تأثیر بی ثباتی اقتصاد کالن بر جرایم مالی در ایران

(1)

شهوژپ یعامتجا مظن و تینما یدربهار یاه

لاس مشش پ هرامش ، یپای 16 هرامش ، لوا

، راهب 1936

تفايرد خيرات :

11 / 11 / 1939 شريذپ خيرات :

3 / 9 / 1931

صص 13 - 16

یب ریثأت ناریا رد یلام میارج رب نلاک داصتقا یتابث

كلیگ یقتدمحم میكح

يدابآ رایشناد ،

، ناريا ،ناردنزام هاگشناد داصتقا هورگ

یکورز رایرهش رايداتسا ،

، ناريا ،ناردنزام هاگشناد داصتقا هورگ



نسح هرهش هداز

ناريا ،ناردنزام هاگشناد داصتقا دشرا یسانشراک ،

هدیكچ ياپان مک اب یراد تصرف ندرک

یم شهاک ار لاوما و تیکلام رب مرج باکترا تصرف ةنيزه ،ینوناق شخب رد اه دهد

. هب هنوگ یا ثعاب یرادياپان هک

نئمطمان یم یدزمتسد ندش راک اب مرجم هک دوش

هب ندرک یم تسد هب مرج باکترا یاج تیلاعف ماجنا ،نياربانب ؛دروآ

رثیغ یاه تثلاا رد ینوناثق

ياپان مک ًاتبسن ،یرادياپان نودب یتیعقوم هب تبسن یراد رطخ

تسا رت . یب ریثأت ،رضاا ةعلاطم رد نارثيا داصتقا رد یلام ميارج رب نلاک داصتقا یتابث

ةرود یط 1931 - 1969 یب و یسررب ، کيرداه گنيرتلیف و ساکازلگ شور زا هدافتسا اب نلاک داصتقا یتابث

- هزادنا تاکسرپ دش یریگ

. اثب سپس

هداد یجنسداصتقا زا هدافتسا ینامز یرس یاه

( مه اطخ حیحصت یوگلا و تدمدنلب یوگلا ،یعمج )

یثب رثا ، رياثس راثنک رد نلاثک داثصتقا یتاثبث

یلام ميارج رب لرتنک یاهریغتم (

جياتن رد تابث زا نانیمطا یارب دروآرب ود بلاق رد )

دش یسررب و دروآرب .

یم ناشن جياتن یثب دهد

داثصتقا یتاثبث

ک هاتوک رد نلا دراد یلام ميارج رب یرادانعم و تبثم رثا ،تدمدنلب و تدم

. و یداثصتقا دثشر ،ینیشنرهش تبسن دننام لرتنک یاهریغتم نینچمه

دراد یلام ميارج رب یفنم یرثا راظتنا فلاخرب ،ینیج بيرض و تبثم یرثا ،یراکیب .

یثم ناثشن زین اطخ حیحصت ةلمج بيرض ود رثه رد دثهد

هب دروآرب ت نازیم هب بیتر 11

% و 61 % یم حیحصت هرود ره رد شتدمدنلب رادقم زا یلام ميارج فارحنا زا دوش

.

دیلک هژاو اه : یب ،یلام ميارج مه ،نلاک داصتقا یتابث

ناريا ،اطخ حیحصت یوگلا ،یعمج .

لوؤسم هدنسيون :

13116116191

Email: [email protected]

Copyright©2017, University of Isfahan. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License (http://creativecommons.org/licenses/BY-NC-ND/4.0), which permits others to download this work and share it with others as long as they credit it, but they can’t change it in any way or use it commercially.

(2)

91 شهوژپ

یعامتجا مظن و تینما یدربهار یاه لاس ،

شش م یپایپ هرامش ، 16

هرامش ، لوا ، راهب 1936

همدقم هلأسم نایب و یگژيو نيرتزراب زا یکي و رثییغت تعرثس رثضاا رثصع یاثه

لوحت رد هک تسا یياه و یگنهرف ،یعامتجا ،یداصتقا طيارش

...

یم یور دهد . اثب دارثفا رتثشیب هثچرگا ،یدثنيارف نیثنچ رد

تیعقاو هدمآ رانک یگدنز یاه تیلاعف و دنا

ار دوثخ ینوناق یاه

یم ماجنا رثییغت اب یراگزاس رد رگيد یخرب تسا نکمم ،دنهد

تیلاعف ریسم ،طيارش ریغ یاه

ثيا اريز ؛دننک باختنا ار ینوناق ن

تلاکثشم رثب یياهریثسم نیثنچ رد تثکرا اثب دندقتعم دارفا یداصتقا یم هبلغ یعامتجا دننک

. ینوناثقریغ یاهریثسم باختنا

یم رجنم مرج شيادیپ هب دوش

. مثهم زا دياش ،موهفم نيا نيرثت

شلاچ دثنراد راکورثس نآ اثب یزورثما ثماوج هک تسا یياه .

هديدپ تثیعقاو نيرتريذثپانراکنا زا یثکي هثک یثيا اثه

و تثسا

و بیثسآ شوختثسد ار اثم ةعماج هلمجزا ماوج ةمه هراومه یداصتقا برخم راثآ و تسا هدرک یگتفشآ یاثج هثب یعامتجا

یم دراذگ . هب هک یراثآ ناثمرد یتاار

دنتثسین ريذثپ .

وثقا رد

یگژيو و رصانع ،یصاصتخا یازج زا کثي رثه هب طوبرم یاه

تسا هدش حب ميارج .

یلع ميارج رب ،رضاا شهوژپ لاوثما ه

تثثسا زثثکرمتم یموثثمع شياثثسآ هثثیلع ميارثثج و تثثیکلام و .

هب یتروص رودثص ،تقرثس ،تیکلام و لاوما هیلع ميارج رد هک

تخادرپ کچ شياثسآ هثیلع ميارثج رد و سلاتثخا و یندثشن

یثم رارثق رظندثم اثشترا و لعج ،یمومع درثیگ

. زا سلاتثخا

قيداثصم زا اثشترا و لثعج و تناما رد تنایخ ِمرج قيداصم تثسا یموثمع شياثسآ هیلع مرج .

نيارثب ةبثساحم رد ساثسا

تخادرپ کچ رودص ،تقرس مرج جنپ زا یلام ميارج ،یندثشن

تثسا هدش هدافتسا لعج و اشترا ،سلاتخا .

وثقو زا یثشخب

یثب زا یثشان یروثشک رثه رد یلام ميارج تیعثضو رد یتاثبث

هجوتاب و تسا روشک نآ یداصتقا رثب رثضاا شهوژثپ ،نآ هثب

یب یتابث رد رثؤثم لثماوع زا یکي هک هدش زکرمتم نلاک داصتقا

تثسا یلام ميارج شيازفا .

یثب هدثيدپ ،نلاثک داثصتقا یتاثبث یثيا

هنيزه نآ شيازفا و دوجو و هدوب بولطمان یعاثمتجا یداثصتقا یاه

دراد هارمه هب هعماج یارب یب شيازفا.

راتخاس ،نلاک داصتقا یتابث

یم لتخم ار روشک یداصتقا تینما و نک

هنيزه ةجیتنرد و د یياه

یثم دراو ااخثشا یگدثنز رثب هک هاثفر رد شهاثک هثب ،دثنک

راوناخ یم رجنم اه دوش

. یب موهفم ،یداثصتقا تاثیبدا رد یتاثبث

نیثتلا ةژاو ود لداعم

Instability

و

Volatility

هثتفر راثک هثب

تسا . لئاق هژاو ود نيا نیب یصاخ کیکفت نارگشهوژپ یخرب

اثثما ؛دنتثثسین

Instability

یثثسو موثثهفم رارثثق رظندثثم ار یرثثت

یم دهد . هثناکت ًلاوثمعم ،هژاو نثيا وثش زا یثشان یاثه

ار اثه

ریغ تارییغت زین و درادربرد ریغتم یخرب فراعتم

یداثصتقا یاه

یثم لماثش ار مروت نازیم ندوبدايز دننام دوثش

. شهوژثپ یاثه

وش وقو ،فلتخم نارثحب و اه

و تاناثسون ،یداثصتقا یاثه

م تافارحنا رثیغت

ار یداثصتقا تثینما ندوثبن و یداثصتقا یاثه

یب هدرثک کرثطم یتاثبث دثنا

( ناثضمر ،یثقارع یثلیلخ و روثپ 1931

.)

هب یب یلکروط یب زا رثأتم ،نلاک داصتقا یتابث

یلماوثع رد یتاثبث

؛تثسا هثجدوب یرثسک و یجراخ یهدب ،زرا خرن ،مروت دننام هثجیتن هثک یلماوع ا

دنتثسه یداثصتقا فیعثض درثکلمع زا ی .

هثب داثصتقا ةثصرع رد فیعثض درثکلمع نثيا ،نینچمه لثیلد

یب شيادثیپ هثب روکذم لماوع رد یتابث طاثبترا

میقتثسم ی نیثب

ديدپ ة رج يا م و یرادياپان داصتقا

نلاک رجنم یم دوش .

هثثجوتاب هثثب مرثثج ةثثلوقم تثثیمها هثثب ،یلاثثم ميارثثج هژثثيو

شهوژپ روشک رد یعامتجا و یداصتقا ةزوا رد یددعتم یاه

دثش ماجنا یثسیع ةثعلاطم هثب هثنومن یارثب هثک تثسا ه

و هداز

ناراثثثکمه (

1931 ) یبثثثساشرگ و ناثثثگرهم ، رثثثخف

( 1931 ) ،

ینیثثسا داژثثن ( 1931 ) ناراثثکمه و یقداثثص و (

1931 ) هراثثشا

یم دوش .

،رضاا شهوژپ رد هجوتاب

دثعُب رد وضوم تیمها هب

یداصتقا رثب دثیکأت اثب یلام ميارج رب رثؤم لماوع ،نآ ِیعامتجا

یب یتابث تثسا هدثش یثسررب و لثیلحت نلاثک داصتقا .

ةثعلاطم

خساپ یپ رد رضاا هب یيوگ

تثسا کرثش نيا هب یتلااوس :

اثيآ

یب نلاثک داثصتقا یتابث هثب

هرود رد یثساسا روثط یناثمز یاثه

هاثثتوک یلاثثم ميارثثج رثثب راذثثگرثا یلماثثع ،تدثثمدنلب و تدثثم

یم بوسحم دوش

. نثيا وثن ،یرثثا نیثنچ دوثجو تروثصرد

هنوگچ یراذگرثا تسا

. هب یترابع یثب شيازثفا اثيآ ،رگيد یتاثبث

یثم یلاثم ميارج رد شيارفا هب نلاک داصتقا دثماجنا

. نیثنچمه

یداصتقا لماوع رياس ،یداثصتقا دثشر ،یراکیب دننام یعامتجا

(3)

یب ریثأت ناريا رد یلام ميارج رب نلاک داصتقا یتابث 91

رب تروص هچ هب دمآرد يزوت رد یرباربان و ینیشنرهش تبسن تسا راذگرثا یلام ميارج .

هجوتاب ماجنا تاعلاطم هب ،هدثش

ةثعلاطم تواثفت نیتثسخن

شهوژپ رياس اب رضاا یب رب زکرمت ،یلخاد یاه

تسا یلام ميارج رب نآ رثا لیلحت و نلاک .

نثيا رثگيد تواثفت

هثثب جياثثتن رد تاثثبث یثثسررب یارثثب هثثک تثثسا تثثسد

و هدثثمآ

هب ترابع صخاثش ،جياثتن رد یرادثياپ لثیلحت فدثه اب رگيد

یب شور ود اثب نلاثک داثصتقا یتاثبث کثيرداه و ساثکازلگ

–

شور ود نيا یانبمرب زین شهوژپ یوگلا و هبساحم ،تاکسرپ تسا هدش دروآرب .

روثشک ،رثضاا شهوژثپ یناثکم یورثملق

لاثس نآ یناثمز یورثملق و هدوثب ناريا یاثه

1969 اثت 1931

1تسا . نيدب رضاا ةلاقم بوچراچ زا سثپ هثک تثسا تروص

لاناک رب دیکأت اب قیقحت تایبدا ،همدقم یاه

یب یراذگرثا یتاثبث

یثفرعم ،شهوژپ یوگلا سپس و حيرشت ،مرج رب نلاک داصتقا یب زا یتابساحم صخاش ود یتکرا دنور و نلاک داصتقا یتابث

یم لیلحت دوش

. مثه و دثااو هثشير نوثمزآ ،همادا رد ،یثعمج

هب جياتن و ماجنا تسد

تثسا هدثش لثیلحت وگلا دروآرب زا هدمآ .

هجیتن هب زین یناياپ شخب یگ

هثتفاي ااثصتخا اهداهنثشیپ و یر

تسا .

قیقحت تایبدا کيوداچ نيودا (1

)1829

تسا ینارگشهوژپ نیتسخن زا دياش

درثک زاثغآ یداثصتقا هاگديد زا ار مرج ةنیمز رد تاعلاطم هک .

رشیلف دننام یدارفا نآ زا سپ (9

)1963

رکب ، (1

)1963

چیلرِا و

1

( )1973

را هثنیمز نثيا رد ار دوثخ یتاعلاطم جياتن دثندرک هثئا

.

نيارد رثکب ةثعلاطم ،نیب (

)1968

هثعلاطم ، ةثنیمز رد یياثنبم یا

یم هتفرگ رظن رد مرج داصتقا دوش

. نيا رد طوبرم تاعلاطم رد

هب1

همانلاس رد رضاا شهوژپ راتشون و ماجنا ماگنه و هداد ،روشک یرامآ یاه

لاس ات یلام ميارج هب طوبرم تاعلاطا 1931

نيا رد ،نياربانب ؛دوب هدش شرازگ

هداد رثکادا زا هعلاطم تسا هدش هدافتسا دوجوم یاه

.

2 Edwin Chadwick

3 Fleisher

4 Ehrlich

5 Becker

یثپ رد ،دارفا رگيد دننام نامرجم هک تسا نآ رب ضرف ،هزوا هدوثب یراثظتنا تیبولطم یزاسرثکادا نثيا یاتثسار رد و دثنا

هزیگنا و لماوع هب تبسن ،فده یثم ناثشن شنثکاو اثه

دثنهد .

هجیتن ،مرج تثیلاعف نیثب ناثمز صیثصخت زا یا

ینوناثق یاثه

تسا ینوناقریغو .

هب زا یشان ِیدياع و یتفايرد ،درف ره یترابع

یم هسياقم ار ینوناقریغ و ینوناق شخب یتروثصرد و دثنک

هثک

یثم مرثج بثکترم ،دثشاب رتشیب ینوناقریغ دمآرد دوثش

. نثيا

هب باختنا زاب اب تدش

هب و یراد قیقد روط

یرادزاب لامتاا اب رت

تحت ،هميرج نازیم و یثم رارثق ریثأثت

درثیگ . زا یداثيز شثخب

ناراثکمه و ربليزناثف ةثعلاطم دننام دوجوم تایبدا (6

)2000

و

ناراثثکمه و رِگوثثف (9

)2005

رثثب یرادزاثثب رثثثا رثثب زثثکرمت اثثب

نییعت هدننک دراد راکورس مرج یاه .

رکب ( )1968

ار دوثخ ةلاقم ،

یم زاغآ شسرپ نيا کرط اب رد نوناق لامعا ةنیهب حطس هک دنک

س نيا خساپ دش هداد ناشن و تسیچ هعماج کي ؤ

ةثنيزه هب لا

لاثمعا تدثش رد رثییغت هثب اهنآ شنکاو و نامرجم تیموکحم دراد یگتسب نوناق .

لاثمعا تدثش رد رییغت هب نامرجم شنکاو

لدم تیمها هب نوناق یثم دیکأت یداصتقا یزاس

دثنک . یروآوثن

هب ،هنامرجم یاهراتفر وقو رد هک تسا نيا تفایهر نيا یاثج

یگژيو رب هیکت یداثصتقا لثيلاد رثب ناثمرجم یتیثصخش یاه

تثثسا هدثثش زثکرمت .

هثثب دارثثفا شنثثکاو یگنوثثگچ رثب زثثکرمت

هزیگنا یدثمآراک هثب ثجار یدنمثشزرا شنثیب ،یداثصتقا یاه

تسایس یم داجيا نوناق لامعا فلتخم یاه دنک

. نیثنچمه نثيا

رایسب ،دارفا یداصتقا هافر رب تارییغت شقن تخانش رد ،زکرمت تثسا راذگرثا .

نيارثب هزثیگنا ساثسا ار دارثفا ،یداثصتقا یاثه

هب هنوگ تحت یا یم رارق ریثأت تثیلاعف هثک دهد

ار ینوناثق یاثه

هب تیلاعف یاج دننک باختنا ینوناقریغ یاه

.

اوتسا ضرف نيا رب ار مرج یداصتقا یوگلا ،رکب هک درک ر

تثثیلاعف زا یثثشان ِیراثثظتنا تثثیبولطم ،درثثف یارثثب رثثگا یاثثه

و تثقو زا هدافتثسا اثب هثک دشاب یتیبولطم زا رتشیب ینوناقریغ تثیلاعف رثگيد رد شعباثنم رياس یثم تثسد هثب اثه

یو ،دروآ

6 Fajnzylber et al.

7 Fougère et al.

(4)

91 شهوژپ

یم مرج بکترم دوش

. مرثجم یارب یراظتنا تیبولطم بات ،رکب

هب ار هوقلاب یم هئارا ريز تروص

دنک :

)1(

،نآ رد هک ،لک تیبولطم

،تثیموکحم لاثمتاا دثمآرد

،مرج زا یشان یلوپ و تازاجم یلوپ رادقم

نایب درثف ةدننک

تسا . دارفنا مرج بات ، وف ةطبار یزاسرثکادا اب هب ی

تروص

یم تسد هب ريز ديآ

:

)1(

ةطبار رد (

1 ) ، نایب درف هک تسا یميارج دادعت ةدننک رد مُا

یم ماجنا ینامز ةرود کي دهد

. یارثب تثیموکحم لاثمتاا

درف ،مُا نییعت تازاجم و مرجم یارب هدش

لثماوع رياثس

تسا مرج وقو رب رثؤم .

اپوراگ (1

)1997

یموثمع لداثعت لدثم کثي شرتثسگ اب ،

یثثم ناثثشن مرثثج ةراثثبرد هثثجوتاب نوناثثق یارثثجا هثثک دثثهد

هثثب

یگژيو زیم و یلداعت یاه یعاثمتجا یاهراجنه نا

شثقن ،1

یاثه

دراد یتوافتم .

هتثشاد یدااو تابثاب لداعت ،داصتقا کي هاگره

یروطب دشاب رگتراثغ رثگيد شخب و دلوم ،هعماج زا یشخب هک

رثکادا یارب تلود ،دشاب تیعثضو رد هثک یهاثفر باثت ندرک

یم یبايزرا تابث باثختنا ار نوناثق ةنیهب یارجا تسایس ،دوش

یم نانچ ؛دنک ،دثشاب هتثشادن دوجو یدااو تابثاب تیعضو هچ

هثب ،تثسا بثسانم نوناثق یارجا زونه هچرگا شور یلکروثط

؛تثشاد دهاوخ یتوافتم راکثشآ هثک یرادثياپ تیعثضو ارثيز

یم تبسن هب دوش داثصتقا رد رگتراثغ و دثلوم دارثفا ةیلوا یاه

یگتسب دراد . ن تیمها هتبلا تبسن نيا یبس

نوناثق یارثجا اب اه

داد رییغت یم ه دوش .

هثيرظن زثین رثگيد دارثفا ،یداصتقا تایبدا رد ةراثبرد یثيا

دورلثسکآ ةعلاطم هلمجزا ،دنداد شرتسگ یعامتجا یاهراجنه

9

( )1986

لثثبپمک ، (1

)1986

نوثثسلئوماس و روثثمنیب ، (1

)1994

و

رتوثثک (6

.)1997

هثثب هراثثشا یارثثب ار یعاثثمتجا راثثجنه ،دارثثفا

1 Garoupa

2 Social Norms

3 Axelrod

4 Campbell

5 Binmore and Samuelson

6 Cooter

یم راک هب فلتخم یاهزیچ دنرب

. رعت قباطم رتوثک في

( )1997

،

ةراثبرد هثعماج کثي رد یثعمج قفاوت هب یعامتجا یاهراجنه دراد هراشا هفیظو کي .

دراد دوثجو ینامز یعامتجا راجنه کي

دثننک لثمع نآ قباثطم دياب دنريذپب هعماج یاضعا هک .

دوثجو

یثم داثجيا ار لداعت ةياپ ،یعامتجا یاهراجنه نآ رد هثک دثنک

رادياپ تدمدنلب رد فلتخم جياتن دوثب دثنهاوخ

. ،نارگثشهوژپ

یم میسقت هتسد ود هب ار روشک تیعمج دننک

: یدارفا هتسد کي

یثم تيادثه یعامتجا یاهراجنه اب هک دنتسه ةتثسد و دنوثش

تثثصرف ثثصخش ثثفن اثثهنآ یاثثمنهار ،رثثگيد تثثسا هثثنابلط

.

یم ناشن روکذم نارگشهوژپ یتروثصرد نوناثق یارثجا دثنهد

ا زا یعیثسو رایسب تبسن هک تسا بسانم تثصرف دارثف

بثلط

دثثشاب هتثثشاد دوثثجو .

اثثب مدرثثم هاثثگره تروثثص نثثيا رثثیغ رد

نوناثق هثب یزاثین رثگيد ،دنوثش تيادثه یعامتجا یاهراجنه دوب دهاوخن .

لدثم کثي یاارط زا سپ نارگشهوژپ نيا لکرد

هثثجیتن نیثثنچ یعاثثمتجا یاثثهراجنه دورو و یموثثمع لداثثعت یم هدثيد شزوثمآ یعاثمتجا رظنزا دارفا یخرب هک دنریگ ا

و دثن

هدرک ینورد دوخ رد ار یعامتجا بادآ و اهراجنه هجیتنرد ؛دنا

هيامرس ،نياربانب یثنورد یور یراذگ

دثننامه اثهراجنه یزاثس

هيامرس تسا شزومآ یور یمومع یراذگ .

هاثگره تسا ینتفگ

شزوثمآ رب دياب تلود ،دشاب دمآراکان رایسب یياضق ماظن یاثه

هيامرس رتشیب یندم دارثفا اثت دنک یراذگ

یاثهراجنه یرتثشیب

دننک لمع نآ اب قباطم و ینورد ار یعامتجا .

یب ةیلوا نییبت زا سپ همادا رد ،مرثج رب نلاک داصتقا یتابث

هجوتاب رظندم یاهریغتم هب (

و هثجدوب یرثسک ،مروثت ،زرا خرن

یجراخ یهدب )

یب ةبساحم رد رثب نآ رثثا ،نلاثک داثصتقا یتابث

حت اهریغتم نيا لاناک زا یلام ميارج دثش دثهاوخ لثیل

. سپثس

هثب یلاثم ميارثج رثب لثماوع رياثس یراذثگرثا دنيارف تروثص

دثش دثهاوخ کرطم لرتنک یاهریغتم .

فلاخرثب تثسا یثنتفگ

شهوژپ ماثجنا یثبرجت یاثه ،لثخاد رد مرثج ةثنیمز رد هدثش

هعلاطم ریثأت ةنیمز رد یا زا یثبیکرت لماثش یلاثم ميارج یريذپ

یب هثجدوب یرثسک ،زرا خرن ،مروت رد یتابث یجراثخ یهدثب و

تسا هدشن هدهاشم .

(5)

یب مرج و نلاک داصتقا یتابث

هزورما یب یتابث نلاک داصتقا اب

،یداصتقا دشر شهاک شيازثفا

و یراکیب ...

ب ه یثم رهاظ هدرتسگ تروص دوثش

. ثب ه یوثحن هثک

تسا نکمم هثب

روکذثم لثماوع لثيلاد ثب دارثفا یثخرب

ه روثط

دوخ یگدنز رد ار دمآرد شهاک ریگمشچ هدهاشم

دثننک . نثيا

،رما لیسناتپ ات دراد ار نآ تثیعمج زا یتبسن رد

ةزثیگنا ماثجنا

تیلاعف ینوناقریغ یاه ار

یارب لثا تلاکشم دثنک داثجيا ناثش .

لیگ و تنوملا

1چوپ ( )2006

للادتسا هدرک هثک دثنا هثجوتاب هثب

یراذگرثا

ِیفنم یب یتابث داصتقا نلاک رد لکش یریگ ،تاراثظتنا

یرادياپان داصتقا

لاک ن رب مرج راذگریثأت ،تثسا

ثب ه هژثيو رثگا

یشان زا وثش یاثه دراو هدثش هثب داثصتقا نلاثک ثشاب د . رثگا

یروشک زا طيارش بولطم یداصتقا هرهب دنم دثشاب ، تاراثظتنا

شوخ هنانیب رد نیلماع و هاگنب یاه یداصتقا لکثش یثم درثیگ ؛

یلاثثارد هثثک اثثب دادثثخر یکوثثش یثثفنم رد داثثصتقا ، دارثثفا زا

هتساوخ ناشياه تسد یم دنشک . نيارد تلاا مثه لکثش یرثیگ

تاراظتنا شوخ

هنانیب تخس یم دوش مه و طيارش بولطمان هب

داجيا اي شيازفا رجنم یراکبيرف یم

دوش . نيارب ساسا هجوتاب هب

فر ندشن یاهزاین هزات ب ه

،هدمآدوجو یدثیماان

و یگدروخرثس

شيازفا یم دباي و هب لامتاا

،دايز هب وقو مرثج و شيازثفا نآ

رجنم یم وش د . نیثنچمه رثظنزا

اثهنآ یرادثياپان اثب

مثک ندرثک

تصرف اه رد شخب

،ینوناق نيزه ة تثصرف باثکترا مرثج

رثب

لاوما ار شهاثک یثم دثهد . هثب هثنوگ یا هثک ثعاب یرادثياپان

نئمطمان یم یدزمتسد ندش راک اب مرجم هک دوش

هب ندرک یاثج

یم تسد هب مرج باکترا دروآ

؛ نياربانب ، ماثجنا تثیلاعف یاثه

ینوناثثقریغ تثثلاارد

یرادثثياپان هثثب تبثثسن

تثثیعقوم نودثثب

یرادياپان

ًاتبسن مک رطخ رت تثسا . نثيا للادتثسا ًاثبيرقت ، هیبثش

یللادتسا تسا

هک یارب طثبر نداد یراثکیب هثب باثکترا مرثج

هدافتسا یم دوش ؛ ینعي هچره تصرف یاه یلغش ینوناثق رثتمک

،دشاب دارفا رتثشیب هثب تمثس تثیلاعف یاثه ریغ ثق نونا ی بذثج

یم دنوثش . نيارثب ساثسا

، مرثج کثي وثن وثنت یراثک یارثب

تظفاحم زا

درف رد لباقم وثش یاثه ثتمیق ی رد رثظن فرگ هثت

1 Guillaumont and Puech

یم دوش . لیگ چوپ و تنوملا (

)2006

نایب یثم دثننک یثتا رثگا

تصرف یاه ب ه هدمآدوجو یارب

باکترا مرج یثلیخ نئمطماثن

دثثشاب ، هثثب رثثظن هثثک تثثسا ینتفريذثثپ ضرثثف نثثيا یرادثثياپان

تقا نلاکداص ، باکترا ارج ي م یلام ار شيازفا یم دهد اريز عاب

نیياپ ندمآ نيزه ة تصرف یم وش د .

یب رثا زرا خرن لاناک زا مرج رب یتابث رثیغتم زا یثکي ،زرا خرن ،یبرجت تاعلاطم زا یرایسب رد یاثه

ریثأت هيامرس رب راذگ لاغتثشا و فرثصم یوثگلا ،دیلوت ،یراذگ

لاخرب اما ؛تسا هدش دادملق ماثجنا تاعلاطم ف

ةثنیمز رد هدثش

هثعلاطم ،یداثصتقا نلاثک یاهریغتم رب یقیقا زرا خرن ریثأت یا

تسا هدشن ماجنا یقیقا زرا خرن زا مرج یريذپریثأت ةنیمز رد .

نامه یم هکروط زرا خرثن ،ديرخ تردق یربارب شور رد ،میناد

تثمیق صخاثش تبثسن رد یمثسا زرا خرثن برض زا یقیقا هب یجراخ یاهلااک تثسد هثب یلخاد یاهلااک تمیق صخاش

یم هب ؛ديآ یروط یجراثخ یاهلااک تمیق صخاش نییعت رد هک

تثثمیق صخاثثش زا یثثلخاد یاثثهلااک تثثمیق صخاثثش و فرصم یثم هدافتثسا یراجت فرط ود ةدننک دوثش

. شيازثفا اثب

تثمیق صخاثش هثب تبثسن یجراثخ یاهلااک تمیق صخاش دثهاوخ شيازفا یقیقا زرا خرن ،یلخاد یاهلااک تثفاي

. نثيا

اثب هثسياقم رد یجراثخ یاثهلااک تثمیق هک تسا ینعم نيدب نارگ یلخاد یاهلااک یم رت

هنیمز ،نآ ةجیتن و دوش شازثفا یاه

تسا تادراو شهاک و تارداص .

شرتسگ هب تارداص شيازفا

شهاثک رب ار یدايز یاهرثا ،دیلوت شرتسگ و هدش رجنم دیلوت تثصرف داجيا اب و هتشاذگ یاج هب یراکیب رد دثمآرد بثسک

هنیمز ،ینوناق راک ِرازاب یلاثم ميارج و تافلخت شهاک یارب ار

تسا هدرک مهارف .

یثلم لوپ ،زرا خرن شيازفا اب رگيد یوس زا

یثم شهاثک نآ یثپ رد مدرثم یثقیقا دمآرد و فیضعت دثباي

.

،دثيرخ تردثق شهاثک نآ لاثبند هثب و یقیقا دمآرد شهاک شيازفا ار یلام ميارج وقو لامتاا یم

هثتکن نثيا هثتبلا ؛دهد

هثجوتاب یثقیقا زرا خرثن ریثأت هک تسا هجوت روخرد وثن هثب

تسا توافتم روشک ره داصتقا .

شيازثفا اثب نارثيا داثصتقا رد

(6)

91 شهوژپ

هثثب یثثناريا ناگدثثننکدیلوت ،زرا خرثثن یجيردثثت دثثننام یثثليلاد

ميرحت یلاثم و یراثجت یاه رثترب یژوثلونکت ،یثلخاد مروثت ،

و یجراخ ةدنزاس یاهروشک ..

. اب لااک تمیق و تیفیک ظاحلزا

دثنرادن تباقر ناوت یجراخ ناگدننکدیلوت .

بثجوم ،رثما نثيا

مثجا هثجیتنرد و هدثش یدیلوت یاهدااو زا یرایسب یلیطعت یثمن شيازفا راظتنا قبط تارداص دثباي

. نيارثب یثپ رد ،ساثسا

رد لوغثشم دارثفا زا یثهورگ ،زرا خرن رد تاناسون و اهرییغت تیلاعف ةصرع ت یاه

یثم هجاوم یراکیب اب یدیلو نثيا و دنوثش

اثچاق و یلاثم ميارج هب دارفا باکترا یارب ار مزلا ةنیمز رما یم مهارف لااک دنک

(

،ناراثکمه و یراغوم یميرک 1931

؛ Musyoki et

al., 2012 )

داثجيا نآ یثپ رد و زرا خرثن تاناثسون رثگيد یهاگن زا یخرن دنچ اي یخرن ود یزرا متسیس (

رد هتبلا هک ناريا داصتقا

تسا هداد خر تاعفد هب زین )

هژيو داجيا یارب ار هنیمز یراوثخ

ار یلاثم ميارثج نازیم ،نآ لابند هب و هدرک مهارف یلام داسف و تسا هداد شيازفا .

حطثس رد زرا خرثن رثا هچرگا بیترت نيدب

زرا خرثن تاناسون شيازفا رثا ،تسا صخشمان یلام ميارج رب وب صخشم یلام ميارج رب تسا هارمه نآ رد شيازفا اب و هد

.

یب رثا مروت لاناک زا مرج رب یتابث

مهم زا مروت شلاچ نيرت

هثب ثماوج ماثمت هک تسا یياه هژثيو

دننابيرگ هب تسد نآ اب هعسوت لاارد ماوج .

هجوتاب و دثعُب هب

بیسآ ةزادنا یم دراو داصتقا ةرکیپ رب مروت هک یياه

راثثآ ،دثنک

یعامتجا ،یسایس وس رد نومیماثن ةدثيدپ نثيا یثگنهرف و

یم دوش . لاس رد مروثت لثضعم زا رثأتم ناريا داصتقا ،ریخا یاه

دثثمایپ و تثثسا مرثثج دثثننام نآ یعاثثمتجا یاثثه .

نارگثثشهوژپ

نیماثک دننام یجراخ (1

)2008

شهوژثپ ، هثنیمز نثيا رد یياثه

هداد ماجنا دنا

. نیماثک ( )2008

یثم ناثیب دوثخ ةثعلاطم رد دثنک

اثثک تثثمیق شيازثثفا هثثب رازاثثب رد لا

دثثيرخ شهاثثک تثثلع

فرصم هدوب ناگدننک و

یعناثم دثيرخ دبثس رد لااک مک بیکرت

نآ هافر یارب هدمع تساه

و تاثیا ةثمادا یارب دارفا ،نياربانب ؛

1 Camion

تمیق شيازفا زا یشان ِهافر شهاک ناربج هثب تثسا نثکمم اه

دنوش هسوسو دنسپان یاهراک ماجنا .

هثب تراثبع هزورثما رثگيد

امتاا شيازفا هب ميارج یل

زا رثأثتم مثه نآ هثک هدوثب رقف لیلد

تمیق رمتسم شيازفا تسا اه

. ويامات ةعلاطم نینچمه (1

)2013

یم ناشن زین شيازثفا تثيانج و مرثج لااثب مروت ماگنه هب دهد

یم دباي .

یب رثا هجدوب يرسک لاناک زا مرج رب یتابث شياهدثمآرد زا رتشیب تلود جراخم نیعم ةرود کي رد هاگره

ب یم ناونع ًاالاطصا ،دشا یرثسک اثب تثلود ةثجدوب هثک دوش

تثسا هدش هجاوم .

هثجدوب یرثسک رثگا یداثصتقا تاثیبدا رد

هب تیلاعف تمس بولطم هجدوب یرسک ،دشاب دلوم یدیلوت یاه

یم یقلت یثم شيازثفا ار تلود یاهدمآرد اريز ؛دوش زا و دثهد

یم تخادرپزاب اهدهعت ،هدنيآ یاهدمآرد شيازفا لحم دنوثش

و

یثگنهرف ،یداصتقا ،یعامتجا تلاکشم ةنیمز رد دمآرد یقبام و ...

هب هثب تيانج و مرج زورب زا یریگولج ةنیمز رد اوصخ

یم هدرب راک دوش

. ریثأت اب بولطم ةجدوب یرسک رگيد یوس زا

یثم ميارثج شهاثک عاب تارداص ةعسوت و لاغتشا رب دوثش

.

تسا هتکن نيا رب دیکات اب روکذم ةجیتن هتبلا ،هجدوب یرسک هک

دشاب رمتسمریغ و دنا .

حطثس رد شيازثفا اثب دثشابن دثلوم ،هثجدوب یرثسک رگا تمیق یمومع ميارثج شيازثفا هب ديرخ تردق رد شهاک و اه

یم رجنم دوش . یرثسک اب تدمدنلب ةرود کي رد هک یاهروشک

هنيزه زا یشان ةجدوب یراثج ةثنيزه ًاالاطصا و دلومریغ یاه

تاناثسون ،دنتسه ریگرد نلاثک داثصتقا حطثس رد ار یرتثشیب

یثب اثب ًامومع و هدرک هبرجت نلاثک داثصتقا رد یرتثشیب یتاثبث

هجاوم هب ؛دنا یروط نمزثم ةثجدوب یرسک یاهدمایپ زا یکي هک

دشر ،دلومریغ تمیق یمومع حطس

تردق شهاک هجیتنرد و اه

هثب باثکترا یارثب ار هنیمز رقف شيازفا اب هک تسا دارفا ديرخ شيازفا مرج یم

دهد .

یب رثا یجراخ یهدب لاناک زا مرج رب یتابث

2 Tamayo

(7)

ماو زا تسا ترابع یجراخ یهدب یجراثخ روثشک هثک یياثه

یم هضرع یم راکهدب روشک و دنک

دریگ . یياهدثهعت ،راتفر نيا

رد ماو رثثف و لثثصا زا یثثنیعم یلاثثبم تثثخادرپزاب یارثثب ار هثثب یجراثثخ روثثشک هثثب ،صخثثشم یاهدیثثسررس زرا تروثثص

اثثهلااک ،یجراثثخ یثثم داثثجيا تامدثثخ اثثي

دثثنک . ماثثمت رثثگا

تخادرپزاب نآ ذثخا ناثمز زا لاثس کثي زا رتمک یط ماو یاه

هاتوک ،دریگ تروص یجراخ یهدب تروص نيا ریغ رد و تدم

دنلب دوب دهاوخ تدم

( ،ناراثکمه و ناثيوژپ 1991

یلااثب تبثسن .)

و تدثثمدنلب رد یثثلخاد صلاثثخان دثثیلوت هثثب یجراثثخ یهدثثب تلود یياناوتان رد اه

تخادرپزاب روثشک یراثبتعا تیعقوم ،نآ

یم شهاک ایند رد ار رظندم هيامرس ماجنا زا نام و دهد

یراذگ

شثثخب رد یثثلخاد یثثتا و یجراثثخ روثثشک نآ فثثلتخم یاثثه

یم دوش . هب وضوم نيا رد یداثصتقا دوثکر هب میقتسم تروص

یم رجنم روشک نآ

1دوش هيامرس شهاک اريز ؛ و یجراخ یراذگ

هاک لماع ،یلخاد هثب هيامرثس تيادثه و داثجيا رد هدثن

تمثس

و لاغتثشا و دثیلوت شهاثک و یثقلت ،دثلوم و لاثعف یاهدااو یم ببس ار مروت شيازفا دوش

. زا هثک لاغتثشا و دثیلوت شهاک

هديدپ یم بوسحم نلاک داصتقا رد بولطمان یاه هثنیمز ،دنوش

یم مهارف یلام مرج هب دارفا باکترا یارب ار دننک

.

لماوع ریاس رثا مرج رب

مرج رب يراكیب نازیم رثا مهم زا مروت دننام زین یراکیب شلاچ نيرت

ماوج هک تسا یياه

هب تامدثص و دثنراد راکورس نآ اب هعسوت لاارد ماوج هژيو زا ار یگنهرف و یعامتجا ،یسایس وس راثآ و یداصتقا ناوارف

یثم هدهاثشم هدثيدپ نثيا ةیاان دثننک

. ِدوجواثب نارثيا داثصتقا

دروخرب ،تثفن تارداثص زا یثشان ِیلاثم میظع تاناکما زا یرا

ههد تسد یراکیب لضعم اب هک تساه تثسا ناثبيرگ هب

. رباثنب

دارفا مامت هب راکیب ،ناريا رامآ زکرم فيرعت 11

رتثشیب و لاثس

یم هتفگ راکیب هک دوش (

وقا و دزم لاغتشا اثي دثنرادن یریگب

هاگشناد رد یربهر مظعم ماقم یگدنيامن داهن ةرواشم هرادا1

،اه

www.siasi.porsemani.ir

دوخ دنشابن لاغتشا )

راک ةدامآ اي (

و دزم یارب وثقا

و یرثیگب

دوخ دنشاب هتشاد یگدامآ یلاغتشا )

راثک یايوج اي (

مادثقا یاثه

هثثب راثثک یوجتثثسج یارثثب ار یثثصخشم و دزثثم تروثثص

وقا دوخ اي یریگب دنشاب هداد ماجنا یلاغتشا

) دنشاب . یراثکیب

یثم مهارثف ار تثيانج و مرثج باثکترا یارب مزلا ةنیمز دثنک

.

شناراثکمه و یثنلایگ (1

)2009

نا ةثعلاطم رد ماثج

یارثب هدثش

هداد ناشن ناتسکاپ و مرثج لثلع یراثکیب و مروثت ،رثقف هک دنا

دنتسه تيانج .

یثصخاش یراثکیب خرثن هثکنيا ناوثنع اثب اهنآ

دثندقتعم تسا ینوناق راک رازاب رد دمآرد تصرف زا لمکم هثب

راثک رازاثب رد دثمآرد بثسک تثصرف ،یراکیب شيازفا ماگنه یم شهاک ینوناق ترا یارثب دارثفا و دباي

کثيرحت مرثج باثک

یم دنوثش . هثنيزه نیثنچمه یارثب مرثج باثکترا نیياثپ یاثه

یم تياما هجیتن نيا زا راکیب نارگراک هب رجنم یراکیب هک دنک

یم مرج دوش . ناراکمه و یقداص (

1931 ) زا هدافتثسا اب دوخ ةعلاطم رد

هداد اه ی 16 ینامز ةرود رد روشک ناتسا 1931

- 1996 لثماوع

م ؤ تقرس ميارج رب رث هثجیتن و دثندرک یثسررب ار دمع لتق و

راداثنعم و تثبثم یرثثا ،هتسباو ریغتم ود ره رب یراکیب دنتفرگ دراد . رثثخف یبثثساشرگ (

1933 ) رثثخف یبثثساشرگ و ناثثگرهم و

( 1931 ) رثثا ،ناريا یارب ینامز یرس تاعلاطا زا هدافتسا اب زین

هجیتن ار تقرس مرج رب یراکیب تبثم دندرک یریگ

. یاتسار رد

لاطم ناراثثکمه و یقداثثص ةثثع (

1931 ) ناراثثکمه و سرثثطف ،

( 1931 ) یسابع و ناراکمه و داژن (

1931 ) یارثب یتاثعلاطم 91

هداد بلاق رد روشک ناتسا دنداد ماجنا یيولبات یاه

. زثین ناشيا

هثیلع ميارثج رثب راداثنعم و تثبثم یرثا یراکیب دنتفرگ هجیتن دراد لاوما .

مرج رب ینیشنرهش رثا نيارف ینیشنرهش تثسا یرهثش قطاثنم رد دثشر زا ید

. رثظنزا

هفرص هب یبایتسد اريز ؛تسا بوخ ینیشنرهش ،یداصتقا یيوج

یثقرت و دثشر عاب هجیتنرد و تسا هدرک ناسآ ار داصتقا رد

2 Gillani et al.

(8)

96 شهوژپ

یثم یداثصتقا ةعثسوت و يانص رد نيااثب ؛دوثش

شيازثفا لاثا

مهارثف ار ميارثج یارثب مزلا ةنیمز یعامتجا رظن زا ینیشنرهش یم دنک . هب ناتثسرهش رد ميارثج نازیم یلکروط و ورزثب یاثه

یياتسور قطانم زا رتشیب یرهش قطانم قطاثنم رد ارثيز ؛تسا

هب یياتسور یرتمک سناش نامرجم ،تیعمج مکارت شهاک لیلد

یثفخم یارثب دثنراد ندثش

(

Jalil & Iqbal, 2010

. ) رد نیثنچمه

دادیناس ،رگيد ةعلاطم -

زنوئل (1

)2006

دیسر هجیتن نيا هب هثک

یژوثثلونکت دورو بثثجوم ینیثثشنرهش هتفرثثشیپ یاثثه

و رثثت

یم یرتديدج دثننام اثما ؛تثسا شزرا اب داصتقا یارب هک دوش

دراد یياثيازم و بثياعم یرگيد ةديدپ ره .

یثم ناثیب یو دثنک

هب ميارج شرتسگ بجوم ینیشنرهش یفنم یاهرثا ميارثج هژيو

یم لاوما هیلع هب ؛دوش

یروثط یژوثلونکت يرثس ةعثسوت هثک و

هنيزه شيازثفا بثجوم یرهثش قطاثنم رد یگدثنز داثيز یاه

یثثم تقرثثس هداثثس هثثک دوثثش

يرثثس و نيرثثت یارثثب هار نيرثثت

هب تسد رازبا ندروآ ثفا یارثب یبناثج مزاوثل و دثيدج یاثه

تثسا یگدثنز طيارش .

رثخف یبثساشرگ ،لثخاد رد (

1933 ) و

رثخف یبساشرگ و ناگرهم (

1931 ) دثنتفرگ هثجیتن زثین ةثطبار

دانعم و تبثم دراد دوجو تقرس مرج و ینیشنرهش نیب را

.

مرج رب يداصتقا دشر رثا نییعت زا یکي هدننک

حطثس ،یداثصتقا رثه رد مرثج ِیتنثس یاه

تسا نآ دشر نازیم و یلم دمآرد .

هب یوحن حطس ندوبرتشیب هک

تصرف داجيا اب نآ دشر نازیم و دمآرد راک ِرازاب رد رتشیب یاه

هثثیلع ميارثثج رد شهاثثک هثثب ینوناثثق رثثجنم تثثیکلام و لاوثثما

یم دوش . رجنیتپ (1

)2009

دیثسر هثجیتن نيا هب دوخ ةعلاطم رد

هثب ؛دراد یبياعم و ايازم ،یداصتقا دشر هک یروثط

یاثيازم هثک

روشک رد رتشیب دشر مک یاه

یثم هدهاشم دمآرد دوثش

. نثيا رد

شهاثک ،یموثمع تامدثخ دوثبهب ،فرثصم شيازفا یو اتسار دشر یايازم ار رقف و یراکیب یثم یداصتقا

نيااثب ؛دثناد ،لاثا

هثب فثلتخم لئاسم ،دراد یيايازم یداصتقا دشر هچرگ کوثضو

یم ناشن لکثشم داثجيا اب یداصتقا دشر دهد ،یعاثمتجا یاثه

1 Sanidad-Leones

2 Pettinger

تثیفیک شهاثک هثب هثعماج یارثب یداثصتقا و یطیحم تسيز یم رجنم دارفا یگدنز هب ؛دوش

یروثط رد نآ یثفنم یاثهرثا هثک

،یرباربان شيازفا ،یگدولآ یعاثمتجا تلاکشم و مرج شيازفا

و ...

یم هدهاشم دوش

. و مرثج شيازثفا ةثنیمز رد نینچمه یو

لکشم و تيانج هب هدشداجيا یعامتجا یاه

یداصتقا دشر لیلد

یم نایب هثکلب ،تثسین تيانج و مرج تلع دارفا ندوبریقف دنک رثگيد یثخرب هثب تبثسن دارفا یخرب تداسا زا تسا نکمم

هب هک دوش یشان لیلد

هاثفر و دثمآرد حطثس رد یداصتقا دشر

دثثنتفرگ رارثثق رتثثشیب .

ینیثثسا داژثثن ( 1931 ) دوثثخ ةثثعلاطم رد

یم للادتسا تصرف زورب هب یداصتقا دشر هک دنک

یراثک یاثه

باذج و رتشیب رت

( رتثشیب دزمتثسد )

رثجنم ینوناثق شثخب رد

یم هب اما ؛دوش یثشان یراثظتنا دمآرد ،هعماج تورث دوبهب لیلد

زفا زین مرج زا یثم شيا

دثباي . نيارثب دثشر یياثهن رثثا ،ساثسا

تسا صخشمان هعماج رد تيانج و مرج رب یداصتقا .

مرج رب دمآرد يرباربان رثا رياموین هک یرگيد لماع (9

)2005

هب طثسب هیضرف کي تروص

تسا دمآرد یرباربان ،داد .

دارفا ِشلات تسا نکمم یلام ميارج

مک ا اثب ناثشيدمآرد فاکثش شهاک یارب دمآرد دثمآردرپ دارثف

دوش هتفرگ رارق رظندم .

ةثنيزه شهاثک اثب یدثمآرد یربارباثن

مک دارفا یارب ،لقادا ميارج تصرف مرثج شيازثفا هثب دمآرد

یثم رجنم دوثش

. زا یثشان ِیبثسن تثیمورحم و رثقف نیثنچمه

باثکترا رد هثک هدرثک داثجيا یدیمُاان ِسا ،یدمآرد ِیرباربان تسا هدش قاو رثؤم مرج .

1اتاه ( )2012

اب طبار یسررب ة

نیثب

تثثیکلام ميارثثج و دثثمآرد یربارباثثن (

و سلاتثثخا ،تقرثثس

هلاک یرادرب ) مرج و تنوشخ یاه لاثس یثط زیمآ

یاثه -2009

ومجم اب1995

هع هداد یاثه 999 دثنلانف رد یرادرهثش هثجیتن

هک تفرگ دمآرد یرباربان

، س اب یتبثم یگتسبمه ر

تق دراد . نیب

دمآرد یرباربان اب

کلام ميارج رياس تی

زین طابترا ی تبثم دوجو

فیعض هطبار نيا یدوداات هتبلا هک دراد تسا رت

. ،نيادوجواثب

تنوثشخ ميارثج و دثمآرد یرباربان نیب تثفاي یطاثبترا زثیمآ

3 Neumayer

4 Huhta

(9)

یثثمن دوثثش . یو للادتثثسا یثثم

یربارباثثن دثثنک یارثثب یئاثثشنم ،

تصرف یلاارد هتبلا و تسا یيانج یاه تثیعقوم ناثمه رد هک

تیلاعف اب دارفا یخرب زین یثهت تثصرف ،ینوناثق یاه

ار یتثسد

دننک مهارف دوخ یارب .

یم راهظا یو دراد

هک رتشیب هيرظن یاثه

هعماج يرظن دننام یتخانش ة

طبار ،یداصتقا ة

یرباربان نیب تبثم

،

کرثطم تيانج و مرج تثسا هدرثک

شنثت و تجا یاثه و یعاثم

ِیگدروخرس رثج یارثب شزثیگنا لماع ار یرباربان زا یشان

يا م

یم دناد . شهوژثپ هب هنیمز نيا رد ینیثسا یاثه

داژثن ( 1931 ) ،

ناراثثکمه و یقداثثص (

1931 ) رثثخف یبثثساشرگ و ناثثگرهم و

( 1931 ) یم هراشا لخاد رد یدمآرد یرباربان تبثم رثا هک دوش

دنتفرگ هجیتن تقرس مرج رب ار .

وگلا یفرعم هجوتاب ناراثکمه و ربليزناف ةعلاطم ساسارب و قیقحت تایبدا هب

( )2000

رياموین ، ( )2005

و لیگ و تنوملا چوپ

( )2006

یوگلا

یب لیلحت یارب ینویسرگر نارثيا رد مرج رب نلاک داصتقا یتابث

هب یم حيرصت ريز تروص دوش

:

ةطبار ( 9 )

: تثسا ميارج لک هب یلام ميارج تبسن .

ةبثساحم یارثب

هدثنورپ دادثعت زا ميارثج تثثسا هدثش هدافتثسا هثموتخم یاثثه

.

نيارب هدنورپ دصرد ،هتسباو ریغتم ساسا ميارثج ةثموتخم یاثه

یلام ( لثعج و اثشترا ،سلاتخا ،لحملاب کچ رودص ،تقرس )

هدنورپ لک زا تسا ميارج رد ةموتخم یاه

.

: یب صخاش زا یثبیکرت هثک تسا نلاک داصتقا یتابث

یب صلاخان دیلوت هب هجدوب یرسک تبسن ریغتم راهچ رد یتابث صلاثخان دثیلوت هثب یجراخ یهدب تبسن ،مروت نازیم ،یلخاد

تسا یقیقا زرا خرن دشر و یلخاد .

صخاش نيا (

) ود اب

یم هبساحم شور دوش

. نيارب ةثطبار ساسا روکذثم ینویثسرگر

( هطبار ( 9 )) یم دروآرب بلاق ود رد شور زا یکي هک دوش

یاثه

یب صخاش هبساحم یم لماش ار یتابث

دوش . نامه شیثپ هثکروط رد یرادثياپ و تابث دوجو یسررب یارب دش هراشا نادب نيا زا

وگلا بيارض (

وثگلا بيارض تمواقم )

ود رد قثیقحت یوثگلا ،

یم دروآرب بلاق دوش

. هب یتروص یثب صخاثش ةبساحم هک یتاثبث

دروآرثب رد و ساثکازلگ شور رب ،لوا دروآرب رد نلاک داصتقا کيرداه رتلیف شور رب مود تسا ینتبم تاکسرپ–

.

ریغتم زا یرادرب :

هجوتاب هک تسا لرتنک یاه تاثیبدا هب

یراثکیب نازیم ریغتم راهچ ،قیقحت (

) یثنیج بيرثض ،

( ) ینیشنرهش تبسن ، (

) اثي یداثصتقا دثشر نازیم و

یقیقا یلخاد صلاخان دیلوت دشر نامه (

) لماثش ار

یم دوش . و وثگلا للاخا زج ، ناثشن ،

یناثمز ةرود ةدثنهد

لاس هک تسا قیقحت یاه

1969 اثت 1931 درادرثبرد ار .

یثنتفگ

طم نيا تسا یثنتبم هعلا

هداد رثب لاثس یناثمز یرثس یاثه یاثه

1931 - 1969 تثسا هدثش ماثجنا ناريا روشک یارب .

هداد زا اثه

ناريا رامآ زکرم و یزکرم کناب (

همانلاثس روثشک یراثمآ یاثه )

تسا هدش جارختسا .

یب صخاش ةبساحم زا لبق ،همادا رد یتابث

ثب لرثتنک یاهریغتم زا کي ره یراذگرثا دنيارف ،نلاک داصتقا ر

یم لیلحت مرج دوش

.

یب صخاش ةبساحم نلاک داصتقا یتابث

یب صخاش ةبساحم ساکازلگ شور اب نلاک داصتقا یتابث

یب ةبساحم یارب صخاش نیلوا زا هدافتثسا ،نلاثک داصتقا یتابث

تثسا ساکازلگ شور .

رثیغتم رثه دثنور ادثتبا شور نثيا رد

یم دروآرب ريز ةطبار ساسارب دوش

:

)1( هطبار نآ رد هک دروآرب دنور رادقم ،

ریغتم ی (

یرثسک تبثسن

یهدثب تبثسن ،مروثت نازثیم ،یلخاد صلاخان دیلوت هب هجدوب یثقیقا زرا خرثن دثشر ،یلخاد صلاخان دیلوت هب یجراخ )

رد

تسا تدمدنلب .

ناشن ، و نامز ةدنهد اثطخ ةثلمج ،

تثسا .

ةطبار دروآرب زا سپ (

1 ) تدثمدنلب دنور زا ریغتم ره فارحنا ،

هب نآ یم هبساحمريز تروص دوش

:

)1( ةطبار

)6( ةطبار

(10)

93 شهوژپ

⁽9( ةطبار ر ةطبا ( 3 )

،روکذم طباور رد یب صخاش ،

هجدوب یرسک یتابث (

رثبارب

یلخاد صلاخان دیلوت هب هجدوب یرسک تبسن لضافت اب (

)

نآ تدمدنلب دنور زا )

، یب صخاش ، مروت یتابث

( اثب رثبارب

مروثثت نازثثیم لثثضافت (

) زا نآ تدثثمدنلب دثثنور )

، ،

یب صخاش یجراثخ یهدب یتابث

( تبثسن رد لثضاقت اثب رثبارب

یثثلخاد صلاثثخان دثثیلوت هثثب یجراثثخ یهدثب (

) دثثنور زا

نآ تدمدنلب )

و یب صخاش ، یقیقا زرا خرن دشر یتابث

( یثثقیقا زرا خرثثن دثثشر لثثضاقت اثثب رثثبارب (

) ور زا دثثن

نآ تدمدنلب )

تسا .

هثثجوتاب ،روکذثثم صخاثشريز راثثهچ ةبثثساحم زا سثپ هثثب

یبسن ندوب ( یدصرد ندوب ) صخاشريز یب صخاش ،اه

لک یتابث

نلاک داصتقا (

)MII

هب اهنآ نیگنایم زا یم هبساحم ريز تروص

دوش :

ةطبار ( 3 )

هبساحم یثم ناشن هدش ماجنا یاه یثب دثهد

لاک رثبارب ینیگناثیم ،ساثکازلگ شور ساثسارب ن 16

/ 1 % یثط

ةرود 1969 ات 1931 دراد . قیقد یسررب یارب یثتکرا دثنور رت

یب صخاش نلاثک داثصتقا لثک یتابث

( هبثساحم شور اثب هدثش

ساکازلگ ) هعلاطم ةرود یط هدثش

رادوثمن رد (

1 ) هداد شياثمن

تثسا هدش

1. ناثمه دثنور تثسا صخثشم رادوثمن زا هثکروط

صخاثثش یثثتکرا ناثثشن ،

رد و تثثسا یثثسونیس لکثثش ةدثثنهد

لاس یاه 1969 ، 1991 ، 1993 ، 1931 و 1939 رد و جوا طاقن

لاثثس یاثثه 1961 ، 1963 ، 1996 ، 1931 ، 1931 و 1933 طاثثقن

دراد ضیضا .

یب نازیم نيرتمک و نيرتشیب نلاثک داصتقا یتابث

هب ناريا رد لاس رد بیترت

یاثه 1991 و 1961 تثسا هداد خر .

نامه زا هکروط ،صخاثش یثتکرا دنور تسا صخشم رادومن

ناشن لاس رد و تسا یسونیس لکش ةدنهد یاثه

1969 ، 1991 ،

صخاشريز یتکرا دنور ،شور ود ره یارب تسا ینتفگ1

یب یاه داصتقا یتابث

تسویپ رد نلاک یاه

( 1 ) و ( 1 ) تسا هدمآ .

1993 ، 1931 و 1939 لاس رد و جوا طاقن یاه

1961 ، 1963 ،

1996 ، 1931 ، 1931 و 1933 ضیضا طاقن دراد

. و نيرتثشیب

یب نازیم نيرتمک هثب نارثيا رد نلاثک داثصتقا یتاثبث

رد بثیترت

لاس یاه 1991 و 1961 تسا هداد خر .

یثيارچ هثب خثساپ رد

و یثلیمحت گثنج ورش زا سپ هک تسا ینتفگ یتکرا دنور لاس رد یب نيرتمک ،نيزاغآ یاه لاس رد یتابث

1961 تسا . رد

نیياپ ،ناريا داصتقا ،لاس نيا یرثسک تبسن و مروت نازیم نيرت

هب هجدوب تثسا هدرثک هبرجت ارGDP

. هثجوتاب نآ زا سثپ هثب

ینارحب ش داثصتقا تخثس طيارثش رد تثلود یلاثم اثضوا ند

تثفرگ شیپ رد یشيازفا یدنور ،هجدوب یرسک تبسن ،گنج .

لاس هثب هجدوب یلام نیمأت هک یياه شور هثب نآ یرثسک هژثيو

یم ليدبت تداع کي هب سانکسا راشتنا تاثعبت زا یثکي و دش

دوب مروت نازیم شيازفا نآ .

هب یجراخ یهدب تبسن زثینGDP

لاس نيا رد تشاد یدوعص دنور اه

. تبثسن و مروثت تياهنرد

دوثخ رادثقم نيرتثشیب هثب گنج یناياپ لاس رد هجدوب یرسک یب ةزادنا نيرتشیب تبث نآ ةجیتن و دیسر نلاک داصتقا رد یتابث

دثش یثلیمحت گثنج لاثس تثشه یط .

گثنج ناثياپ زا سثپ

یداثع اثب هارثمه ،هعثسوت لوا ةثمانرب ورش و یلیمحت ندثش

و هثثعماج طيارثثش یهدثثب تبثثسن ،یثثگنج داثثصتقا زا جورثثخ

یرثسک تبثسن شهاثک اما ؛داد همادا ار یشيازفا دنور یجراخ یثب رد شهاثک هثب مروثت نازیم و هجدوب نلاثک داثصتقا یتاثبث

دیثسر لوا ةثمانرب طساوا رد دوخ نازیم نيرتمک هب و دیماجنا .

هب رتشیب ،مود ةمانرب ورش و لوا ةمانرب ناياپ رد یارثجا لثیلد

تسایس ه یثب ،یگدنزاثس تثلود رد یداصتقا ليدعت یا یتاثبث

لاثس رد و درثک شيازفا هب ورش نلاک داصتقا 1991

جوا هثب

تثسایس نيا یارجا اريز ؛دیسر هعسوت مود ةمانرب رد دوخ ،اثه

مروت نازیم نيرتشیب اب ،مود ؛دش رجنم یزرا وش هب ،تسخن ( 1 / 13 % لاس رد

11991 ) وثب هارمه ناريا داصتقا خيرات رد و د

تثبث نارثيا داصتقا رد ار یجراخ یهدب تبسن نيرتشیب ،موس درک ( دازاثم یتا و یلوزن ،هجدوب یرسک تبسن هکنآ دوجو اب

دش هدهاشم زین هجدوب .)

هجوتاب یب هب یتابث رد هدثشداجيا یاثه

بنم1

: ناريا یملاسا یروهمج یزکرم کناب