Trong bai dd dd ke den "dpt nhan long" (chum bao) vdi ngu y Id: "rau dai sinh trudng trong mdi trudng thien nhien hoang dai it bi con ngudi tdc ddng nen khdng bi thoai hda, ma gid dflpc nguyen td chat trong lanh, bo ich cho con ngUdi".
Ndi vdy ta nen thuc te hon nghia la phai phan biet rd y nghia sach cua rau dai ndi chung va day nhan long ndi rieng. Do day nhdn long mgc hoang bd bui nen nd cung dang bi d nhiim tram trgng! Ta phai chgn chd rau mpc sach va phai rda that ky de cd rau sach, dam bao ve sinh an todn thflc pham,,.!
>• Mpt che pham cd chda day lac tidn dugc quang cdo: "Nguon gd'c td thao dflpc", "thud'c cd thanh phan thao dugc (?), nhiftig trong cdng thdc lai cd lac tien (Herba Passiflorae) va natri camphosuIfonat"(?), chu tri: trp tim, ngat do suy tim, md't ngu, an than. Ve chuyen mdn thi cP che' nay qua la khd hiiu.
Ddy lac tien dung nguyen dang thi dd la thao dupc rdi. NhUng cdn camphosulfonat dUPng nhien la hda chat, hda cha't chidt cd nguon gd'c thao dugc (nhU neriolin cua true dao, strophantin cua cay sdng de,,. ddu chie't xud't td thao dupc).
Can dinh nghia nhu the theo quy dinh cua To chdc Y te' The gidi (1992). "Ggi Id thao dflpc thi khdng chie't lay rieng boat chd't". Tdy y dung hda dugc cd nguon gd'c thao mdc tach chie't, cdn Ddng y dung thao dugc cd ngudn gd'c thao mgc khdng tdch chidt. Phan biet nhU vay de cd nhan thdc ro: Tdc dung sinh hpc cua thao dugc va cua hda dupc tac ddng len cO the khac nhau ve do an todn vd hieu nghiem trong diiu tri benh!
Che pham dUpc de cap tren gom cd 2 phan thi thao duoc (la ddy lac tien toan phan) va hda dugc (la camphosulfonat). Vay nen che pham nay khdng chi la thao dugc. Nen biet tam Iy cua ngUdi tieu dung la mudn dung thao dflpc va trdnh hda dflpc de yen tdm sd dung! Va yen tam la mot yeu td quan trgng gdp phan dem lai sU an toan vd hieu nghiem.
Xin neu mdt sd vi du dien hinh de ban dpc suy ngdm va dung lac tien sao cho an todn, ^
Cay xuyen
kich thich he
N
dm 1953, khi Foley chidt xudt dupc mdt loai khdng nguyen td tdbao ungthu, ky hieu Id A.A.T, (antigene associe aux tumeurs) dd nhdn thay cdc td bdo ung thu dc tinh da md't khdng nguyen ddc hieu binh thudng, thay vdo dd Id khdng nguyen mdi cd kha ndng kich thich co the san sinh ra cdc khdng the chd'ng lai cdc te bao ung thu dc tinh. Nhu vay, neu kich thich bd may miln dich, cO the cd the chd'ng dd lai sU phat trien cua td bao ung thu. Vi vay, ngUdi ta bdt dau nghi tdi phuang an dieu tri ung thu bang cac cha't cd tdc dung kich thich mien dich. Khi xua't hien benh HIV/AIDS, ldc dau ngfldi ta tim kiem cac chat cd kha ndng diet dupc virus, nhung sau nay cdc nhd khoa hpc Iai thien ve hUdng tim kidm cac cha't cd kha ndng tang cudng m i i n dich, kich thich hd thdng miin dich trong cO the, san sinh ra cdc khdng the de khang lai HIV. Binh thfldng cP the khdng tu sinh ra cac dap dng mien dich chdng lai chinh co the minh, ca the chi tao ra khang the de chd'ng lai cac khdng nguyen khdng cd trong CO the nhu virus, te' bao ung thfl., Cac khang the dflpc tao ra se ba't hoat va pha huy cac khang nguyen dac hieu mdi xua't hien.Dieu tri bdng lieu phap miin dich cd 2 Ioai: Dieu tri miin dich chii dgng khdng dac hieu vd dac hieu. Khdng dac hieu la each dieu tri phd bien nha't, lieu phdp nay kich thich tat ca cac mien dich di khang, chd khdng chi td bdo trong he miin dich, Cdn lieu phdp dieu tri miin dich ddc hieu Id tao miin dich cho benh nhdn bdng chinh nhiing te bao ung thfl do nhifng dd hi bat hoat, hoac bdi cdc chat lam tieu buy te bao ung thU. Cdc chat cd kha ndng kich thich he thd'ng mien dich dang sd dung trong
diiu tri hien nay nhU: interferon, interleukin. He thdng mien dich gifl vai trd chu yeu trong mdi quan hd gifla ca the va td bao ung thu, cdch dieu tri theo hfldng dieu hoa md'i quan he nay la hoan toan hap ly. Sfl xua't hien nhieu chat co tac dung dieu hoa mien dich se la yeu td'thuan Ipi de phat trien lieu phap dieu tri nay.
Mdt so' hpp cha't tif nhien co tac dung kich thich he thdng mien dich trong ca the, de ca the san sinh ra cac khang the nhU khang the dich the hay cac lympho T dd'i vdi cac khang nguyen mdi la nhfl: Adenosin trong ddng triing ha thao, damnacathaJ trong cay nhau, polysacharid trong nam linh chi, van chi, nam hau thii, andrographolid trong cay xuyen tdm lien, cuscutosid trong tho ty td, phlorotannin va fucoidan trong rong ndu, saponin bisdesmosid tif la du du rdng,,
Cdy xuyen tam lien co ten khoa hgc la: Andrographis panicuiata (Burm. F.) Nees thupc hg 6 m (Acanthaceae), nguon goc td An Dp, sau lan sang cac nUdc nhiet ddi khac. Cay dupc nhap sang mot so nfldc Trung My. Trung Qudc, An Do va Viet Nam la 3 nfldc trong vdi khdi luang ldn. La thu luc cay bdt dau ra nu, toan bg cay thu liic bdt dau ra hoa, phoi kho, cho vao bao nilon dung ddn,
Xuyen tam lien cd vi ddng, tinn lanh, khdng dgc. Tac dung vio 2 kinh tam va phd, Cdng dung: giai ddc, thanh nhiet, mat mdu, tieu sUng, giam dau, dung chda tri Ij cd'p tinh, viem da day, viem ni^t, cam mao, phdt sdt, viem hong>
vidm amidan, viem phdi, r^n o^
cdn, viem tai gida, ngay diing 1"
- 15g. De chfla viem hpng, vifi"*
mieng, dung vai la nhai ngf"' Dung ngoai, lay mgt ndm la. P^
THUOC & SLfC KHOE so 503 (1.7.2014)
tam lien
thdng mi^n dich
-» PGS.TS. N G U Y I N THUONG DONG
vdi rflgu xoa ddp, phdi hop udng thang thud'c ed xuyen tdm lidn, kim ngdn, sdi ddt, ehfla Id ngfla, rdm sdy, sflng td^y, nhiim trung ngodi da, rdn can. Vdo thdp nien 1980, nfldc ta dd sdn xudt xuydn tdm lidn dang thudc vien, dung nhfl khdng sinh chda cdc bdnh do nhilm trung. O Trung Qudc, da san xuat thdnh cac dang thudc tidm, vien nang, thudc phidn vd thudc nho tai dd chfla viem tai gida cd mu va da danh gid tren ldm sdng ede b^nh: cam sd't kem viem hgng, vidm phdi vd viem dudng hd hap, tre em tidu hda khdng td't kdm ly khudn. Vidn Kanjang bdo che tfl cao tieu chudn xuydn tam lien kdt hop vdi sdm Siberi dd dflpc thfl nghidm ldm sdng tren b^nh nhdn edm lanh vd viem hgng. Alan R.
Gaby (2006) dd vidt trong b$ The Natural Pharmacy, trang 627:
Theo ket qud sfl bp chfla dugc kiem chflng, hop chd't andrographolid ehiet tfl Id xuyen tdm lien dang dflOc nghien cflu khd ndng digt virus HIV vd tdng lympho bdo CD4 vd viem gan virus man, do
hpp chat diterpen lacton typ ent- labdan ndy cd tdc dung kich thich mien dieh, chdng viem, bao ve gan vd tdng tidt mat. Trong dieu tri lao phdi, Vien Duoc lieu Trung uong vd Vidn Lao va Bgnh phdi Trung uang da sfl dung vien Panilin bao chd tfl Id xuyen tdm lien, thay the cho streptomycin trong cdng thdc IPS (INH, pyrazinamid, streptomycin) vd thay cho pyrazinamid trong cdng thflc ISP dieu tri cho benh nhdn lao trong 3 thang, dd cho ket qua tUOng tfl. Trong y hgc Ayurveda xuyen tdm lien dugc sd dung chfla benh gan vd nhiem trung, thdi xa xUa dung chda benh sdt ret. Cac nghien cdu d An Do vd Trung Qudc cho thd'y, xuyen tdm lidn cd tdc dung kich thich mien dieh, tde dung bao ve gan cua hgp ehd't andrographolid cdn tdt hon sylimarin, mgt chd't bdo ve gan truyen thdng, Nghien eflu eda Thdi Lan vao ndm 1991 cho kit qud:
Liiu sfl dung 6g xuyen tdm lien/
ngdy cd tdc dung ha sdt bdng lieu cua paracetamol, ma lai khdng gdy ddc cho gan.
Trong cdng trinh nghien cdU cap Nhd nfldc gan day eda Vien Dfltfc h$u Trung flOng, ve tdc dung kich thich he thdng miln dich eua hgp chat andrographolid chidt td Id xuydn tdm hen, tr&n md hinh gay suy gidm miln dich bdng cyclophosphamid, so sdnh vdi thudc kich thich mien dich Levamisol. Ket qua cho thay:
Hop chat andrographolid chiet tfl la cay xuyen tdm lien cd tdc dung tren mdt so chi so lien quan ddn hd thd'ng miin dich nhU: Khdng Iam tang trgng lUgng Idch dd bi suy giam do cyclophosphamid, lam tdng hoi phuc trpng Iflpng tuyen flc dd hi suy giam do cyclophosphamid, ldm tdng hoi phuc tat ca cdc ddng bach cdu trong mdu ngoai vi dd bi suy gidm do cyclophosphamid, ddc bigt ddng lympho bdo, tdng efldng chdc ndng cua cdc lympho bdo T, tdng efldng chflc ndng cua eae lympho miln dich, thdng qua ldm tdng Idid ndng tidt cytokin TNF alpha. Nhfl vdy, xuyen tdm lien cd tac dung tang efldng he thd'ng miln dich trdn md hinh gay suy giam mien dich bdng cyclophosphamid, Trong mgt nghien cifu khac gan ddy cua Vi^n Dupc lieu vi "Tdc dung kich thich gay ddc te bao ung thu, Ichi kdt hpp vdi phdi td cd tdc dung gdy gidm qud trinh tu chet te bao ung thU theo chuong trinh, lien quan de'n yeu td hoai td u". Ke't qua cho thay hop chat andrographilid cd dp tinh khiet tren 95%, chiet tfl xuydn tdm lien, cd tdc dung dpc, chdng xdm lan va di cdn dd'i vdi td bdo ung thfl MDA MB231. Nhfl vdy, xuydn tdm lien ngodi Id vi thudc thanh nhiet, gidi ddc, dung dd chda wd't viem hgng, Iy cap, vidm phdi, vidm dudng hd hap, chfla lao.. nd c6n cd tdc dung tdng efldng mien dich cO the, cd the ho trg dieu tri vd ngdn ngfla bgnh ung thfl, b^nh suy giam mien dich 1^
T H U d c .V SLfC K H 6 E SO 503 (1.7.20141