r!'-ti.-=' j o n
Thiet ke mot so hoat dong ren luyen thao tac tir duy
l l ' ' . : Of!. \ or
O'-i -*:
••,;
:.'. • .>
' j . ' ' ' "
V,' •:.:
> '-;-4-*
r-.-;i
--'r:.!^' ;i
; : ' S J
r.>n6'
• 'IEC
^ pr.ii?
-..': P 9 'l.n ^
rln,,H
ijsjv .-',- i b!B!
);y :b
T
Qduy la 1 qua trinh nhan thQc phan anh thudc tinh ban chat, nhQng mdi quan he, lien he cua sQ vat, hien tQdng trong hien thQc khach quan.TQ duy nam d giai doan phat trien cao cua qua trinh nhan thQc va nd chi nay sinh khi gap nhQng hoan canh hay tinh hudng cd van de ma vdn tri thQc cu, kinh nghiem cu khdng the giai quyet dQdc.De giai quyet, tQ duy phai vQdt qua pham vi cua nhQng hieu bie't cu, hinh thanh cai mdi. Hay ndi each khac, tQduy la mdt qua trinh ma ca nhan thQc hien nhd cac thao tac tri tue nhat dinh de giai quye't van de hay nhiem vu dQdc dat ra. Khi ta tQ duy la luc ta dang thQc hien cac thao tac nay d trong dau. Trong toan hpc cd cac thao tac tQ duy cd ban nhQ so sanh, phan tich, tdng hdp, trQu tQdng ... -,.; -,
Thdng thQdng, qua trinh tQ duy gom 4 bQdc:
BQdc 1: nhan thQc dQdc van de, xac djnh nhiem vu cuatQduy. BQdc 2: xuat hien cac lien tQdng tdi eac sQ vat, hien tQdng cd lien quan de'n van de, tQ dd huy ddng vdn kien thQc, khai niem, hinh thanh gia thuyet, each thQc giai quye't van de. BQdc 3:
Xac minh gia thuyet trong thQc t i i n , neu gia thuyet dung thi chuyen sang bQdc tiep theo. Neu gia thuyet sai thi ta phu djnh gia thuyet, hinh thanh gia thuyet mdi. BQdc 4: Giai quye't van de va hinh thanh tQ duy mdi.
Vdi hpc sinh tieu hpc, qua trinh cua tQ duy cung diin ra theo 4 bQdc nhQ tren. Tuy thudc vao nang iQe tQ duy va mQc dp nhan thQc cua cac em ma qua trinh tQ duy d i i n ra tQ ddn gian den phQc tap.
Tuy nhien, de dam bao cho qua trinh tQ duy cua hpc sinh tieu hpc dQdc d i i n ra thi tinh hudng c;d van de phai dam bao tinh vQa sQc vdi hpc sinh va phai tao cho cac em nhu c l u can giai quye't van de dQdc neu ra. ThQc hien dQdc dieu nay la chiing
ThS. NGUYfiN THI THANH
H U O N G• ' Phdng GD - DT Thanh Khe - D a N i n g
. ." c f- ' , ' r
ta da glQp cac em ren luyen cac thao tac to duy cua minh thdng qua viec giai quyet cac tinh hudng cd van de. Cac tinh hudng cd van de d day cd the
la cac bai tap, cau hdi, trd chdi.... " ' Trong pham vi bai viet nay, chung tdi tap trung
vao viec thie't ke mdt sd boat ddng ren luyen thao tac tQ duy neu tren cho hpc sinh kha g'di Idp 2 qua cac bai toan cd npi dung hinh hpc. Mdi boat ddng dQdc xay dQng theo cac bQdc: - MQc dp: dung cho hpc sinh kha gidi Idp 2; - Ndi dung boat ddng: sQ dung cac kie'n thQc lien quan de'n hinh h p c ; - M u c dich cua boat ddng: ren luyen thao tac tQ duy nao;
- Phan tich cac qua trinh tQ duy se d i i n ra trong khi hpc sinh thQc hien cac thao tac, boat ddng dd. Sau day \k mdt so vi du ve viee xay dQng cac boat dpng ren luyen thao tac tQ duy:
1 . Hoat dong 1
-I- Yeu c l u : Kd them 1 doan t h i n g trong hinh sau de dQdc 1 hinh chQ nhat va 1 hinh tam giac:
' i .y(>'>Q u t
+ MQc dp: boat ddng nay dQng cho hpe sinh kha gidi Idp 2
+ Ndi dung boat ddng; Hpc sinh sQ dung cac kie'n thQc ve nhan dang cac hinh tam giac, hinh chQ nhat da hpc.
-I- Muc dich: Phan biet hinh chQ nhat va hinh tam giac; Ren luyen cac thao tac tQ duy: phan tich, so sanh, tdng hdp, tri tQdng tQdng binh hpe...
• Tri tQdng tQdng hinh hpc: hpc sinh tQdng tQdng ra dQdng t h i n g e i n ve de chia hinh tQ giac da cho thanh 1 hinh chQ nhat va mdt hinh tam giac.
DAY VA HOC NGAY NAY SO 1-2010
. Phan tich: hoc sinh dQa vao cai da bie't: hinh tQ giac da cho; dac diem cd ban cua hinh chQ nhat, hinh tam giac da hoc de tim cai chQa biet: ve doan t h i n g thich hdp de tao dQdc 1 hinh tam giac va 1 hinh chQ nhat.
. So sanh: ke 1 dQdng t h i n g vao hinh, quan sat 2 hinh vQa tao ra, so sanh chQng vdi dac diem cua hinh tam giac va hinh chQ nhat da hpc.
. Tong hdp: dQdng t h i n g da ve vao hinh dung yeu cau chQa? Neu chQa dung vdi yeu c l u de bai, hpc sinh ke 1 dQdng t h i n g khac. Qua trinh tQduy lai d i i n ra.
-I- Phan tich qua trinh tQ duy d i i n ra:
NhQ vay, de thQc hien bai tap nay, hoc sinh nhan thQc dQdc van de, xac djnh nhiem vu cua tQ duy. TQ dd, cac em se phan tich de tim each ke dQdng t h i n g sao cho cd the chia hinh da cho thanh dQng hai hinh, trong dd phai cd mdt hinh la hinh chQ nhat, hinh kia la hinh tam giac va tQdng tQdng de nhan ra hai hinh vQa tao dQdc cd gidng vdi hinh tam giac va hinh chQ nhat da hpc khdng, hoac cd cac dac diem gidng vdi cac dac diem cua hinh tam giac va hinh chQ nhat da hpc khdng? Qua trinh tQ duy d day d i i n ra nhQ sau: hpc sinh nhan thQc dQdc nhiem vu phai thQc hien de dQa ra giai phap:
ke 1 dQdng t h i n g vao hinh da cho nhQthe nao, quan sat dieu chinh de / \ ve cho dQng. De'n day, nhiem vu da -^—
dQdc thQc hien sau 1 ehudi cac tQ duy (nhQ da phan tich d tren) cua hpc sinh:
UB.S . c h i l 6 0 d O B :
dnin gnc'ii -yi
:::b 3 0 11(5,
2. Hoat dong 2
-I- Yeu c l u : Trong hinh ben cd bao nhieu binh tQ giac, bao nhieu hinh tam giac?
nic
OK" '":n! li"
r
p t O'JM •;
:i qoi i j i p hr!;
-I- MQc dp: boat ddng nay dung cho hoc sinh kha gidi ldp 2
+ Ndi dung boat ddng: Hpc sinh sQ dung cac kie'n thQc ve nhan dang hinh tam giac, tQ giac da hpc.
-H MLIC dich: Nhan dang binh tam giac va hinh
tQ giac; Ren luyen cae thao tae to duy: phan tich, tdng hdp, tri tQdng tQdng hinh hpc...
DAY VA HOC NGAY NAY SO 1-2010
. Phan ti'ch: hpc sinh dQa vao dac diem cac hinh tQ giac, tam giac da hpc de nhan dien va tim ra cac hinh tQ giac, tam giac cd trong hinh da cho.
. Tdng hdp: sd hinh tam giaova tQ giac tim dQdc da dung chQa?
. TQdng tQdng: nhd lai cac hinh m l u da hoc, Xii dd trong dau cd hinh anh ve hinh tQ giac, tam giac, sau dd hpc sinh tai hien lai de so sanh vdi hinh anh trQc tie'p (cac hinh tQ giac, tam giac vQa tim dQdc).
-I-Phan tich qua trinh tQ duy d i i n ra:
Qua trinh tQ duy 6 day d i i n ra theo quy trinh:
hpc sinh nhan thQc dQdc nhiem vu phai thQc hien roi dQa ra giai phap: danh so vao cac hinh tQ giac bang but chi va hinh tam giac bang but mQc cd trong bai, quan sat, kiem tra lai td'ng sd cac hinh tQ giac (dQdc danh so bang bQt chi) va tam giac (dQdc danh so bang but mQc) vQa tim dQdc. Nhiem vu da dQdc giai quye't nhd vao 1 chudi cac boat ddng tQ duy: hinh ben co 3 hinh tQ giac va 3 hinh tam giac.
3. Hoat dong 3
-H Yeu cau: Hinh tiep theo trong day hinh sau la hinh nao?
+ MQc do: boat dong nay dung cho hpc sinh
D
kha gidi Idp 2
-I- Npi dung boat dpng: Hpc sinh sQ dung cac kie'n thQc ve nhan dang cac hinh tam giac, hinh vudng, hinh chQ nhat, hinh trdn da hpc va tim ra quy luat vj tri cua cac hinh.
-I- Muc dich: Phan biet dQpc cac hinh tam giac, hinh vudng, hinh trdn, hinh chQ nhat; Tim dQpc quy luat cua day hinh; Ren luyen cac thao tac tQ duy:
phan tich, tdng hpp, tri tQdng tQpng hinh hpc, khai quat hoa ...
• Phan tich: hpc sinh dQa vao dac diem cua cac hinh tam giac, hinh vudng, hinh trdn, hinh chQ nhat da hpc de nhan dien cac hinh da cho trong day va phan tich vj tri cua cac hinh trong day de tim raquy luat cua day.
• So sanh: nhan dien vj tri dau tien cua day la hinh tam giac, quan sat cac hinh cdn lai de nhan ra dope day cd ba hinh tam giac nhQ the, cac hinh tam giac each nhau theo thQ tQ hinh vudng, hinh tron va hinh chQ nhat. Hpc sinh quan sat cac hinh cdn lai de rQt ra quy luat.
Tdng hpp: quy luat da tim dung hay chQa? Hinh c i n dien vao chd nao? Hinh dd cd phQ hpp vdi quy luat khdng?
• TQdng tQpng: nhd lai cac hinh m l u da hpc, tQ do trong dau cd hinh anh ve bieu tQpng cua cac hinh tam giac, hinh vudng, hinh trdn, hinh chQ nhat de tai hien lai va so sanh vdi hinh anh trQc tie'p.
. Khaf quat boa: hpc sinh sQ dung tri nao de bao quat tat ca cac hinh tren cP sd xem xet nhQng mdi quan he mang tinh quy luat cua cac hinh trong day (tim ra quy luat cua day).
+ Phan tich qQa trinh tQ duy d i i n ra:
Sau mdt chudi cac tQ duy nhQ da phan tich d tren, hpc sinh tim ra dQpc quy luat cua day la;
•c •D
quy luat cQ the lap li ^—^ n hinh can dien vao da'u ....? la hinh vudng
o;'"' :,p.,-\) ,. !•!
4. Hoat dpng 4
+ Yeu cau: Cat hinh 1 thanh nam manh nhQ hinhve: j •
Hinh 1 -.(.,,1 r-|f;:i-n nc"
J1 ip
Hinh 2 -^
Hay ghep cac manh dd lai thanh hinh chO nhat dQdi day:
V / 1 K ' 2
•I- MQc dp: boat ddng nay dung cho hpc sinh kha gidi Idp 2
+ Npi dung hoat ddng: Hpc sinh sCf dung cac kie'n thQc ve nhan dang hinh tam giac, chQ nhat, hinh vudng da hpc.
+ Muc dich: Nhan dang hinh tam giac, chQ nhat
va hinh vudng; Ren luyen kl nang e l t ghep hinh;
Ren luyen cac thao tac tQ duy: phan tich, tdng hdp, tri tQdng tQpng hinh hpc...
. Phan tich va tQdng tQpng: hpc sinb phan tich cd bao nhieu hinh tam giae, hinh chQ nhat va hinh vudng cd trong hinh 1. Hpc sinh phan tich sau va tQdng tQPng, nhan ra: cac hinh tam giac da cho trong hinh 1 ed gidng nhau khdng?
. So sanh: Hpc sinh so sanh 5 manh da elt vdi vi tri hinh e i n ghep cd phu hpp ve hinh dang va kich cd khdng?
. Tong hdp: 5 manh vQa elt dope tQ hinh 1 da ghep kin vao vj tri eua hinh 2 chQa? Cd thQa hay thieu manh naokhdng?
-I- Caeh thQe td chQc boat ddng:
De boat ddng nay dQdc thQe hien tdt, giao vien nen chuin bj san hinh cho hpc sinh. Giao vien gpi hQdng cho cac em quan sat va lip dat.
-I-Phan tich qQa trinh tQ duy diin ra:
' Qua trinh tQ duy d day diln ra thep quy trinh: hpc sinh nhan thQc dQde nhiem vu phai thQe hien rdi dQa ra giai phap: danh sd vao cac hinh trong hinh 1 tQ 1 de'n 5; quan sat, nhan dien hinh dang cua cac hinh vQa elt dQdc. TQdng tQdng v l ghdp cac manh vQa cat dQpc thanh hinh 2. Kiem tra cad manh ghep d hinh 2 cd khdp vdi nhau hay khdng. Nhiem vu da dQdc giai quyet nhd vao 1 chudi cac boat ddng tQ duy:
5
i FA;
X
4
yy
1 >
CH.
. ; , , . ) , ;.,
I ' . . ,]C' •
1 / ' - . ^ / 2 ~-._
4
TQ duy va ket qua cua nd chi phdi kha nang phan anh cua cam giac, tri giac; lam cho kha nang nay eua eon ngQdi nhay ben hdn; lam cho tri giac eua con ngQdi mang tinh IQa chpn, mang tinh y nghla. Chinh vi the, trong qua trinh day hpe, ngQdi day can chu y den viec phat then tQ duy hay ndi each khac la chQ y den viee ren luyen eae thao tac tQ duy eho hpe sinh thdng qua eac hoat ddng. Viec lam nay se giQp cac em nhay ben hdn, linh boat hdn trong qua trinh hpc tap va vui chdi. TQ dd gdp phin sang tao ra nhQng tinh hudng hay, thQ vj trong qua trlnh hpc. Va de td chQc thanh edng bat ki 1 boat ddng nao nham ren luyen cae thao tae tQ duy cho hpe sinh trong qua trinh hpc thi vai trd din dit linh hoat, sang tao; each thQc td chQc hoat ddng khoa hpe, dam bao tfnh sQ pham cua ngQdi day la rat c i n thiet. Tat ea se giup tao nen nhQng gid hpc, tie't hpc hay va If thQ.
DAY VA HOC NGAY NAY SO 1-2010
