu beter voor. De verhouding tot Japan, Engeland en Amerika is veel beter gewor- den, 't zij terwille van staats- 't zij van handels-
belangen.
Japan wil we! is waar gecn roode propaganda
;u Mandsjuerije maar nog \'eel minder mocilijk- heden md Rusland. Dit land is het Lenige, dat de Japansche positie in Mand:jocrije in gevaar kan brengen; elke kwestie tussch(!n beide landen is s ~hadelijk voor de Japanschc belangen. China kan in d~ze ge n steun van japan verwachten, Ondanks de pro-Japansche politiek van Chiang Kai Shek, zou het di.i.aas zijn om te verwachten dat japan hem zou _beloonen, want de vriends ·happelijke houding van japan is uit:sluitend ec:n middcl om
n e• -·-.5 vaP China los te krii!!en.
Evenmin kan China steun verwachten van Enge- land, juist nu de Labour-regeering moeite doet om de diplomatieke relatie;:; met Sovjet Rusland te her- stellen. Hulp aan China zou de arbeiders massa · in Engeland van de Labour-regeering Yervreemden.
Ook van de Ver. Staten heeft China niets te hopen, deze zullen nict verJer gaan dan zij reeds
~egaan zijn, om be.de landen aan het _bestaan van het Kellogg Pac:t te herinneren.
China is dus gehee! op zijn eigcn krachten aan- ge\\ ezen. Nu is de uaag of China bij een moge- lij k oorlog teg n Rusland zondcr kleerscheuren eraf zou kunnen kom ·n. Voordat ecn Regeering ten orlog riskeert, moet z!j voor zich zelf de vol- g-nde vragen beantwoor · hebb.:n: Zijn alle noo- dige militaire maatt e._;elen genom\"!n; heeft de oor- log de steun van h.:t volk; heeft 111cn overeenstem- ming bereikt md de mog ,ndheclen die belang heb- b1:n bij het geschil? De Jaabte vraag vindt ri:ecls·
'boven bcant\voording en zooals gebleken is, ten nadeele van China. \V«t de 1:erste vra?g betreft, die moet direct onthn .t?i:cl \\'Orclen beanhrnord.
De vraag of htt "olk ten oorlog zou steunen, vin<.lt haar .bcantv;oording i1_1 het k;,rakter der Regeering. Slechts ee:n democrati 'Che reg.:ering, welker politiek die is van l1ct volk en niet van enkcle tnachthebbers, kan op den steun van h.:;t volk re!-enen. De huidige regeering en de partij in Nan king is een ,,one man show". De partij is door alle leclen \ erlaten en de Regeering staat
t genover de massa van het volk. Er is cen pai1ij zonder !eden en ecn regecring zonder contact met het volk. De politick t.a.v. de Oosterspoorweg is de pei:soonlijke politick van Chiang Kai Shek en al er ecn oorlog komt, clan is het zijn oorlog.
Hct is dus zecr bcgrijpelijk dat in zoo'n geval e.::n mogelijk.:; oorloglnooit steun zou krijg(!n van het
volk.
Als China onder zulke omstandigheden toch een oorlug op zijn rekcning neemt dan zou het resul- taat niet twijfelachtig zijn.
Doell ook voor Rusland zou ec:n oorlog tegcn China een debacle beteekcnen. Ten eerste werden door China in den oorlog ge~n Chineezen, maar Russcn in hct strijdveld gt;stuurd. Na de tiurger- oor!og in H.usland hebben duizenden ,,witte" Rus- sen de wijk ,naar China genomen en zijn in Chi- neesche dienst getreden. Ze hebben deelgenorrien aan de Chineesche burgeroorlogcn en veel Rus- sil:\ch bloed vergoten voor Chineesche Jjelangen.
De witte Russische Jcigoers be,staan uit ultra-reactio-
- - -
*) !)it ullos g~schi.,dde om bohulvo. het hovengenoemde resultiirt te bcreilci'n, ook om l'<'ll crnde to maken aan
ue
nu sitochc propagand11. ter \Jcvordering van d1r wcrcld·nvolutic,
nairen, die niet begrepen, clat nu ue belangen van Rusland eischen, dat alk partijen 'de Regeering, al is dat een misdadige en rninderwaardige regee- ring, moeten steunen, da~ngeval van een neder- laag geheel Rusland het slachtoffer zou worden.
Een oorlog met China zou dus tot een uitbarsting van den burgeroorlog Jeiden.
Veel erger is het gevaar van een Japansche interventie. Ofschoon Japan thans schijnbaar Rus·
land welgezind is, is het nog de vraag, of het in geval van oorlog tusschcn Rusland en China zijn hanclen thuis zou kunncn houden en cenmaal met cen inten'entie begonnen, zal het wel de smaak te pakken krijgen en niet op110udcn rnordat beide partijcn nrnchteloo: wort!c11 1.'ll d:in zal niet alleen Mandsjoerije met den twiEtap1 el buitgemaakt war- den, doch zcker ook gehicden van Siberie en stuk- ken van het Hemelsche Rjk. De 11ederlaag van Rusland zou voor al zijn viiandenjhet ~ ein tot den aa11val zijn. Polen zou· 7.:uid-Ru<>land binnemuk- ken en het gehcele land b~.:etten. Rusland zou daardoor \'an de zwarte z e afg1:sncden worden en zou zijn rijkste gel:ieden erliezen. Romenie, de bondgenoot van Polen, zou zich haasten van de gunstige gelegenheid gebruik te maken om nog meer Russisch gcoied te bemachtigen.
Uit <lat alles kan men zien dat een oorlog tus-
~chen Rusland en China vo•1r beide partijcn treu- rige perspectieven gedt.
Verder zou die oorlog, indie11 die uitbreekt, naar alle waarschijnlijkheid niet tc !o:aliseeren zijn, zou verschillende andere landen crin betrekken en zoo cen vreese! ij k onheil voor de menschheid wo ·den.
Het is daarom te hopen dat er spoedig ecn oplos- sing komt in het brandende conflict, opdat bet vreeselijkc onheil :zou worden voorkomen.
SOED.
male. Anderen zouden het wdlicht kunnen doen, maar van des schrijvers mond hebbcn we het voor- als nog niet vernomen.
OP. precies dezelfcle wijze wonlt aWtts gerede- neerd op het jongste kongres. Er went .Qraaf ge- draafd, wat geschermd met woorden, maar de kern van de zaak werd wijselijk ingeslikt.
Het Hgt voor de hand, dat wij kwamen tot de uitkomst: nul.
Dit
is .dan onze bcscheiden meening.Er is echter nog altijd volop gelegenheid die nul.
tot iets te maken, meheir I
Laten we nu ons dessert gebruiken.
Zoo'n stuk als Omong kosong hoorde toch thuis in de Jr. Rubriek. Vanwege zijn imbiciliteil. Aan- toon.en? Met alle · genoegen.
In het stuk Omotzg kosong wordt gruote· .nadruk gelegd op de woorden twcedracht- en lzaatzaaiend, en sclzelden. Verder wordt voorspeld - meneer schijnt aan voorspellarijen
te
doen - groepeering en partijl'ormingen, als er verder getwist wordt.Van tweedracht- en haatzaaierij is voorloopig nog geen spoor, van g1oepeering en/of partijvor- ming idem, idem. \\ ij \'OOr ons verbeclden ons niet, clat we een zoodanig karakter waren dat ach- ter ons zich een staart van aanhangcrs zoude vor- men. lv\isschien achter den ex-afgevaardigde van Mataram we!, maar da is zijn zaak.
Wat hct zg. sclzelden betreft, wd, wij hebben niets anders als feiten vermeld. Wellicht is onze manier van weergeven niet hcelernaal parlementair.
(In den volksraad zou een lid tegen e~a medelid nooit zeggen: ,,Ezel, j ij wcet er niets van ,,maar hij zou parlementair blijven door te zeggen:
,,lvieneer, ge hebt u vergist!"), maar der waarheid meenen we niets te kort geclaan te hebben.
Dat wij nog geen Kloos of van Deyssel zijn, we!, wij hebben geen eindiploma A.M.S., hebben alzoo geen lessen in de Ned. littera!uur gehad.
n ... + ;(" ~rbt<: r~""•1 oohTri.L-: ~n At"}?(') /"\J'"l\rf'\pd;,...,n· 1-Jpl !=le:\ I
NAKLANK.
l .., .. ~~=a·;'~l;~~·
ofv~'i;e~~s~i::~~~~;;y;~~·b~·~;;;~
Motto: ,, .. ,. .. . .. de steen moei geraakt hebben, waarom Moh. Bazil ter aanduiding van hebben want ik hoor den hond zich zelve het woord: we, enz., heeft gebezigd.
janken ... , ... " De veronderstelling, dat er zooiets als Moh. Bazil De ex-afgevaardigde van Mataram t5 heftig-
kinderlijk uit zijn vel gesprongen. Wij begrijpen hct volkomen .. .. . . . .. .c.
Als men de moeite heeft genomen om in het zwcet zijns aanschijns een zwart pak aan te trek·
ken, een rede samen te stellen, ctaarna zich de keel schor te praten - een glaasje limoen Cloet wondercn, maar nog niet alles-- om diezelfde rede in gloedvollen toon uit te spreken voor een talrijk publiek en tenslotte te vernemen, dat zijn woorden vergaan in een ronde nu!, wel, het is niet aange- naam ...
We stellen ons voor - op Ciez de analogie - e n of antler virtuoos, een violist bv., die zich uit- gesloofd heeft om al zijn kunnen ten toon te sprei- den n den volgenden dag leest in de ~ant een 1 kritiek: zijn spel is nul. En we begrijpen de situa- tie volkomen, als de violist zijn dierbaar instrument in verbijstering kapot smijt, daarbij den brutalen kritikus hartig verwenschend. Het is niet meer dan natuurlijk.
Anne stakkera! (we bedoelen den violist) I We willen ingaan op het stuk omong kosong.
Het is aandoenlijk om den kinderlijken toon daarin te onderkcnnen. Laten we dit echter als de ·sert rl?serveeren. Nu will en we voorop ver- klaren, hoe wij tot die snoodc uitkomst nul zijn gckomen.
Neem eerst ons orgaantje van vorig jaar, No. 23 voor u, en zoek op het stuk: Unie uf federatie *).
Misschien hebt ge dat krantje niet meer, maar een briefkaartje, cen goecle wil en een weinig vrien- delij kheiJ aan bet adres van onze administratie, zullen u wet aan het noodige helpen).
De tromve en aandachtige lezer van ans krantje, die !evens op het jongste kongres is geweest, zal machtio- veel overeenkomst ruiken tusschen boven-b staand stuk en de rede van den Mataram-ex~afge·
vaardigde op 'de openbare vergadering.
In bewuste stuk worrlt op krassen toon voor- spellingen gedaan met de 'autoritaire air van:
,,Zwijgen jullie maar, ik weet het wel". Er wordt wat geschetterd en geschreeuwd, maar cen scherpe omgrenzing van de zaak d.i. het wcarom en de noodzaak vari de omvorming missen e ten eenen
"'). Dit bcfal1llldti sluk is op c<'n Jar besloton VC?rgo.·
<loringen ten kongresse boi;proken _gewecst. Afdeclmg .Tnkab·a uccft er zijn nfkcnring over u1tgesproken. En bet kon1•rcs bcsloot zulke stukkcn voortunn te weren. Men ziot 9 de uitkom1t nul is nict verre van de waarheid.
' KOH. BAZIL.
& Co. bestaat, gelijk gedaan word_t in het stuk Omong kosong, is even kinderlijk als absurd. De koningin zelfs, die spreekt altijd van: ,,Wij, Wil- helmina enz. en nooit: ,,lk, saja toean". ,,Ik" klinkt soms arrogant, weet u.
Verder lezen we:
,, ... (vergelijk slechts zijn verslag met het officieele) ".
f
Is dit nou niet om te 5telen?
Ons verslag Voorbijgaande sc/zepen is juist daar- voor om dingen op te nemen, die een deftig notu- len boek van een H.B. niet mag bevatten. De djoeroetoelis van het Hoofdbestuur zou toch moei- lijk kunnen neerpennen: De afgcvaardigde van afd. Mataram drinkt een glas limoen op onze reke- ning, of iets als: de a_fgevaardigde var1 Matararn verschijnt in saroeng, schillerhemd, openjas en
ketoe. enz. enz.
Dat zou even onzinnig en on1100dig als onpar- lementair zijn.
Nu dit zinnetje:
,,Indien ik een repliek op zijn stuk ... enz.
... , dan zal meneer Bazil beslist el:n tegenstuk plaatsen, dat wis en zekcr nog hatelijker zal zijn dan .. . . .. . .. enz.".
Wij beginnen nu te gelooven, dat meneer van Mataram toch eenig:szins Ujdt aan voorspellarije11.
Hoorcn we daar iemand gichel~n?
Schelden is gcen eigenschap van ee? Indone- sisch Ksattrija - het is nog de vraag of er wer- kelijk sprake is van scheldcn - we! wis en zcker! Maar, lezer, stel u es voor een Arcljoena,
·die v66r het gevecht tegen 'den Rasaksa eerst bii zich zelven redeneert: ,,\Vah, hoe diese, als ik di en denawa een klap geef, dan zal-ie me bes list een djiwiet geven met zijn Jieve sijoeng ... "
Mensch, dat dank je ·de koekock.
O het is •prachtig zich zelve te bombardeeren tot Ksattrija, maar een exemplaartJe Ardjoena van die tjap zouden wij niet durven recommandeereu.
Een kinderlijke virtuoos. hoor !
MOH. BAZIL.
HET SAMINISME.
Het is m.i. aardig, om hier een verhandeling fe schrijvcn over een soort godsdicnst welke alleen beleden wordt in tiepaali:ie streken van Java nl.
't sarninisme. Voor een goed oegrip '.der zaak is 't noodig dat ik 't ontstaan en 't vcrlooE der gods-
(iienst enigszins _be~clu ijf. Het saminisme was gesticht door een zckere Samia een gewonc des- saman uit 't Bloraschc.
Men zegt dat hij op een van zijn wandelingen door de bosschen, een boekje vond waarin de leer- stellingen van de ni uwe goasdienst uitvoerig waren vervat. Samiu, die lezen nocht schriJ°\'en kon begreep toch wat er in 't boekje, stond
.
en zoo ' bewcerde h!j. dat hij hier op aarde was gezonden door Adam om een nieuwe godsdienst te stkhten omdat de bestaande godsdknsten nids deugdcu.Al heel 'gauw kreeg hij aanhang, 'dat hbe lang~r hoc grooter were!. Samin, die reeds door zijn vol- gelingen als koning went bescholt\Vd wilde nag meer, cerzuchtig als hij was. Hij ve1zamelde al zijn mannen bijeen en begon den opstand tegen 't gezag. Dat was omstreeks 't jaar 1906. Reeds nadercle hij met zijn manschappen, gewapend met goloks en gekleed in een eigenaardig costuum met djanoerbladeren om :den hals, de stad Blora, toen hij hier gevangen gcnornen werd. Hij werd verbannen' en stierf kort daarna als banneling.
Evenwel was met zijn hee11gaa11, de nieuwe gods- dienst niet van de baan. De prop:i.gande werd met kracht voortgezet en wddra kreeg de nieuwe gods- dienst een groot aantal belijdcrs.
Momenteel wordt 't aantal Samins op eenige duizenclen geschat en we! cone en treert 't, 't meest in de omliggende dessa's van de stad Blora. De sarmris zijn fcitelijk bij gro11dige beschouwing der zaak edele er .brave menschen ,,poetih djobo Ian djero '', alleen hebben ze gc\\ oonten die in de hui- dige maatschappij vau ccn ander standpunt be- schouwd, nict pas ten. Zc L'r kcnnl'n 11iemand als hun n1eerdere, alien zijn volkomen gelijkwaardig.
Ze \Villeu geen belasting betalen. omdat ze 't on-.
noodig vimlen; de belastingi11nne1 s leggen dan beslag op een gec!edte der huisraad, hetgeen ze kalm toestaan. Ste!en bestaat bij hen niet; wat in hun handen is, is van hen, mu~ht 't .bij toeval in andcrmans handen komen, dan hcbben ze er geen recht meer op.
De gebruiken der Samin:s zijn ook heel anders dan die der Moh. Javanen. Wanneer cen Samin in 't huwel ijk wi} freden is 't voldoende dat bruid en hruidegom bij den Joerah komcn met djambe en soeroeh clan maken ze aan den loerah bekend , 't doe! hunner komst en wanneer de loerah geant- woord heeft: onverschillig of 't ,,nee" is of ,,ja", dan is de zaak gezond. Elk antwoord van den locrah is voor hen een loestemming.
De Samins zijn zeer verdraagzaam en hulpvaar- clia; diefstal of Jl"<"vwrl ,... .. _,, •• , • .
b .1vv1u J1 d11llt:re cnmmeele zaken komen bij hen .JOr, Ze beschouwen de streek
wa1r ze WO!l''n ' /
•: , ' , :~,- 1 _ c . a1s hun absolute gemeenschappe-
nJ Kt: t:15.:11uvm, waardoO!' ze dikwijb m <l:a:Jfraking komen met de politie. Ze plegen nooit verzet bij arrestaties, gaan gewillig mee naar de gevangenis en ntwoorden .bij de ondervraging op hun eigen manier. \,Y anneer na de ond--rvragingen en de gebruikelijke mishandelingen (bij de Saminis worden deze in erger mate toegepast) hun on- schuld gebleken is, vertellen ze bij hun thuis"
kornst aan hun vrouw dat ze zoo pas door hon'den zijn aangevallen, waarom ze om ,,adoes kramas"
(baden en haar bewassching) vragen om zich te reinigcn. Komen ze toch ·de gevangenis in en moe- ten ze als ,,paresans" buiten de muren van 't ge-
\·ang werken, dan heeft de ,,mandoer paresan.,, dikwijls moeite om hem duidelijk te make~ de ma- nier waarop ze moete11 wcrken. Ze volgen de beve- len van den mandoer stipt op, tc stipt zelfs. Moet er bv. ccn bepaald gebicd gepatjold worden, dan patjollen ze slechts 't punt dat aangewezen is 'door
1
den· man doer. De mandocr had niet moeten Jjeve ..
len: ,,je moet hier patjollen''. maar:
,.Je
moet 't gebied, begrensd door 'dit, of van hier tot daar, patjollen''. Dit is't
typische voorbeeld van de stipte gehoorzaamheid van de Saminis.Door 't bestuur, dat 't Sarninisme beschouwde als een vereeniging met politieke tcndcnzen, werd herhaaldelijk de handelingen der Samins bespion- neerd.
Zoo werd mij verteld, hoe ecn Joerah die belast was met 't bespionneereu van cle Samin ·, zelf Sarnin geworden was, omdat hij onvoorzichtig te werk was gegaan. Om meer ketrangans in de zaak
!e krijgen, en om de handelingen der Samins van nabij tc kunnen bestudeeren, wilde hij, vermomd als een gewone clessaman, partij genoot word en van de Samins. Deze zetten uitvocring uiteen de Jecrstellingen van 't Saminisme en hoe zwaar de cischen ziin om Samin te worden en vroeger daar- ua clen lo~rah of hij nu nog Samin wildc worden.
Op 't bcv~stigendc antwoord van den loerah, werd deze ,,gewedjangd" d.w.z. ingewijd in de geheimen der Jeer. Niet zoodra is de locrah Samin gewor- den, of hij vergat geheel, 't doe! van zijn .bemoeie- nis en is hij een heel a11der menlich geworden, een echte Sainin.
FLLEDER.
COMMISSIE VAN VOORBEREIDING.
NOTULEN dari persidangan jang kedoea pada tanggal 25 Mei 1929 di gedong Indon. C'lubgeb'ouw Weltevreden.
Pcmoeka: Toew:m Moh. Jamin (Pein. Soerna·
tera).
Secretaris: Toewan
J.
D. Hadiningrat (P.em.lndoo.)
Jang berhadlir:
a, Jong-Java: t. t. K. Poeroopranoto, Djaksodi- poero, Soediman.
b. Pemoeda-SoNnirtera: t. t. ,.Y\oh. Jamin, Adna!in.
c. Pemoeda-Indonesia: t. t.
J.
D. hfadiningrat1 Dwidjodarmo, Tamzil.Actapoen jang diperbintjangkan:
1. T. Socdiman membatja notulen dari persi- llangan jang laloe, jang ad1irnja dianggap sjah oleh persidangan.
2. T. Jamin minta soepaja notull n disiarkan dimasing-masing soerat kabar, agar soepaja orang- orang. mengetahoei apa j, ng kita kerdjakan.
Permintaan ini diterima, akan ietapi djika ada perloe Comm. masih m.;mpocnjai hak ta' melakoe- kan poetoesan ini.
3. Hal mengambil po£'foesan:
T. Jamin meminta soepaja poetoesan-poetoesan diambil dengan soeara jang banjak, dan kalau persidangan menganggap perloe mengambil poe- toesan bolch dioendoer dari pennintaannja salah satoe perhimpoenan.
Toean J. D. Hadiningrnt mocfakat dengan per- mintaan itoe dan minta soepaja, djika didalam pcr- sidangan-Comrn. a·da salah ~atoe pcrhimpoenan jang wakilnja ta' berhadlir, persid;1ngan tak koe- wa a mengambil poetoe~an, kdjccwali membitj:l- rakan haH1al jang pe1 lac sahadja. '
Doewa-doewa perminta~iu diterima, djadi poe- toesan ::;eperti berikoe t:
a Poetoesa11 persida11gan diambil dl'ngan :ocara jang banjak.
b. Djika perloe sesoea1ocnja perhimpoenan bo- Jeh mcrninta mengoemloerkan ambil poetoe- san.
c. KJ.lau ada perhimpotnan jang wakilnja tak berhadlir, persidanga11 iak berkoewasa me- ngambil poetoesan melainkan membitjarakan sahadja, pembitjaraan nr.:11w perhimpoenan jang wakilnja tak' berhad!ir selekas-kka<>nja diberi tahoe.
4. Hal administratie:
Toe an Pemoeka mint a soepaj a tiap-tiap per- himpoena11 jang rnengikoet ditentoekan membajar ocwang kapada Comm. oentoek bcja administra- tienja. Sesoedahnja ini permintaan diterima, !aloe membitjarakan banjaknja o:.=\\'ang be!a. T. Pemoeka
·ma o an v.! J 11,.~. r;}Ci'i~w.
ha! mi poetoe an seperti b nkoet·
u Di t tapkan atoe- t enJa pcrhimpoenan kasih
f
2.50 seboelannja kapada Comm./J. Jang clisoeroeh mendjalankan administratie ialah t. ]. Hadiningrat.
5. Hal perdjalanan jang akan dilakoekan oleh Comm.:
Toean K entjoro Poerbopranoto minta soepaja dalam mendjalankan pekerdja~in k;ta har(){:!S mem- p..:rhaCkan hal-hal jang terseboet dioawah ini:
I. Gent oek Badan-Persatoeiin \ Fusie-Iichaam).
a. Badan-Persatoean l·aroes tetap tinggal perse- rikatarz pemoeda.
b. Badan-Persatoean tida boleh 1.·entjarnpJeri (mendjalankan) hal-hal praktiscfle politiek.
c. Bada11-Persatoea11 haroe b~rasa kebanJJ,S::!iill-
!ndonesia ( Indouesislh natiotwlisme).
d. Di dalam mttksoednja rm esti ada:
l. ,\J cmpedoewatka11 perasaiin per sauda- raiin antara anggauta-:inggautanja.
2. Meloeaskan dcin memp,'rkoewa kan fiki- ran persatoeiin.
e. Kepcrloean dan perm:ntaan 'eblian bahagian pemoeda-pemoeda-Indorie:ia haroes dipe: ha- tikan dan dipenoehi ~edapat-dapatnja.
II. Oentoek Bddan-Pertemoean (Comm. van Voorbereiding).
a. Comm. haroes bekerdja ctengan praktisch.
b. Perselisihan moesti dilzindarkan sedapat- dapatnja.
c. Selisihan haroes dihapoeskan didalam kalan- ngan sendiri.
d. Badan-Pertemoean moesti rmmp enj :ii hatz l bagi kita.
Karena sen1oea perhimpoenan ja~. mengikoet djoega demikian jang dimaksoedkan, rnaka per- 111inta1fo ini diterima tiada dengctn distem s .toe-
per~atoe.
6. Toean MGh. Jamin minta socpaja Comm.
rnengadakan satoe ontwerp 0entoek bekerdja dan
<J11twerp-Statuten clan ontw~rp-~'.u'.sh.-Reglement.
Toean K. Poerbopranoto 111cefakat akan ietapi hal statuten haroes ditetapk<tn olell gccombi~erd
congres pada achirnja. Lain dari pada itoe Jong- java akan rnengadakan congres satoe kali lagi.
<limana CQrmn. akan rnengirimkan wakilnja oen- toek meremboek hal Statuten tl<\n Huish.-Regle- rnent.
Toean Djaksodipoero rnenimbang lebih ba·f<
Comm. hanja membikin ontwerp. Ini ontwl'rp di serahkan kapada Hoofd-Bcstuur rna··ing rnasing perhimpoenan, soepaja direml::iock di1nasing-ma- ':'ling congre ·nja. Hal Comn1. rncngirimkan w<lkil itoe tergantorng pada Hoofd-Bestuur masing-
masing. Djika menganggep p rloe lioleh menda- tangkan, akan tetapi bokh djocga mendjalankan sendiri. Hal ini beloen diadakan poetoesan, akan tet<lpi berhoeboeng 'deng:in ha! ini persidangan
n engambil poetoesan seperti J)crikoct:
a. Dari Comm. diadakan satoc Comite (Comm.
ketjil), jang akan membikin onhwrp perdja- lanan, dan ontwerp-ontwerp Statuten clan lluisli.-Reglement.
b. Jang ditetapkan ml'.ndj adi Co mite ialah; t. t.
Djaksoaipoero, Moh. Jamin dan toean
J.
D.Hacliuingrat.
7. Sesoedahnja menetapkan tiahwa notulen akan clitoelis clidalam boekoe, persidangan ditoe- toep pada poekoel 7 lebih 5 menit clengan sel:lmat.
Notulen ini soedah diser<'.hkan dalam persida- ngan pada hari Minggoi tanggal 8 September
1929.
Pemoeka-persidangan:
(w.g.) D.JAKSODIPOERO.
(Jong-Java).
(w.g.
J.
D. HADlNINGRAT Secretaris:(Pem. Indonesia).
'
Seperti ioewan-roewnn soedah mengetal!oei atas poetoesan congrcs kita jang ke Xf sekarang di kota Djakatrn soedah berdiri soeatoe C mm. van Voor- bcreiding, didala111 Comm. mana atas oe11dangan
Pe:1go~roes-B 'Sar Jong-]: va _i.'lng telah doedoek perhimpcenan Pernoech-S ematcra, Pemoeda-In- doncsia clan j1mg-Java. ,l\1ceda rnoedahan dikc- moedilln hari brni ak 1r1 d;:pcli chabar tentana ocndangan kita dari per 'er;kata 1-perserikata11 pe~
monla jang bin, agar so~p:ija Badan-Persatoean kita bisa mcndjadi terlebih besar.
Comm. van VoorberL·idin~ rn ·d:iii bebe1 apa kali membocka rapat. Comm. bcs.'.lr tdah mengadakan so atoc Comm. kdjil dia!1ta1..i :inggautanj:i, jang beranggau ta tiga orang l liatlnh ringkasan diatas).
Anggaran-Dasar (Sta tu ten) dar i Badau-Persa- toean jang akan diadakan, on fwcrpn j a j ang clifoeat oleh Comm.-Kctjil, sckarang so::dah dibitjarakan dan disjahlrnn oleh Conun.-Besar Ontwerp per<lja- L1na11 p0en socdah ditetapkan djoct:,:i oleh Comm.- Besar.
Sekarang Comm. menig'ichtiarkan memboeat Anggaran-Tetangga ( Huish.-Rcglerr:ent). Angga- ran-Dasar, Anggaran-Tetan·gga, 011twe1 p-perdja- lanan dengan keterang211-ketera11gan (toelichtin- gen) nanti lain hari dapat kita siarkan.
Djika tak berhalangan Anggaran-Dasar, Ang-
garan-Tetangga cl.I.I. tlapat kita bitjarakan di co1.gres kita jang akan da~iang, / congrcs ke~XII
if t 1''Jt'' h ._ .. c"'t"~" ~ ... t u..1.J '-'~lb}• ... ,...,
K PUERBOPRANOTO.
(wakit
J.J.
d'.clalam Comm.).~....529-5~cSiG88C....~
:J)anresrnbrie I\
;:_i;-c:.525'252.::.~"7~-5257'2..sa..~~
B., Augustus 1929.
UEVE ASTOETI EN SITI SOEKESI.
J
ullie zullen zeker erg benieuwd zij n, le we ten,hoe ik 't tegenwoorctig maak in ,,de rnaatschap- pelij ke werelJ''. Ja, lie\ e scha tten van een ander, - over mijn tegenwcorcEg lc\·en als ,.leerling-af"
valt \eel tc vertellen, maar daarO\ er straks.
Ik \\ ou jullie nog over wat anders schrijven ! Ik heb jullie laafste dialoog in ons orgaan oak meegelezcn. Wees niet boos op mij, lieve zusters, als ik jullie hier en daar e:n terechtwijzing g.ef.
Beschouw zc als J.fkomstig van ecn oudere zuster, die het goed met jullie mcent.
Terzake dan. Ik wil 't nu cens niet he::bben over de kwestie fusie of fcdcrattc voor de Meisjesk1 in- gen, dit cen andere keer. Maar wit ik jullie even te.cchtwijzl'.n op 't feit, dat jullie zoo'n grapje heb- ben gemaakt over onze C.v.l\\. Vergeet niet, onder
\\ elke omstandigheden de C.v.M. !eden· h:.m wcrk- zaamheclen moeten waarnemen. Om toezi('ht te
!~ouden over 13 Meisjes-kringen, om orde te bren- gen in de gang van zaken, om de meisjes voor te lichten in goed werke:n en goed doen; teneinde dat alles te kunnen docn, r hcbben onze C.v.M.
zustcrs al lrnn krachten en hun tijd voor de ver- ceniging noodig. En ze zijn toch ook nag leer- lingen, die llun aanchcht mocten schcnken aan eigen sfudi::. Rekcn 't dus de C.v.M. niet 'tc zwaar a<in, ,.Is ze so:ns \\at erg zwijgzaam is. Wellicht l:uldigt ze 't spreck\,·oorcl: .,Sprcken is zilver en zwijgcn is goml".
I!~ w et neen, ik rertrouw er op, clat jullie niet boos op mij zullen zijn voor deze woorden. Daar- voor ken ik jullie vcel te goeJ.
De- taak van een algen1ee11 besturend en advi- seerencl lichaam ZODals onze C.v.M.er een is, is zwaar. Ve1richt haar taak, door haar bij te sta~n
met raad en daad. Ik weet, dat 't altijd een van de liefste droomen van de C.v.M. is, als de meisjes- leden wat actiever zijn I1iet alleen met de uaald en schaar, maar ook met de pen. De pennevruch-
ten van een persoon zijn de bewijzen van zijn geestelijk kunnen. En ik weet zeker, "dat onze
J.J.
zwters geest lijk \eel kunnen prcsteercn. Verzo1 g de Dames-Rcdactie, of zooals zij onder onsjcs ook we! genoemd wordt, de Docnia-Isler i, verzorg
hanr trouw. Beg1·aaf desnoods 'de redadie ondcr jullie mcl'!jcs artikelen.
Een tweede droorn van de C.v.M. ·is dat de
; ' I '
ivkisjeskringen zoo actid zuil~n zijn, dat zij, bui- ten de jaarlijksche rnngrest~ntoonstelling om, ook onderling we:! e ns tentocx1stellingen zullcn houcten.
Van de J\leisjeskring van Solo (S.KD.) heeft zij (de C.v.J\\) bericht 011tvange11 dat ze wet eens , meedoen aan de expositie op een Sekaten of
Pasar-Malern Toembock Dalem.
Cc resultaten blijven niet uit. Meisjeskring Solo heeft een paar keeren prijzen en diploma's t:iehaald ..
Ziet als 'de Meisjeskringen underling zich te zwak voelcn voor 't organiseercn va11 ecn cxpositie op een Pasar Matern, dan kunnen die Meisjeskringen uit dichtbijzijnde plaatsen., tezamcn medeaingen op een Pasar Malem. onder dezelfdc naam
Ik geloof, dat, als de N\eisjeskringen zich hier- over interesseeren en wat rneer van 'dergelijke on- dernemin!ren willen hooren ~ I 't beste is om de I geroutineerde zusterkri11g VC\n Solo wat meer te laten vcrtellen en uitkggen daarover. Gelegenheid om op een Jaarma.rkt of ccn Pasar-Malem ,mee te doen aan exposeercn is er altijd, wani op haast icderc plaats \'an eenige beteekc11is wordt er jaar- lijks een Pasar-Malern gel10ude11. Op die manier wordt er ook op cen uitstcke11de wijze propaganaa gcmaakt voor de meisj esbeweging.
Nietwaar, men _bestaat in de \\ ereld toch om clkaar te helpen en elk~iar te steuncn met ra<\d en daad?
Zie zoo, mt heb ik mijn hede \\ ijsheid gelucht.
Over jullie beidL't1 ,,Haraplah di perhatikan perka- taan koe fahadi dan soedi :ipalah kiranja saudara- s:-.udara isteri mempcrsilahk~lll ha! jang saja ke-
moekakan baharoe ini".
En 1rn over wat anders gepraat. 0. zusjes. je hebt er geen flauw iclee \'an, hoe 't !even van een werkzaam mcisje is in cc11 kleine plaats. Ik wil nid kankcren tegen oude Javaansche gewoonten, l eelemaal niet.
Ik \Vil onze modcrne zust1:rs a Ileen \.vij zen op toestandcn in kleinere plaatscn. opdat zij niet zul- len \'ergcten, dat er nog een ander !even is behalve 't grootcstadsleven met zij 11 vele genoegens en afleiclingu1. Hoe Jicht gebeurt het niet dat een moderne zuster uit de groote sfad zich geplaatsf zid op een klein, binnenlandsch kottaatje. Als een echte nationaliste bezidd met grootsche idea-
!e?! en kersversch van' de ;d10olbankl'n, 'erdwaatt ze dan in een kleinstedelijke omgeving. Weg zijn j e 1moderne icleeen, wcg je na tionalistische toe- komstdroomen. Ze vliede11 van jc hooicl weg en zwerven door 't Iuchtruirn.
FatsoenshJlve leg je officieele bezoeken af bij
~l't 1lt0(J?;ia ... ·1J~;rbm1~'?1 'ia·11 ''L ~arr,1~~.h~·~1.1tj_~ --~p~. ~,.lt:.,
jullie, lieve z11sters, !'et als schrijfster c!ezes uit ccn groote stad bent gekomen, ben je wel eens nicmvsgierig, hoe 't er in een kleine plaats toe gaat. Nu, je maakt als 11\\'ong tjekel gawe", je opwachting bij de R. A. Regent en R. A. Patib.
0, wee, als je in je heeie !even democratisch bent opgevoed. Je beenen lijken stijve harken van hout, als je moet silil. of lakoe dodok. Je vingers zijn onhandige stokken, waarmee je een sembah moet makcn. En als je al kramr hett in je be~nen,
durf je je niet te verroeren; je houdt je groot.
Ats 't oJficieele oezoe:· is gd~indigd ~n je krijgt permissie, naar huis te gaan, dan moet je ook lakoe dodok natuurlijk bij 't wcggaan. Wee je kain en je mooie wiron; kepidak, pidak ora karoe-karoean.
Wat een rnDp, nietwaai', al diL- prenatans? En to("h moet je je daaraan w;;;J l10uden. zij 't ook om de en of andere reden.
Kijk, een R. A. Regent of R. A. Patih ht:eft veel invloed in de dameswt:rekl. Gestelcl, je richt een meisjeskring op; zonder de steun van vooraan- staande en invloedrijke dames gelukt je dat op
ecn kleine pfaat · niet. Hi.:b jc eenmaal de invloed- rij kste dames op jc hand, steek maar van wal.
0, je hebt er gecn idce ,·an, hoeveel invloed 'de hooge ambtenaarsvrouwen hebben. En hun onder- geschikten volgen hun voorbeeld blindelings, al is
'teen \crkcerd voorbec.Jcl. In cen grvote stad me1k je daar weinig van. al sta je daar om zoo te zeg- gen, op je hoofd. Maar p1 obeer gccn gewaagd-
heden in ecn kleine pla<:ts.
En toch en toch ! Eenmaal moet de vrouwen- en meisjesbeweging oak ' in kleine plaatsen ingezet warden. Ook claar moet de machine der vrouwen- bewcging op gang gebracht warden. En op kleine plaatscn kun je moeilijk wat bereikcn zonder het vertrouwen der hooge ambtcnaarsvrouwen. En er is nog zoo'n hemelsbreeoe afstand tusschen de deftige ambtenaarsvrouw en 't moderne, werkzame meisje. Die afstana kan allevn overbrugc! warden door honnat betoon. En wic heeft van die kwestie niet gehoord, 'de kwestic van 't hormat-betoon, die in ambtenaars - zoowel als in regeeringskringen heel wat geschrijf heeft uitgelokt. Zelfs onze Door- luchtige Beschermheer heeft een pi·ijsvraag uitge- schreven, voor degenen, die 't horn1at-betoon willen behandelen en de hormat naar de eischen des tijds kunnen veranderen.
Inderdaad is 't hormat-b'etoon ecn actueel onder- werp. Daarom i)reng ik 't ook onder de aandacht van onzc zusters, die loch oDk belang bebben in 'deze kwestic.
Nietwaar lieve zustcrs?
Nog- iets ' anders he.Ii ik OP,
't
,hatt,
voordat ikmij n pet1 zat necrleggen. Vol gens kr antenbc1 ten is et op Ja ... atra van af den 2den t1m den 4c Augustus I.I. ec11 Congrcs gehoudcn van de! Pei sa1oea11 Covp0ratie Ind one 'ia. \Vas er op 't la at- s te P .N. I. Con gr cs van de m.iatd Mti al veel fa:-·
langstelling van Cle dames, nog meer verlieugt mij 't nieuws, tocn ik gelezeu heb, dat onzc clames
van Jacatra zich oak intcrcsseerden voor clit cerstl!
Congrcs van de Persatoean Coopcratie Indonesia.
De Coopcratic is een vraagstuk, dat ten volle de aaudacllt van de vrouwen \erdienl en 't kan rrcen b kwaad, als onze
J.J.
mei<;j.;s zic i daarmee bezig houden. Niet, dat onze meisjes daadwcrkelijk aau Colipcratie zullen doen, neen, dat bedoel ik 11iet.Maar onze meisjes bestudeere dat vraagstuk ook De Cooperatie toch beoogt de samL'nwerking van de versd1illende personen bij 't ha11deldrijvc11, landbouwbedrijf of bij 't vcrbntiken cu 't inkoopen van goederen bijv. 't koopen \'an huizen, gronden, maar ook van huishoudelijke artikelen, hetzij voot·
,,·ederverkoop hctzij voor eigen gebruik. En '' aar de vrouw als huismoeder bclast is met 't bestiercn van de financien van 't '-..J' £ezin daar kan , 't creen b
Im a a cl, als zij op de hoogte is van versch ilknde
· handelszaken of financicele 011de1 nemingen.
(Eerlijk gezegd, heb ik ook nog niet zoo'n hcl- dcr idee van coope1atie, maar waar onze broeders ook we! eens voorgcsteld hebbcn 1op 't Congres, um de coc)peratie in onze organisatie in te voer2n, daar verwacht ik v,m hen nad..:re tekst l'll uitleg
(dit vraagstuk). 1
Ziezoo, voor heden i: :.an ·nijn schrijfiust vol- claan. Aan 't begin van · iijn 0rid heb ik 't woord gericht aan zr. Asfoeti ~ iu ·1i kest; maar lang- zamerltand raak ii{ op el'll al, emeen terrein d:lt
Cl • '
naar ik hoop, 111eer besprekingen z,1J gev~n voor onze b!'oeders en -zusters. Intusschcn verb!ijf ik met zuslerlijkt groetui :t.1 o z-: j< ngere z11sters.
EEN VAN DE BEHOEFTEN VAN EEN STUDEEREND MEISJE.
Ruim 1wec maandC"n gekdcn heeft 011dergcb. - kende een onderhoud ~ehacl met haar omHlirec- trice. !Iet gesp1ek g ng O\er de Kweekscllool, tot nog toe is deze de ecni~ openbare Kweck- school voor Inlandsche 011derwijze:t essen. In 191 S gcopend, mocht zij na vijf jarcn haar eerste In- lands-:::he onderwijzeresscn afleveren. Tot en rie.
't cursusjaar '29 wcnlcn er 7 kcerc.n eind-examens gehouden. Tot nu toe zijn er ongevcer 140 In·
landsche onc!erwijzeressen van Salatiga kla.ir
~ek0111en. Bii_ de OQrichiing der scho1I W•'nl aa11 de directrice ietwat angstvallig gczegd, clat 't al heel mooi zou zijn, wannLer na tien jaai liOg 25 % van de afgestuc!eerde onderwijzeressen werkzaan!
zouden zijn.
En wat blijkt uit de praktijk? Dat me~r da de he! tt der afgesiudeerden, en we! 0ngeveer 60 ~o,
nog werkzaam is aan de vcrschillencle scholu1.
openbarc zoowel als partirnlierc. De jaarlijksd1·~
aanvragu1 om toelating zijn verbijstcrcnd. Voor c!it laatste cursusjaar \\'aren rnor 25 vacantc pla.1\- sen 100 aan1Vrage,11; vorige jaren Jiepe11 de a~n··
vragen we! eens tot 200 ! Nict alleu1 meisjt>s v:m
•
M iclden-Java, maar ook lel'rlingen van de Soeq · -.!alandcn, ja zelfs rrreisjes van de Buitengewcstv11 als Sumatra, Borneo, J\1inahassa, Makasse1, Aw- bon, vragen iecler jaar weer aan, of ze een plaahj~
hijgen in de eerste klas. Dit is niet aiken vour de Kweekschool zoo typeerend, maar dat is ook 't
geval bij andere me;sjesscholen met internate11. /
\Te zijn JtU bijna 't jaar 1930 genadcrcl e 1 '( n1 dan ongcvl!er 30 jaar g0leden zijn, dat onze zcer geee1 bredigde voorveclitster, w1jl.''l R. A. Karfi ~i.
\'Oor 't eerst haar stem vGrhief voor de rechk n van 't Javaansche meisje.
1900- 1929.' De tijckn verandcren en wij met hen. In 1900 was t ccn zeldzaamheid, dat ccn mcisje uit de prijaji-stand uit huis ging om L sludeeren of te wc·rken. Thuis en in de keuken
!wort zij; niet op kantoor!
E11 beden ten dagc! Het stUl1eerendc, JavaaP- sche mcisje heeft cen fiets, clraagt kork rokk., en kiockhoedjcs. Ze gaat naar de H.B.S., Mnk, HuL.;J10uclschool, A.J\'\.S. of Norillaalsci10ul; z' doct aan sport, 1e1Jni ·, ko.-fbal, marcl1cert met llaar vrieudinnetjes iu pa lvindsterspakjes met ec11 e.rnstig gczichtje op 't c e:ei1!c1rein \all de Inhccm- sche pndv;nc.terij ! 7t: 1;1·1g Lcuschjes uitgaan 11<.Jar de Pasar-Oambir, Jc.'rh.urs, jaarmarkt, Pasa ·-
!v\alem of BioscopL !
en
als ze afgestudeen1 ;s, gaat ze in betrekki11g, \\'O.dt c.en kantoorjuffromv of schoolfrik.En 't zijn 11id allet'!l 111dsjLS ttit de groote sle- den, die zich gaan 1nodernisecrcn ! Ni.::en ! 't ,\'\o- derniseeri11gs-proccs dringt door tot ;11 Java's bin-·
nenlanden. Ook in de binncnpia:Li:scn trckken (["
meisjes uaar de staJ, als z,, de 1-1.I.S. of Lagcn' School doorloopen hebbc11. Venier studeeren i·~
de leus.
Als er geen huwlliJk'~plctnnen op touw zij11, c11 vader, of 00111 kan t l'et"k11, d:in stud •er! '( Jn-
tan(lc;ch: meisje vc. dci
Ma«r so.ns is l1et \HI I" tig voor ei.:11 meisj , · m zoo manr op stel en sp101, · n 1ar Cl 11 vrc md • .;t, d te vcrLuiz •J. Als le het treft en zc hedt f 111di1~
e
sta.a,
.l)ij wie ze in kan won n, dan gaat .vel Maar niet all studccrcndc metsies hebbcn milie in de stad en 't is voor de oud 1s ook wet\'.at bczwaarliik, om hun 14
a
15 jarige docl1h:· ·, ttie p de Mulo o Huishoudschool is, bij k 'nni 'Sen of vrienden in de kost h.: doe11. 't Mei jc is clan fuist op zoo'n kdtijd, dat zij nau •ldkud to zicht noodig beeft voor haar zedelijkc en ve1sta11d 'lijkc ontwikkeling.Ook in latere jare11, als ze afgestudeerd is en de maatschappiJ ingaat al· I antoor-juffrouw of ondcrwijzer ·, ook djn dreigen Haar allerlei ge\'a- ren in ecn vreemde stad, wr ve1 vijde1 d \'an ouckr- lij k to zicht.
Juist voor een l>eginndinge in den levensstrijd i ecnige leiding van ouderl'n anon beerlijk. 't Stu-
deerende of 't \Verkzame meisje kai1 't wel ce11s treffen bij ccn familtc. maar hoc dikwijls geb<?UI t 't niet dat 'de , familie, bij wie zc im\ oont, uvc~-
geplaatst worc.lt, zoodat 't mcisje \ eer naar c.:-11 kosthuis moet uitzie11.
Het in de kost zijn bij and •re 111 nsche111 clie geen familicleden zij n van de oudcrs, is zoo be- z \aarlijk bij menig Inlandsd1 mcisje (Niet bij iederccn, hoor ! ) So ms rnoeten Lian ouk studie- planneu van 't m i:;je spaak loopen, mdat er ge.'11 familie in de stac.l is, \ •aar zij :tud· ert. E 1 daarom i · 't zoo b brijpelijk, dat er altijd zo0'n grook t Jo p van lecrlin..,en is voor de Van Dcventc.-
hool, Kweeksd1ool voor om1erwijzeie:5SLn, ver~
pl g t r.,choot ot Inlandscl.e .Mcisjes-Nornlacl- hoo!. De mei i --~. die aan di s ·hokn s!ude'' · r n, hcbben een ~cilig tehuis, ' 01it:n in 't school- i11ter1.aat. Dat is Zl o gem. tstdl 11d \ o r de oude··s van de lecrlingen.
Maar nict alle ·d10h:n hcbbL'll cen rneisjesinter- naat. En toch is hct van zoo'H groot nut, als de
tudeercnde of \re!l zamc mci ·jc · gezancnlij~<
kunnen \\ oncn.
In zoo'n internaat, hetzij voor sludeercnde, hetzij
~oor w ·kzame md jc , gaan ze m .. t amkre k st- nookn om \an ong \ee.· d"nzctfden leeftijd en 'd zclfdc ontwikkeling.
In d rn 'este gevallen b'eta!e11 de kostgangstcrs minder kostgelcl, dan \ a1111eer ze _bij aparfe fami- 1' e it1W0!1t.:!i1.
De meisje' worden gewend aan cen geregeld
l~ven.
Een internaat hceft ook zijn opvoedende waar- ,le; om at de meisjc: lkaar let:kn ontzi..:n en \·er- dragen.
En als 't toczicht goed is, hebb~n de meis:es r een rustig en veilig tehuis.
ooral ook de verzorging en 't toczicht mod in de puntjes ziJil; want zoo alke 1 zat een intcr-
t ~ _ ..,,,...~ .... 1 .. .,..!·- .... .. ... '• 1.!t,;\rfr;'\11t1·"'l•
f u t t: J gu d jJ f l i .. LU,t. :n.:J JJ vJi \,,Ji • .. - .. & H .. l.Il
v.:innen van de ouders meisjes en van 't overige publi k.
On.fergeteekendc z If heeft cenige jaren in een roote stad gestu,li::erd. en heeft 't gehtk gehad, t>en liddevol teliuis te Yinden bij familieleclen Heel dik\\ ijls heeft ze moeten mcemaken. dat vriendin- nen van haar ;:ich su f moeten zocken naar ecn ko_ thnis. omdat zc. to-.: ·all;g gt:en farnilie hebben in
ue
stad.Zeker. er zijn ook wel inte. nat ... n Ln pcrvio11s , oor mei jes. . 'aar z.:o zijn of l'"l beetje duur of de gocdkoop..: t: intt:rn, ten hebben een slechtcn naam o-ekregen bij 't 1wblick. Dit laatstc is heel,
b ' f
I eel jammcr om 'at len inkrnaat van zoo n groo, nut kan zijn voor 't studeerendc of 't wet kza ne- meisje.
Dat er ind ~1. a,1d l 1 behoeftc is aan goede inkrnaten en I 02 ·~uiz n moge blijk n uit de vol- 0'1.:IJde fe1ten. De \·c:·ee.1iging van !nl'1nd che Stu-
~ d'
deeret d"n .,Jong--13\:a·• hee··t i.1 haar ;v1.:rse groo- tc afdeelingen in dt' :;r J t steden een huisves- tingscommissic, y a wvan le kd~n ook studeeren- d n zijn. die zich bdasf(:'n met 't zo<-kcn van kost- lmizcn voor slwh.erende jongtlui. Dcrgelijke
commLsies van
Jt
n~-ja\·a hebb.!n llll r.i-gen stu- deerenclc clan ook aa11 cen ko:thuis geholpen in e<:n vrecmde stad.Het is bekend, d~tt in enkele groote stl'den door a1 icuiicren, I nheem chen zoowels als Europea- nen, internaten opge1 icht worden ten behoeve van
tudecn.:nd-e iongelui z.a. De J1n Pkterszoon Coen Stichting, d1~ Langt:n Siswo (Tc huis voor leer- lingen is de Vl.:rtaling) allcbei le W.eJtevreden, ~e Pei lindnengan Peladj ar van SoerahaJ a (bcteeke111~
Zorg 1,;oor de Stucleer 'nden), 't lntcrnaat Hapsara
\an Solo n nag enkelc anclen'. .. . Maar bovengenoe111de internaten z1111 voor JOn- gelui; de meisjes hebben er nog grooten l:iehoefte ::ian.
Het is ~chrijfster dezcs bekend, dat in de groo'.e
·11.;den de versd illende besturcn van de Vere~m
' incr van Kartini-Scholen en ook andcre part1cu-
ji r~
schoolvercenigingen zor/1J succcs hebben i,nhun heilzamcn schoolarbeid, ten behoevc van t rntamlsthe meisje, de 111ed'°werking van invloed- r jkc pcrsonen clraagt daartoc niet weini~ bij.
Waaiom, zoo vraagt rnijn onoesche1den pe1~,
, -rnrom breiclen ze hun v erkzaamhedcn ~iet .mt
t n pr obceren z ~ ook niet cens aa11 ~le sttchtmg
11 mei ·jl!sintern~t<: n en vtouwcn tel1111zeu.
S. MARMINAH.
filuniorenrubtiel\
IS LEIDINOWATERVOORZIENINO NOOD-
,
ZAKELIJK.
Ou Ian gs kreeg ik toe\ allig een orgaa11 van Boedi Oetomo in handen. f let was Orgaan No. 5 - 6 ,·an l\\ei-Juni. Ik heb 11et doorgebladertl en
een
stuk intcressecrde mij het meest n.I. het verslag van een vergaclering onder leiding van B.O. van 7 ]uni, gd10uden in 't gebouw van ck H.I.S. met de Quoran te Madioen. Ze werd bezocht door rncnschen van P.G.H.B., H.K.S. bond, K.B. P.P.
K.D., Moha111madijah, Islamijah
etc. '
Het voornaamste pnn t van bespreking was de watervoorziening van de stad Madioen. Indertijd was de Gemeente J\\adiocn van plan om ccn lce- ning te sluitcn van
f
400.000, dk afgeschre\·en wordt over 40 jaren. Voor dit geld zou de ge-mecnk dan een walt:rleitiing aanlegg"en. Nou, al Lie bo\cngenoernde vcrcenigingcn hebben fel tegen- gestcmtl. En als argument hebben ze naar voren gebracht het feit, dat hct sterftecijfrr in de stad f\\adiot>n niet noemen:sw~ardig hoog is. De sta- tistiek van het .jaar 1926 gccft het \'Olgendc _beekl:
le kwarf aal 3 % 2e kwartaal 2,7
%
31:! kwartaal ') ';
4e k\vartaal 2,3 %
\ erd ·r hebben ze gell.'gd, dat in steden al$
Jacatra, Bandoeng, Bogor, Garod, Socrabaja, Tasikmalaja e.a. \\'Jar reeds een \\ aterleiding aan-
wezig is, I.et sterftecijfer hooger is. E 11 kine erlijk- na'lcve opvatting en arg-urnen t zvL ik zegge1t.
\Vnarom? ;
Wei, dat hd sterttecijfcr in ,die genoemde steden zoo hoocr t:> is J i~ te wi1.ten aan • I het feit dat de water- ldding nog niet dicr is doorgcdrongen tot in de kampongs. De meesten daar drinkcn dus nog st eds putwater of kaliwatcr. Hct stcrftecijfer zou wis l!n zckcr tot hct 2 of 3 voudige gcklommcn zijn als di.' waterleiding in die sh:den er heelemaal niet was.
• Tot Ill! toe drinken de menschen van Madioen water uit de putten. Tot zeker punt is dat wd tc Joen n.1. zoolang !Jet \\ater voor het orinken gekookt worut en ik mag wet aannemen dat ze zoo \·erstandig zijn. J\\aar het drinken van put- water kan crnstige gcvolgen met zich steepen.
01.std nou eens dat
een
enkcle put besmd is door cholera baccillen, dan raken and2re putten .allicht o~k besmet en als dat gebemt. clan gaat een .be- langriik Jl"e der I eyolkinO' er aan vanwege de ctwlcrn. Het kan evengoed een andere ziekte zijn hoor! Dan komen ze misschie11 ras tot anaere gedacltten en hebl5cn zc spiJ t clat doo: hun eigentocJoen gc~n waterleidin~ is gekomcn.
Leidingwater staa: onchr voortdurcnde controle en de p!aats van de bron wordt herhaaldelijk ge-
ciesi.nfecteerd b. v. geschloreerd. Dus de kans op h.:smetting is we! zeer rniniem.
Om terug te komen tot die steden Jacatra, Ban- docng etc. lk heb reeds boven gcze.~d, dat het
hoog'e sterftecijfer te wi_itn i~ aan 't feit dat de
\\ aterl~idin~ in de karnpongs nog zoo go~d als onb kt:nd i~. Het W:lter hakn · e uit di:: putten,
di~ vcr.c van hygienisch zijn, of uit de kali wat
de zaak nog crger maakt.
Vooral in i..:en ietwat lwog gelegen streek, waar men cerst zeer diep moet graven voordat ,men tot hct vater komt, behelpen de 111cnschu1 zich met kali of zelfs met sloohrntcr. Men k<m wel op de v:ngcrs telien 11oe groot de kans tot 15esmetting df111 is. S0ms is een heele kampong het sla1..htoffer gc'\ orden van zulk onhy.:gienisch water, en is de w:iterleiding dus noodzakelijk.
\V eftc1•r,·den, 28 Aug. 1929.
w.
AAN MIJN SPORTBROEDERS.
Als 1k ~J;t schrij f zij11 mijn gedad1ten niet alleen bij U Junioren, maar zc leide 1 ook naar de Senio- r1::n. Zooals u merkt is hct aanstaande 12c J.J.
Congres op komst en hoogshvaarschijnlijk zal het da11 gehouden worc.ltn evenals 2 jaren geleden op Semarang En .cvcnab de· \Orige jaren zal de SportafdceJing van jong Java niet worden verge- tcn. IJe sport tijdens het Congres is langzamer- hand onmisb~ar geworden, ze is e.:n ware ver- poozing, een afwisseling voor de ernstige bespre- kingen in de ycrgaderzaal. De sport is niet a1Ieen een gocdc atiraktie vuor de junioren, maar cok de oudercn van dagen zij n niet minder cnthousiast;
ze voelen zich weer jong en levendig op hct sport- tcrrein, niet waar broeclers Scnioren. Het zou te eentonig en saai zijn als er enkel en allecn ernstige dingen bcsproken worden en niet gcdacht wordt aan de keerzijde va11 hct medalje.
Naar alle \\aarschijnlijkhcid zullen we weer krij- O'Cll de oude nummers athletiek waaronder loop-
o
·priug- en werpnummers, verder \Oetballen en te1~-
11issen. Dat is zoo de oude gang van zaken, het is tradi tioneel geworden. Wed Lt wat zecr jam mer rs? Dot er zelden is gefwudcTl een korfbalmatc/z tnsschen ·c.1e verschillendc af deelingei1, Het zou mis-
schien goed zijn als ook clit spel op het aanstaande Congres ge~peeld wordt. Recd3 op het J.J. Pau- vindets Congr...:s te Solo !,rc'g h t korfOalspel een goedl' !Jeurt. Ik geloof dat we! minstens 6 afclee- ling n el'n korfbal t all! hd)b..:11, Rl'Zieu hl.'t laatste J.J.P. Congres tc Solo. L; ik 111ij uiet \'crgis 1heo- bC'n op dat Congres meegcdaan aan kodtlallen de afdeeling n: Jacatra, Bogor. Socral-i:li:i, J\htara111, Saiatiga, :emarnng de.
Mijns insziens is het ktli'fbalsp _I een vecl Clkler sport da.n t voetballe·1. Hierml'~' wit ik niet zeg- gvn dat ik h~t vo"tbalspt:l afkcur. of dat ik het op ltd ongrcs kwij. wil zijn nee, vene van dat.
Dit spel moet natuu:·lijk zoo \Cd 1ro.,:elijk gehand- haafd blijven, maar II ·t zou toch bcter zijn als naast het voetbalspel ook het kor foallen een plaatsjc krijgt.
Bet korfbalspel is in LO WL'tTc nuttiger d~.m het voetballen dat het niet is ee1 c.:nzijclige sport, integendecl, het is j td:-;t ab: i.i dig. B ij hct korf0allen worden niet allec11 de onderste extremiteiten behoorlij k ontwikkeld, m:-iar oo\. de beide armen krij6l'l1 ec11 flinkc beurt om zich te ontwikkelen.
Verder spelen tactiek L'll combi111tievennogc11 een veel grooter rol dan bij he1 vol'thalk n. Dat is mijn ide..: over 't korfbalspL'l.
Nog ruim 4 1nc1and~'n en clan is het Congres daar. Vier maanden! Voorwaa,· een lange tijd, mccr dan genoe~~ om zkh paraat tc maken op sportgd)kd. Doct !llt-'L' als het ccnigszins kan, , brocclers, schaamt niet als U geen prijs kunt halen.
I ct niet op het rL'SLdtaat. maar tclt het doe! alleen.
G1 aag zou ik 't a.s. sportco11r11it0 willen \·erzoeken om zij11 voile aandad1t k wijden aan her korfbal- spcl. Dus brocders. tot ziens op hd a.s. Congres.
Saluut.
H' clfcl'reden. 2 Sept. 1929.
w.
MADIOENSCHE CAUSERIEeN.
De faatstc 1'( rgadering.
De laatste algL:111eene ledenvergadering zullen
\',c nooit vergeten. Nooit! Gelukkig dat bcdoelde vergadering van <.kn kant van de leden nogal veel animo kon oogsten.
Natuurlijk warcn niet alle !eden aanwezig.
Natuurlijk niet. Trouwens in welke afdeeling van J.J. zou dat het geval kunnen zijn?- Behalve
\\ anneer ... , be halve wanneer er ft.est wordt gevierd *).
Maar op bovenbedoelde vergadering was de belangstelling toe)~ nog be\'redigend. Nou, ik s hat de a~:iwezigen op 75, waarva.i1 20
a 25
dames (meisjes). Stom van mij, dat ik niet zelf hcb gcteld en genoteerd.
Verblijd u in de hoop ... .
\'erblijcl u in de hoop ... .
Dit is onze overtLliging vanaf het oogenblik, to..:n de \'eru-aderin b a b met 35 aanwezigen kon begi1111en.
Dit aantal nam langzamerhand toe tot bovrn het dubbele. Gelukkig, Aiadiuensche Jong-Javanen.
\\'ant zooals U \\eet, wa:; dit de tweedc uitge- schreven vergaclering na d..? J11t1i-vacantie. En de eerste moet wegens gebrek aan opkomst worden uitgesteld. Weet U. wat dit bettekent? Weet u,
\\at dit beteekent? - Dat oekekent slapte in de vereeniging. dat beteeke11t verzwakking van acn geest vau cle vereeniging *.~·), Bah, \vat een Con- trast, wat ecn Contrast! Wat een contrast als we er aan denken, dat u de Indonesia Raja dag in dag uit uitschreeuwt. Maar geiukkig, ge hebt u her- steld, ge zij! wee:r begonnen met den goeden weg tc bewandelen. Dat moge de laatste vergadering getuigen. Doch was het niet gebeurd, Liie edt:ek zouden we u niet ku1111e11 sparen. Een regen van scherpc woorde11 zou ongetwijfeld boven u ,,neer- dalen''.
Lacht niet, Jong-Javanen van de andere afdee- lingen! Want mijn woorden geldcn eveneens voor u voor cle eene afdeeling in meerclere, voor de a:1derG afdeeling in mindcre mate. Want ik be- twij fel ten zeerste, of het strewn van onze ver- een ·ging \\el huist in hei hart \an elk lid van J.J.
lk hctwijfcl kn zeerste. of elk lid we! doordrongen is van ons grootsch werk: de ophcffing van Indo- nesia
Hct is de taak van elk afth:clingsl5estuur om in zijn re~·sort de !eden wakker te schudden, hun oogen te· 0penc11 voor het wcrk van nationaal
belang. -
Verblijd u in de hoop .. . . .. . .. .. . en Volhard in het gcbed ... .
Uw beurtl Op bovenbcdoelde vergaclering,· waarvan de agenda bcstond uit de pun ten:
I. Opening,
11. Goedkeming On twerp Reg!. ,,Pt:rsatoean Mndioen" en verkiezing Cami. Bestuur P.M., If!. Jaarverslagen en Bestuursverkiezing,
JV. Bibliotheekfonds,
V. Voordracl1 t van Mcj. Ir ocst11arli11all,
WerC.l cen nieuw bestuur gekozen. Treffend was hd af chcid van ltct ouck bcstuur. De oud-voor-
•) Ach kom, H o"crdrijft toch nfotf
""'). Juist, Rod.
zitter kon niet worden herkozen, omdat hij gecau dic!ccrd werd voor hd Bestuur \'an de ,,Pe~aioean MadioL•n" en aa11gezie11 het bcsiuurslidmaat: hap
\'an P.M. n11ver enigbaar is 111d het be.-;tuurslid maat chap van ck aangesloten vereu11g1ngen.
Vuorw:ia1· l'L'll schoonc tl1°urie, vindt 11 niet? Mrn
\'l"CL'St vour ,partijcligheid c11 da:uom die 011\'crcc-
11 igbaa rheid.
I let nicuwc bestuur is gl·koze11, met een oud- Bata\'iaan als voorzitter.
Uw bcurt, nieuwe bestu111 sh:den, Olll ht>t WLrk
'an het oude bestuur voort t' zettcn. Uw beurt.
n iell\ve ,·oorzitter, om de voorzittershqmer met kracht te hanteeren.
En weet u, wat u ook moet doen? U moet de omkren trachten te winnen, hen wakhr schudden, hen er op •attent maken, dat we hun steun en Jei- ding noodig hebben, Zoodoende vinde11 w
a'
wortcls van Jong-Java •niel alleen in de school- gebou\\ en, 111aar ook in de huizen dcr Madioen-
scht~ ingezetenen.
Blijkcns bet jaarvarslag van den oud-afdeelings- pcnningmeester telt afcl . .Madioen ::t 55 buitenge-
\\ one leden. Maar hoevcel pro.:ent daar ran Jeeft met Jong-Java mce?
Slecht:-; een. klein perce.niage. (Hic·rb:J dien_t vc:r- meld te warden, dat ± 13 v:w d~ 55 buiten Ma-
dioen wonen). ,
Aan u de taak, nieuw bcstuur, om voeling tc
lwudt•n mef de ouderen. Z!lek clc 111e11sche11 op e11 praat mt't hc11 over de aclucc'' onderwei pe11, Naiuurlijk in uw vrijcn tijL', nict ten kostc van de sllldie. bijv. np e1.:n Zak.·dag;t\011d of Zondag- 111orgen.
Zoodot'nde leert u werken voor de vcreemg1ng, leert u samenwerken \'Oor het vader!Jnd. Onge- t\\'ij feld len niet gemakkeli;ke taal., maar de vrud1- ten van ti\\' arbeid zult u ce11s (>•,gsten. En \'Oi- doe11ing zal uw loon zij11.
Algc111u11 1·u gaderglfJouw.
Zoowel door den Jong-Islarnie:cn-Bond als
door Jong-ja\'a wordt de bel10eftc gcvoelcl van eu1 algcmeen vergadergebouw, ol' .:en CJubgebom\, zooals u het nocmen wilt. Maar kunnen deze beide ver ee11iginge11 zelf (lat Club(J'ebouw oprichten?
Het antwoord is bes list: nee11 ! lvlaar op Madioen zijn er cok nog and ere vereenigingcn: B.O. P.O.
H.B.. P.P.K.D., Mardi-Ka111oeljan. En Moh~mma
dijah dan? Ja, deze \ereeniging ltc·eft een eigen schoolgebou\\', da-t ge111aU-..:'1'1j'k t.:;t ctrgaCferZ<tal kan worden ingericilt. Doch wil Mofrnmmadijah ons plan sfeunen, des te beter.
0111 dat C!ubgebouw d.:id.! .r op te richten is 111.i. in de lerste jaren niet 'lijk. Daar zijn te
!:;'"C[!tt' .'°i!ld11cieelc bezW&l\:i. a;tJ1 --ve tm11det1.
Maar hebben we op Maclioen niet de In!. Socie- teit ,,Seclijo Hardjo"? Wel-is-waar heeft de soos geen schijntje van leven meer, 1,'aar de vereeni- ging bestaat nog, is nog niet opgedoe!<t. De afge- ti eden J.J.-afd.-voorzitter hecft met den president van ,,Sedijo-Hardjo" een onderhoud gehad. Deze heeft meegedeeld, dat de soos, welkc reeds als rechtspersoon is erkend, in slapenclen toestand veikeert. De soos is n~ct dood, neen de soos
; '
shapt. Het .bcstuur bcsta:H nog, de ledenfijst be- staat nog, maar de kclLn betalen geen contributie.
Een ideaal van ecn toc.""tall(!, niet?
Eer::;t huurde ,,Sed•jo-Hardjo" een gcbouw aan de Wilisstraat. i\laar hd is tc afgelegen, hct staat nict in het ccntnt111 van de stad. ,l\olaar in plaats van te wachten tot er cen betcr en ge- schikter gebouw bcschikbaar is, heeft men IH:t ge- bou v bcdankt. En nu de soos geen gebouw heeft,.
zeggen de !eden: La ten \\·e maar slapen !
\Vat denkt U er van, geaci1te heeren leden van ,,Sedijo--Hardjo", als we u rnorstellen de soos niell\\' !even in te blazen '( Zckcr, zeker, er is op
!Jet oogenblik geen geschikt gebouw tc vinden, maar het is toch noodig, dat de con tributies 'gi!re-
gelcr" in de kas komen !
Op cen • der algemecne ledeuvcrgaderingen is door Jong-Java het voorstel aange11omen om maat- regclen te treffen ter oprichting van e'en dubge- Louw, w!!:s mede in ve1 band met de behoefte aan ccn geschiktcr plaats \'OlH. de jong-Java-biblio-
thtek ,,Mardi-Wijono", '
Het komt .ons niet onaanne111elijk voor, als we voorstellcn 0111 ,,Sedijo-Harcljo" nicuw !even in ie blazen met stcun van andcrc vereenigiogen ter plaatsc, wc.lk er voor voekn. Dit is, als ,,we ons niet vergissen, het idee van Jong-Java. De aan.
geslotcn verecnigingen hcbl'en hijv. eens of twee-
maal in de maand recht op gebruik van het ge- bouw \'OOr eventueel te beleggeh vergaderingcn of bij ee11ko111sten, tcg 'n ec:u maandel ij kschc kleim·
s.chadevergadering te berekencn in evenrecligheid mt.>t de inkomsten van de verccniging.
De nl. soos zal dan worden het Ccntrum van de Madioensche intcllcctueelcn, hct cc11tru111 van jong en olld Sedijo-Hardjo z_al d;'ln warden l1et sierraad va11 Madioe11. En N\adwen zal clan rijker worclen ecn J mfonesL ch Clubgellomr met lceszaal en bihliotheck.
Met ecn kleint: wil e11 t<::11 111ini1J1ak financieelt:
opufferi11 r zal dit )f~n we! ui1 t voe11.:11 zij11.
SOEKMA LELANA.
