QUY HOACH VUNG VA DO THj

0.!.x;9?

l-^'SL

XAY DLfNG CHU'ONG TRJNH BAO TAO CHUYEN NGANH

QUY HOACH VUNG VA DO THj

GAN V O I NHU CAU PHAT TRIEN KINH T I XA HOI

TS. KTS Nguyin Xuan Hinh

Trudng Khoa Quy hoach Do thi vi Nong thdn

Hap tdc ddo tgo vdi edc tnrdng dai hoe Hdn Quoc

V

iet Nam hien dang trong thdi ky doi mm, phat trien kinh te - xa hoi, de dap Ong nhu cau dd, nganh Quy ho^ch do thj vi ndng thdn phai tao ra ngu6n nhan /ire tfe thuc hien nhifm vt/ m&i. Mdt trong cac khau quan trong la cdng tac dao tfio t%i cac truang D^i hpc chuyen nginh ve Quy ho^ch xay dung. Viec nghien cOv doi mm chucmg trinh dao t^o nganh Quy ho^ch Do thj va Nong thdn la quan trgng va cap thiet. Nguvi lam quy ho^ch khdng nhOng can kha nang cua mdt "Kien trOc su^' (Architect) ma cdn can cd kien thOv ve dfa /y, kinh te, vin hda, xa hoi vi mdi trudng cua mdt "Nha quy hoach"(Planner). Viec doi mdi chuvng trinh dao t^o chuyin nganh Quy ho^ch Dd thj va Ndng thdn trong cic trudng D^i hgc nhkm dip Ong nhu cau thuc tien vi hdi nhap quoc te.

T6ng quan v l chu-o-ng trinh dao tao quy hoaeh dd thj tren t h i gio'i va Viet Nam:

1 .Trin th4 gidi.

Tren t h i gidi, dudi t i c dflng cua eac nen kinh te xa hdi khac nhau, cdng t i e quy hoach xiy dyng v i quan ly dfl thj d mli nude d i u ed nh&ng nghien c&u phti hppvdi thuete phat tnen eua tung nude, Tuy nhien, nhin chung cdng t i c quy hoach dd thj deu dua tren quy hoach kinh te - xa hdi va cac quy hogch chuyin nginh C i c nha Quy hoach chlnh ta "Nhac trudng" tong hop duac eie yeu to nay, dua ra dupe cic giai phap quy hoach dfl thj phu hap vdi quy hogch kinh te - xa hpi theo djnh hudng phit tnen bin vung, dam bao su tong hda eiia phat triln kinh t l , cdng bang xa hdi, bao ve mdi trudng sinh t h i i dfl thi Do vay, cae N h i quy hoach dd thi

"Urbanist" can phai cd kiln th&e t i n g hap - L i nhi khoa hoc ve tTnh vuc quy hogch, thiet ke dd thi, kien trOc, ha t i n g ky thuit, kinh t l hoc dd thj v i van hda, xa hfli h o c .

Da s i cic nude cd xu hudng dao tgo eac KTS v i KS thupe c i e chuyen nganh ed lien quan d bgc tren dai hgc trd thanh cie "Nhi quy hoach do thi" "Urbanist", cd tam nhin bao quit v i kha nang tu v i n d t i m vT md cho c i c eo quan dilu hinh xa hdi. Cflng hoa Phip ed the coi nhu mflt thi dy diln hinh. C i c nude chiu A c6 mue do tang trudng kinh te khie nhau, dan den ngi dung, chuong trinh d i o tgo ve quy hoaeh v i quan ty dd th| d c i c trudng trong khu vye eOng khic nhau Cd nhieu toai hlnh dao tgo chuyen

nginh quy hoach khic nhau trong cic trudng d khu vuc Chiu A Mic dti xu hudng thanh lip cie trudng dai hpc quy hogch doe lap hign nay dang tang ten, nhung phin tdn chuang trinh dio tao quy hogch nam trong trudng Kiln triie, Xay dyng, Ky thugt do thi.

Mot sd nude tren thi gidi dio tao tach biet ra hai toai hinh Nhi quy hogch va Thiet k l dfl thi, dao tao d dai hgc hoae sau dai hgc, ed chuang trinh cu t h i rieng cho tung loai dfli tuang Rieng cac nha quy hogch duoc bo sung nhieu kien thifc ve xa hdi hoc, kinh t l , lich sir, moi truong Cac nha chuyen mon ve thiet ke do thi Chuyen sau v l cac kien thifc bo cue. tao eanh, nhu'ng

van de nghe thuat lim dep thanh phi, khong gian cdng cflng

Ndi dung chuang trinh dao tao tgi cac nude tentendupctlch&ethanhcacmodut,darn bao tinh lien thdng, gin ket gi&a cic mdn hoc, nginh hgc, cip bie dio tgo (tu pho thflng co sd, pho thong trung hoc trung hgc ea sd v i dgi hoc).

Bay ta vin de ehiing ta chua tam duoc Thai gian dao tao KTS theo hai giai doan, Giai doan mot hoc 3 - 4 nam, khi t6t nghiep nhan bang cao ding (Bachelor), giai doan sau hoc tiep 1-2 nam de cap bing KTS hoac Thac sT[Master)

Nhin Chung tren the giai va trong khu vuc.

cac tfudng dai hoc ve co ban khong dao tao

ra san phim la °KTS quy hogeh°(Planntng Architect) nhu Viet Nam m i ehu ylu san phim dao tao li nh&ng Nha quy hogch (Planner), co chuyen men hoach dmh chlnh saeh, xay dyng ke hoach phit tnen dd thj trong phgm vi ting quit han,

2 Tinh hinh dio tao KTS Quy hoach tai Viet Nam.

Hien nay, tren ca nude cd gin 20 trudng Bai hoc dao tao KTS nhung chi cd 03 trudng la CO dao tao chuyen ve KTS quy hoach, do la Dai hoc Kien triic Ha Noi dao tao duoc 20 nam (1992), Bai hoc Kien triic TP HCM dao tao duac 13 nam (1998) va Dai hoc Xay dung Ha

Oin hogch chung Khu do ihi cang Hiep Phiri/c TP HO Chi Mm!

Nfli tu nam 2008. Hang nim, cac trudng Bai hoc d i o tao ra trudng {tot nghiep) khoang 300 KTS quy hogch. Hien nay, cac trudng eung d i nang so tupng d i u v i o hang nim khoang 500 SV chuyin nganh quy hoaeh

a, Danh gia chung vi chuang trinh dao tao KTS chuyen nginh quy hoach t^i trudng hoe Klin true Ha Ngi

Ben cgnh nh&ng k i t qua dat dupe trong thdi gian qua, cd the thiy chuong trinh dao tao nginh quy hoaeh - xay dung cdn ed chung mot so han che nhusau'

- C i c mfln ly thuylt cung cap kien th&c qua rflng nhung lai khdng dii sau de ap dung;

- Trinh tu va mdi quan he gi&a cac mdn hpe ehua cd tinh he thing, cie mdn hoe ty thuylt chua ho tro hieu qua cho cac do an,

- Thdi gian cCia cic mdn hoc khdng eho phep sinh vien d l ding ehuyen doi t& kiln th&e thinh ky nang, ehua trii trong trang bi eie ky nang hgc eho sinh vien ngay t u nhung nam d i u ;

- Cae do an tgp trung nhieu v i o san phim do an han l i phuang phap nghiin c&u va qua trinh thyc hinh,

- Ndi dung kiln th&c ehua dap &ng dupe nh&ng yeu cau v l vai trd v i eh&c nang eua nha quy hogch, eie mdn hpcve kinh te, van hda, xa hdi v i mdi trudng ehua dupe quan tam day dii;

- SV buge phai hgc q u i nhieu nen gidi hgn kha nang phit triln tu duy v i suy nghT;

- Thdi gian hgc dai cuang khdng trang bi dii eie ky ning can thilt ciia KTS quy hogch.

b Chuang trinh dao tao nganh Quy hoach do thi cCia Tnidng Dai hoe Kiin true TP Ho Chi Minh

Chirong trinh dao tao nganh Quy hogch do th! b i e dai hgc duac x i y dung bdi su hpp t i e va ho trp cua Chuang trinh quy hgach m l i trudng dfl thj V i i t Nam (UEPP-VN) doi vdi Dgi hoc Kiln triic TP HCM' Thdi gian d i o tgo gom 5 nam, hai nam dau d i n h cho c i c mdn hoc dgi cuang v i k i l n thue ea ban, ba n i m t i l p theo ig thai gian danh cho cac mdn hoe ehuyen nganh. Tong thdi tuong d i n h cho eac mdn hge chuyin nginh trong 3 nam la 146 DVHT Trong dd, bao gom 53 OVHT l i c i c 29

mfln hoc va do an chuyin nganh, khoi tuong cdn igi la cac mon hge co sd nganh

Chuong trinh d i o tao cua Trudng Dgi hoe Kiln triic TPHCM ed thdi luang it hon (150 TC) so vdi chuang trinh dio tgo ciia trudng Dai hgc Kiln triie Ha Ngi {160) v i trudng Dgi hpe X i y dyng (178). Hg thong cic mon hgc co sd v i chuyen nganh nhin chung tuang dong vdi chuong trinh dao tgo cua Trudng dai hpc Kien true H i Nfli, Tuy nhien, he thing do i n chuydn nginh quy hoaeh it hon (chi cd 5 do an)

Chuang trinh de xuit niy cung da d l cip tdi yeu ciu phCi hop vdi hg thing tuat phip v l xiy dyng v i phit trien do th| ciia Viet Nam trong giai dogn mdi, Nfli dung cic mfln hgc mdi va cic mfln hpc dilu ehinh da cip nhat dupe nh&ng ydu eiu cua thuc t i n cdng t i e quy hoaeh v i quin ty xiy dyng dd thi Chuang trinh dao tgo niy ed xu hudng d i o tgo ra nh&ng sin pham t i cic "Nhi quy hoaeh" cd t i m nhin rgng han, khii quit hon i i dao tgo ra nh&ng ngudi lam eong t i e thilt k l quy hogch nhu tgi Trudng Dai hoe Kiln true H i Ngi

Muc t i i u xSy dirng chuvng trinh dao tao KTS Quy hoach

KTS quy hogch sau khi ra trudng phai cd khi ning lim vi#e trong eie ITnh v y o Tu vin l i p do i n Quy hoach, thiet k l kiln triic v i quan ly quy hogch xay dyng, giang dgy v i nghien c&u khoa hoe trong ITnh vye kiln triic quy hoach.

Viee ning cao chit lupng cdng t i e d i o tgo KTS Quy hogch dd thi v i nflng thdn can d i p

&ng cic y i u eiu eho thdi gian trudc mat ciing nhu tuong lai lau dii D i l i

- Kha ning t|p cic do i n Quy hoach xiy dyng v i thilt ke Kiln trite Bay l i mdt t i u chuin k i p m i cac nude khie khflng, hoac it d i o tgo theo md hlnh nay,

- Dap &ng nhu eiu v l s i lupng KTS quy hogch: Diy l i nhu c i u rat cip thiet do su thieu hut nghiem trpng cae can bfl hoat dflng trong linh vye quy hoach xiy dung dd th|, nhat i i nhu eiu quy hoach xay dyng ndng thdn, vdi dan so ndng din nude ta chilm han 80%.

30 Tqpc^-

- Dap &ng teu chi ning cao chit lupng DP yeu cau thyc t i n cua qua trinh phat triln, chat luong dao tao ngudi lim quy hoach do thi, cQng nhu ning luc eong t i e eiia cin bfl khoa hpc l ^ thugt hoat dong trong ITnh vuc nay can phai duoc ning cao, thudng xuyin dupe c|p nhit nfli dung cua van ban phap luit, thong tu, nghj dinh cLia Nha nudeva cic Bg, nganh lien quan d i n quy hoach

- Dap &ng hfli nhip quoc te Kha nang ve diotao ngudn nhan lyecuanudcta phai ngang bing vdi cac nude trong khu vuc, nang tue tim vile CLia cic KTS quy hoaeh v i cae cin bo ky thugt trong ITnh vuc niy phai d i p &ng duac nh&ng yeu eiu, nh&ng thich th&c m i ten trinh hfli nhip mang Igi

- Thdi tupng die tgo phai dap ung quy dinh chuong trinh khung eiia Bo Giao due v i Dao tao, bao gom ndi dung chuang trinh bit bufle va cac chuong trinh ehuyen nginh Tuy nhien, xu hudng nen tnh giim d l thdi tuong dao tao hppiy

- Bo sung them khoi kiln thuc ve kinh t l hgc dd thj, van hoa - xa hgi, b i t dflng s i n va su tham gia ciia cflng dong trong cdng t i c quy hoach xay dyng.

- Chuong trinh dio tao ein "linh hogt' eung cap kiln th&c chuydn nganh, theo cac giai doan tu thap den cao, tu ky ning thilt k l {Dgi hge) den l$p quy hoaeh cd tinh vT md (Thac sT) v i cd kha nang tien kit d i o tgo vdi mgt s i trudng dgi hoe khac tren the gidi

Giai phip nang cao c h i t lu^ng dao tao KTS quy hoach:

1. Ve noi dung va phuang phap lip quy hoach hien nay

Khdng gian dfl thi phai co mflt qui trinh phit triln eiing vdi kinh t l , van hda, cdng tac quan ty d i u tu, Khdng gian do thi se van dflng phat tnen theo su phat tnIn ciia Kinh te - Xa hdi, nhung trong cie do i n eua ta (theo cie quy djnh hien nay) cd rit nhilu togi chi teu khong ehe vdi khoang thai gian den 20 nam. Trong qua trinh thyc hign co nhieu thay doi ve kinh te, v l

nhu eiu ciia xa hfli, eua ngudi d i n , nin eac ehu dau t u { k l c i N h i nude) eung phai "xin" thay doi gan hit v l hinh anh khdng gian quy hoach dd thi trong cac do i n , nhu v i y tinh khi thi ve

"thim my do threCia cac do an khdng con D I quan ly quy hogch x i y dung dfl thj tot hon, hieu qua hon, e i e do an mang tinh kha thi hon, N h i nude can phai eo mot nghien c&u doi mdi CO ban trong cac k h i u lap, thim dinh, phe duygt c i c do an quy hogch xay dyng theo nguyin ly "Igt mem buoc chat"

Ndi dung quy hoach nen theo hudng quy hoaeh " c i u triie" do thj t&c l i "quy hoach mem" de quan ly c h i t ehe Trong eac logi do i n c i n y i u cau mdt so khu vuc can thiet (khu vye trung t i m , c i c CT d i u mil,,,,) trong do thi c i n quy d]nh cac nfli dung quy hoaeh va thilt ke do thi eu t h i , lam eo sd quan ly nhit q u i n eho q u i trinh lau dai.

2 Dieu chinh ndi dung chuong trinh vi tuyin dau vio dao tao dai hoc-

S l luong cic mfln hoc chuyen nginh quy hoaeh cua ta edn nhieu hon so vdi cic chuong trinh quocte Tuong quan gi&a cac thanh phin kiln th&c dai cuang eon nhieu hon so vdi kiln th&c ehuyen nganh Bo sung eie mfln ty ehon de tao nen su da dang cOng nhu tinh dgc trung riing cua t&ng trudng. He thong eac mfln hoc va do an can cap nhat nh&ng thay dli eiia x i hoi va nh&ng ten bo khoa hoc ciia nganh Quy hoach dd thi - nflng thdn Nghiin c&u su tuang ddng vdi chuang trinh dao tgo eua eie nude tren the gidi v i khu vuc, de ed kha nang lien kit va hdi nhap quic t l .

d cac nude phuong Tay, KTS duoc dao tgo thudc khoi van hda - xa hdi, Tai Viet Nam, KTS duac dao tao theo khli nganh Ky thugt Day ciing ta mdt nguyin nhin khien KTS thieu hut kiln th&c kinh t l - xa hdi Chiing tdi d l xuit co quan Bd ch&e nang nen dilu ehinh thay doi cac mdn thi d i u vao nganh Kiln true va Quy hoach;

bo sung mdn Van thay cho mfln Vat ty. Dong thdi, c i n thong nhit dilu ehinh hg so eho dilm eie mdn thi giua cic trudng cd dao tao KTS quy hoaeh

Urban Design practice jt tl ong nhung Idili^u tham khao dua vdo gidng day Bao (.an dr >!iiig Imh Oiiang Ngdi

3 Bd sung kiin thCec vi l<inh ti, van hoa vi mdi trudng

KTS ndi chung va KTS quy hogch dupe d i e tao tgi Vigt Nam ndi neng dang thilu kien thuc ve kinh t l , van hfla, xa hdi va mdi trudng. Cac KTS hign nay duoc d i o tao thien v l quy hogch khdng gian "Vit t h i " , each tam quy hoach la t&

khdng gian thyc trang chuyen doi thanh khflng gian mdi Dfl t i cieh t i p cgn duy ty va may moc, coi trong y l u to vat chit nen d i han c h i y l u t l con ngudi, van hda, kinh te, the che v i mdi trudng dfl thj nflng thdn trong cic dd i n quy hoach, vl vgy tinh kha thi ciia eie do i n quy hoaeh khdng cao. Trong hinh nghi, KTS quy hogeh c i n hgc cieh chuyin cac ndi dung

"Phi vat t h i " la {van hda va xa hdi,..,) thanh khdng gian "vgt the" (t&c t i khflng gian dd thi) Vdi CP sd neu trin, ehuong trinh mdi se duoc bo sung them cac mon hoe: Kmh t l dfl thj, bat ddng san, phit tnen b i n v&ng, sinh t h i i v i mfli trudng dd thj.

4 Tang kha ning thuc hanh quy hoach Viec hpc ty thuylt kit hop vdi thye hinh t i dac biit quan trgng dot vdi SV nganh quy hoach xay dyng. SV nganh quy hoach ein t i p can thue tien thdng qua cie bai t i p nhdm thue hinh

(v/orkshop), to eh&c cac chuyin di tdi khu vye nghien cuu (study visit) de dinh g i i phin tch van d l , t e p can vdi chinh quyen 6\a phuang, ngudi din,-.. Do dd, khi tot nghiep, SV t i p can ngay duoc eac v i n de ve ky nang eo bin, v i ehii ddng trong cflng viie

Ben eanh do, viee tao eo hgi thuc hinh, nghien c&u thilt ke cae cdng vige thyc tten, tham gia cic cuge thi chuyen nginh, hoi thao trong nude va quoe te,,,, cung se gdp phan ding k l trong viec ning cao chit tuong d i o tao KTS Quy hoach

5 Khi nang phin tich va trinh biy trong quy hoach

- Trang bi cho SV quy hoach phuang phap luan trong viec so sanh tya ehon, i p dung cic phuong phap djnh tinh, djnh luong trong q u i trinh phan tich va danh g i i .

- Kha nang dy bao phat tnIn, c6 t i m nhin dii hgn, ngin han, kit noi cae xu hudng v i ehuang trinh phat tnen cua dfl thj,

- Trang bi eho SV quy hoaeh phuang phip, ky ning vilt van ban, d l tai khoa hge va kha ning v l thuit hiing bien (Rhetoric), de trinh biy nhang y tudng giai phap quy hoach khi trinh biy v i bio cao do an.

6 Phuang thO-c dao tao KTS quy hoach Vdi yeu c i u hien tai v i tuang lai g i n ciia Viet Nam, viee dao tgo KTS quy hogch nen phin l i m hai giai doan' Giai doan mgt, d i o tao chung eho c i c KTS ra trudng, trang bi cho ky nang l i m viee thilt k l ky thuat hoe 3-4 nam, Giai doan hai, 2-3 nam dao tgo eho e i e

KTS ed kha nang sang tao y tudng {khoang 15-20% s l sinh vien tot nghigp giai doan 1) sau khi t i t nghiip ra trudng la Thgc sT dat y i u c i u l i N h i quy hoach {Planner) hay (Urbanist) chii y l u thiet lap cac y tudng quy hogch Phuang th&c dao tao chia giai doan nhu v i y se t i t kigm duac thdi gian v i t e n CLia ca gia dinh v i cua xa hgi, D i y la y tudng ban d i u , can phai eo khao s i t nghiin euu cu t h i mdi dinh gia dupe hieu qua.

7, Cii thien tiin nghi hgc tip va giing day Hiin nay, dien tch hgc t i p qua chat chfli so vdiquymddaotao sinhvien quy hoach, cic bull hgc d l i n ciia SV thudng xuySn bi qua tii, thilu c h i hpc t i p cung nhu l i m vi#c cho eie giio vien, v i chii nhiem eie bfl mfln. Do do, thai gian eho cic cin bd giang viin tai trudng rit hgn chi, dan d i n han c h i viec giao tuu, t i p cin thflng tin v i hpp tac gi&a cic giang vien, SV

Cie phdng hgc d l an thieu ten nghi bao cao trinh chilu B l ning cao chit tupng nghiin cuu cCing nhu i p dung phuong phap d i o tgo va hoc t i p t i n ten, vigc su dung bio eao trinh chilu powerpoint ta hit s&c quan trpng, giup hgn c h i thdi gian v i kinh phi cho cdng tie chuin bi d l i n , dong thdi nang cao dupe chat tuong nghien c&u thiet k l

Nhin Chung, vi$e hoc eua SV quy hogch edn ning v l ty thuylt m i thieu nh&ng dieu kiin thuc hinh do nh&ng dilu kien khich quan v i chu quan Chlnh vi vgy, sau khi t i t nghidp, gap rat nhieu khd khin trong each fiep cin nh&ng cflng vide thye t i n

Kit luin:

T i n g hpp, dinh gia noi dung v i phuong phip d i o tgo KTS quy hogch tren t h i gidi, tim hilu cie yeu c i u doi vdi ngudn nhan tuc KTS quy hogeh tai Vigt Nam, phin tich mpt s l khia cgnh khoa hge trong vigc ning cao chit lupng d i o tao KTS Bay i i co sd nen tang eho nh&ng d l xuit giai phap nang cao nang

MOT s d CAY TRbNG Bt XUAT S & DUNG PHOI C A N H GOC N D6 dn du thi CSng thanh phS Kon Turn cua ThSy vd Smh vien khoa quy hoach

tyc dao tao KTS quy hoaeh tai eie Trudng Bgi hoc cd d i o tao KTS quy hoach tgi Viet Nam Mdt so de xuit tren d i y chi t i mdt phan trong nh&ng cflng viec can quan tam trong ngi dung xay dyng d l i mdi chuang trinh dao tgo KTS quy hoach

Be d i p &ng duoc nhiim vu y i u c i u ciia x i hoi doi vdi d i o tao KTS quy hoach, ve tau dai cin quan t i m d i n c i c v i n d l nhu N h i nude cin nghien c&u doi mdi cflng tac tip, t h i m djnh, phe duyet eie do an quy hoaeh; N h i trudng can nang cao chit tuang dgi ngfl c i n bfl giang day, hoan thlgn he thong ndi dung eac mfln hoc, phit tnen cac mfln hoc ehuyen sau, chuyen nginh, eai thien ea sd v i t chit eho d i o tgo, hoin thiin eie t^eu chi tuyen smh d i u v i o ehuyen nginh quy hogeh,...

Nhan thuc duac tam quan trgng cua eong t i c quy hoach xay dung do th| va Ndng thon Viet Nam trong giai doan hien nay, Chinh phu, Bd Xiy dung da ehi dgo cac Trudng Dai hoe thue

hien viec nang cao nang luc dao tao quy hoach dd thi gan ket cac khau tu dao tao - nghien ciru - tnen khai trong eong tac quy hoach xay dung do thi Truang Dai hgc Kien triic Ha Noi da va tiep tuc nghien c&u de xuit cai tien chuong trinh d i o tao KTS quy hoach (Theo chuong trinh dir an cua Bd Xay Dung nam 2014-2015), nhim phin dau trong nhung nam tdi Viet Nam noi chung va Trudng Dai hpc Kien triic Ha Noi noi neng se la mot dia chi dao tao nhan luc quy hoach cd uy tin va dat trinh do ngang tam vdi cac nuoc phat tnen trong khu vuc n

Tdi lieu tham Ichdo.

• Di lai cai lien Chuang Innh dao lao Dgi hoc n^anh quy hoach do ihi va nong than - Truang Dai hoc Kien line Ha NOIK 11200''

- Kyyiii hdi ihdo khoa hoc Do thi va quy hoach van va giai phap - Ha Ngi nam 2004 - Hoi Quy hogch P.

Ii len dd thi Viel Nam

- Chuang Innh dao lao cua trudng Dai hoc Kien trii Ihimh pho ! 16 Chi X'linh. Dai hoc Xdy dung -MOI sd bai viii cua Giang vien khoa Quy hoach. tr, DmhocKiinii-HcHaNdi