OSAO D U C DAO TAO TRONG QUA T R I N H H O I N H A P
«' -.'
M O T SO Y K I E N VE XAY DUNG BO TIEU CHUAN K I E M DjNH CHAT LUONG CAC DE TAI NGHIEN CUfU KHOA HOC CAP BO TRONG CAC TRUONG DAI HOC
KHOI NGANH KINH TE - QUAN TRI KINH DOANH
Nguyen Doan Thi Lieu
j O f ^ - ^ r o n g nhijfng nam doi mdi va hdi nhap kinh te qud'c te, eae trudng dai hge ndi ehung, cac ( ( j / trudng khdi nganh Kinh te - Quan trj kinh doanh ndi rieng da cd nhiiu ddng gdp vao thanh v _ - ^ tiAJ phat trien cdng nghiep hoa, hien dai hoa va tang trudng kinh te cija dat nude. Nhieu di tai nghien eUu khoa hge da mang lai nhUng sang tao mdi, nhOng de xuat mdi cho viee hinh thanh, hoan thien ehinh sach phat trien va ca che quan ly nin kinh te thj trudng djnh hudng xa hdi ehii nghTa d nUdc ta. Tuy nhien, di eae trudng khdng ngUng nang cao chat lugng hoat ddng khoa hge cdng nghe, dap Ung yeu cau sd dung hieu qua eae nguon luc cho nghien eUu thi can thiet phai tien hanh danh gia chat lugng eae de tai nghien cUu khoa hge. Vdi y nghTa dd, bai bao ciia tac gia da phan tich nhQng dac trUng chat lugng cda cac di tai khd'i nganh Kinh te - Quan trj kinh doanh va dUa ra guan diim xay dUng bd tieu chuan kiim djnh chung lam ca sa di danh gia, xep hang cac trudng vi ket qua va chat lugng nghien cUu khoa hoc - mdt trong hai nhiem vu trgng yeu eiia cac trudng dai hgc d nude ta hien nay.
1. Oat van de ,
Su phat trien manh me va nhanh ehdng eiia khoa hpe cdng nghe tren the gidi dat ra nhifng yeu cau mdi cao hdn dd'i vdi cac trUdng dai hpc, ddi hdi dpi ngu can bp giang day phai ddng vai trd tien phong trong nghien cUu khoa hpc va Ung dung tien bp khoa hpc vao thUe tien nham dUa da't nudc tien kip vdi thdi dai. Nhan thUc dupc vai tro quan trpng dd, trong nhung nam qua hoat ddng khoa hpc cong nghe ciia cac trUdng dai hpc (trong dd ehCi yeu la hoat dpng nghien cUu cac de tai khoa hpc) da ddng gdp khong nhd cho sU Idn manh ve cha't lupng dpi ngu giang vien, eho viee nang cao chat lupng dao tao sinh vien va cho sU phat trie'n eiia cac doanh nghiep, cac nganh va cCia ca nen kinh te, gdp phan nang cao hinh anh, uy tin ciia Viet Nam trong khu vuc va tren the gidi.
Tuy nhien, trong giai doan dau phat trien va hpi nhap kinh te qudc te, chiing ta cdn nhieu nhUng bat cap ve nang lufe dpi ngu can bp giang day, ve CO sd vat chat, ve tai chinh... nen nhin chung chat lupng cac de tai khoa hpc ciia cac trudng dai hpc nude ta v i n edn rat khiem tdn, dac biet la ddi vdi
cac trudng thupe khd'i nganh Kinh te - Quan trj kinh doanh. Do vay can phai danh gia khach quan ke't qua va nhufng ddng gdp ciia cac de tai nghien cufu trong cac trudng dai hpc de nhin nhan rd hdn hieu qua suf dung ngan sach nha nUde cho nghien cUu khoa hpc va hieu qua suf dung ngudn life cCia cac trudng cho viec thUc hien nhiem vu nghien cUu. Quan trpng hdn la thong qua viec danh gia chat lupng de cong bd vdi xa hpi ve xep hang nghien cUu khoa hpc cCia cac trUdng, tren cd sd dd thuc day cac trudng chu dpng tich cUc trong tim kiem cac giai phap nang cao hieu qua eCia cac de tai nghien eUu nham duy tri va phat trien hinh anh, uy tin eua minh trong xa hpi.
Tuy nhien do nhung khae biet so vdi cac trudng dai hpc khdi ky thuat, chat lupng ciia cac de tai nghien cUu trong cac trudng khdi kinh te khd danh gia hdn rat nhieu va do vay ddng gdp ciia chiing cung khd'dupc xa hpi cdng nhan hdn.
Nghien cUu sU khae biet dd cd y nghTa quan trpng,
* PGS.TS., Trudng Dai hoc Thuang mai
So 32/2009
.KHOA HOC =3=
ThuangMai 63
GIAO DUC DAO TAG TRONG QUA TRINH HOI ^HAP
fe^si^^Si
lam Cd sd de xay dung cae tieu chuan kiem djnh chat lupng cac de tai nghien cufu khoa hpc trong mdi khd'i nganh mpt each phu hpp.
2. Cac dac trung chat lupng cua de tai nghien cUu cap bp ve kinh te'va quan trj kinh doanh
ThU nhat, cac di tai ITnh vUc kinh te khd kiem chUng dugc ket qua mgt each ro rang va chinh xae. Trong thuc te cd nhieu de tai sau khi nghiem thu va may man dupe ap dung vao thue tidn thi phai sau vai nam, cd khi hang chue nam mdi chUng td dUdc gia trj khoa hpc va dupc xa hpi cong nhan. t^hieu de tai de xua't dupc nhung giai phap quan trpng, dupe hpi ddng nghiem thu danh gia cao song nhin chung khong the dudoan chinh xae ket qua ciia viec van dung cac giai phap dd trong thuc tidn. Trong khi dd, cac de tai thupe ITnh vuc khoa hpc ky thuat thi ke't qua dat dupe phai rat rd rang va thudng dupc kiem chUng hoac ap dung thiJ trudc khi nghiem thu. Do vay, khi danh gia chat lupng cCia cac de tai ITnh vufc kinh te can tinh de'n dac thu nay de xay dung eae tieu chuan danh gia phu hdp.
ThU hai, eae de tai khoa hgc ITnh vuc kinh te khi nghien eUu thudng phai dUa vao cac sd lieu thdng ke ciia cae doanh nghiep, cac to chUe kinh te, cae dja phuang, dua vao kit qua khao sat thue tien, do vay chat lugng va ket qua ciia cac di tai phu thudc kha Idn vao tlnh ehinh xae cua cac sd lieu nay.
Trong thUc te, mdi de tai nghien cUu khoa hpc thudng cd ke't ca'u ba chUdng, trong dd chUdng hai danh cho viec danh gia thuc trang cua ddi tupng nghien eUu lam ed sd de xua't cac giai phap ciia de tai. Khi tien hanh nghien eUu chUdng nay cac nha khoa hpc phai dUa tren sd lieu thdng ke ve thuc trang ciia ddi tUdng nghien ciili va sd lieu thu thap dupc tu cac ket qua khao sat thuc tidn de phan tich, danh gia va rut ra nhung ket luan quan trpng ve nhUng diem manh, diem ye'u. Do vay, neu he thd'ng sd lieu thd'ng ke mang tinh chinh xao cao, ket qua khao sat eua de tai dupc thu thap bdi phUdng phap td't cd dp tin cay cao thi nhUng giai phap eua de tai mang tinh khoa hpc, tinh thifc tidn cao va ngupc lai. Tuy nhien cung phai thUa nhan rang sd lieu thd'ng ke ciia cac doanh nghiep, cac dja phUdng d nUde ta hien nay van cdn nhieu bat cap, chua dam bao tinh tie thdng va tinh chinh
xae cao. Ben canh dd, do nhieu nguyen nhan khach quan va chii quan nhu trinh dp va nhan thurc cCia ngudi tra Idi phieu khao sat con han ehe, su hpp tac ciia cac doanh nghiep va cac td chUe lien quan trong phdi hdp ngtiien cUu vdi cac trudng ehua phai la yeu cau bat bupc, trinh dp va phUdng phap khao sat cCia nhieu chCi tri de tai ehua dam bao tinh khoa hpc... nen nhin chung ke't qua khao sat ciia kha nhieu de tai chUa dat dupe ty le tin cay cao. Vi vay de danh gia ddng gdp ciia cae de tai can thiet phai xae djnh ngudn gdc sd lieu suf dung, kiem djnh tinh khoa hpc ciia cae phUdng phap khao sat va dp tin cay cCia ke't qua khao sat thufc tidn
ThU ba, cac di tai nghien eUu ITnh vuc kinh te cd tinh ke thUa cao va rat di sao chep.
Trong thuc te cac de tai trong ITnh vife kinh te khd cd the danh gia ehinh xae mUc Qg ke thUa ve ly luan va thufc tien trong mdi de tai nen yeu cau ciia eong tae danh gia, nghiem thu cang can phai dupc tien hanh than trpng, cdng bang va minh bach. Thufc te mpt sd nam qua cho tha'y cac de tai thudng phai dufa vao kinh nghiem eCia cac nUdc phat trien, cac nude trong khu vufc cd dieu kien tuong ddng de rut ra nhifng bai hpc van dung cho Viet Nam. Day la dac trUng kha phd bie'n dd'i vdi cac de tai ITnh vuc kinh te. Dieu nay la rat can thie't giup chung ta tim kiem con dudng phat trien nen kinh te mpt each hieu qua nha't song d mpt gdc dp nha't djnh nd lai han che tinh sang tao cua cac de tai. Nhieu de tai sa vao viec sao chep kinh nghiem mdt each thuan tuy ly thuyet ma tinh van dung rat han che. TU dd, khi danh gia chat lUdng cac de tai can ed nhij'ng tieu ehuan ve tinh mdi, tinh sang tao eCia cac giai phap de xua't.
3. Thuc trang danh gia, kiem djnh chat lupng cac de tai nghien ciiru khoa hpc cap Bp thdi gian qua
Trong hoat dpng nghien cUu khoa hpe cOa cac trudng khd'i nganh Kinh te va Quan tri kinh doanh, de tai nghien cUu khoa hpc cap Bp chiem vi tri quan trpng va chiem phan Idn trong tdng kinh phi tu ngan sach nha nude chi cho hoat dpng cCia cac trudng (thudng chiem khoang 70% kinh phi nghien euu khoa hpe), do dd, viee quan ly de tai nghien cufu khoa hpe la yeu cau cap thiet nham dam bao hieu qua sii' dung vd'n ngan saeh. Tuy nhien hien nay ehua ed bp tieu chua'n, tieu chl
KHOA HOC
64 ThuangMai' So 32/2009
GIAO DUC DAO TAO TRONG QUA TRiNH HOI NHAP
danh gia de tai nghien cUu khoa hpc cap bp ndi chung va de tai nghien cUu khoa hpe ca'p Bp ve kinh te va quan tri kinh doanh ndi rieng. Hien nay viec danh gia nghiem thu de tai tuan thCi theo cac tieu chi trong phieu danh gia nghiem thu de tai khoa hpc va cong nghe cap Bp dupe ban hanh kem theo Quye't djnh sd 24/205/QD - BGD&DT ngay 2/8/2005 cua Bp Trudng Bd Giao due va Dao tao. Cae tieu ehi nay chii yeu danh gia ke't qua nghien eUu eiia de tai, khong bao gdm toan bd qua trinh dang ky, trien khai de tai va hau nghiem thu de tai.
Trong may nam gan day, Bp Giao due va Dao tao da tien hanh kiem djnh chat lupng cac trudng dai hpc thdng qua 10 tieu ehua'n vdi 53 tieu chi (nay phat trien thanh 61 tieu ehi) va cd tieu chua'n sd 7 danh gia ve hoat ddng khoa hpc cdng nghe ciia cac trUdng. Trong dd cae hoat ddng khoa hpc va phat trien cong nghe Quae danh gia bdi nhUng ddng gdp mdi cho khoa hpe, cd gia trj Ung dung thuc te de giai quyet cac va'n de phat trien kinh te - xa hpi cua dja phUdng va ciia ca nUde, thdng qua cac hpp ddng khoa hpc va cPng nghe. Cac hoat dpng nghien cu'u khoa hpc va phat trien cong nghe cdn Quae danh gia ve mufc Qg ehu trpng va gan vdi dao tao, gan ket vdi cac vien nghien cufu, trudng dai hpc khae va cac doanh nghiep. Ket qua cCia cac hoat ddng khoa hpc va cong nghe ddng gdp vao ngudn lufe eCia nha trUdng. Chat lupng eiia cac de tai nghien cufu khoa hpc cap Bp van chua dUde kiem djnh rieng re, chUa lam rd ket qua nghien cufu theo qua trinh va thie'u cd sd de xep loai cac trUdng ve thanh tich nghien cUu khoa hpc. Theo chung toi, de danh gia dupc chat lupng cac de tai nghien cUu khoa hpc cap Bp cua cac trUdng dai hpc khdi kinh te can cd bp tieu chuan rieng, dde lap vdi bp tieu chuan kiem djnh chat lUdng cae trUdng dai hpc.
Vdi phUdng phap kiem djnh cha't lupng hien hanh ciia Bp Giao due va Oao tao tin rang neu cd bd tieu chua'n hpp ly se kiem djnh dupc mpt each khach quan, cong bang dd'i vdi eae trUdng, nhd dd se mang lai ddng lufe mdi thuc day hoat ddng nghien cufu khoa hpe va nang cao hieu qua cua cac Q§ tai.
4. Quan diem tiep can ve xay dung bp tieu chuan kiem djnh chat lupng cac de tai nghien
So 32/2009
cUu khoa hpc cap Bp
Trudc het, can phan dinh npi ham ciia danh gia nghiem thu de tai nghien ci/u khoa hpc cap Bp, kiem djnh chat lupng cae de tai nghien cUu khoa hpc ca'p Bp va kiem djnh hoat dpng khoa hpe cong nghe ciia trUdng dai hpc.
- Danh gia nghiem thu de tai dupc tien hanh sau khi cd san pham eu the va Quae danh gia bdi Hdi ddng ca'p ed sd va Hpi ddng ca'p Bp. Tren cd sd cae tieu chi danh gia, dd'i chieu vdi mue tieu de ra de cac hpi ddng danh gia va lam cd sd xep loai de tai. Day la viec lam thudng xuyen. Quae cac trudng dai hpc tien hanh ra't bai ban theo hudng dan cu the ciia Bp Giao due va Dao tao.
- Kiem djnh cha't lupng cae de tai nghien eUu khoa hpc ca'p Bd khdng ddn thuan la tdng hdp ke't qua danh gia tUng de tai sau dd chia binh quan diem cQa cae de tai de so sanh, danh gia.
Ve ban chat, dd la viec danh gia qua trinh nghien cUu, trien khai va ddng gdp ciia tep cac de tai nghien cUu khoa hpc ddi vdi mpt trudng dai hpc hay mpt ed sd dao tao cd chUe nang nghien cufu khoa hpc. Thuc cha't eiia kiem djnh chat lupng la danh gia theo qua trinh. Do vay, can phai xay dUng Quae bp tieu chua'n danh gia sao cho do ludng dupe toan bp qua trinh tU khi dang ky de'n trien khai va ket qua dat dupc ciia tep de tai trong mpt trudng dai hpc bdi day la qua trinh gan ket vdi nhau va tac dpng de'n chat lupng ciia cac de tai. Hdn nUa, bd tieu chuan cdn cho phep so sanh giufa cac trUdng vdi nhau de ed nhUng ke't luan ya xep loai ve chat lUdng de tai nghien cUu khoa hpe ca'p Bp. Chinh vi vay can phai ed:
+ Cac tieu chuan de danh gia true dien cac de tai nghien cufu khoa hpc cap Bd
+ Cac tieu chua'n danh gia qua trinh
+ Cac tieu ehuan danh gia san pha'm ciia de tai - Kiem djnh chat lupng cac de tai nghien cifu khoa hpc cap Bp eung khae ve co ban vdi Tieu chua'n kiem djnh hoat ddng nghien cufu khoa hpc cCia trudng dai hpe. Mac du de tai cap Bp la nhiem vu trpng tam ciia hoat ddng nghien cufu khoa hpc nhung tieu chua'n kiem djnh hoat dpng nghien cUu khoa hpc bao ham rpng hdn (ea nghien cufu khoa hpe cua giao vien va sinh vien) ddng thdi khong danh gia chi tiet theo yeu cau rieng cho cac de tai cap Bp.
KHOA HOC = ^
ThuangMai 65
GIAO DUC DAO TAO TRONG QUA TRINH HOI NHAP
Oe xay dUng bd tieu chuan danh gia cac de tai nghien curu khoa hpc cap Bd trong cac trudng dai hpc khdi nganh Kinh te - Quan trj kinh doanh, theo chung toi cung can lam ro mpt sd quan diem sau:
Thif nhat, nen chang can xem xet de'n ddng gdp ciia cac de tai trong thUc t i i n the hien viee van dung, tham khao cd tinh hUdng d i n trong cac cong tac quan ly, hoaeh djnh chinh sach vT md va vi md ma khdng the cd san pham cu the nhU cac de tai thuoc khdi ky thuat.
ThU hai, cac tieu chuan kiem dinh can phai can cU vao cac quy dinh hien hanh ciia Bp Giao due va Dao tao nhU cac quy djnh ve dang ky de tai, ve cho diem de tai, ve nghiem thu va kinh phi thuc hien de tai... mac du cdn mpt sd bat cap song cac quy dinh nay da va dang dupe cac trudng dai hpc tuan thii trong qua trinh trien khai cac de tai nghien cUu khoa hpc cap Bp.
ThU ba, bd tieu ehuan can phai cd sU phan biet ro ve nang life nghien eUu ciia cac trUdng, do vay khac vdi bp tieu chua'n kiem djnh trudng dai hpe chi tinh theo mUc diem 1,2,3 thi cd the phan theo nhieu thang diem hdn.
TU cac quan die'm tren, chung toi xin de xua't bd tieu chuan kiem dinh chat lUdng cac de tai nghien cUu khoa hpe cap Bp gdm 7 tieu chua'n vdi 14 tieu chi.
5. De xua't bp tieu chuan kiem djnh chat lupng cac de tai nghien cifu khoa hpc cap Bp
Tieu chuan 1: Quy trinh trien khai de tai nghien cUu khoa hpc cap Bp.
1.1. De tai nghien cUu khoa hpc dupc trien khai diing quy trinh.
1.2. De tai nghien cifu khoa hpc dupc xet duyet chat che qua cac cap.
Tieu chua'n 2: Nang lUc nghien cUu de tai khoa hpc cap Bp.
2.1. De tai nghien cUu khoa hpc dupc trien khai phii hpp vdi quy mo cCia dpi ngu can bp giang day.
2.2. Oe tai nghien cdu khoa hpc cap Bp dUdc trien khai phii hdp vdi nang lUc va trinh dp ciia dpi ngu can bp giang day.
Tieu chua'n 3: Cd ca'u de tai nghien cUu khoa hpc cap Bp
3.1. Co ca'u de tai nghien cifu khoa hpc cap Bd phii hpp giifa cac chuyen nganh dao tao, giifa cae phan kien thifc phuc vu dao tao eua trUdng.
3.2. Cd ca'u de tai nghien cUu khoa hpe ca'p Bp phii hpp giua nhiem vu nghien cUu khoa hpc eda trudng vdi nghien cUu phuc vu cho sU phat trien kinh te - xa hpi cCia dja phuong, ciia cac nganh kinh te va ciia da't nudc.
Tieu chuan 4: Nghiem thu de tai nghien cifu khoa hpc cap Bd
4.1. De tai nghien ciru khoa hpe dupe nghiem thu bdi quy trinh chat che.
4.2. De tai nghien ciru khoa hpc cap Bp dupc danh gia theo cae tieu chi dam bao tinh khoa hpc.
Tieu chuan 5: Chat lupng de tai nghien cifu khoa hpc
5.1. Chat lupng de tai nghien cUu khoa hpc ca'p Bp dap ung yeu cau ciia nhiem vu nghien cifu khoa hpc.
5.2. Ket qua danh gia cua de tai nghien cifu khoa hpe ca'p Bp.
Tieu chuan 6: Ddng gdp eCia de tai nghien cifu khoa hpc cap Bd
6.1. Oe tai nghien cufu khoa hpc ddng gdp cho viee nang cao cha't lupng dao tao eCia cac chuyen nganh.
6.2. Oe tai nghien cifu khoa hpc cap Bd Quae trien khai ifng dung trong thifc tien va mang lai hieu qua kinh te - xa hpi.
Tieu chuan 7: Thifc hien quy djnh ve thdi gian va kinh phi nghien cufu de tai khoa hpe cap Bd
7.1. De tai nghien cifu khoa hpe ca'p Bp dupe hoan thanh dung ke hoaeh Quae giao.
7.2. Kinh phi nghien cufu de tai cap Bd Quae suf dung va quye't toan theo dung quy djnh.
Vdi bp tieu ehuan tren, ehiing tdi da diSn giai npi dung chi tiet eCia tUng tieu chi, yeu cau ve minh ehufng va eae mUc diem danh gia tUdng Ung. Do khudn khd bai bao cd han nen ndi dung nay xin dupe de cap d cac tinh hudng khac. TU bp tieu chuan dd, theo dung quy trinh va phuong phap kiem djnh chat lupng trUdng dai hpc, chiing toi da van dung de kie'm djnh chat lupng cac de tai nghien cUu khoa hpe cCia Trudng Oai hpc ThUdng mai trong 3 nam tU 2005 den 2008, ket qua danh gia dat 7,06 die'm theo thang diem 10 va dat mife 2. Vdi nghien eUu tren, chung toi mong nhan dupc y kien trao ddi eiia ban dpc de bp tieu chua'n dupc hean chinh h d n . *
KHOA HOC
