ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ قﻮﻘﺣ ﻲﺻﻮﺼﺧ رود ، ة 49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398 تﺎﺤﻔﺻ ، 280
- 261
ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ﻲﺳرﺮﺑ
يﺪﻬﻣ ﻦﺴﺣ
هداز
رﺎﻴﺸﻧاد قﻮﻘﺣ هوﺮﮔ ﻲﺻﻮﺼﺧ
ةﺪﻜﺸﻧاد ﻢﻗ هﺎﮕﺸﻧاد قﻮﻘﺣ
ﻲﻤﻴﺣر دﻮﻤﺤﻣ
ﺶﻧاد ﺘﺧﻮﻣآ ﺔ ﻢﻗ هﺎﮕﺸﻧاد ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ ﺪﺷرا ﻲﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ
) ﺖﻓﺎﻳرد ﺦﻳرﺎﺗ :
24 / 6 / 1397 - ﺐﻳﻮﺼﺗ ﺦﻳرﺎﺗ :
12 / 7 / 1397 (
هﺪﻴﻜﭼ
ﺎﺑ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻲﺧﺮﺑ قﺎﺒﻄﻧا يﺎﺘﺳار رد ،ﻪﻴﻣﺎﻣا ﻪﻘﻓ
ةدﺎﻣ 1313 لﺎﺳ رد ﻲﻧﺪﻣ نﻮﻧﺎﻗ 1361
و 1370
ﻪﻓﺎﺿا ﺪﻫﺎﺷ ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﺑ ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ و حﻼﺻا هﺪﺷ
ﺖﺳا . رد ﻲﮔﮋﻳو ﻦﻳا صﻮﺼﺧ رد
هﺎﮔﺪﻳد ﺪﻫﺎﺷ ﻌﺘﻣ يﺎﻫ
ﺪ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا ﻲﻣﻼﺳا قﻮﻘﺣ رد ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ و د .
ياﺮﺑ ﻲﺧﺮﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧ
لﻼﺣ رد و ﻪﺘﺴﻧاد ﺪﻫﺎﺷ ياﺮﺑ مزﻻ تﺎﻔﺻ ﻪﻠﻤﺟ زا ار ﻲﮔداز ﻲﻣﻼﺳا نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻲﺧﺮﺑ ﻞﺑﺎﻘﻣ
لﻼﺣ ﻪﺘﺴﻧاﺪﻧ ﺪﻫﺎﺷ ﻂﻳاﺮﺷ زا ار ﻲﮔداز ﺪﻧا
. ﻚﻳ ﺮﻫ تاﺪﻨﺘﺴﻣ و ﻞﻳﻻد درﻮﻣ رد ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
هﺎﮔﺪﻳد زا يﺎﻫ حﺮﻄﻣ هﺪﺷ و تﻻاﺆﺳ تدﺎﻬﺷ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ طﺮﺷ ﻦﻳا طﺎﺒﺗرا ًﺎﺳﺎﺳا و ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد
هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا زا ﻚﻳ ﺮﻫ ،دراد دﻮﺟو ﻲﺗﺎﻣﺎﻬﺑا ﺸﻳر و ﻞﻳﻻد و ﺎﻫ
ﻪ ﻲﺳرﺮﺑ و ﻞﻣﺄﺗ ﻞﺑﺎﻗ ﺎﻬﻧآ يﺎﻫ
ﺖﺳا . ﺞﻳﺎﺘﻧ ﻲﺳرﺮﺑ داد نﺎﺸﻧ طﺮﺷ ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ،تاﺪﻨﺘﺴﻣ و ﻞﻳﻻد ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻪﻛ
ﺖﺴﻴﻧ .
يﺪﻴﻠﻛ نﺎﮔژاو
تدﺎﻬﺷ ،طﺮﺷ ،ﺪﻫﺎﺷ ،هدازﺎﻧز )
ﻲﻫاﻮﮔ ( ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ، .
ﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ة لﻮﺌﺴﻣ
[email protected] Email:
262 ةرود ،ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ
49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398
1 . ﻪﻣﺪﻘﻣ
» ترﺎﻬﻃ « هژاو ا ي ﺢﺘﻓ ﻪﺑ َﺮﻬَﻃ ﻞﻌﻓ رﺪﺼﻣ ﻢﺳا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و رﺪﺼﻣ ،ﻲﺑﺮﻋ
ﻢﺿ ﺎﻳ ﻦﻴﻋ و ﺖﺳا ﻞﻌﻔﻟا
ﻲﻧﺎﺴﻔﻧ ترﺎﻬﻃ و ﻲﻧﺎﻤﺴﺟ ترﺎﻬﻃ يﺎﻨﻌﻣ ود ياراد ﺖﺳا
. ترﺎﺒﻋ رد
» ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ
« ﻪﺑ ترﺎﻬﻃ ،
ﺖﺳا ﻲﻧﺎﺴﻔﻧ ترﺎﻬﻃ يﺎﻨﻌﻣ
، ﻦﻳﺪﺑ ﻲﮔدﻮﻟآ ﺎﻳ هﺎﻨﮔ زا نﺎﺴﻧا ﻪﻛ ﺎﻨﻌﻣ ﺪﺷﺎﺑ كﺎﭘ ﻲﻗﻼﺧا يﺎﻫ
) ،يﺮﻫﻮﺟ
1376 ج ، 2 : 727 ،يﺪﻴﺑز ؛ 1414 ق ج ، 7 : 149 و 150
ﺎﺒﻋ رد ،سﺎﺳا ﻦﻳا ﺮﺑ (
تر
» ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ
« ﺖﺳا ﻦﻳا رﻮﻈﻨﻣ ،
ﻄﺑار و ﻞﻤﻋ زا ﺺﺨﺷ ﻪﻛ ﺔ
هﺎﻨﮔ دﻮﻟآ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺸﻧ ﺪﻟﻮﺘﻣ .
» ﺪﻟﻮﻣ « ﻪﻤﻠﻛ ﺰﻴﻧ نزو ﺮﺑ و ﻲﺑﺮﻋ يا
» ﻞﻌْﻔﻣ «
ﺖﺳا نﺎﺑز بﺮﻋ و ﻲﻣ ﺖﻗد ﻪﻤﻠﻛ ﻦﻳا ﺢﻴﺤﺻ ﻆﻔﻠﺗ رد ﺎﻫ
ﺪﻨﻨﻛ
، ﻲﻟو ﺳرﺎﻓ ﻲ نﺎﺑز ﺎﻫ
) ،ﻲﻧﺎﻳد 1385 : 172 و
173 ،فرﺎﻌﻣ دﺎﺸﻟد ؛ 1383
: 288
ًﻻﻮﻤﻌﻣ(
ﺎﺴﻣ باﺮﻋا ﻪﺷﻮﺗ ﺎﻳ ﺪﺷْﺮﻣ نزو ﺮﺑ ار نآ و هدﺮﻛ ﻪﺤﻣ ﻣ
ﻲ ﺪﻧراﺬﮔ و
ﻣ ﻲ ﺪﻨﻧاﻮﺧ . ژاو ﻲﻗﻮﻘﺣ نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻲﺧﺮﺑ ة
نﺎﻜﻣ ﻢﺳا يﺎﻨﻌﻣ ﻪﺑ ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ترﺎﺒﻋ رد ار ﺪﻟﻮﻣ
هدﺮﻛ ﺖﺷادﺮﺑ ﻦﻴﻨﭼ نآ زا و ﻪﺘﺴﻧاد ﺖﺳا ردﺎﻣ ﻢﺣر ﺎﻳ ردﺎﻣ ﻪﻛ ﻞﻔﻃ ﺪﻟﻮﺗ ﻞﺤﻣ ﻪﻛ ﺪﻧا
، كﺎﭘ ﻲﺘﺴﻳﺎﺑ
هﺪﺸﻧ ﺎﻧز ﻞﻤﻋ ﺐﻜﺗﺮﻣ و ﺪﺷﺎﺑ ﺎﺑ
ﺪﺷ
) ،ﻲﻧﺎﻳد 1385 : 173
،(
ﻪﺑ ﻲﺑﺮﻋ نﺎﺑز رد ﺪﻟﻮﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﺖﺳرد ﻲﻟو
ﻲﻳﺎﻴﻓاﺮﻐﺟ نﺎﻜﻣ ﻪﺑ ﺮﻇﺎﻧ هژاو ﻦﻳا ﻲﻟو ﺖﺳا هﺪﺷ لﺎﻤﻌﺘﺳا نﺎﻜﻣ ﻢﺳا يﺎﻨﻌﻣ )
ﺎﺘﺳور ﺎﻳ ﺮﻬﺷ ،رﻮﺸﻛ (
ﺪﻟﻮﺘﻣ نﺎﻜﻣ نآ رد ﺺﺨﺷ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﺪﻟﻮﺘﻣ ﺎﺠﻧآ زا ﻞﻔﻃ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﺟ ﻪﻧ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﻢﺣر ﺎﻳ ردﺎﻣ ﻪﻛ
ﺖﺳا ردﺎﻣ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ او ة و هﺪﺸﻧ لﺎﻤﻌﺘﺳا ردﺎﻣ ﻢﺣر ﺎﻳ ردﺎﻣ ياﺮﺑ ﺪﻟﻮﻣ ﻪﺑ
رﺎﻛ ،ردﺎﻣ درﻮﻣ رد نآ ندﺮﺑ
ﺖﺳا ﻲﺳرﺎﻓ و ﻲﺑﺮﻋ نﺎﺑز رد هژاو ﻦﻳا لﺎﻤﻌﺘﺳا دراﻮﻣ زا جرﺎﺧ .
ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻣ ﻲ ﺪﺳر ﺖﺷادﺮﺑ ﻦﻳﺮﺘﻬﺑ
ژاو زا ﻪﻛ يﻮﻐﻟ ة
ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ترﺎﺒﻋ رد ﺪﻟﻮﻣ ﻣ
ﻲ ناﻮﺗ دﺮﻛ
، رﺪﺼﻣ عﻮﻧ زا و رﺪﺼﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا
ﺖﺳا ﻲﻤﻴﻣ
) دﻮﻌﺴﻣ ، 1386 ج ، 2 : 1692 ،ﻲﻜﺒﻠﻌﺒﻟا ؛ 1388 : 1073 ،ﻢﻴﻗ ؛ 1388 : 1080 ،اﺪﺨﻫد ؛ 1377 ، ج 14 : 21822
.(
ﻦﻳا ﺮﺑ
تدﻻو ﻲﻛﺎﭘ يﺎﻨﻌﻣ ﻪﺑ ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ سﺎﺳا ﺖﺳا
ﺪﺷﺎﺑ ﺖﻔﺻ ﻦﻳا ياراد ﻪﻛ ﻲﺴﻛ ﻪﺑ و
، كﺎﭘ ﻪﺘﻔﮔ هداز
ﻣ ﻲ دﻮﺷ . هدﺮﻤﺷﺮﺑ ﺪﻫﺎﺷ ياﺮﺑ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻔﺻ زا ﻲﻜﻳ لﻼﺣ ،ﺪﻧا
ﻲﮔداز ﺖﺳا .
ﻂﻳاﺮﺷ زا ﻲﻜﻳ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ زا مﺎﻬﻟا ﺎﺑ ،ﻲﻣﻼﺳا بﻼﻘﻧا زا ﺲﭘ ،ﺰﻴﻧ ناﺮﻳا راﺬﮕﻧﻮﻧﺎﻗ لﻼﺣ ار ﺪﻫﺎﺷ
؛ﺖﺳا ﻪﺘﺴﻧاد ﻲﮔداز ا
راﻮﺘﺳا يدﺪﻌﺘﻣ ﻲﻠﻘﻋ و ﻲﻠﻘﻧ ﻞﻳﻻد ﺮﺑ هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ﻪﭼﺮﮔ
ﺖﺳا
، و ﻲﻣﻼﺳا ﺮﺒﺘﻌﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻪﺑ عﻮﺟر ﺎﺑ ارآ
ي ﻲﻣ ﻪﺘﺴﻧاد ﻲﻣﻼﺳا نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻈﻧ ﻦﻳا ﻪﻛ دﻮﺷ
،ﻪﻳﺮ
ﻲﻗﻮﻘﺣ نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ و ﺎﻬﻘﻓ و هدﻮﺒﻧ ﻲﻣﻼﺳا قﻮﻘﺣ رد هﺎﮔﺪﻳد ﺎﻬﻨﺗ ﺮﻈﻧ
يﺎﻫ ﺰﻴﻧ يﺮﮕﻳد زاﺮﺑا
هدﺮﻛ ﺪﻧا رﺎﻬﭼ رد ،ﺶﻫوﮋﭘ ﻦﻳا رد ،دراد دﻮﺟو ﻪﻳﺮﻈﻧ رﺎﻬﭼ ،ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و
هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ﻲﺳرﺮﺑ و ﺪﻘﻧ ﻪﺑ ،ﻪﻧﺎﮔاﺪﺟ ﺚﺤﺒﻣ ﻲﻣ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﺎﻫ
دﻮﺷ .
ﺋارا ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻦﻳا زا فﺪﻫ ﺔ
ﺟ ﻞﻘﺘﺴﻣ و ﻊﻣﺎ د
ﻳ هﺎﮔﺪ ﺎﻫ ي و ﻲﻣﻼﺳا نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻒﻠﺘﺨﻣ
هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا تاﺪﻨﺘﺴﻣ و ﻞﻳﻻد ﻲﻧاﻮﺧزﺎﺑ رد و ﻲﻗﻮﻘﺣ و ﻲﻬﻘﻓ ﻲﻫﺎﮕﻧ ﺎﺑ ﺎﻬﻧآ ﻲﺳرﺮﺑ و ﺪﻘﻧ و ﺎﻫ
هﺪﻳﺰﮔﺮﺑ لﻮﻗ بﺎﺨﺘﻧا ﺖﻳﺎﻬﻧ ﺖﺳا
. صﻮﺼﺧ رد ﻘﺑﺎﺳ
ﺔ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا ﻲﺸﻫوﮋﭘ ﻳﺎﺑ
ﺪ رد ﺖﻔﮔ
ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ﻲﺳرﺮﺑ 263
ﺖﻓﺎﻳ ﻲﺒﻠﻄﻣ ،ﻲﻟﺎﻤﺟا ﺮﻄﺳ ﺪﻨﭼ ﺰﺟ ناﺮﻳا ﻲﻗﻮﻘﺣ تﺎﻴﺑدا ﻧ
ﻤ ﻲ دﻮﺷ ﻲﻬﻘﻓ ﻊﺑﺎﻨﻣ رد ﻪﭼﺮﮔا ؛
ﻪﺑ ترﻮﺻ ﺖﺳا هﺪﺷ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻲﺗارﺎﺷا هﺪﻨﻛاﺮﭘ .
2 .
ًﺎﻘﻠﻄﻣ ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طاﺮﺘﺷا هﺎﮔﺪﻳد
ﺖﺳا ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ ﺮﻈﻧ هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا
) ،ﻲﻳﺎﺒﻃﺎﺒﻃ 1422 ق ج ، 15 : 316 ،ﻲﻔﺠﻧ ؛ 1385 ج ، 41 : 117
ﻲﺘﺣ و (
عﺎﻤﺟا يﺎﻋدا نآ ﺮﺑ ﻲﺧﺮﺑ ﺮﻛ
هد ﺪﻧا
) ،ﻲﻀﺗﺮﻣ ﻒﻳﺮﺷ 1415
ق : 501 ،ﻲﺒﻠﺣ ؛ 1417 : 440
.(
ﻞﻫا يﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ
ﻪﺘﻓﺮﻳﺬﭙﻧ ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻲﻫاﻮﮔ ﺰﻴﻧ ﺖﻨﺳ ﺪﻧا
)
،ﻲﻧﺎﻌﻨﺻ 1403 ق ج ، 5 : 414 ج و 7 : 457 ﻲﺑ ،مﺰﺣ ﻦﺑا ؛ ج ،ﺎﺗ
9 : 430
. (
ﻲﺸﻳﺎﻣزآ تﺎﺣﻼﺻا رد ﻪﻛ ﺖﺳا ناﺮﻳا ﻲﻣﻼﺳا بﻼﻘﻧا زا ﺲﭘ راﺬﮕﻧﻮﻧﺎﻗ ﺮﻈﻧ هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ لﺎﺳ 1361 ﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ،ﻲﻧﺪﻣ نﻮﻧﺎﻗ لﺎﺳ تﺎﺣﻼﺻا رد و هدﺮﻛ ﻖﺤﻠﻣ ﺪﻫﺎﺷ ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﺑ ار ﺪﻟﻮ
1370 ﺖﺳا هدﺮﻛ ﺖﻴﺒﺜﺗ ار نآ ﺰﻴﻧ .
رد ﻲﻧﻮﻨﻛ ﻦﻴﻧاﻮﻗ رد ةدﺎﻣ
1313 ق . لﺎﺳ ﻲﺣﻼﺻا م 1370
و
ةدﺎﻣ 177 ق . م . ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ا ﻪﺑ
رﺮﻘﻣ ﺪﻫﺎﺷ ﻂﻳاﺮﺷ زا ﻲﻜﻳ ناﻮﻨﻋ ﺷ
هﺪ ﺖﺳا . ﺮﻫ ﺖﻤﺴﻗ ﻦﻳا رد
ﻞﻳﻻد زا ﻚﻳ حﺮﻄﻣ
هﺪﺷ لﻼﺣ طﺮﺷ ناراﺪﻓﺮﻃ ﻂﺳﻮﺗ ﻲﺳرﺮﺑ ﻲﮔداز
ﻲﻣ دﻮﺷ . ﻞﻳﻻد ﻲﺳرﺮﺑ زا ﺲﭘ
هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ناراﺪﻓﺮﻃ هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ ﺖﻴﻌﺿو ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﺑ
ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﻲﻧﻮﻨﻛ قﻮﻘﺣ و ﻪﻘﻓ رد لدﺎﻋ ي
ﻲﻣ ﺎﻳآ ﻪﻛ ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ نﺎﻴﺑ و دﻮﺷ ﺗرﻮﺻرد
ﻲ ﻪﻛ ،وا ﻲﻫاﻮﮔ ﺎﻳآ ،ﺪﺷﺎﺑ لدﺎﻋ ،هدازﺎﻧز ﺺﺨﺷ ﻪﺑ
رﻮﻃ
ﻠﻛ ﻲ ﻲﻣ در ﺮﻴﺧ ﺎﻳ دﻮﺷ
؟
2 . 1 . ﻞﻳﻻد
ﻘﻓاﻮﻣ ﺎ ﻦﻳا ن هدﺮﻛ دﺎﻨﺘﺳا ﻲﻠﻘﻧ و ﻲﻠﻘﻋ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻞﻳﻻد ﻪﺑ طﺮﺷ ﻪﻤﻫ زا ﻪﻛ ﺪﻧا
ﻢﻬﻣ ﺮﺗ ﺖﺳا ﻲﺗﺎﻳاور ،
ﺘﻛ رد ﻪﻛ ﺎ ب يﺎﻫ ﺖﺳا دﻮﺟﻮﻣ ﻲﺜﻳﺪﺣ .
ﺮﮕﻳد ﻞﻳﻻد ﻲﺧﺮﺑ ﺰﻴﻧ
هﺪﺷ حﺮﻄﻣ و ﺮﻛذ ﻪﻣادا رد ﻪﻛ ﺪﻧا
ﻲﺳرﺮﺑ و ﺪﻘﻧ ﻲﻣ
ﺪﻧﻮﺷ .
2 . 1 . 1 . تﺎﻳاور
تﺎﻳاور ،هﺎﮔﺪﻳد ﻦﻳا ناراﺪﻓﺮﻃ ﻲﻠﺻا ﻞﻴﻟد ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
،ﺖﺳا و ﻚﻳ ﺮﻫ ﺮﻛذ زا ﺮﻳﺰﮔﺎﻧ
ﺎﻬﻧآ ﻲﺳرﺮﺑ ﻣ
ﻲ ﺷﺎﺑ ﻴ ﻢ . نﺎﻳﺎﺷ رد ار ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد دﻮﺟﻮﻣ ﺖﻳاور ﺞﻨﭘ ﻲﻠﻣﺎﻋ ّﺮﺣ ﺦﻴﺷ ﺖﺳا ﺮﻛذ
بﺎﺘﻛ ﻞﺋﺎﺳو ﻪﻌﻴﺸﻟا ﺖﺳا هدﺮﻛ ﺮﻛذ ﻞﻘﺘﺴﻣ ﻲﺑﺎﺑ رد و دﺎﻤﺘﻋا درﻮﻣ و ندﻮﺑ ﻊﻣﺎﺟ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و 1
و ﺮﻛذ دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻳاور ،بﺎﺘﻛ ﻦﻳا ندﻮﺑ ﺎﻬﻘﻓ ﻞﻤﻋ ﺰﺠﺗ
ﻳ ﻪ ﻠﺤﺗو ﻴ ﻞ ﻲﻣ ﺷ ﺪﻧﻮ .
1 . قدﺎﺻ مﺎﻣا ﻪﻛ ﺖﺳا هدروآ ﺰﻴﻧ ار ﻲﻤﺸﺷ ﺖﻳاور ﻲﻠﻣﺎﻋ ّﺮﺣ ﺦﻴﺷ ﻪﺘﺒﻟا )
ع ( ﻣ ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ : ﻞﻤﺣ ار ﮓﺳ ﻲﺘﺸﻛ رد حﻮﻧ تﺮﻀﺣ
ﻲﻟو دﺮﻛ
ﻞﻤﺣ ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو
دﺮﻜﻧ ( ) ،ﻲﻠﻣﺎﻋ 1409 ق ج ، 27 : 377 (
، دراﺪﻧ دﻮﺟو هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ شﺮﻳﺬﭘ مﺪﻋ ﺮﺑ ﻲﺘﻟﻻد ﭻﻴﻫ ﺖﻳاور ﻦﻳا رد ﻲﻟو .
264 ةرود ،ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ
49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398
ﻲﻣ نﺎﻴﺑ لوا ﺖﻳاور دراد
:
»
1...
لﺎﻗ ﺮﻴﺼﺑ ﻲﺑأ ﻦﻋ :
ﺮﻔﻌﺟ ﺎﺑأ ﺖﻟﺄﺳ )
ع ( ﻪُﺗدﺎﻬﺷ زﻮﺠﺗأ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻦﻋ
ﻻ لﺎﻘﻓ ...
«
) ﻠﻣﺎﻋ ،ﻲ 1409 ق ج ، 27 : 375-374
. (
» ...
ﺮﻴﺼﺑ ﺎﺑأ ﻣ ﻲ ﻮﮔ ﻳ ﺪ ﺮﻗﺎﺑ مﺎﻣا زا )
ع ( لاﺆﺳ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو درﻮﻣ رد
دﻮﻣﺮﻓ مﺎﻣا ﺖﺳا ﺰﻳﺎﺟ ﺶﺗدﺎﻬﺷ ﺎﻳآ ﻪﻛ مدﺮﻛ :
ﺮﻴﺧ ...
«.
اور ﺖﺳا ﻦﻴﻨﭼ مود ﺖﻳ :
» ...
ﻦﺑ ﺪﻤﺤﻣ ﻦﻋ
لﺎﻗ ﻢﻠﺴﻣ : ﷲاﺪﺒﻋﻮﺑا لﺎﻗ )
ع ( ﺎﻧﺰﻟا ﺪﻟو ةدﺎﻬﺷ زﻮﺠﺗﻻ «
) ،نﺎﻤﻫ 375
. (
» ...
ﻢﻠﺴﻣ ﻦﺑ ﺪﻤﺤﻣ ﻣ
ﻲ ﻮﮔ ﻳ ﺪ مﺎﻣا
قدﺎﺻ ) ع ( دﻮﻣﺮﻓ : ﺖﺴﻴﻧ ﺰﻳﺎﺟ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ
«.
ﻲﻣ هرارز ﻦﺑ ﺪﻴﺒﻋ ﺖﻳاور ،مﻮﺳ ﺖﻳاور ﺪﺷﺎﺑ
ﺖﺳا :
» ...
ﺖﻌﻤﺳ لﺎﻗ ﻪﻴﺑأ ﻦﻋ ةرارز ﻦﺑ ﺪﻴﺒﻋ ﻦﻋ ﺮﻔﻌﺟ ﺎﺑأ
) ع ( ﻲﻠﻋ ﺎﻧّﺰﻟﺎﺑ يﺪﻨﻋ اوﺪِﻬَﺷ ﺔﻌﺑرأ ّنأ ﻮﻟ لﻮﻘﻳ
سﺎّﻨﻟا مﺆﻳ ﻻو ﻪُﺗدﺎﻬﺷ زﻮﺠﺗ ﻻ ﻪّﻧﻷ ًﺎﻌﻴﻤﺟ ﻢﻬُﺗدﺪﺤﻟ ﺎﻧزﺪﻟو ﻢﻬﻴﻓ و ٍﻞﺟر
«
) ،نﺎﻤﻫ 376
. (
» ...
رﺎﻬﭼ ﺮﮔا
ﺪﻨﻫد تدﺎﻬﺷ يدﺮﻣ درﻮﻣ رد ﻦﻣ دﺰﻧ ﺮﻔﻧ ﻟﺎﺣرد
ﻲ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻧزﺪﻟو ﺎﻬﻧآ ﻦﻴﺑ ﻤﻫ
ﺔ
ﺪﺣ ار ﺎﻬﻧآ ﻣ
ﻲ ﻢﻧز
ﻳا ياﺮﺑ ﺖﻋﺎﻤﺟ مﺎﻣا و ﺖﺴﻴﻧ ﺰﻳﺎﺟ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ ﻪﻜﻨ ﻤﻧ
ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ دﻮﺷ ﻊﻗاو
«.
ﺖﻳاور ،مرﺎﻬﭼ ﺖﻳاور
ﺖﺳا ﻦﻴﻨﭼ نآ ﻦﺘﻣ و ﺖﺳا ﻲﺒﻠﺣ :
» ...
ﷲاﺪﺒﻋ ﻲﺑأ ﻦﻋ ﻲﺒﻠﺤﻟا ﻦﻋ )
ع ( لﺎﻗ : ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ِةدﺎﻬﺷ ﻦﻋ ﻪﺘﻟﺄﺳ
ﺪﺒﻋﻻ و ﻻ لﺎﻘﻓ «
) (نﺎﻤﻫ .
» ...
ﻲﺒﻠﺣ ﻣ ﻲ ﻮﮔ ﻳ ﺪ قدﺎﺻ مﺎﻣا زا )
ع ( هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ درﻮﻣ رد مدﺮﻛ لاﺆﺳ
ﺖﺴﻴﻧ لﻮﺒﻘﻣ هﺪﻨﺑ و ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ دﻮﻣﺮﻓ مﺎﻣا
«.
ﻲﻣ ﺖﻳاور ﻦﻳﺮﺧآ ﻪﻛ ﻢﺠﻨﭘ ﺖﻳاور ،ﺪﺷﺎﺑ
ﺖﻳاور
ﻲﺷﺎﻴﻋ دﻮﻌﺴﻣ ﻦﺑ ﺪﻤﺤﻣ ﺖﺳا
ﻞﻘﻧ ﻲﺒﻠﺣ ﷲاﺪﻴﺒﻋ زا دﻮﺧ ﺮﻴﺴﻔﺗ رد ﻪﻛ ﻣ
ﻲ ﺪﻨﻛ ﻪﻛ
» قدﺎﺻ مﺎﻣا )
ع (
دﻮﻣﺮﻓ : اﺪﻟو حﻮﻧ ؛ﺪﺷﺎﺒﻧ ﺰﻳﺎﺟ وا ﺖﻋﺎﻤﺟ ﺖﻣﺎﻣا و ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻪﺘﺴﻳﺎﺷ راﻮﺳ ار ﺎﻧﺰﻟ
ﻲﻟﺎﺣرد دﺮﻜﻧ ﻲﺘﺸﻛ دﺮﻛ راﻮﺳ نآ رد ار ﮓﺳ و كﻮﺧ ﻪﻛ
«
) ،نﺎﻤﻫ 377
. (
ﻪﺑ ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ لوا ﺖﻳاور
دراو ار يﺪﻨﺳ لﺎﻜﺷا ﻦﻳا هدﺮﻛ
ﺪﻧا رد ﻪﻛ ﺮﻴﺼﺑ ﺎﺑأ و نﺎﺑأ ﻪﻛ
ﻠﺴﻠﺳ ﺔ ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺖﻳاور ﻦﻳا ﺪﻧا
، ﻪﻘﺛﺮﻴﻏ و ﻪﻘﺛ ﻦﻴﺑ كﺮﺘﺸﻣ
ا و نﺎﺑأ ﻢﻫ ،نﺎﻳوار نﺎﻴﻣ رد و ؛ﺪﻧ
و ﻪﻘﺛ ﺮﻴﺼﺑﺎﺑأ ﺖﻳاور ﻦﻳا ﻪﺑ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ،ﻪﻘﺛﺮﻴﻏ ﺮﻴﺼﺑﺎﺑأ و نﺎﺑأ ﻢﻫ و دراد دﻮﺟ
ﻤﻧ ﻲ ناﻮﺗ دﺮﻛ دﺎﻤﺘﻋا
) ،ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻲﻌﺒﺟ 1413
ق ج ، 14 : 222
.(
ًﻻوا ﻪﻛ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺘﻔﮔ لﺎﻜﺷا ﻦﻳا ﻪﺑ ﺦﺳﺎﭘ رد ﺖﻳاور
نﺎﺑأ زا هﺪﻨﻨﻛ
عﺎﻤﺟا بﺎﺤﺻا زا ﻲﻄﻧﺰﺑ و ﺖﺳا ﻲﻄﻧﺰﺑ ﺮﺼﻧ ﻲﺑأ ﻦﺑ ﺪﻤﺤﻣ ﻦﺑ ﺪﻤﺣا ،ﺮﻴﺼﺑ ﺎﺑأ و و ﺖﺳا
ﭽﻤﻫ ﻲﺼﺨﺷ ﺚﻳﺪﺣ ﻞﻘﻧ ﻪﻘﺛ ﺮﻴﻏ زا ﻲﻄﻧﺰﺑ نﻮ
ﻤﻧ ﻲ ﺪﻨﻛ ﻪﻜﻨﻳا مود و ﻲﻧﺎﻣز
ﺮﻴﺼﺑ ﺎﺑأ و نﺎﺑأ ﻪﻛ
ﻪﺑ رﻮﻃ ﻪﻘﺛ ﺮﻴﺼﺑ ﺎﺑأ و ﻪﻘﺛ نﺎﻤﺜﻋ ﻦﺑ نﺎﺑأ ﻪﺑ فﺮﺼﻨﻣ ،ﺪﻧﻮﺷ هدروآ ﺖﻳاور رد ﻖﻠﻄﻣ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ
) ،ﻲﻳﺎﺒﻃﺎﺒﻃ 1422 ق ج ، 15 : 317 ،ﻲﻧﺎﺣور ﻲﻨﻴﺴﺣ ؛ 1412
ق ج ، 25 : 280
. (
مود ﺖﻳاور درﻮﻣ رد ﻲﻜﻳ
اد رﺎﻬﻇا ﺎﻬﻘﻓ زا رد ﻪﻛ ﻪﺘﺷ
ﻠﺴﻠﺳ ﺔ
ﻲﺴﻴﻋ ﻦﺑ ﺪﻤﺤﻣ ﺖﻳاور ﻦﻳا
ﺺﺨﺷ وا و ﺖﺳا هﺪﺷ ﻊﻗاو ﻪﻘﺛ
ا ي ﺖﺴﻴﻧ
) ﻌﺒﺟ ﻲ ﻠﻣﺎﻋ
،ﻲ نﺎﻤﻫ
.(
ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ زا ﺮﮕﻳد ﻲﺧﺮﺑ ﻦﻜﻟ
ﻪﺘﺴﻧاد ﺢﻴﺤﺻ ﺖﻳاور ار ﺖﻳاور ﻦﻳا ﺪﻧا
) ،ﻲﻠﺣ 1413 ق ج ، 8 : 504 ،ﻲﻠﺣ ؛ 1387 ج ، 4 : 425 ،ﻲﻳﺎﺒﻃﺎﺒﻃ ؛ 1422 ق ،
ج 15 : 316 ،يﺮﺋﺎﺣ ﻲﻨﻴﺴﺣ ؛ 1415
ق : 407 ﻞﺿﺎﻓ ؛ ،ﻲﻧاﺮﻜﻨﻟ 1381 ج ، 3 : 374
.(
ﺰﻴﻧ لﺎﺟر ﻢﻠﻋ نﺎﻤﻟﺎﻋ زا دﻮﺧ ﻪﻛ ﻲﻧﺎﺛ ﺪﻴﻬﺷ مﻮﺳ ﺖﻳاور ﻲﺳرﺮﺑ مﺎﻘﻣ رد ﺖﺳا
ﻦﺑا ، ار لﺎﻀﻓ
1 . ﻠﺴﻠﺳ رد ﻪﻛ ﺚﻳﺪﺣ نﺎﻳوار زا ﻲﺧﺮﺑ ﺔ
ﺪﻧراد راﺮﻗ ﺖﻳاور ﺪﻨﺳ
، ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ يﻮﺳ زا درﻮﻣ
لﺎﻜﺷا ﻊﻗاو ﺪﺷ ه ﺪﻧا ﻪﻛ ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ
زا يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ ﻟﺎﻃا ﺔ يراددﻮﺧ نﺎﻳوار ﺮﻛذ زا مﻼﻛ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﺪﻫﺎﺸﻣ ياﺮﺑ و ة
ﻠﺴﻠﺳ ﺔ عﻮﺟر رﻮﻛﺬﻣ ﻊﺒﻨﻣ ﻪﺑ نﺎﻳوار دﻮﺷ
.
ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ﻲﺳرﺮﺑ 265
رد ﻪﻛ ﻠﺴﻠﺳ ﺔ ﺖﺳا ﺚﻳﺪﺣ ﻦﻳا نﺎﻳوار
، نﺎﺸﻳا ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺤﻄﻓ
ﻲ ﺐﻫﺬﻣ ﻪﺸﻗﺎﻨﻣ درﻮﻣ ،هدﻮﺑ
ﺖﺳا هداد راﺮﻗ
) نﺎﻤﻫ ،ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻲﻌﺒﺟ
ﻳا ﻪﺑ نﺎﺸﻳا ﺮﻈﻧ ﻖﺒﻃ ﺖﻬﺟ ﻦﻳا زا و(
ﺖﻳاور ﻦ ﻤﻧ
ﻲ ناﻮﺗ ﻞﻤﻋ
دﺮﻛ
، ﻪﻘﺛ ار لﺎﻀﻓ ﻦﺑا ،لﺎﺟر ﻢﻠﻋ ناﺪﻨﻤﺸﻧاد زا ﺮﮕﻳد ﻲﺧﺮﺑ ﻲﻟو ﻪﺘﺴﻧاد
ﺪﻧا
) ،ﻲﺸﻛ 1363 ج ، 2 : 802 و
801 ،ﻲﺷﺎﺠﻧ ؛ 1365 : 36 - 34
.(
ظﺎﺤﻟ زا ار ﺖﻳاور ﻦﻴﻤﻫ ﺎﻬﻨﺗ رﻮﻛﺬﻣ تﺎﻳاور ﻦﻴﺑ زا ﺎﻬﻘﻓ زا ﻲﻜﻳ مرﺎﻬﭼ ﺖﻳاور ﻲﺳرﺮﺑ مﺎﻘﻣ رد ﺢﻴﺤﺻ ﺪﻨﺳ ﻣ
ﻲ ﺪﻧاد
، ﻣ ار ﺶﺘﻟﻻد ﻲﻟو ﺖﺳا هداد راﺮﻗ ﻪﺸﻗﺎﻨﻣ درﻮ
) ،ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻲﻌﺒﺟ نﺎﻤﻫ
.(
نآ لﺎﻜﺷا ًاﺮﻫﺎﻇ
ﻲﻣ ﺖﻳاور ﻦﻳا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﺖﺴﻴﻧ لﻮﺒﻗ درﻮﻣ هﺪﻨﺑ تدﺎﻬﺷ ﺪﻳﻮﮔ
، ﻲﻟﺎﺣرد تدﺎﻬﺷ ﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ ﻪﻛ
ار ﺪﺒﻋ ﺬﭘ ﻳ ﻪﺘﻓﺮ ﺪﻧا . ار ﺖﻳاور رﺪﺻ ،ﺖﺳا ﺪﺒﻋ ﻲﻫاﻮﮔ شﺮﻳﺬﭘ مﺪﻋ زا ﻲﻛﺎﺣ ﻪﻛ ﺖﻳاور ﻞﻳذ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
شﺮﻳﺬﭘ مﺪﻋ ﺮﺑ لاد ﻪﻛ ﺰﻴﻧ ﺖﺳا هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ
، لﺎﻜﺷا رﺎﭼد ﻣ
ﻲ ﺪﻨﻛ .
ﻞﺳﺮﻣ ﺚﻳﺪﺣ ﻪﻛ دراد يﺪﻨﺳ لﺎﻜﺷا ﻦﻳا ﺰﻴﻧ ﻢﺠﻨﭘ ﺖﻳاور ﻦﻳﺪﺑ و ﺖﺳا
ﺐﺒﺳ ﺖﺳا ﻒﻴﻌﺿ
) ،يﺮﺋﺎﺣ ﻲﻨﻴﺴﺣ 1415
ق : 408-407
.(
ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا نآ و ﺖﺳا ﻲﺘﻟﻻد لﺎﻜﺷا ﺖﻳاور ﻦﻳا ﺮﮕﻳد لﺎﻜﺷا
نﺎﻴﺑ ﻪﻛ ﺖﻳاور ﻞﻳذ ﻣ
ﻲ دراد حﻮﻧ تﺮﻀﺣ )
ع ( كﻮﺧ و ﮓﺳ نﻮﭼ ﻲﺗﺎﻧاﻮﻴﺣ راﻮﺳ ﻲﺘﺸﻛ رد ار
دﺮﻛ
، ﺖﺳا عﺎﻤﺟا و ﻞﻘﻋ و ﺖﻨﺳ و بﺎﺘﻛ ﻢﻠﺴﻣ فﻼﺧ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا ،دﺮﻜﻧ راﻮﺳ ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻲﻟو
ﺎﺑ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و ﺪﻋﺎﻗ
ة ﺖﺴﻴﻧ رﺎﮔزﺎﺳ ،رزو .
ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻳﺎﺑ ﺪ ﻴﻀﻗ ﺮﺑ ار نآ ﺔ
دﺮﻛ ﻞﻤﺣ ﻲﺒﻟﺎﻏ ﻲﺟرﺎﺧ
) ،يﺮﺋﺎﺣ ﻲﻨﻴﺴﺣ 1415
ق : 408
ﻪﺘﺷاد ﺖﻴﻠﺧﺪﻣ ﻲﺘﺸﻛ ﺮﺑ نﺪﺷ راﻮﺳ رد ﻪﭽﻧآ و(
، ﺑ ﻦﻣﺆﻣ صﺎﺨﺷا ندﻮ
ﺖﺳا هدﻮﺑ حﻮﻧ مﻮﻗ لﻼﺣ نﻮﭽﻤﻫ ﺮﮕﻳد رﻮﻣا ﻪﻧ 1
ندﻮﺑ هداز . ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ود ﻦﻳا سﺎﻴﻗ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﻊﻣ سﺎﻴﻗ ﺖﺳا قرﺎﻔﻟا
، ندﺮﻛ راﻮﺳ ﺖﻠﻋ و نﺎﻤﻳا مﺪﻋ ،ﻲﺘﺸﻛ رد ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ندﺮﻜﻧ راﻮﺳ ﺖﻠﻋ اﺮﻳز
ﺖﺳا هدﻮﺑ تﺎﻧاﻮﻴﺣ ﻞﺴﻧ ﻆﻔﺣ ،كﻮﺧ و ﮓﺳ نﻮﭽﻤﻫ ﻲﺗﺎﻧاﻮﻴﺣ
2.
ا رد ﻪﻛ ﻲﺘﻳاور ﺞﻨﭘ دﻮﺑ ﻦﻳا ﻲﺳرﺮﺑ ﺎﻬﻧآ زا ﻚﻳ ﺮﻫ و دراد دﻮﺟو ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳ
ﺪﺷ . ﺖﺳا ﺮﻛذ نﺎﻳﺎﺷ
تﺎﻳاور زا ﻲﺧﺮﺑ ﻪﺑ هﺪﺷﺮﻛذ
ﻪﺑ ﺖﺷاد دﻮﺟو ﺎﻬﻧآ رد ﻪﻛ ﻲﺗﻻﺎﻜﺷا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻢﺠﻨﭘ ﺖﻳاور صﻮﺼﺧ
،
ﻤﻧ ﻲ ناﻮﺗ دﺎﻤﺘﻋا ﺮﻛ د . ﺰﻴﻧ ﺮﮕﻳد ﻲﺧﺮﺑ ا
ﺖﺳا هﺪﺷ ﻊﻗاو ،ﻲﺧﺮﺑ لﺎﻜﺷا درﻮﻣ ﻪﭼﺮﮔ
، يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ ﻲﻟو
ﻪﻴﻣﺎﻣا ﻪﺑ رﻮﻃ ﻀﻣ ﻪﺑ ﻲﻠﻛ ﻪﺘﻓﺮﻳﺬﭙﻧ ار هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ و هﺪﺷ ﺪﻨﺒﻳﺎﭘ تﺎﻳاور ﻦﻳا نﻮﻤ
ﺪﻧا .
2 . 1 . 2 . هدازﺎﻧز ﺖﺑﺎﺠﻧ و ﺖﻟاﺪﻋ نﺎﻜﻣا مﺪﻋ
ﺮﺑ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ عﺎﻤﺟا يﺎﻋدا ﻲﺘﺣ و ﺖﺴﻴﻧ ﺐﻴﺠﻧ و لدﺎﻋ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﻞﻴﻟد ﻦﻴﻣود ﺖﺳا هﺪﺷ هدازﺎﻧز ﺖﺑﺎﺠﻧ و ﺖﻟاﺪﻋ مﺪﻋ
)
،ﻲﻀﺗﺮﻣ ﻒﻳﺮﺷ 1415
ق : 502
.(
ﻋ ﺖﺤﺻ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ وا تادﺎﺒ
1 . ﺢﻳﺮﺼﺗ ﻢﻳﺮﻛ نآﺮﻗ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد ﻣ
ﻲ ﺪﻨﻛ :
» ﺎﻣو َﻦﻣآ ْﻦﻣو ُلﻮَﻘْﻟا ﻪﻴَﻠﻋ َﻖﺒﺳ ﻦﻣ ﱠﻻِإ ﻚَﻠﻫَأو ِﻦﻴَﻨْﺛا ِﻦﻴﺟوز ﱟﻞُﻛ ﻦﻣ ﺎﻬﻴﻓ ْﻞﻤﺣا ﺎَﻨْﻠُﻗ
ٌﻞﻴﻠَﻗ ﱠﻻِإ ﻪﻌﻣ َﻦﻣآ
« . ) دﻮﻫ : 40 ( ) ﻲﺘﻔﺟ ﺮﻫ زا ﻢﻳدﻮﻣﺮﻓ ]
تﺎﻧاﻮﻴﺣ زا [ ار دﻮﺧ ناﺪﻧﺎﺧ و ﺎﺗ ود ﺮﮕﻣ–
ﻲﺴﻛ ﻪﻛ
ًﻼﺒﻗ رﺎﺑرد ة وا ﻢﻜﺣ
ردﺎﺻ –هﺪﺷ و ﺰﻴﻧ ﻲﻧﺎﺴﻛ ار ﻪﻛ نﺎﻤﻳا هدروآ ﺪﻧا رد ﻲﺘﺸﻛ راﻮﺳ
؛ﻦﻛ و ﺰﺟ هﺪﻋ ي ﻲﻤﻛ ﺎﺑ وا نﺎﻤﻳا ﺪﻧروﺎﻴﻧ .(
2 . ﻳآ ﺔ ﻔﻳﺮﺷ ﺔ ﻲﻣ نﺎﻴﺑ ﻪﻛ رﻮﻛﺬﻣ دراد
:
»
ﻴﺟوز ﱢﻞُﻛ ﻦﻣ ﺎﻬﻴﻓ ْﻞﻤﺣا
ِﻦﻴَﻨْﺛا ِﻦ
«
، دراد هرﺎﺷا ﺐﻠﻄﻣ ﻦﻴﻤﻫ ﻪﺑ .
266 ةرود ،ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ
49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398
ﺎﻳر يور زا ار يو تادﺎﺒﻋ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ندﻮﺑ تدﺎﺒﻋ ﻞﻫا ترﻮﺻ رد و ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﺸﻗﺎﻨﻣ درﻮﻣ هدﺮﻜﻧ دﺎﻤﺘﻋا ﺶﻧدﻮﺑ حﻼﺼﻟاﺮﻫﺎﻇ ﻪﺑ و ﻪﺘﺴﻧاد ﺪﻧا
) ،ﻲﻀﺗﺮﻣ ﻒﻳﺮﺷ 1405
ق ج ، 3 : 132
.(
ﺑ ﻲ دﺮﺗ ﻳ ﺪ ر ﻳ ﺸ ﺔ ار ﺮﻜﻔﺗ عﻮﻧ ﻦﻳا ﻳﺎﺑ
ﺪ رد ﻪﻛ ﺖﺴﻧاد ﻲﺗﺎﻳاور رد ﻣز
ﻴﻨ ﺔ دراو ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تﺎﻔﺻ
ﺖﺳا هﺪﺷ ﻤﺟﺮﺗ ﻪﺑ ﻪﻛ
ﺔ هرﺎﺷا ﺎﻬﻧآ زا ﻲﺧﺮﺑ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ . مﺎﻣا ﻲﺘﻳاور رد ﻣ
ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ :
» ﺖﻠﺼﺧ رﺎﻬﭼ
ﻪﻛ دراد دﻮﺟو ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو رد ﻪﻧﺎﺸﻧ
ا ي ﻞﻫا ﺎﻣ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﻨﻴﻛ و ﺾﻐﺑ وا ﻲﮔﮋﻳو ﻦﻴﻟوا ﺖﺳوا ياﺮﺑ
ﻲﮔﮋﻳو ﻦﻴﻣود و ﺖﻴﺑ هﺪﺷ ﻖﻠﺧ نآ زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻣاﺮﺣ ﻪﺑ ﻞﻴﻣ شا
) ﺎﻧز ( ﻨﻴﻣﻮﺳ و ﺶ ﻞﻬﺳ يرﺎﮕﻧا
ﻲﻨﻳد رﻮﻣا رد ﻦﻴﻣرﺎﻬﭼ و
نآ مﺎﺠﻧا ﺪﺑ ي ﺎﻫ مﺎﻋ ﻸﻣ رد ﻣ
ﻲ ﺪﺷﺎﺑ
«
)
،ﻲﻄﺳاو ﻲﺜﻴﻟ 1376
: 74
رد و(
ﻪﻛ ﺖﺳا هﺪﻣآ ﺮﺒﻣﺎﻴﭘ زا ﻲﺜﻳﺪﺣ
» رﺎﮕﺘﺳر ﺰﮔﺮﻫ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻤﻧ
ﻲ دﻮﺷ
«
)
،ﻲﺋﺎﺴﺣأ 1405 ق ج ، 4 : 372
.(
رد
قدﺎﺻ مﺎﻣا ﺰﻴﻧ ﻲﺘﻳاور )
ع ( ﻣ ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ :
» ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻣ ﻲ ﻮﮔ ﻳ ﺪ ﻦﻣ ﺎﺑ اﺮﭼ ؟ﺖﺴﻴﭼ ﻦﻣ هﺎﻨﮔ اﺪﻧواﺪﺧ
اﻳ ﻦ ﻪﻧﻮﮔ ﻲﻣ ﻞﻤﻋ اﺪﻧ يدﺎﻨﻣ ؟دﻮﺷ ﻣ
ﻲ ﺪﻫد ﺲﭘ ﺪﻧدﺮﻛ هﺎﻨﮔ ﻮﺗ ﻦﻳﺪﻟاو ،ﻲﺘﺴﻫ ﺮﺷ ﻦﻴﻣﻮﺳ ﻮﺗ ﻪﻛ
ﺖﺸﻬﺑ رد ﻞﺧاد و ﻲﺘﺴﻫ ﺲﺟر ﻮﺗ ﻪﻛ ﻲﻟﺎﺣ رد مﺪﻴﺸﺨﺑ ار ﺎﻬﻧآ هﺎﻨﮔ ﻦﻣ ﻤﻧ
ﻲ دﻮﺷ نﺎﺴﻧا ﺮﮕﻣ
ﺮﻫﺎﻃ
«
) ،ﻲﻤﻗ ﻪﻳﻮﺑﺎﺑ ﻦﺑا 1386
ج ، 2 : 564
.(
رد تﺎﻳاور ﻲﺧﺮﺑ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ﻣز
ﻴﻨ ﺔ راد دﻮﺟو ﺖﺸﻬﺑ رد ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو نﺪﺸﻧ ﻞﺧاد ﻪﻛ د
ﺑ ﻲ ﺛﺄﺗ ﻴ ﺮ رد
ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ ﺮﻈﻧ
،ﺖﺳا هدﻮﺒﻧ ياﺮﺑ
ﺮﺒﻣﺎﻴﭘ ﻪﻛ هﺪﺷ دراو ﻲﺘﻳاور رد ﻪﻧﻮﻤﻧ )
ص ( ﻣ ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ :
» ﻲﻤﻧ ﺖﺸﻬﺑ ﻞﺧاد ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو دﻮﺷ
«
) ،ﻲﺋﺎﺴﺣأ 1405 ج ،ق 4 : 372
.(
ﻪﺑ نﺎﻴﻣ حﺮﻄﻣ تﻻاﺆﺳ ﻪﻠﻤﺟ زا هدازﺎﻧز نﺎﻤﻳا و ﺖﺸﻬﺑ رد لﻮﺧد ﻪﻛ ﺖﺳا تﺎﻳاور ﻦﻴﻤﻫ ﺐﺒﺳ
نﺎﻴﻌﻴﺷ ﺖﺳا ا ﻲﺧﺮﺑ ﻪﺑ ﻪﻛ باﻮﺟ ز
يﺎﻫ هداد هﺪﺷ ﻲﻣ هرﺎﺷا ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ دﻮﺷ
. هدﻮﻣﺮﻓ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد ﻲﺧﺮﺑ ﺪﻧا
ﺖﺴﻴﻧ ﻲﻓﻼﺘﺧا ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو نﺎﻤﻳا ﻲﻠﻘﻋ نﺎﻜﻣا رد ﻪﻛ
، ﻪﻛاﺮﭼ لﺎﺤﻣ ﻪﺑ ﻒﻴﻠﻜﺗ مﺰﻠﺘﺴﻣ ترﻮﺻ ﻦﻳا ﺮﻴﻏ رد
ﻲﻣ دﻮﺷ . زا ﻲﻟﺎﺧ وا ﻦﻳﺪﺗ و نﺎﻤﻳا عﻮﻗو نﺎﻜﻣا ﻪﺑ لﻮﻗ و ﺖﺳا فﻼﺘﺧا نآ ﻲﻋﻮﻗو نﺎﻜﻣا رد ﻪﻜﻠﺑ
ﺖﺴﻴﻧ تﻮﻗ ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻦﻳا و
ﻤﻫ ﺔ ﺖﺳا هﺪﺷ هداد ﺖﺒﺴﻧ ﺮﺧﺄﺘﻣ يﺎﻬﻘﻓ
) ،ﻲﻧاﺮﺤﺑ 1405 ق ج ، 5 : 192-191
.(
ﻪﻴﻘﻓ
هدﻮﻣﺮﻓ يﺮﮕﻳد ﺮﺻﺎﻌﻣ ﺪﻧا
ﺗرﻮﺻرد ﻲ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ ﻲﺤﻟﺎﺻ ﺺﺨﺷ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو
، ﺖﺸﻬﺑ رد ﻞﺧاد ﻣ
ﻲ دﻮﺷ و
ﻲﻫاﺮﻤﮔ و فاﺮﺤﻧا ﺎﻧز زا تدﻻو تﺎﻴﻀﺘﻘﻣ زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﻪﺑ ﺮﻇﺎﻧ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو درﻮﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻳاور ﺖﺳا
، فﺮﺤﻨﻣ ًﺎﺒﻟﺎﻏ ﻲﻨﻌﻳ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ باﺬﻋ ﻪﺑ ﻼﺘﺑا و ﺖﺸﻬﺑ زا وا ﺖﻴﻣوﺮﺤﻣ ﺐﺒﺳ و ﻣ
ﻲ دﻮﺷ . ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
تﺎﻳاور لﻮﻤﺸﻣ ﺪﻫد مﺎﺠﻧا ﺢﻟﺎﺻ ﻞﻤﻋ و ﺪﺷﺎﺑ ﺢﻴﺤﺻ وا ﺪﺋﺎﻘﻋ ﺮﮔا مذ
ﺪﻨﻨﻛ ة ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻤﻧ ﻲ دﻮﺷ
) ،ﻲﻳﻮﺧ
ﻲﺑ ﺎﺗ : 237
.(
ﺢﻳﺮﺼﺗ و هدﺮﻛ ﻲﻃﺎﺒﻨﺘﺳا ﻦﻴﻨﭼ ﺰﻴﻧ ﺮﮕﻳد ﻲﺧﺮﺑ هدﺮﻛ
ﺪﻧا ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ًﺎﺒﻟﺎﻏ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻔﺻ ﻦﻴﻨﭼ ياراد
دراﺪﻧ ﻲﻗﺮﻓ نﺎﻧﺎﻤﻠﺴﻣ ﺮﮕﻳد ﺎﺑ ﺢﻟﺎﺻ ﻞﻤﻋ مﺎﺠﻧا ترﻮﺻ رد و ﺖﺳا
)
،ﻲﻧارﺪﻧزﺎﻣ 1382 ج ، 12 : 308 يﻮﺳﻮﻣ ؛
،ﻲﻧﺎﮕﻳﺎﭙﻠﮔ 1413 ق : 181 ،ﻲﺴﺧﺮﺳ ؛ 1406 ق ج ، 1 : 41
.(
ﺪﺷ ﺮﻛذ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻳاور
، و نﺎﻤﻳا ار ﺖﺸﻬﺑ رد لﻮﺧد و يرﺎﮕﺘﺳر كﻼﻣ ﻪﻛ نآﺮﻗ تﺎﻳآ ﻲﺧﺮﺑ ﺎﺑ
ﻪﺘﺴﻧاد ﺢﻟﺎﺻ ﻞﻤﻋ ﺪﻧا
، ﻣ ﺲﻛ ﺮﻫ ﻲﻬﻟا تﺎﻳآ سﺎﺳاﺮﺑ و ﺖﺳا ضرﺎﻌﺘ رذ
ه ا ي ﺪﻨﻛ يﺪﺑ ﺎﻳ ﻲﺑﻮﺧ
،
ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ﻲﺳرﺮﺑ 267
ﻞﻤﻋ و ﺪﻳد ﺪﻫاﻮﺧ ار نآ بﺎﻘﻋ ﺎﻳ شادﺎﭘ ﻫ
ﻴ ﭻ ﺴﻛ ﻲ ﻲﻤﻧ ﻊﻳﺎﺿ
1دﻮﺷ
؛ ﻪﭼ و ﺪﺷﺎﺑ هدازﺎﻧز ﻪﭼ
هدازﺎﻧزﺮﻴﻏ . هوﻼﻋ ﺰﻴﻧ ﻲﺘﻳاور ،نآﺮﻗ تﺎﻳآ ﺮﺑ قدﺎﺻ مﺎﻣا زا
) ع ( رﻮﻛﺬﻣ تﺎﻳاور ﺎﺑ ﻪﻛ دراد دﻮﺟو
ﻪﻛ ﺖﺳا ضرﺎﻌﺘﻣ ﻣ
ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ :
» ﻟو ﺶﻳﺎﻣزآ و نﺎﺤﺘﻣا ﺎﻧﺰﻟاﺪ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ شادﺎﭘ داد مﺎﺠﻧا ﻲﻜﻴﻧ ﻞﻤﻋ ﺮﮔا ،
هداد ﻣ ﻲ دﻮﺷ بﺎﻘﻋ ﺪﻫد مﺎﺠﻧا يﺪﺑ رﺎﻛ ﺮﮔا و ﻣ
ﻲ دﻮﺷ
«
) ،ﻲﻨﻴﻠﻛ 1407 ق ج ، 8 : 238
.(
و ﺚﻳﺪﺣ ﻦﻳا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ
لﻮﺻا ﺎﺑ ﻖﻓاﻮﻣ و ﺪﻧراد باﻮﺛ و بﺎﻘﻋ و ﻒﻴﻠﻜﺗ رد ﺎﻧزﺪﻟو ﺮﻴﻏ ﺎﺑ ﺎﻧزﺪﻟو يوﺎﺴﺗ رد رﻮﻬﻇ نآﺮﻗ تﺎﻳآ ﻬﻟا لﺪﻋ و ﺐﻫﺬﻣ ﻲ
ا ﺪﻧ ﺎﻳ ار ضرﺎﻌﺘﻣ تﺎﻳاور ،ﺐﻠﻄﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و ﺪﻳﺎﺑ
يﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ
ﺖﺴﻧاد ﻂﻗﺎﺳ رﺎﺒﺘﻋا و ﺖﻴﺠﺣ زا ﺮﺻﺎﻌﻣ
) ﻲﺑ ،ﺖﻓﺮﻌﻣ ﺎﺗ : 304
داﺮﻓا ﺐﻟﺎﻏ ﺖﻟﺎﺣ ﺮﺑ ﻞﻤﺣ ار ﺎﻬﻧآ ﺎﻳ (
ﻪﻛ دﺮﻛ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻦﻳا
هار ﻞﺣ ﺢﻴﺤﺻ مود لﻮﻘﻌﻣ و ﺮﺗ
ﺮﺗ ﻪﺑ ﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﺪﺳر .
2 . 1 . 3 . هدازﺎﻧز ﺮﻔﻛ
ﻲﺧﺮﺑ ﻬﻘﻓ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ عﺎﻤﺟا يﺎﻋدا ﻲﺘﺣ و ﻪﺘﺴﻧاد وا ﺮﻔﻛ ار ﺎﻧزﺪﻟو تدﺎﻬﺷ لﻮﺒﻗ مﺪﻋ ﻞﻴﻟد ﺎ
وا ﺮﻔﻛ ﺮﺑ هدﺮﻛ ﺪﻧا
) ،ﻲﻠﺣ 1410 ق ج ، 2 : 122
.(
ﻲﺑ ،ﺖﻔﮔ ﺪﻳﺎﺑ ﻞﻴﻟد ﻦﻳا ﻲﺳرﺮﺑ مﺎﻘﻣ رد ﺪﻳدﺮﺗ
ر ﻳ ﻬﺸ ﺔ ار ﺮﻜﻔﺗ عﻮﻧ ﻦﻳا ﻳﺎﺑ
ﺪ ﻲﺗﺎﻳاور ﻲﺧﺮﺑ رد
تﺎﻳاور ﻦﻴﻤﻫ و ﻪﺘﺴﻧاد ﺲﺠﻧ ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻪﻛ ﺖﺴﻧاد ﺘﺴﻣ 2
ياﺮﺑ ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ ﻚﺴﻤ ﻦﺘﺴﻧاد ﺮﻓﺎﻛ
وا
ﺖﺳا هﺪﺷ . ﺮﻔﻛ ﻪﺑ لﻮﻗ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد نﺎﻴﺑ و هدﺮﻛ هرﺎﺷا ﺐﻠﻄﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﺮﺻﺎﻌﻣ يﺎﻬﻘﻓ زا ﻲﻜﻳ
،ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻲﻨﺒﻣ ﻣزﻼﻣ يﺎﻋدا ﺮﺑ ﺔ
ﺮﻔﻛ و ﺖﺳﺎﺠﻧ نﺎﻴﻣ
،ﺖﺳا ﺲﺠﻧ نﺎﻤﻠﺴﻣ ﻪﻛ ﺎﻋدا ﻦﻳا ﺎﺑ ﻧ
ﺖﺴﻴ ﭻﻴﻫ و
ﻪﻄﺳاو ا ي دراﺪﻧ دﻮﺟو مﻼﺳا و ﺮﻔﻛ نﺎﻴﻣ .
ﻪﺑ ترﺎﺒﻋ ﺮﮕﻳد
، ﺎﻳ ﺖﺳا كﺎﭘ ﻪﻛ ﺖﺳا نﺎﻤﻠﺴﻣ ﺎﻳ ﺺﺨﺷ
ﺲﺠﻧ ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تﺎﻳاور ﻦﻳا ﻪﻜﻨﻳا و ﻢﻳراﺪﻧ ﻲﻣﻮﺳ ﺺﺨﺷ و ﺖﺳا ﺲﺠﻧ ﻪﻛ ﺖﺳا ﺮﻓﺎﻛ ﻣ
ﻲ ﺪﻧاد
،
نﺎﺸﻧ ﺪﻨﻫد ة ﺖﺳا ﺮﻓﺎﻛ وا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا .
ود ﺮﻫ رد ﺎﻋدا ﻦﻳا ﺮﻛذ زا ﺪﻌﺑ نﺎﺸﻳا ﻣﺪﻘﻣ
ﺔ و هدﺮﻛ لﺎﻜﺷا نآ
تﺎﻳاور ﻲﻨﺒﻣ ﻻد ﺮﻈﻧ زا ار ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﺖﺳﺎﺠﻧ ﺮﺑ ﺎﻬﻧآ ﺪﻨﺳ ﺖﺤﺻ ضﺮﻓ ﺮﺑ و ﻪﺘﺴﻧاد ﺮﺻﺎﻗ ،ﺪﻨﺳ ﺎﻳ ﺖﻟ
ﺎﻬﻧآ ﻲﻨﻃﺎﺑ ﺚﺒﺧ و يﻮﻨﻌﻣ ﻲﮔدﻮﻟآ ﺮﺑ ﻞﻴﻟد ار تﺎﻳاور ﻦﻳا ﺰﻴﻧ ﻣ
ﻲ ﺪﻧاد يﺮﻫﺎﻇ ﺖﺳﺎﺠﻧ ﻪﻧ
) ،ﻲﻳﻮﺧ
1418 ق ج ، 3 : 126
ﻪﺘﺒﻟا ﻪﻛ (
نﺎﻤﻫ رﻮﻃ ﺪﺷ نﺎﻴﺑ ﻪﻛ
، ﺪﻴﻘﻋ ﻪﺑ ة ﺚﺒﺧ ﺖﻟﺎﺣ ﻦﻴﻤﻫ ﺰﻴﻧ ﻪﺘﺴﺟﺮﺑ ﻪﻴﻘﻓ ﻦﻴﻤﻫ
ﻪﻧ ﺖﺳا داﺮﻓا نآ ﺐﻟﺎﻏ ﺖﻟﺎﺣ ،ﻲﻨﻃﺎﺑ ﻤﻫ
ﺔ ﺎﻬﻧآ . ﻦﻳا ﺖﻟﻻد ﺎﻳ ﺪﻨﺳ ندﻮﺑ شوﺪﺨﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﺰﻴﻧ وا ﺮﻔﻛ ﺮﺑ عﺎﻤﺟا يﺎﻋدا و دراﺪﻧ دﻮﺟو وا مﻼﺳا رﺎﻬﻇا زا ﺪﻌﺑ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﺮﻔﻛ ﺮﺑ ﻲﻠﻴﻟد ،تﺎﻳاور ﻲﺑ ﻲﻳﺎﻋدا ﺖﺳا سﺎﺳا
، ﻪﻜﻠﺑ نﺎﻤﻫ رﻮﻃ ﻲﺧﺮﺑ ﻪﻛ ﺢﻳﺮﺼﺗ
هدﺮﻛ ﺪﻧا
)
،ﻲﻧاﺮﺤﺑ 1405 ق ج ، 5 : 190
،(
رﻮﻬﺸﻣ
ًﺎﺻﻮﺼﺨﻣ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ندﻮﺑ نﺎﻤﻠﺴﻣ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ ﻦﻳﺮﺧﺄﺘﻣ
ﺪﻘﺘﻌﻣ ﺪﻧ .
هوﻼﻋ دﻮﺑ ﺮﻓﺎﻛ هدازﺎﻧز ﺮﮔا ،ﻦﻳا ﺮﺑ
، ﻧﺎﮔاﺪﺟ ﺮﻛذ ﻪﺑ يزﺎﻴﻧ ﺮﮕﻳد ﺔ
دﻮﺒﻧ ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ
،
ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو و ﺖﺳا مﻼﺳا ﺪﻫﺎﺷ ﻂﻳاﺮﺷ زا ﻲﻜﻳ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ هﺎﮔﺪﻳد زا اﺮﻳز ﻪﺑ
ﻦﺘﺷاﺪﻧ ﻞﻴﻟد
1 . ﺮﻓﺎﻏ : 40 ﻢﻳﺮﻣ ؛ : 60 لاﺰﻟز ؛ : 8 - 7 لآ ؛ ناﺮﻤﻋ : 195 .
2 . ﻈﺣﻼﻣ ياﺮﺑ ﺔ نآ ﺮﺑ دراو تﻻﺎﻜﺷا و تﺎﻳاور ﻦﻳا ر
. ك : ،ﻲﻳﻮﺧ 1418 ق ج ، 3 : 128-126 .
268 ةرود ،ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ
49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398
ﻊﻗاو لﻮﺒﻘﻣ ﺶﺗدﺎﻬﺷ ،مﻼﺳا ﻤﻧ
ﻲ ﺪﺷ نﺎﻤﻫ و ،مﻼﺳا طﺮﺷ وا
جرﺎﺧ ار ﻣ ﻲ دﺮﻛ . ،ﻦﻳا زا ﻪﺘﺷﺬﮔ
ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ
) ،ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻲﻌﺒﺟ 1413
ق ج ، 14 : 161-160
ﺢﻴﺤﺻ ﺰﻴﻧ ار ﺮﻓﺎﻛ تدﺎﻬﺷ(
ﻣ ﻲ ﺪﻨﻧاد ندﻮﺑ ﺮﻓﺎﻛ و
ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﺺﺨﺷ ﺖﺳد
ﻢﻛ دﺎﺠﻳا وا تدﺎﻬﺷ شﺮﻳﺬﭘ ياﺮﺑ ﻲﻌﻧﺎﻣ ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ هﺎﮔﺪﻳد زا ﻤﻧ
ﻲ ﺪﻨﻛ .
2 . 1 . 4 . هدازﺎﻧز نﺎﺼﻘﻧ
ﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ هوﻼﻋ
ﺑ تﺎﻳاور ﺮﻛذ ﺮ ﺖﻟﻻد
هﺪﻨﻨﻛ لﻻﺪﺘﺳا ،ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ زاﻮﺟ مﺪﻋ ﺮﺑ هدﺮﻛ
ﺪﻧا ﻪﻛ
زا تدﺎﻬﺷ ﺐﺼﻨﻣ
ﺎﻫ ي و ﺖﺳا ﺺﻗﺎﻧ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو و ﺖﺳا ﻢﻬﻣ و گرﺰﺑ ﺘﺴﻳﺎﺷ
ﺔ تدﺎﻬﺷ
ﺖﺴﻴﻧ نداد
) ،ﻲﻠﺣ 1413 ق ج ، 8 : 504
.(
ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻣ ﻲ ﺪﺳر ر ﻳ ﺸ ﺔ ﺮﺑ ﻪﻛ ﺖﺴﻧاد ﻦﻴﺸﻴﭘ رﻮﻛﺬﻣ تﺎﻳاور رد ﺪﻳﺎﺑ ﺰﻴﻧ ار راﺪﻨﭘ ﻦﻳا ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو مذ
دﻮﺟو ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ مﺪﻋ و نﺎﺼﻘﻧ ﺮﺑ ﺰﻴﻧ ﻲﻠﻘﻋ ﻞﻴﻟد و ﺪﺷ هداد ﺎﻬﻧآ ﺦﺳﺎﭘ و هﺪﺷ دراو ﻲﺼﺨﺷ ﺪﺷﺎﺑ راﺮﻗ ﺮﮔا و دراﺪﻧ ﺘﺴﻳﺎﺷ
ﺔ ﻪﻧ و ﺖﺳا رﺎﻜﻬﻨﮔ ِﻲﻧاز ﺺﺨﺷ ،ﺪﺷﺎﺒﻧ ﻲﻫاﻮﮔ يادا
ﻦﻳا دﻮﻟﻮﻣ ﺎﻬﻨﺗ و هﺪﺸﻧ ﺐﻜﺗﺮﻣ ﻲﻫﺎﻨﮔ ﻪﻛ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻄﺑار
ﺔ ﺖﺳا مﻮﺷ .
ﺮﺻﺎﻌﻣ يﺎﻬﻘﻓ ﻲﺧﺮﺑ
) ﻞﺿﺎﻓ
،ﻲﻧاﺮﻜﻨﻟ 1414 ق : 88-87
ﻪﺘﺴﻧاﺪﻧ هدازﺎﻧز ياﺮﺑ يﻮﻴﻧد ﺎﻳ ﻲﻨﻳد نﺎﺼﻘﻧ ار ﻲﮔدازﺎﻧز ﺰﻴﻧ(
ﺪﻧا .
هوﻼﻋ لﻮﺒﻗ ،ﺖﻟاﺪﻋ زاﺮﺣا زا ﺲﭘ ار وا تدﺎﻬﺷ ،هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ شﺮﻳﺬﭘ ناراﺪﻓﺮﻃ ،ﻦﻳا ﺮﺑ
ﻲﻣ ﻲﻣ لدﺎﻋ ﺮﻴﻏ يﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻞﻣﺎﺷ ﻂﻘﻓ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو نﺎﺼﻘﻧ ﻞﻴﻟد و ﺪﻨﻨﻛ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﻲﻟﺎﻤﻛ ﻪﭼ و لدﺎﻋ ﻪﻧ دﻮﺷ
زا
ﺖﻟاﺪﻋ ﺖﻔﺻ ندﻮﺑ اراد .!
ﺮﮕﻳد نﺎﻴﺑ ﻪﺑ
، ﺖﺳا ﺺﻗﺎﻧ هدازﺎﻧز ﻪﻛ ﻪﺘﻔﮔ ﻦﻳا
، ،ﺖﺳا عاﺰﻧ ﻞﺤﻣ زا جرﺎﺧ
هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ رد عاﺰﻧ ﻞﺤﻣ اﺮﻳز دازﺎﻧز ﻪﻧ ﺖﺳا لدﺎﻋ ي
ة طاﺮﺘﺷا مﺪﻋ ناراﺪﻓﺮﻃ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ و لدﺎﻋﺮﻴﻏ
لﻼﺣ ﻞﻣﺎﺷ ﺎﻬﻨﺗ نﺎﺼﻘﻧ ﻞﻴﻟد ،ﻲﮔداز دازﺎﻧز
ة ﻲﻣ لدﺎﻋﺮﻴﻏ ﺳﺎﻣ ﺚﺤﺑ زا جرﺎﺧ ﻪﻛ دﻮﺷ
ﺖ .
2 . 2 . دازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ ﺖﻴﻌﺿو ة
ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ندﻮﺑ طﺮﺷ ضﺮﻓ رد لدﺎﻋ
ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﻪﻠﺌﺴﻣ ﻦﻳا ﻲﺳرﺮﺑ ﻪﺑ ﺖﻤﺴﻗ ﻦﻳا رد ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﻂﻳاﺮﺷ زا ﻪﻛ ﻲﻠﻌﻓ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺎﻳآ ﻪﻛ
لﻼﺣ ﺪﻫﺎﺷ ﻲﮔداز
ﺖﺳا هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ ، ﻪﺑ
رﻮﻃ در ﻲﻠﻛ ﻣ ﻲ دﻮﺷ ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻳ ﺗرﻮﺻرد ﻲ ﻪﻛ تدﺎﻬﺷ
،دﻮﺷ سرداد ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ وا ﻣ
ﻲ ناﻮﺗ
؟ﺖﻓﺮﻳﺬﭘ ﺖﻬﺟ ﻦﻳا زا ار وا تدﺎﻬﺷ
طﺮﺷ ار ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ﻪﻛ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ ﻣ
ﻲ ﺪﻨﻧاد
، ترﻮﺻ رد دﻮﺒﻧ
نﺎﻴﺑ ﺎﺑ ،ﺪﻫﺎﺷ رد طﺮﺷ ﻦﻳا
ﻲﺑ ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻖﻠﻄﻣ وا تدﺎﻬﺷ يرﺎﺒﺘﻋا
د هدا ﻧا ﺪ
) ،ﻲﻠﺣ 1436 ق ج ، 2 : 377 ،ﻲﻠﺣ ؛ 1410 ق ج ، 2 : 122 ،ﻲﻠﺣ ؛ 1420 ق ج ، 5 : 256 ،ﻲﻗاﺮﻧ ؛
1415 ق ج ، 18 : 270 ﻮﺧ ؛ ،ﻲﻳ 1422 ق : 134 ﻲﻨﻴﻤﺧ ؛ يﻮﺳﻮﻣ ، 1430 ق ج ، 2 : 398
.(
ﺶﺳﺮﭘ ﻦﻳا ،ﻖﻠﻄﻣ نﺎﻴﺑ ﻦﻳا صﻮﺼﺧ رد
حﺮﻄﻣ ﻣ ﻲ دﻮﺷ ﺎﻳآ ﻪﻛ ﺑ ﻲ رﺎﺒﺘﻋا ي ﻢﻠﻋ وا ﻲﻫاﻮﮔ و ﺖﺳا لدﺎﻋ ﺪﻫﺎﺷ ﻪﻛ يدرﻮﻣ ﻞﻣﺎﺷ ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ
ار ﻲﺿﺎﻗ ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد هاﺮﻤﻫ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﻴﻟد ﻦﻳا ﻪﺑ ﻲﺿﺎﻗ دﺎﻨﺘﺳا ﺪﻨﭼﺮﻫ ﻲﺘﻟﺎﺣ ﻦﻴﻨﭼ رد ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻳ ،ﻞ
ﻪﺑ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ،ﺖﺴﻴﻧ ﻦﻜﻤﻣ ﻲﻋﺮﺷ تدﺎﻬﺷ ناﻮﻨﻋ
، ﻣ ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ ﻦﻳا زا
؟ﺪﻨﻛ ردﺎﺻ ﻢﻜﺣ نآ سﺎﺳاﺮﺑ و دﺎﻨﺘﺳا نآ ﻪﺑ ﺖﻬﺟ
ﺪﻫﺎﺷ رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طﺮﺷ ﻲﺳرﺮﺑ 269
نﺎﻤﻫ رﻮﻃ ﺪﺷ نﺎﻴﺑ ﻪﻛ
، تدﺎﻬﺷ ﻖﻠﻄﻣ نﺎﻴﺑ ﺎﺑ ،ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو ﻲﻫاﻮﮔ صﻮﺼﺧ رد ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ رﻮﻬﺸﻣ
در ار وا هدﺮﻛ ﺷ ﻦﻳا زا ﻪﻛ ار يدرﻮﻣ ﻒﻴﻠﻜﺗ و هدﺮﻜﻧ ﻦﻴﻌﻣ ،دﻮﺷ ﻞﺻﺎﺣ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ تدﺎﻬ
ﺪﻧا .
ﺰﻴﻧ ﻲﺧﺮﺑ ﻪﺘﺴﻧاد ﺖﻟﺎﺣ ود رد ﺮﺼﺤﻨﻣ ار تدﺎﻬﺷ ،ﺢﻳﺮﺻ ﻲﻧﺎﻴﺑ ﺎﺑ
؛ﺪﻧا رد تدﺎﻬﺷ لﻮﺒﻗ موﺰﻟ ﻲﻜﻳ
ﻂﻳاﺮﺷ دﻮﺟو مﺪﻋ ترﻮﺻ رد نآ ﻦﺘﻓﺮﻳﺬﭙﻧ موﺰﻟ يﺮﮕﻳد و ﻂﻳاﺮﺷ دﻮﺟو ترﻮﺻ
) ،يﺮﻬﻄﻤﻟا 1400 ق :
235
. (
ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻲﺘﺣ ،دﻮﺷ ﻪﺘﻔﮔ ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ ﺗرﻮﺻرد
ﻲ ﻪﻛ ،دﻮﺷ ﺰﻴﻧ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ
ﺎﻬﻨﺗ ﻲﺿﺎﻗ و هﺪﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ هﺪﻳدﺎﻧ وا تدﺎﻬﺷ ﻣ
ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ ﻂﻳاﺮﺷ ﺪﺟاو ﻪﻛ ﺪﻫد راﺮﻗ ﻢﻜﺣ ﺪﻨﺘﺴﻣ ار ﻲﺗدﺎﻬﺷ
دﻮﺑ و ﺪﺷﺎﺑ ﻲﻋﺮﺷ تدﺎﻬﺷ ،حﻼﻄﺻا رد و ه قﻼﻃا ياﺮﺑ ،ﻂﻳاﺮﺷ ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
ﺎﻬﻘﻓ مﻼﻛ زا يﺮﻴﮔ
وا ﻲﻫاﻮﮔ ﺮﺑ ﻪﻛ دراﺪﻧ ﻖﺣ سرداد ،ﺖﺳا ﻢﻫاﺮﻓ ﺪﻨﻛ ﺐﺗﺮﺘﻣ يﺮﺛا ﭻﻴﻫ
. نادﺎﺘﺳا ﻲﺧﺮﺑ ﺖﺳا ﺮﻛذ نﺎﻳﺎﺷ
حﺮﺷ ﻦﻤﺿ رد و ﻪﺘﺷاد يﺮﻈﻧ ﻦﻴﻨﭼ ﺰﻴﻧ قﻮﻘﺣ ةدﺎﻣ
1313 ﻦﻴﺸﻴﭘ ﻲﻧﺪﻣ نﻮﻧﺎﻗ )
بﻮﺼﻣ 1314 ( نﺎﻴﺑ ،
ﻪﺘﺷاد ﺪﻧا ﺖﺳا هﺮﻣآ هدﺎﻣ ﻦﻳا ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
، عﺎﻤﺘﺳا ار ﻂﻳاﺮﺷ ﺪﻗﺎﻓ صﺎﺨﺷا تدﺎﻬﺷ ﺪﻳﺎﺒﻧ سرداد
ﻨﻛ ﺪ . ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ نﺎﺸﻳا ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ ةدﺎﻣ
412 ق . ق . آ . د .
1م ﻪﻛ ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد نﺎﻴﺑ
» سرداد ﻤﻧ ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ رﺎﺘﻔﮔ
ﺪﻳﺎﻤﻧ عﺎﻤﺘﺳا عﻼﻃا ﺪﻳﺰﻣ ياﺮﺑ ﻲﺘﺣ ار نﺎﻨﻳا «
) ،ﻲﻣﺎﻣا 1382 ج ، 6 : 222-221
.(
ﻪﺑ ﺮﻈﻧ ﻣ ﻲ ﺪﺳر قﻼﻃا رد لﻮﺒﻗ موﺰﻟ درﻮﻣ ود ﻪﺑ تدﺎﻬﺷ ﺮﺼﺣ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و ﺎﻬﻘﻓ مﻼﻛ زا يﺮﻴﮔ
دﻮﺟو مﺪﻋ ترﻮﺻ رد ﻦﺘﻓﺮﻳﺬﭙﻧ موﺰﻟ و ﻂﻳاﺮﺷ دﻮﺟو ترﻮﺻ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ هﺎﮕﻳﺎﺟ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻂﻳاﺮﺷ
ﺖﺳا ﻪﺷﺪﺧ رﺎﭼد ﻲﻬﻘﻓ تﺎﻴﺑدا رد
، اﺮﻳز ﻣزﻻ ﺔ شﺮﻳﺬﭘ نآ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﺗرﻮﺻرد
ﻲ ﻪﻛ زا ﺘﻔﮔ ﺔ دازﺎﻧز ة
ﺪﻳآ ﻞﺻﺎﺣ ﻪﻌﻗاو نآ ﻪﺑ ﻢﻠﻋ ﻲﺿﺎﻗ ياﺮﺑ لدﺎﻋ
، زﺎﺑ ﻳﺎﺑ ﺪ ﻦﻳا و دﻮﺷ در تدﺎﻬﺷ ﻦﻳا ﻦﻳﺪﺑ
ﻪﻛ ﺖﺳﺎﻨﻌﻣ
ﺪﻨﻛ رﺎﺘﻓر شدﻮﺧ ﻢﻠﻋ فﻼﺧﺮﺑ ﻲﺿﺎﻗ
، ﻲﻟﺎﺣرد ﺎﻬﻘﻓ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ مﺰﺘﻠﻣ ﺮﻣا ﻦﻳا ﻪﺑ .
ياﺮﺑ ﻲﻬﻴﻘﻓ ﻪﻧﻮﻤﻧ
ﺖﺳا هدﺮﻛ ﺢﻳﺮﺼﺗ ﺗرﻮﺻرد
ﻲ ﻪﻛ تدﺎﻬﺷ زا دﻮﺷ ﻞﺻﺎﺣ ﻢﻠﻋ ﻲﺿﺎﻗ ياﺮﺑ ﺰﻴﻧ لدﺎﻋ ﺪﻫﺎﺷ ﻚﻳ
،
ﺪﻨﻛ ردﺎﺻ ﻢﻜﺣ نآ سﺎﺳاﺮﺑ ﻲﺘﺴﻳﺎﺑ سرداد
) ،ﻲﻗاﺮﻧ 1415 ق
، ج 18 : 332
.(
يﺮﮕﻳد ﺮﺻﺎﻌﻣ ﻪﻴﻘﻓ ﺗرﻮﺻرد
ﻲ ﻪﻛ
ﺪﺷﺎﺒﻧ ﻊﻤﺟ هاﻮﮔ و تدﺎﻬﺷ ﻂﻳاﺮﺷ
، ﺗرﻮﺻرد ﻲ ﻪﻛ ﺐﺟﻮﻣ دﻮﺷ ﻲﺿﺎﻗ ياﺮﺑ ﻢﻠﻋ و نﺎﻨﻴﻤﻃا
، ار نآ
ﻪﺑ رﺎﻣا ناﻮﻨﻋ ة ﺮﺒﺘﻌﻣ ﻣ ﻲ ﺪﻧاد
) ،ﻲﻌﻧﺎﺻ 1384 ج ، 1 : 68
. (
درﻮﻣ رد ﺎﻬﻘﻓ ﻖﻠﻄﻣ نﺎﻴﺑ ﺖﺳا ﻪﺘﺴﻳﺎﺷ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ﻲﺑ
زا فﺮﺼﻨﻣ ،ار ﻂﻳاﺮﺷ ﺪﻗﺎﻓ تدﺎﻬﺷ يرﺎﺒﺘﻋا
ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ ،ﻂﻳاﺮﺷ ﺪﻗﺎﻓ تدﺎﻬﺷ ﻪﻛ ﺖﺴﻧاد يدراﻮﻣ دﻮﺷ
) ﻦﺴﺣ هداز
، 1394 : 199
ﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ و (
ﻪ
لدﺎﻋ يﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ ﻪﻜﻨﻳا ﻣ
ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ ﻦﺘﻓﺮﮔ هﺪﻳدﺎﻧ ،ﺪﻨﻛ اﻮﻋد عﻮﺿﻮﻣ تﺎﺒﺛا رد ﻲﻧﺎﻳﺎﺷ ﻚﻤﻛ
يرﺎﮔزﺎﺳ اﻮﻋد تﺎﺒﺛا رد ناﺮﻳا يراﺬﮕﻧﻮﻧﺎﻗ ﺖﺳﺎﻴﺳ ﺎﺑ وا تدﺎﻬﺷ اﺪﻧ
در تدﺎﻬﺷ زا ﺖﺴﻴﻧ ﻪﺘﺴﻳﺎﺷ و
ﺪﻨﻛ دﺎﺠﻳا ﻪﻌﻗاو ﻪﺑ ﻢﻠﻋ ﻲﺿﺎﻗ ياﺮﺑ ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ ﻪﻛ وا
، ﺎﻬﻨﺗ ﻪﺑ ،ندﻮﺒﻧ ﻂﻳاﺮﺷ ﺪﺟاو ﻞﻴﻟد ﻪﺑ
رﻮﻃ ﻠﻛ ﻲ
فﺮﺻ ﺮﻈﻧ ﺖﺴﺑ سرداد يور ﻪﺑ ﻪﻧﺎﻬﺑ ﻦﻳا ﻪﺑ ار ﻊﻗاو ﻒﺸﻛ هار و دﺮﻛ .
1 . ةدﺎﻣ 412 ق . آ . د . بﻮﺼﻣ م 1318 :
» عﺎﻤﺘﺳا ﻲﻫاﻮﮔ ﻤﻧ
ﻲ دﻮﺷ ﻲﻧﺪﻣ نﻮﻧﺎﻗ ﻖﺑﺎﻄﻣ ﻪﻛ ﻲﺻﺎﺨﺷا زا ﺮﮕﻣ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﻫاﻮﮔ يادا ﺖﻴﻠﻫا
«.
270 ةرود ،ﻲﺻﻮﺼﺧ قﻮﻘﺣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ
49 ةرﺎﻤﺷ ، 2 نﺎﺘﺴﺑﺎﺗ ، 1398
نﺎﻳﺎﺷ ،ﺖﺳا ﺮﻛذ ا
ﻲﻧﻮﻨﻛ قﻮﻘﺣ رد ﺖﺳا ﻦﻜﻤﻣ هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ ﻪﭼﺮﮔ ﻪﺑ
ناﻮﻨﻋ رﺎﻣا ة و ﻲﻳﺎﻀﻗ
لﻼﺣ تدﺎﻬﺷ شزرا وا تدﺎﻬﺷ ،ﻦﻳا دﻮﺟو ﺎﺑ ،دﻮﺷ ﻪﺘﻓﺮﻳﺬﭘ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺪﻨﺘﺴﻣ دراﺪﻧ ار هداز
، اﺮﻳز
لﻼﺣ تدﺎﻬﺷ ﺮﺑ ،هداز
ﻲﻣ ﻞﻴﻤﺤﺗ ﻲﺿﺎﻗ دﻮﺷ
، ﺪﻨﭼﺮﻫ دﻮﺸﻧ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ
، ﺮﺑ هدازﺎﻧز تدﺎﻬﺷ ﻲﻟو
ﻲﻤﻧ ﻞﻴﻤﺤﺗ ﻲﺿﺎﻗ يرﺎﻜﺷآ توﺎﻔﺗ تدﺎﻬﺷ ود ﻦﻳا نﺎﻴﻣ و دﻮﺷ ﻲﺿﺎﻗ ﻢﻠﻋ ﺐﺒﺳ ﻪﻜﻨﻳا ﺮﮕﻣ ،دﻮﺷ
دراد دﻮﺟو .
3 . ﻢﻬﻣ رﻮﻣا رد ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ طاﺮﺘﺷا هﺎﮔﺪﻳد
هاﻮﮔ ﻪﻛ ﺪﻧروﺎﺑ ﻦﻳا ﺮﺑ ﻪﻴﻣﺎﻣا يﺎﻬﻘﻓ زا ﻲﺧﺮﺑ ﻳﺎﺑ
ﺪ ﻣ رﻮﻣا رد لﻼﺣ ،ﻢﻬ ﺪﺷﺎﺑ هداز
، رﻮﻣا رد ﻲﻟو
ﻢﻛ وا ﺪﻟﻮﻣ ترﺎﻬﻃ ﻪﺑ يزﺎﻴﻧ ﺖﻴﻤﻫا ﺖﺴﻴﻧ
)
،ﻲﺳﻮﻃ هﺰﻤﺣ ﻦﺑا 1408
ق : 230
.(
،ﻪﻳﺮﻈﻧ ﻦﻳا ﺪﻨﺘﺴﻣ ﺎﻬﻨﺗ
ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺘﻳاور ﻣ
ﻲ ﺎﻣﺮﻓ ﻳ ﺪ :
» ...
ﻴﻋ ﻲﻣ ﷲاﺪﺒﻋ ﻦﺑ ﻲﺴ قدﺎﺻ مﺎﻣا زا ﺪﻳﻮﮔ
) ع ( ﺎﻧﺰﻟاﺪﻟو تدﺎﻬﺷ درﻮﻣ رد
دﻮﻣﺮﻓ ،مﺪﻴﺳﺮﭘ :
ﻣا رد ﺮﮕﻣ ﺖﺴﻴﻧ ﺰﻳﺎﺟ وا تدﺎﻬﺷ ﺮ
و ﺮﻴﺴﻳ ﻢﻛ ﻤﻫا ﻴ ﺖ
، ﻣﺎﮕﻨﻫ ﻲ ﻪﻛ حﻼﺻ وا رد
) ﺖﻗاﺪﺻ و ﻲﮕﺘﺴﻳﺎﺷ (
يﺪﻳد
«.
) ،ﻲﻠﻣﺎﻋ 1409 ق ج ، 27 : 376
.(
ﻢﻛ رﻮﻣا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﺮﻈﻧ ﻦﻳا ﻪﺑ هﺪﺷدراو ﻲﻟﻻد لﺎﻜﺷا و ﻲﺒﺴﻧ رﻮﻣا زا ﺖﻴﻤﻫاﺮﭘ و ﺖﻴﻤﻫا
ﻲﻓﺎﺿا ا يﺮﻴﺴﻳ ﺮﻫ و ﺪﻧ )
ﺮﻣا ﻢﻛ ﻤﻫا ﻴﺘ ﻲ ( ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺎﭘ ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ﺮﻴﻄﺧ ،شدﻮﺧ زا )
ﺮﻣا ﻤﻫاﺎﺑ ﻴ ﺖ ( ﺳا ﺖ
،
ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ ﺮﻴﻘﺣ رﺪﻘﻧآ ﻪﻛ يﺮﻴﺴﻳ ﺮﮕﻣ ﺎﭘ
ﻴﻳ ﻦ ﺮﺗ ترﻮﺻ ﻦﻳا رد ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺒﻧ ﺮﻴﻄﺧ شدﻮﺧ زا
دﻮﺷ هداد تدﺎﻬﺷ نآ ﻪﺑ ﺎﺗ دراﺪﻧ يدﺎﻣ شزرا ،ﺪﺷﺎﺑ ﻲﻟﺎﻣ رﻮﻣا زا ﺰﻴﭼ نآ ﺮﮔا
) ،ﻲﻠﺣ 1413 ق ج ، 8 : 506 ؛
،ﻲﻳﺎﺒﻃﺎﺒﻃ 1429 ق ج ، 15 : 321
،ﻲﻳﻮﺧ ؛ 1422 ق : 136
.(
هوﻼﻋ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ءﻲﺷ ﻚﻳ ﺖﻴﻤﻫا نآ ﺮﺑ صﺎﺨﺷا
ﺖﺳا توﺎﻔﺘﻣ ،ﻒﻠﺘﺨﻣ .
ياﺮﺑ ﻪﻳﺎﻣﺮﺳ ﻚﻳ ياﺮﺑ ﻲﻟﺎﻣ رﻮﻣا رد لﺎﺜﻣ ﺰﻴﭼﺎﻧ نﺎﻣﻮﺗ نﻮﻴﻠﻴﻣ ﻪﺳ ،راد
ﺖﺳا
، و ﺰﻴﭼﺎﻧ ،ﺮﻴﻘﻓ ﺺﺨﺷ ياﺮﺑ ﻎﻠﺒﻣ ﻦﻴﻤﻫ ﻲﻟو ﻢﻛ
ﻤﻫا ﻴ ﺖ ﺖﺴﻴﻧ
) ،ﻲﻧاﺮﻜﻨﻟ 1381 ج ، 3 : 377-376
و(
ﺎﺑ
لﻮﻗ ﻦﻳا ناراﺪﻓﺮﻃ ﻪﻜﻨﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﻄﺑﺎﺿ
ا ي ﻪﺋارا نآ ياﺮﺑ هداﺪﻧ
ﺪﻧا ﻪﻳﺮﻈﻧ ﻦﻳا ، ﺎﺑ ،ﻞﻤﻋ مﺎﻘﻣ رد
ﻪﺟاﻮﻣ ﻞﻜﺸﻣ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ و ﻤﻧ ﻲ ﺪﻧاﻮﺗ دﺮﻴﮔ راﺮﻗ شﺮﻳﺬﭘ درﻮﻣ .
لﺎﻜﺷا ﻦﻳا ﻪﺑ باﻮﺟ رد ﻣ
ﻲ ناﻮﺗ ﺖﻔﮔ ﺗرﻮﺻرد ﻲ ﻪﻛ ﻢﻬﻣ ﻦﻴﻴﻌﺗ ﺮﺑ ﻲﻤﻜﺣ عرﺎﺷ فﺮﻃ زا
عﻮﺟر فﺮﻋ ﻪﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاﺪﻧ دﻮﺟو ﺮﻣا ﻚﻳ ندﻮﺒﻧ ﺎﻳ ندﻮﺑ ﻣ
ﻲ دﻮﺷ ﻲﻣ ﻦﻴﻴﻌﺗ فﺮﻋ و ﻪﻛ ﺪﻨﻛ
ﻢﻛ ﺎﻳ ﺖﺳا ﻢﻬﻣ ﺮﻣا ﻦﻳا ﺖﻴﻤﻫا
) ﻲﻌﺒﺟ
،ﻲﻠﻣﺎﻋ 1413 ق ج ، 14 : 225
.(
،ود ﻦﻳا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ ناﻮﻨﻋ
ﺎﻫ ي
ﻲﻓﺮﻋ ا ﺎﻳ ندﻮﺑ ﻢﻬﻣ ﺮﺑ ،ﻼﻘﻋ فﺮﻋ يرﺎﻴﺴﺑ دراﻮﻣ رد و ﺪﻧ ﻢﻛ
ﻤﻫا ﻴ ﺖ ﻦﻴﻘﻳ عﻮﺿﻮﻣ ﻚﻳ ندﻮﺑ
ﻲﻀﻌﺑ ﺎﻬﻨﺗ و ﺪﻧراد قاﺪﺼﻣ
ﺎﻫ ي ﻲﻗﺎﺑ فﺮﻋ دﺰﻧ كﻮﻜﺸﻣ ﻣ
ﻲ ﺪﻧﺎﻣ ﻪﺑ ،كﺪﻧا كﻮﻜﺸﻣ دراﻮﻣ ﻦﻳا و
رد ﺚﻳﺪﺣ ﺖﻴﺠﺣ قاﺪﺼﻣ
ﺎﻫ ي ﺺﺨﺸﻣ و ﻦﻴﻌﻣ ﻪﻤﻄﻟ
ا ي ﻤﻧ ﻲ ﺪﻧز
) ﻲﻨﻴﺴﺣ
،يﺮﺋﺎﺣ 1415 ق : 410
.(
و كﻼﻣ ﺰﻴﻧ ﻲﻧﻮﻧﺎﻗ داﻮﻣ ﻪﺑ ﻪﻌﺟاﺮﻣ ﺎﺑ ناﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺷ ﻪﻄﺑﺎﺿ
ا ي ﻢﻛ و ﺖﻴﻤﻫاﺮﭘ يوﺎﻋد ياﺮﺑ ﺖﻴﻤﻫا
داد ﻪﺋارا . ياﺮﺑ ﻲﺻﺎﺧ ﻒﻘﺳ ﺎﺗ ﻲﻟﺎﻣ يوﺎﻋد ﻪﻛ دﻮﺷ ﻪﺘﻔﮔ لﺎﺜﻣ
ًﻼﺜﻣ راﺰﻫ ﺪﺼﻴﺳ ﻎﻠﺒﻣ نﺎﻤﻫ
ﺪﻨﺑ رد ﻪﻛ نﺎﻣﻮﺗ
» ﻒﻟا
« ةدﺎﻣ 331 ق . آ . د . ﺎﻋد ،هﺪﺷ ﺪﻴﻗ م ﻢﻛ يو
ﺖﻴﻤﻫا يوﺎﻋد و ﻏ
ﻴ ﻟﺎﻣﺮ ﻲ و
