هدکشناد زرواشک ی عيبط عبانم و ی
یشزومآ هورگ سدنهم
ی بآ
نایاپ دشرا یسانشراک هجرد تفایرد یارب همان
بآ یسدنهم :هتشر یشکهز و یرایبآ شیارگ
زرا یبای نف ی س متسی اه ی بآ یرای راب ا ین هرطق و ا
ی رد عرازم
کچوک :یدروم هعلاطم(
نیگشم ناتسرهش رهش
)
رگشهوژپ :
لع ی راتخم ی
امنهار داتسا :
رتکد اضردمحم ن
کی روپ
رتکد دیجم فوئر
رواشم داتسا :
رتکد یبتجم ولناتخوس
ناتسمز 1398
ناونع و :روآدیدپ مان زرا
یبای نف ی س متسی اه ی بآ یرای سلاک راشف تحت کی
هرطق و کرحتم شاپبآ اب تباث ا
ی
ضارا رد ی ناتسرهش درخ نیگشم
رهش / لع ی راتخم ی
داتسا نا امنهار : رتکد
کین اضردمحم فوئر دیجم رتکد و روپ
داتسا :رواشم نا ولناتخوس یبتجم رتکد
خیرات :عافد
دادعت حفص :تا 80
.ص
نایاپ هرامش :همان
نایاپ هرامش/بآ یسدنهم همان
:هدیکچ :فده متس یس زا هنیهب هدافتس ا و تیریدم نآ قیقد یبایزرا دنمزاین راش ف تحت یرایبآ یاه
یم اه .دش اب
یبایزرا رض اح شهوژپ زا فده متس یس
یاه کرحتم شاپبآ اب تباث کیس لاک یناراب یرایبآ هرطق و
یا رد
هرهب یضارا نیگشم ناتسرهش یکلام هدرخ نارادرب
رهش دوب .
شور :شهوژپ یس انش یناراب یرایبآ یبایزرا یارب
،روکذم هقطنم رد یباختنا هعرزم هس رد 24
شیامزآ
یبایزرا هب هدودحم یازا ماجنا داب تعرس فلتخم یاه
تفرگ هکبش زا شیامزآ ماجنا یارب . 3
* 3 .دش هدافتسا
بآ راهچ هشوگ رد شاپ یمرارق لکش یعبرم نیمز یاه
.تفرگ هب هرطق یرایبآ متسیس یبایزرا روظنم هس ،یا
غاب نیگگگگشم هقطنم فلتخم طاقن رد دیدرگ باختنا اگگگسانم شنکارپ اب رهگگگش
ایرگگگض یاهرتماراپ زا و
یتخاونکی عیزوت یتخاونکی ،(CU)
، (DU) تگگگسد نییاپ یگگگضارا نییاپ عبر دربراک نامدنار (AELQ)
،
تگگگسد نییاپ یگگگضارا عبر دربراک نامدنار لیگگگسناتپ (PELQ)
دربراک نامدنار ، و ریخبت تافلت ،(AE)
یگدربداب یقمع ذوفن تافلت و(Es)
میمعت یارب نینچمه .دش هدافسا یناراب متسیس یبایزرا یارب ،(DP)
یس هب روکذم یاهرتماراپ نامدنار شهاک ایرض زا متس
یسررب تهج .دش هدافتسا(ER) کی
جورخ یتخاون
هرطق زا بآ ناکچ
( اه وDU
)،EU
هدش جراخ بآ مجح زا
هرطق ناکچ اه رد لارتل لوط
،اه طسوت یطوق اه ی
و یروآ عمج بآ هدننک یروآ عمج هزادنا
یگ ر ی دگگش . رد یگگسانگگشاوه هاگتگگسیا کی زا ،یمیلقا یاهرتماراپ
هقطنم رثکادح تس ا مک یلک روطب هعلاطم دروم هقطنم رد داب تعرس هک اجنآ زا .دیدرگ ذخا هعلاطم دروم
شیامزآ ماجنا نامز رد هدش تبث تعرس 1
/ 3 .تسا هدوب هیناث رد رتم
هتفای اه : هزادنا ساس ا رب یریگ
ریداقم ،ینادیم یاه هدودحم ردCU
85 / 92 - 19 / 70 دص رد و ریداقم DU
هدودحم رد 25
/ 89 - 43 / 49 دگگگص رد هب .دمآ تگگگسد ریداقم و هقطنم داب تعرگگگس نیب
وCU طابتراDU
ینعم دشاب یم اه شیامزآ نامز رد داب تعرس ندوب نییاپ نآ تلع هک .دشن هدهاشم یراد ریداقم
PELQ
% نیب 78 / 37
% ات 77 / 76 ریداقم نینچمه .دمآ تگگگسد هب ،AE
،Es نیب ایترت هبDP 9
ات 88
،دگگگصرد 2
ات 29 دصرد ات رفص و 23 / 78 ریداقم .دش هبساحم دصرد AELQ
% ات یفنم دادعا زا 44
/ 55 یم رییغت .دبای
نیب نامدنار شهاک ایرگگض 01
/ 0 ات 05 / 0 طگگسوتمریداقم .تگگسا هتگگشاد رییغت ،CU
،DU AELQ و
PELQ ایترت هب متگگسیگگس یارب 81
، 77 / 70 ، 17 / 13 و 73 / 53 یبد نیگنایم .دگگش هبگگساحم دگگصرد
هرطق ناکچ اه 063 / 3 طس وتم تارییغت ایرض و رایعم فارحنا اب تعاس رد رتیل 557
/ 0 و تعاس رد رتیل
54%
/ 8 یاهرتماراپ طگگسوتم .دمآ تگگسد هب ،CU
،DU متگگسیگگس لک یاربEu هرطق یاه
ایترت هب یا
77 / 89 ، 32 / 81 و 08 / 80 هرهب و یحارط زا ناشن هک دش هبساحم دصرد .دراد متسیس بوخ یرادرب
هجیتن :یریگ هعلاطم دروم هقطنم رد یناراب یرایبآ متس یس یبایزرا یاهرتماراپ ،نییاپ داب تعرس تلع هب
ندرکن تیاعر تلع هب هک تسا یقمع ذوفن تافلت ندوب لااب متسیس نیا یلصا لکشم .دشاب یم لوبق لباق یم قافتا یرایبآ رود یم ثعاب و دتفا
ریداقم هک ددرگ AELQ
هکیتروص رد .دش اب نییاپ رایس ب یرایبآ رود
کرحتم شاپبآ اب تباث کیسلاک یناراب یرایبآ متسیس هعلاطم دروم هقطنم رد دوش یم دیکات ،ددرگ تیاعر هرهب و ارجا ،یحارط طیارش .دریگرارق هدافتسا دروم هرطق متسیس زا یرادرب
لباق هعلاطم دروم یضارا رد یا
ایزرا یاهرتماراپ ریداقم هک تسا هدش ثعاب هک دنتسه لوبق متسیس یب
.دنریگرارق لوبق لباق هدودحم رد اه
هژاو :یدیلک یاه هرطق یرایبآ ،کرحتم شاپبآ اب تباث کیسلاک
.یبایزرا ،درخ یضارا ،یا
1 فده و همدقم -
1-1 - همدقم لاس رد لاس ات لیبدرا ناتسا رد ، ریخا یاه 1396
، 27169 و یناراب راتکه 13152
هرطق راتکه و یا
10113 اب راشف مک راتکه
ماو هرهب دروم و تسا هدیدرگ ارجا تلود یرادرب
یم رارق و دریگ 1330 و یناراب راتکه 4800
هرطق راتکه یم ارجا رد ناتسا حطس رد یا
دشاب
نیگشم رد رهش ی
ک ناتسهوک هقطنم ی
لد هب و هتفرگ رارق ی
ل لاسکشخ ی اه ی
دنچ ی ن بآ عبانم دوبمک اب هلاس ی
تسا هجاوم
، اذل شور زا هدافتسا اه
ی بآ ی را ی تحت راشف
دم تهج ی
ر ی ت زرواشک بآ ی
رورض ی م رظن هب ی دسر .
،رگید یوس زا ینیبزاب
متسیس یاه
هدش ارجا هقطنم رد
توق و فعض طاقن نتفای و نآ
اه یم دناوت اجوم و ارجا ،یحارط دوبهب
هرهب متسیس زا یرادرب هدنیآ رد اه
.ددرگ فده اب شهوژپ نیا اذل زرا
ی با ی نف ی س ی متس اه ی
بآ ی را ی تحت سلاک راشف ی
ک و کرحتم شاپبآ اب تباث یرایبآ
هرطق ا ی ضارا رد ی درخ
شم ناتسرهش یگ
ن رهش .دش دهاوخ ماجنا هک تسا رکذ هب مزلا
رد یهباشم یسررب نونکات
.تسا هتفرگن تروص هعلاطم دروم هقطنم 1-3 - قیقحت تلااوس
:یلصا تلااوس 1 - عرازم رد کرحتم شاپبآ اب تباث کیسلاک یناراب یرایبآ متسیس یبایزرا یاهرتماراپ ایآ
نیگشم ناتسرهش کچوک
؟تسا لوبق لباق رهش
2 - آ هرطق یرایبآ متسیس یبایزرا یاهرتماراپ ای رهش نیگشم ناتسرهش کچوک عرازم رد یا
؟تسا لوبق لباق
3 - متسیس ینف یاهرتماراپ دوبهب یلمع یاهراکهار
؟دنمادک اه
4 - متسیس یگدربداب و ریخبت تافلت یور داب تعرس ریثأت
؟تسا هنوگچ کچوک یاه
:یعرف تلااوس 1 - یناراب یرایبآ متسیس ایآ هقطنم طیارش اب ینف ظاحلزا کرحتم شاپبآ اب تباث کیسلاک
؟دراد یراگزاس 2 - هرطق یرایبآ متسیس ایآ کی( یا
ود و هفیدر هقطنم طیارش اب ینف ظاحلزا )هفیدر
؟دراد یراگزاس 3 - ت هچ داب تعرس أ
رب یریث یبایزرا یاهرتماراپ یور بآ متسیس
ی را ی ناراب ی سلاک ی ک تباث
؟دراد کرحتم شاپبآ اب 4 - یتیریدم لماوع هچ
تأ یریث متسیس نامدنار رب بآ یاه
ی را ی ناراب ی سلاک ی ک هرطق و تباث -
ا ی
؟دراد 1-4 - قیقحت تایضرف :تسا هدش هتفرگ رظن رد ریز تایضرف قیقحت نیا ماجنا روظنم هب
1 - .و لزان رطق ،متسیس راشف ،یفارگوپوت ،داب تعرس هلمج زا فلتخم لماوع یور ..
متسیس یبایزرا یاهرتماراپ هرطق و یناراب یاه
یم راذگریثأت یا .دشاب
2 - .تسا ناسکی هعلاطم دروم عرازم رد هدافتسا دروم شاپبآ عون
3 - یم هتفرگ رظن رد ناسکی تشد لک رد شراب نازیم و کاخ تایصوصخ .دوش
1-5 - قیقحت فادها
1 - یبایزرا ناراب یرایبآ متسیس ی
سلاک ی ک کرحتم شاپبآ اب تباث زا
ل ظاح .ینف
2 - یبایزرا س ی متس بآ ی را ی هرطق ا ی ظاحل زا .ینف
3 - رثا یبایزرا بآ نامدنار رب داب تعرس
ی را ی ناراب ی سلاک ی ک تباث .
4 - یبایزرا شاپبآ راشف رثا متسیس یرایبآ نامدنار رب
بآ یاه ی را ی ناراب ی سلاک ی ک و تباث
س ی متس بآ ی را ی هرطق ا .ی
1-6 - راتخاس نایاپ همان
شخب نیا فلتخم یاه هک قیقحت
یدربراک عون زا -
رب لمتشم و هدوب یبرجت 5
لصف
یم .دشاب یم ریز حرش هب :دشاب
هناماگگس رد ثحب دروم عوگگضوم هاگیاج ،تایلک ناونع تحت :لوا لگگصف و یرایبآ نیون یاه
،همدقم لگگصف نیا رد .تگگسا هدومن نایب ار نآ هب نتخادرپ ترورگگض ترورگگض
،
،تلااوگگس
هدش هداد حرش ،رضاح قیقحت فادها و تایضرف .دنا
،شخب ود رد لصف نیا :مود لصف و یرظن ینابم
هدش ماجنا تاعلاطم رب یرورم هدش هئارا
.تگگگسا تاقیقحت هنیگگگشیپ شخب رد
، و یلخاد عبانم رد فلتخم نیققحم یگگگسررب جیاتن
هناماس یبایزرا هنیمز رد یجراخ شور و یرایبآ نیون یاه
ه قیقحت نیا رد هدافتسا دروم یا
.دیدرگ هئارا ناونع تحت :موس لص ف قیقحت شور
شخب زا هدودحم و هقطنم یفرعم :لماش یلص ا یاه
هداد و تاعلاطا ،هعلاطم دروم عمج یاه
هدگگگش یروآ و
هب قیقحت ماجنا شور تیاهن رد
.تسا هدش حیرشت لماک تروص تسد هب جیاتن لماش لصف نیا :مراهچ لصف جیاتن نینچمه و قیقحت لحارم هیلک زا هدمآ
متس یس یبایزرازا لص اح متس یس و کرحتم شاپبآ اب تباث کیس لاک یناراب یرایبآ یاه
هرطق ارارد یا نیگشم ناتسرهش کچوک یض یم رهش
زا کی ره اب هارمه لصف نیا رد .دشاب
ثحب ،روبزم جیاتن تفرگ تروص زین جیاتن حرش و ریسفت صوصخ رد مزلا یاه
.تسا ه
هجیتن لماگگگش :مجنپ لگگگصف عمج ،تاداهنگگگشیپ و یریگ
و یلیمکت ثحابم ،جیاتن یدنب
هجیتن هیض رف هب خس اپ رد هک یلص ا یریگ هدمآ تس د هب قیقحت یاه
.دراد صاص تخا ،دنا
نایاپ ییاهتنا شخب .تسا قیقحت نیا رد هدافتسا دروم عجارم و عبانم یواح زین همان
2 - نابم ی پ و ی ش ی هن قحت ی ق
2-1 - یرظن ینابم
2-1-1 - همدقم
متگگگسیگگگس تخانگگگش و یفرعم هب ادتبا شخب نیا رد هرطق و یناراب یرایبآ یاه
یا
یم هتخادرپ زا سپ و دوش
هب هراش ا عاونا
متس یس اه ، متس یس عون یرایبآ
هرهب دروم یرادرب
رکذ هعلاطم دروم هقطنم رد .دگگگش دهاوخ
یبایزرا یارب هدافتگگگسا دروم طباور ،نآ رب هولاع
متسیس هرطق و یناراب یاه .دش دهاوخ حیرشت یا
2-1-2 - فرعم ی تخانش و متسیس
یناراب یرایبآ
نآ رد هک دوش یم قلاطا یرایبآ هب یناراب یرایبآ سیخ
هباش م کاخ ندش شراب
دشاب . ،هدازیلع(
1388 .)
2-1-3 - عاونا شور یاه یرایبآ یناراب
یارب متسیس یاه رایبآ ی یناراب هقبط یدنب دروم یورین ساسا رب .دراد دوجو یفلتخم یاه
هباج یارب هدافتسا
،ییاج شور هب یاه هقبط ریز یدنب
م ی دوش :
2-1-3-1 -
شور یاه کیسلاک ای
هزیناکمریغ
1 .
ًلاماک کرحتم
2 . همین کرحتم
3 . تباث اب شاپبآ کرحتم
4 . یگنلیش اب
هرقرق کچوک
5 .
ًلاماک تباث
2-1-3-2 -
شور یاه هزیناکم
1 . یکتلغ یعرف هلول ناطلغ ناشفبآ ای
2 . ناشفبآ یگنفت هرقرق ناشفبآ ای ا
ی
3 . متسیس راود ناشفبآ ای تویپرتنس
4 . متسیس یطخ یطخ ناشفبآ ای
2-1-4 - فرعم ی تخانش و متسیس
یرایبآ هرطق یا
هرطق یرایبآ س یور بآ مارآ ندناسر ینعی یا
یعارز ناهایگ کیدزن رد و کاخ حط رادقم هب
دوش هدروآرب ناهایگ یبآ زاین هک یدح هب دایز تاعفد و مک ندناسر .
یم بآ تروص هب دناوت
هرطق ای مارآ و کچوک نایرج .دشاب هتسویپ ای عطقنم یاه
متسیس رد هرطق یاه
بآ یا
ب ه هدنلیسگ هلیسو اه
و هتخیر کاخ حطس رد هب
لقث یورین هطساو یدومع تهج رد
یورین و
ب هدنلیسگ ریز رد ار یتبوطر زایپ ات هدرک ذوفن کاخ لخاد رد ،یقفا تهج رد یرلایپاک ه
.دروآ دوجو
2-1-5 - شور عاونا هرطق یاه
یا
1 . هرطق یرایبآ کی شیارآ اب یا
هفیدر
2 . هرطق یرایبآ ود شیارآ اب یا
هفیدر
3 . هرطق یرایبآ هقلح ای پول شیارآ اب یا
یا
4 . یرایبآ هرطق پیت ای یراون یا
2-1-6 - باختنا بسانم نیرت شور یرایبآ تحت راشف
شور هزورما یاه
رایبآ عونتم ی
رارق هدافتس ا دروم ایند فلتخم طاقن رد راش ف تحت
یم دریگ . ره کی زا نیا شور اه اگگگسانم اب
طیارگگگش صاخ
ره هقطنم عادبا هدگگگش و یط
نایلاس یدامتم هتفای لماکت متسیس باختنا .دنا
رایبآ ی ساسح زا مهم و نیرت
لحارم نیرت
ای و تیقفوم رد و هدوب هژورپ کی مدع
.دراد هدهع هب ار یساسا شقن نآ تیقفوم
نیگشم ناتسرهش رد یضارا ندوب کچوک هب هجوت اب هک رهش
هب دودح طسوتم روط 2
ات 5 / 2
یم راتکه
،دشاب یرایبآ یناراب کیسلاک تباث
شاپبآ اب ز یضارا رد کرحتم
یرایبآ و یعار
هرطق یا غاب رد هفیدر ود شیارآ اب نیا یاه
ناتسرهش هعسوت
رایسب یدایز هتشاد تسا . اب
هجوت هب رامآ هدش ذخا زا
نامزاس داهج یزرواشک تیریدم(
بآ و
،کاخ دحاو تحت یرایبآ
)راشف رد ناتسرهش نیگشم
رهش زا لیاوا لاس 1385 ات رخاوا لاس 1397 دادعت یدایز حرط
یرایبآ یناراب رد حطس 22302 راتکه ارجا هدش هک 22000 راتکه نآ متسیس یرایبآ یناراب
تباث کیسلاک تسا هدوب کرحتم شاپ بآ اب
.
رایبآ متس یس رد ی
بآ اب تباث کیس لاک یناراب هیاپ زج هب ءازجا هیلک کرحتم شاپ
بآ شاپ اه و بآ اهگگشاپ تباث دنتگگسه . رب یور لاب یاه رایبآ ی نیعم لگگصاوف رد
، اهریگگش ی
یم اص ن رزیار طس وت راکدوخ دوش
. یاهریش داع تلاح رد راکدوخ
ی اب و دنتس ه هتس ب
بآ هیاپ اصن ور رب شاپ
ی نآ اه
، یرج نا یم راک هب عورش هدنشاپ و رارقرب بآ دنک
( یبارهس ،
1384 .)
2-1-7 - یبایزرا متسیس یرایبآ یاه یناراب
دعب زا یارجا کی متسیس یرایبآ تحت راشف یارب نانیمطا زا
تحص لحارم یحارط و
ارجا
، متسیس دروم یبایزرا رارق یم دریگ ات طاقن فعض نآ صخشم هدش
و لبق زا عورش
لصف یرایبآ عفر یارب صقاون
مادقا دوش کخیم(
،دنوناریب 1392
).
هدافتسا دروم ایارض
یم لیذ حرش هب یناراب یرایبآ متسیس یبایزرا یارب .دشاب
2-1-7-1 -
رض ی ب ی تخاونک ی رک ی نسنایتس ( )CU
یکی ییاهرتماراپ زا یم هک
ایرگگگض دیامن نایب ار هعرزم رد بآ عیزوت یتخاونکی دناوت
.تس ا نس نایتس یرک یتخاونکی تهج
اهرتماراپ نیا نییعت ب یطوق یدادعت
ه روص ت ش ب هک
هزادنا تهج مظنم خپ بآ قمع یریگ
ش شاپبآ فارطا رد هدگگش هدیچ
یم دنوگگش . هطبار رد
2 - 1 ، ،)دص رد( نس نایتس یرک ایرض CU Di
یطوق زا کیره رد بآ قمع عمج یاه
یروآ
یلیم(
،)رتم
𝐷̅
یطوق رد هدش عمج بآ قمع طس وتم یلیم( اه
و )رتم تادهاش م دادعتN
.تسا ( 2 - 1 )
𝐶𝑈 = [1 −∑|Di−D̅|
𝐷̅×𝑁 ] × 100
2-1-7-2 -
ی بیرض تخاونک ی زوت ی ع نییاپ عبر رد (
)DU
رنگسیلب رلک و ( 1990 ) ب نگسنایتگسیرک یتخاونکی ایرگض هک دندومن نایب ه
ط ماک رو ل
لاکگگشم یایوگ ت
رد بآ عیزوت یعقاو هعرزم
یمن گگساحم رد اریز دگگشاب ب
بآ قمع زا نآ ه
خپ ش یطوق مامت رد هدش هدافتس ا اه
یم نآ .ددرگ س احم تهج اه
ب ه یتخاونکی بآ عیزوت
گگض عیزوت یتخاونکی ایر نییاپ عبر رد بآ
ار طبار قبط ه
2 .دنداد هئارا رظن قبط
و یلکرم
نلآ ( 2004 ) نس نایتس یرک یتخاونکی ایرض رتماراپ ود و
تیعض و رگنایب عیزوت یتخاونکی
خپ رد متس یس ش
یم هعرزم رد بآ تخاونکی متس یس یحارط رد .دش اب
یرایبآ یاه یناراب
یم یعگگس .دگگشاب ممیزکام ناکملاا یتح هدگگش رکذ رتماراپ ود نیا هک ددرگ
طبار رد ه 2 - 2 ،
و )دص رد( نییاپ عبر رد عیزوت یتخاونکی ایرض DU Dq
کی رد بآ قمع طس وتم مراهچ
یطوق هنومن یاه هدرک تفایرد ار بآ قمع نیرتمک هک یریگ
یلیم( دنا یم )رتم
.دشاب
( 2 - 2 )
𝐷𝑈 =𝐷𝑞
𝐷̅ × 100
2-1-7-3 -
نامدنار اپ عبر لیسناتپ ی
نی ( )PELQ
یس ناتپ موهفم ل
هب ضرف نیا اب نییاپ عبر رد هک تس ا هدمآ تس د
25 یض ارا زا دص رد
هدومن تفایرد ار بآ نیرتمک هک دنا
، خپ بآ قمع طگگگسوتم ش
هایگ یبآ زاین ربارب هدگگگش
یم .دگگشاب رادقم هطبار طگگسوتPELQ
2 - 3 یم هبگگساحم ،روکذم هطبار رد .دوگگش
PELQ
رد اسح رب نییاپ عبر رد بآ دربراک لیسناتپ نامدنار ،دص
dq
هدش عمج بآ قمع طسوتم
یلیم اس ح رب یطوق رد تعاس رب رتم
زاجم تبوطر دوبمک ربارب هک ینامز نییاپ عبر رد اه
و دشاب
dr
یلیم اسح رب یرایبآ قمع طسوتم تبوطر دوبمک هک نیا زا سپ تعاس رب رتم
.دشاب هدش ناربج زاجم ( 2 - 3 )
𝑃𝐸𝐿𝑄 =𝑑𝑞
𝑑𝑟× 100
2-1-7-4 -
نامدنار عقاو ی دربراک اپ عبر ی نی ( )ALEQ
نامدنار ک یقیقح نامدنار رگنایب عقاو رد نییاپ عبر رد دربراک یعقاو ل
رتهب و هدوب متسیس
یم لاکشم دناوت ت
ار متسیس نایب
.دیامن رادقم طسوت AELQ
طباور 2 - 4 و 2 - 5 هبساحم
یم .دوش رد طباور ،روکذم یم کاخ تبوطر دوبمکSMD
.دشاب
( 2-4 )
𝐴𝐸𝐿𝑄 =𝑑𝑞𝑑
𝑟× 100 𝑑𝑞 < 𝑆𝑀𝐷
( 2-5 )
𝐴𝐸𝐿𝑄 =𝑆𝑀𝐷
𝑑𝑟 × 100 𝑑𝑞 > 𝑆𝑀𝐷
5 - 7 - 1 - 2 - تافلت گدرب داب و ریخبت ( ی
Es
)
نیا یم نایب رتماراپ اخ بآ زا دصرد دنچ هک دراد
ر شاپبآ زا هدش ج یضارا هدودحم زا اه
یم جراخ رظن دروم ددرگ
هطبار زا و 2
- 6 .تسا هبساحم لباق
( 2 - 6 )
𝐸𝑠=𝑑𝑤
𝑑𝑖 × 100 = (1 −𝑑𝑎
𝑑𝑖) × 100
،قوف هطبار رد
Es
،)%( یگدربداب و ریخبت تافلت رادقم
dw
رد هک یبآ قمع طگگگسوتم
هب ای داب طس وت شاپبآ راک ماگنه یم جراخ هعرزم زا ریخبت تروص
( دوش ،)mm di
طس وتم
شاپبآ زا هدش جراخ بآ قمع ( اه
و )mm da
نیمز حطس رد هدش شخپ بآ قمع طسوتم
( .تسا )mm
2-1-7-6 -
( یقمع ذوفن تافلت )Dp
هش یر هیحان ریز زا و هدرک ذوفن کاخ لخاد رد هک تس ا یبآ رادقم رگنایب تافلت نیا اه
یم لقتنم نییاپ هب یمن نآ بذج هب رداق هایگ و ددرگ
طگگگسوت یقمع ذوفن تافلت .دگگگشاب
هطبار 2 - 7 ساحم لباق .تسا هب
( 2 - 7
𝐷𝑝= 𝑃𝐸𝐿𝑄 − 𝐴𝐸𝐿𝑄 )
2-1-7-7 -
( بآ دربراک نامدنار )AE
یم هریخذ هشیر هیحان رد هک یبآ مجح ،هعرزم کی رد یبآ رادقم زا رتمک هراومه دوش
یم هداد هعرزم هب هک تگگسا یم بآ دربراک نامدنار ،رادقم ود نیا تبگگسن .دوگگش
هک دگگشاب
هطبار طسوت 2
- 8 یم هبساحم .دوش
( 2 - 8 )
𝐴𝐸 =𝑑𝑟𝑑 × 100
،روکذم هطبار رد هشیر هعسوت هقطنم رد هدش هریخذ و هتفای ذوفن بآ قمع طسوتم d
( .تسا )mm
2-1-7-8 -
متسیس لک هب طوبرم یبایزرا یاهرتماراپ
هب روظنم لیدبت ریداقم وCU
هزادناDU
یریگ شاپبآ رد هدگگگش یامزآ دروم یاه
ش هب
ریداقم وCU
لکDU
متس یس یرایبآ
یم درک هدافتس ا ریز طباور زا ناوت (
آ و یلکرم ل
ن
،
2004 :)
( 2-9 𝐶𝑈𝑠 = 𝐶𝑈 × [1 )
2(1 + √𝑃𝑃𝑛
𝑎)]
( 2-10 𝐷𝑈𝑠 = 𝐷𝑈 × [1 )
4(1 + 3 × √𝑃𝑃𝑛
𝑎)]
،قوف طباور رد
CUS
: نسنایتسیرک یتخاونکی ایرض یرایبآ متسیس لک
CUS
ایرض : یتخاونکی یرایبآ متسیس لک رد عیزوت
[1
2(1 + √𝑃𝑃𝑛
𝑎)]
: ع ب را ت نسنایتسیرک یتخاونکی ایرض هب طوبرم یحلاصا
[1
4(1 + 3 × √𝑃𝑃𝑛
𝑎)]
: ع ب را ت یتخاونکی ایرض هب طوبرم یحلاصا عیزوت
Pn
: قادح ل هعرزم مامت رد شاپبآ راشف
Pα
: هیلک رد بآ راشف طسوتم بار زا و هدوب درکراک تحت یاه شاپبآ
ط ساحم ریز ه ب
ه یم دوش
( آ و یلکرم ل
ن
، 2004 :)
( 2-11 )
𝑃𝑎=2𝑃𝑛+𝑃𝑥
3
نآ رد هک ،
Px
یم هعرزم مامت رد شاپبآ راشف رثکادح .دشاب
مه ت یارب نینچ ب
ید ل ریداقم وPELQ
هزادناALEQ
شاپبآ رد هدگگگش یریگ دروم یاه
یامزآ ش ریداقم هب وPELQ
کALEQ
ل یم متس یس دومن هدافتس ا ریز طباور زا ناوت
( رلک
رنسیلب و ، 1990 :)
( 2-12 (1 ) )
PELQs ER PELQ
( 2-13 (1 ) )
AELQs ER AELQ
رد
،قوف طباور
PELQs
و
AELQs
نام دن ار لی گگگسنات پ
و نام دن ار یعقاو
دربراک رد لک
متسیس و ایرضER
شهاک بار زا و هدوب نامدنار ط
ساحم ریز ه ب
ه یم :ددرگ
( 2-14 ) 0.2 ( max min)
mean
P P
ER P
نآ رد هک
،
Pmax
،
Pmin
و
αn
Pme
هب ریداقم ایترت رثکادح
، قادح ل طس وتم و متس یس راش ف
متسیس ( اسح رب راب
) یم .دشاب
2-1-8 - یبایزرا متسیس هرطق یرایبآ یاه یا
،رض اح شهوژپ رد یرایبآ متس یس یبایزرا یارب هدافتس ا دروم ایارض
هرطق یا هب
یم لیذ حرش .دشاب
2-1-8-1 -
عیزوت یتخاونکی
یتخاونکی ایرض هرطق عیزوت
ناکچ اه هطبار زا 2 - 15 هب یم تسد .دیآ
( 2-15
𝐷𝑈 = 𝑞𝑛 )
𝑞𝑎𝑣𝑒
،قوف هط بار رد
qn
و
qave
هب ای ترت طگگگسوتم هرطق یبد
ناک چ رد اه ی ک مراه چ یگگگضارا
نییاپ تس د هرطق یبد نیگنایم و ناکچ
اه یم .دش اب بDU
ی رگنا تعس و ی تخاونک ی س ی متس
مک رادقم .تس ا ردDU
تروص ی بآ هک ی یرا فاک رادقم هب ی
گ تروص ی
،در ناش ن ۀ بآ تافلت
رد قمع تش نورف لکش ی
رادقم .تس ا زا رتمک
67 دص رد یارب غ ًامومعDU
ی ر لوبق لباق
تس ا . ی تخاونک ی بد ی جورخ ی هرطق زا ناکچ گتس ب اه ی غت هب یی تار رد راش ف لوط
هلول یاه
عرف ی ن و ی هم لص ا ی
، گتفرگ هجرد ی
هرطق ناکچ و اه رض ی ا غت یی تار تخاس هرطق ناکچ اه
اجنآ زا .دراد یی
گگگسر هک ی
ند هب ی تخاونک ی ازفا اب ًلاومعم لااب ی
ش زه ی هن اذل ،تگگگسا هارمه
ی تخاونک ی یاه ئاپ ی ن جوت هک تسا لوبق دروم یدح ات ی
ه .دشاب هتشاد یداصتقا
2-1-8-2 -
هرطق زا بآ )جورخ( شزیر یتخاونکی ناکچ
اه
ب و رلک شرازگ ساسار رنسیلب
( 1992 رادقم ) ز هطبار زاEU
ی ر عت یی ن م ی :ددرگ
( 2-16 )
𝐸𝑈 = 100(1 −1.27×𝐶𝑉
√𝑁 ) 𝑞𝑛
𝑞𝑎𝑣𝑒
،قوف هطبار رد هرطق دادعت N
ناکچ و اه تارییغت ایرگگگضCV
یتخاونکی هرطق
ناکچ اه
یم هطبار زا هک دشاب 2
- 17 هب یم تسد .دیآ
( 2-17 )
𝐶𝑉 = ((𝑞𝑖−𝑞𝑎𝑣𝑒)2
N−1 )/𝑞𝑎𝑣𝑒
،قوف هطبار رد
qi
یبد هرطق ناکچ یم ماi
.دشاب
یارب س ی متس بآ ی یرا هرطق لقادح تدم هب هک یا ی
ک دش اب هدرک راک لاس رادقم ،
ربEU
لودج ساسا 2
- 1 هقبط م یدنب ی ددرگ . مه نینچ هجرد هرطق یدنب ناکچ
عم ساسا رب اه ی
را
تارییغت ایرض لودج رد
2 - 2 ناشن .تسا هدش هداد
لودج 2 - 1 - هرطق یبایزرا ساسا رب ناکچ
،رنسیلب و رلک(EU 1992
)
نامدنار هدودحم
EU
𝐸𝑈 > 90% یلاع
80% ≤ 𝐸𝑈 ≤ 90% بوخ
بوخ ًاتبسن
70% ≤ 𝐸𝑈 < 80%
𝐸𝑈 < 70% فیعض
لودج 2 - 2 - هجرد ناکچ هرطق یدنب رض ساسا رب اه
ی ب غت یی تار ی تخاونک ی ،رنسیلب و رلک(
1992 )
هرطق عون ناکچ تارییغت ایرض
هجرد تیعضو یدنب
هرطق و راد ارجم ناکچ
رادذفنم 𝐶𝑉 < 5%
یلاع
5% ≤ 𝐶𝑉 < 7%
طسوتم
7% ≤ 𝐶𝑉 < 11%
)زرم( هناتسآ
11% ≤ 𝐶𝑉 < 15%
فیعض
𝐶𝑉 ≥ 15%
لوبق لباق ریغ
هلول )هرادجود( رادخاروس یاه 𝐶𝑉 < 10%
بوخ
10% ≤ 𝐶𝑉 < 20%
طسوتم
20% ≤ 𝐶𝑉 < 30%
فیعض
𝐶𝑉 ≥ 30%
ریغ لوبق لباق
2-2 - قیقحت هنیشیپ
یا ن شخب رورم ی ا رد هدگگش ماجنا تاعلاطم رب ی
نار پ ،ناهج و ی
نومار تاعوگگضوم و ثحابم ی
دروم رد هناماگس
یاه ون ی ن بآ ی را ی م ی دگشاب هگصلاخ هب همادا رد . یا
ا زا ی ن قحت ی تاق هراگشا
م ی دوش . ( ناراکمه و فوئر 1397
متسیس ) کیسلاک
تباث اب شاپبآ کرحتم رد
هقطنم ناغم
دروم ار یبایزرا و هداد رارق تافلت
ریخبت و داب یگدرب لدم ار یزاگگگس .دندرک
جیاتن قیقحت
نآ اه نآ زا یکاح دوب
نامدنار هک متس یس
رد تعرس یاه داب 0 ات 3 ، 3 ات 6 و 6 رتم رب
هیناث هب لااب هب ایترت ربارب 82
، 66 و 43 دگگصرد هدوب لماوع و ردرثوم
تافلت ریخبت و داب
،یگدرب لماگگش تعرگگس
،داب هجرد
،ترارح تبوطر
،یبگگسن رطق لزان و دوبمک راگگشف راخب
عابشا یم .دشاب ناراکمه و یمظاک (
1398 ) متس یس ینف یبایزرا تباث کیس لاک یناراب یرایبآ یاه
کرحتم شاپبآ اب رد ار
دیلقا ناتگگسرهگگش دنداد ماجنا
. متگگسیگگس تگگشه ،روظنم نیا یارب
هب هنومن ناونع متس یس نیا یبایزرا یارب .دندرک باختنا
یتخاونکی ایرض یاهرایعم زا اه
اب ،عیزوت یتخاونکی ،نسنایتسیرک نییاپ عبر رد دربراک لیسناتپ هدز
، رد دربراک یعقاو هدزاب
،نییاپ عبر
،دربراک هدزاب
،یبیکرت هدزاب یقمع ذوفن تاف لت و یگدربداب و ریخبت تاف لت
وتم ریداقم .دندرک هدافتسا صخاش طس
ربارب ایترت هب اه 37
/ 73 ، 82 / 61 ، 51 / 54 ، 31 / 52 ،
50 ، 1 / 82 ، 84 / 12 ، 32 / 5 هب دصرد تسد دمآ .
مازرف ناراکمه و این (
1398 ) هعلاطم فده اب ار یا یرایبآ یکیلوردیه و ینف یبایزرا
هرطق ا هناماس نیا ییآراک ریثأت یس ررب و یحطس ریز ی رب
نوتیز ناتخرد یدش ر تافص
ماجنا دنداد . صخاش هلاس هس ریداقم نیگنایم یاه
qavg
، ،CU
وEU
CV
هب اب ربارب ایترت
8 / 3 ،تعاس رد رتیل 78
، 72 و 4 / 16 هرطق نودب تلاح رد و دصرد ناکچ
ربارب دودسم یاه
اب 4 ،تعاس رد رتیل 5
/ 82 ، 5 / 75 و 15 دوب دصرد هزادنا جیاتن.
هس یریگ یکیزیف تافص هلاس
لاس رد داد ناشن تخرد هیاس طیحم ،هنت رطق ،عافترا نیگنایم موس
هیاس حطس و زادنا زادنا
هب ناتخرد ایترت
34 ، 57 ، 5 / 24 و 54 دنور رگنایب هک دوب لوا لاگگگس زا رتگگگشیب دگگگصرد
هناماس تحت نوتیز ناتخرد یشیور دشر یشیازفا یحطسریز یاهرطق یرایبآ
دوب .
هداز و یهاگ مدق ( مدقم
2018 ) و هیزجت روظنم هب درکلمع رد راگگگشف رثا لیلحت
شاپبآ یتخاونکی رد اه عیزوت
بآ نیدنچ شیامزآ کینکت اب
کت ماجنا شاپبآ داد
.دن نیا
شیامزآ اه یراش ف حطس هس رد لماش
2 / 2
، 5 / 3 و 7 / 4 رفس متا .دش ماجنا جیاتن
یکاح زا
نآ دوب هک نیب یاهراشف دروم
یسررب رد حطس 5 ینعم فلاتخا دصرد دوجو یراد
.تشاد
تأ ناشن شاپبآ راشف و عون لباقتم ریث داد
شاپبآ ره رد راشف شیازفا یپ رد هک
، یتخاونکی
رد عیزوت یم رارق ریثات تحت دریگ
ًانمگگض . زا راگگشف شیازفا اب
2 / 2 هب 7 / 4 رفگگسمتا رادقم
هفاضا هدش هب ایرض یتخاونکی عیزوت
بآ هب تروص هطبار یطخ .دوبن
( ناراک مه و وکراد 2019
) یط قحت ی ق ی ی تخاونک ی عیزوت و ییاراک رد بآ لاق تنا
بآ شور ی را ی ناراب ی ار دروم زرا ی با ی .دنداد رارق ارب
ی روظنم نیا 60
رد .دنداد ماجنا شیامزآ
شیامزآ ماجنا یط شاپبآ لصاوف اه
اه 5 / 0 رد 5 / 0 رتم
، ،رتم کی رد کی 5
/ 1 رد 5 / 1 و رتم
2 رد 2 .دش هتفرگ رظن رد رتم اتن
ی ج نآ قیقحت اه
ناشن رادقم داد زاCU
87 ات 92 دصرد
رادقم و زاDU
79 ات 88 هک دوب نآ زا یکاح یلک جیاتن .تسا ریغتم دصرد ا زا هدافتسا
ی ن
س ی متس رد شهاک زه ی هن اه ی هرهب یرادرب ازفا و ی ش ت لوصحم درکلمع أث
ی ر دراد تبثم .
( ناراکمه و ویل 2019
) امزآ ی ش اه ی ی ار گگگسررب روظنم هب ی
ثات ی ر و راک راگگگشف رطق
رب اص ن عافترا و لزان ی
تخاونک ی بآ ی را ی بآ طس وت شاپ
ماجنا اه .دنداد
اتن ی ج ناش ن داد هک
ی تخاونک ی شاپ بآ اه هب هجوت لب اق روط ی
ثأت تح ت ی
ر رطق و راک راگگگشف دراد رارق لزان
.
رد تروص ی ب داب تعرس هک ی
ن 0 ات 5 ناث رد رتم ی
ه رض تس ا ی
ا ی تخاونک ی بآ ی را ی ازفا اب ی ش
ازفا لزان رطق و راک راش ف ی
ش م ی ی دبا . نآ رب هولاع
، ماگنه ی هدودحم رد داب تعرس هک 3
ات
5 رتم ناث رد ی ه اکراگگشف تگگسا ر
ثات ی ر گگسب ی را مهم ی رد ی تخاونک ی بآ ی را ی دراد . ماگنه ی هک
ب تعرس ی ش زا 5 ناث رب رتم ی
ه ثأت راک راش ف طقف دش اب ی
ر نعم ی راد ی رد ی تخاونک ی بآ ی را ی
دراد اه شاپبآ .
3 - شور قیقحت
3-1 - تیعقوم ییایفارغج
هقطنم دروم هعلاطم
گگگشم ی ن رد رهگگش 47
و هجرد 41 قد ی هق فارغج لوط ی
ا یی و 38 هجرد 23 قد ی هق ضرع
فارغج ی ا یی دنلب رد و ی
1400 رتم ی رد حطگگس زا یا
ا زکرم .تگگسا عقاو ی
ن رد ناتگگسرهگگش
هقطنم ا ی هوک اپ ی ه ا ی رد و 8 ک ی رتمول ی اوه و بآ .دراد رارق نلابس ناتس هوک ی
ًاتبس ن نآ
ن و درس ی هم گش م .تس ا کش خ ی
ن س و تش د تروص هب رهش ی
ع ی ش اب هک تس ا ی
ا هب دنت
مز ی ن اه ی لامش تس پ ی
هتنم ی م ی عفترم .دوش رت
ی ن ا تمس ق ی ن بونج شخب ناتس رهش ی
نآ ی نع ی هنماد اه ی لامش ی لامش و یبرغ
هدوت اه ی ناش فش تآ ی
هب هک تس ا نلابس روط
طگگسوتم 2000
د حطگگس زا رتم ر
یا .دراد عافترا شخب
یبرغ و یلامگگش یاه ب نآ
ی ن 100 ات
1000 قب .دراد عافترا رتم ی
ه مز ی ن اه نآ ی ش و هدوب حطس م ی
ا لام ی م ی و لامش تهج رد
لامگگش یقرگگش اهن رد هک دنراد ی
ت هتنم ناغم تگگشد هب ی
م ی وگگش .د لکگگش 3 - 1 تیعقوم
یم ناگگگشن ار هعلاطم دروم هقطنم ییایفارغج .دهد
لودج رد 3
- 1 زین نیگنایم یاهریغتم
هب هعلاطم دروم هقطنم یمیلقا یرامآ هرود یازا
24 ( هلاس 98 - 1375 .تسا هدش شرازگ )
Title and Author:
Technical Evaluation of sprinkler and trickle irrigation systems in small farms (Case Study: Meshginshahr county) / Ali Mokhtari
Supervisor(s): Mohammad Reza Nikpour, Majid Raoof Graduation date:
Number of pages: 80 p
Abstract
Research Aim: Management and optimal use of pressurized irrigation systems require their prices eveluation. The purpose of this study was to evaluation of semi permanent sprinkler irrigation system in small farms of Meshgin-Shahr county.
Research method: To evaluation of sprinkler systems, 24 evaluation experiments in different wind speed ranges were conducted in three selected farms in the area. To perform the experiments , 3*3 m2 network were used. Four spriaulers were placed in corners of the square. To evaluate the t tricule irrigation systems, three gardens were selected in different pats of meshginshahr county, with apperpriate dispersion. To investigate the distribution uniformity and uniformity of exited water from drippers applicated water volume were integrated and measure using cans. To evoluted the sprinuler systems, parameters of uniformity coefficient (CU), distribution uniformity (DU), application efficiency of low quarter (AELQ), potention efficiency of low quarter(PELQ), application efficiency (AE), wind and evaporation drift (ES), and deep percolation losses (DP), were used. The efficiency reduction coefficient, also, wase used, to generalize the values to the system.Climet parameters were take from a meteorogical station in the study Beacause, in general, the wind speed in study area is low the recorded maximum wind speed, at the experimeuts time was 3m/s.
Findings: to measured data in the field, Cu and Du values were calculated between 70.19% to 92.85% and 43.25% to 49.89%, respectively no significant relationship was found between the Cu and Du with wind speed, which is due to the low rate of wind speed at the time of exprimants. PELQ valuas were obtained between 37.78 to 76.77 percont. AE, ES, DP, values, also were obtained between 57.62 to 86.5, 9.2 to 42.38%, and 0 to 78.23%, respectively. AELQ values fluctuated from negative numbers to 55.44%
efficiency reduction coefficient changed between 0.01 to 0.05. To average of CU, DU, AELQ, PELQ values for the systems were calculated 81, 70.77, 13.77, 53.73 Perecent Respectively.
Average of dripper discharge were optained 3.063 lit/hr, with SD and CV values of 0.557 lit/hr and 8.54%, respectively.
Mean values of CU, DU, EU parametrs were calculated 89.77, 81.32, 80.08 percantage, respectively, which shows that systems have a good desingn and implementation.
Conclusion: Due to low wind speed, evalution parameters of sprinkler systems are acceptable in the study area. The main problem of this system is the high valuas of deep perolation losses, due to the disregarding the irrigation interval and causes that the AELQ values very low. If irrigation interval is regarded in study region semi permanent sprinkler irrigation system is recomenmended.
The design, implementation and operation conditious of drip systems, in the study region are acceptabe, that causes evalution parameters of systems to be comforted in the acceptable range.
Keywords: Semi permanent sprinkler irrigation system, Trickle irrigation,
Evaluation, Small lands.
University of Mohaghegh Ardabili Faculty of Agriculture and Natural Resources
Department of Water Engineering
Thesis submitted in partial fulfillment for the degree of M.Sc. in Irrigation and Drainage
Technical evaluation of sprinkler and trickle irrigation systems in small farms (Case study:
Meshginshahr county)
By:
Ali Mokhtari
Supervisor:
Mohammad Reza Nikpour (Ph.D.) Majid Raoof (Ph.D.)
Advisor:
Mojtaba Sookhtanlou (Ph.D.)
February 2020
