Evaluation of Anxiety and Depression in Hemodialysis Patients with Uremic Pruritus

(1)

J Crit Care Nurs. 2019 April;12(1)

Research Article Published online 2019

Evaluation of Anxiety and Depression in Hemodialysis Patients with Uremic Pruritus

Mohamad Fasihi¹, Majideh Heravi-Karimooi^*2, Nahid Rejeh², Hamid Sharif Nia³, somaye Javanmardnejad⁴

1 Shahed University, Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran, IR Iran

2 Elderly Care Research Center- Shahed University, Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran, IR Iran

3 School of Nursing and Midwifery Amol, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, IR Iran

4 Critical Care Nursing, Shahed University, Tehran, Iran

*Corresponding author:Majideh Heravi-KarimooiElderly Care Research Center- Shahed University, Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran, IR Iran. Email:

[email protected]

Abstract

Background and aim: Uremic pruritus due to chronic kidney disease is one of the most important and common symptoms in these patients. Meanwhile it is more severe in patients with end-stage renal disease. Evidence suggests that mental disorders, especially anxiety and depression, are very common in patients with chronic renal failure and those undergoing hemodialysis. The aim of this study was to determine the level of anxiety and depression in hemodialysis patients with uremic pruritus in the selected hospitals of Tehran during 2019.

Methods: This research was a cross-sectional analytical correlational study. The population consisted of 300

hemodialysis patients with uremic pruritus in the selected hospitals of Tehran during 2019 who were randomly selected.

The instruments used in this study were demographic information questionnaire, Yosipovitch Pruritus questionnaire, and the Hospital Anxiety and Depression questionnaire (HADS).

Results: The mean anxiety score of 2.14 ± 10.14 and the mean depression score of 2.41±9.62 indicated high levels of anxiety and depression in these patients. Among the demographic variables, there was a statistically significant relationship between the underlying diseases with the level of anxiety and depression. According to the p-value, a significant positive relationship was observed between the mean severity of uremic pruritus and anxiety and depression.

Conclusion: The results of this study showed that the level of anxiety and depression in hemodialysis patients participating in the study was high which could be a risk for their health. The results also revealed that the higher the severity of the pruritus, the greater the degree of anxiety and depression. Therefore, it is possible to reduce the severity of depression and anxiety in these patients by providing appropriate strategies for the treatment of pruritus.

Keywords: Anxiety, Depression, Hemodialysis, Uremic Pruritus

Copyright © 2018, Critical Care Nursing. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits copy and redistribute the material just in noncommercial usages, provided the original work is properly cited.

[ Downloaded from jccnursing.com on 2023-08-14 ]

(2)

رود ه 12

، هرامش 1

، 1398

تاحفص : 15 - 23

کیمروا شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب رد یگدرسفا و بارطضا نازیم یسررب

یدنمار یحیصف دمحم یومیرک یوره هدیجم ،1

2

هژر دیهان ،*

این فیرش دیمح،2

3

داژندرمناوج هیمس ،

4

ناریا ،نارهت ،دهاش هاگشناد ،ییامام و یراتسرپ هدکشناد ¹

تبقارم تاقیقحت زکرم2

ناریا ،نارهت ،دهاش هاگشناد ،ییامام و یراتسرپ هدکشناد ،یدنملاس یاه لمآ بنیز ترضح ییامامو یراتسرپ هدکشناد3

، یراس ناریا ،

ناریا ،نارهت ،دهاش هاگشناد ،هژیو یاه تبقارم یراتسرپ دشرا یسانشراک ⁴

:لووسم هدنسیون ،یومیرک یوره هدیجم

راتسرپ هدکشناد ،نارهت ی

امام و ی

، ور هب ور ، ی مخ ماما رهطم مرح ی

ن لخ هارگرزب ،)هر(

ی ج سراف :لیمیا . [email protected]

چ یک هد :فده و هنیمز نارامیب نیا رد عیاش و مهم میلاع زا یکی یویلک نمزم یاهیرامیب زا یشان کیمروا شراخ

م ی دشاب یرتدیدش روط هب نینچمه

تسا نآ رگنایب دهاوش .ددرگ یم هدهاشم یویلک یاه یرامیب رخآ لحارم رد هک ینارامیب رد رد ،یگدرسفا و بارطضا صوصخ هب ،یناور تلالاتخا

ران هب لاتبم نارامیب اب هعلاطم نیا نیاربانب ؛تسه عیاش رایسب زیلاید ومه تحت و یویلک نمزم ییاس

رد یگدرسفا و بارطضا نازیم نییعت فده

نارامیب

یزیلایدومه راچد

کیمروا شراخ

رد یاه ناتسرامیب

بختنم نارهت رد لاس 1397 .تفرگ ماجنا

شور :اه نیا شهوژپ هب تروص یعطقم - یلیلحت زا عون یگتسبمه تسا لماش شهوژپ هعماج . 300

شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب زا رفن

لاس رد نارهت رهش بختنم یاه ناتسرامیب رد کیمروا 1397

همانشسرپ شهوژپ نیا رد هدافتسا دروم رازبا .دندش باختنا یفداصت تروصب هک دندوب

شراخ همانشسرپ ،یتخانش تیعمج تاعلاطا همانشسرپ و چیویپسوی

سفا و بارطضا ( یگدر

.دوب )HADS

هتفای تارمن نیگنایم :اه بارطضا

14 /

±10 14 / 2 یگدرسفا تارمن نیگنایم و 62

/

±9 41 / 2 زا یکاح لااب ندوب بارطضا و یگدرسفا نیا

نارامیب تسا . هجوت اب .دش تفای رادانعم یرامآ هطبار یگدرسفا و بارطضا نازیم اب یا هنیمز هب لاتبا یاه یرامیب نیب کیفارگومد یاهریغتم نایم زا

( نومزآ جیاتن ریداقم هب p-value

.دراد دوجو یرادانعم تبثم طابترا یگدرسفا و بارطضا و کیمروا شراخ تدش نیگنایم نیب ، )

هجیتن :یریگ نازیم ار اه نآ تملاس دناوت یم هک هدوب لااب هعلاطم رد هدننک تکرش زیلایدومه اب نامرد تحت نارامیب رد یگدرسفا و بارطضا

یم نیاربانب .دوش یم رتشیب زین یگدرسفا و بارطضا نازیم دشاب رتشیب شراخ تدش هچ ره دهد یم ناشن جیاتن نینچ مه .دزادنایب هرطاخم هب ناوت

هراکهار هئارا اب .تساک نارامیب نیا رد بارطضا و یگدرسفا تدش زا شراخ نامرد تهج بسانم یا

هژاودیلک :اه کیمروا شراخ ،زیلایدومه ،یگدرسفا ،بارطضا

(3)

سررب ی م ی ناز مروا شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب رد یگدرسفا و بارطضا ی

ک 3 /

J Crit Care Nurs 2019, Vol. 12, No.1

همدقم

ناوتان و نمزم یاهیرامیب یکشزپناور یاهدمایپ ،هدننک

لابند هب یکشزپناور للاتخا زورب لیلد نیمه هب .دنراد یددعتم یرامیب داجیا

تسا عیاش یمسج یاه [

1 ] هزورما . یکی زا یاهیرامیب

نمزم هک هب روط هعسوت یعیسو ادیپ

هدرک ییاسران نمزم هیلک

.تسا یرامیب نیا یکی

زا لیلاد یلصا یناوتان و گرم رد ناهج

هدوب و زاین هب نامرد نیزگیاج هیلک و یناوتزاب شزومآ و هژیو دراد .

نیا للاتخا دودحم هب نس تسین یصاخ و

رد یکدوک ای یریپ

نکمم تسا قافتا دتفیب نیرتجیار. و نیرتمهم نامرد یارب نیا

زیلایدومه نارامیب تسا

[ 2 ] زیلاید . بلغا نارامیب ناوتان ار و یب

یژرنا هدرک و ییاناوت اهنآ ار رد تیلاعف دودحم هرمزور یم

دیامن .

رد رانک ضراوع

،یمسج تلاکشم یناور نارامیب نیا زین

لباق

هجوت

،تسا هک یروط هب

،مشخ

،یگدرسفا و راکنا

مدع یراکمه

زا یدراوم تسا هک رد نیا نارامیب هب هدهاشم تارک یم

دوش زا.

رگید تلاکشم نیا نارامیب یم ناوت للاتخا هب رد

ریوصت ینهذ

زا

،مسج روصت زا

،دوخ سرتسا ،یگدرسفا هب

لیلد ضراوع

،یمسج

سرت زا ،گرم یدمآراکان ساسحا و

یتیافک یب هراشا

دومن [ 3 ] .

م

،ناهج رد هیلک نمزم ییاسران عویش نازی 242

کی رد دروم

دودح هنلااس و تسا رفن نویلیم 8

م هدوزفا نازیم نیا هب دصرد ی

دوش [ 4 ] هنایلاس . شیب زا 60 رازه رفن رد رسارس ناهج تلع هب لاتبا

هب یاه یرامیب هیلک

ناج دوخ ار زا تسد دنهد یم [ 5 ] رامآ . یب نارام

تحت زیلایدومه رد ناریا هنلااس دودح 15

% شیازفا دبای یم [ 6 ] . رب

هئارا رامآ نیرخآ ساسا

هدش یاهیرامیب و دنویپ تیریدمزکرم طسوت

هتفرشیپ ییاسران راچد ام روشک رد هک ینارامیب دادعت ،ناریا صاخ دودح دنتسه یویلک 25

دشاب یم رفنرازه [

7 ] ییاسران عویش و زورب

هب ناریا رد هیلک نمزم

بیترت 60 و 200 کی ره یازا هب رفن

نویلیم

لاح رد و .تسا رفن ناریا رد رضاح

5 / 93 شور هب نارامیب زا دصرد

یم رارق نامرد تحت زیلایدومه دنریگ

[ 8 ] زیلایدومه . یدنیارف

سرتسا هدوب از و تارییغت

،یعامتجا یداصتقا و یددعتم یگنهرف

رد یگدنز درف داجیا دنکیم هک رجنم زورب هب تلالاتخا یناور

زا

هلمج یگدرسفا و دوشیم بارطضا تاعلاطم.

ناشن یم دهد هک رد

روکذم نارامیب عویش

یگدرسفا 20 ات 70 دصرد بارطضا و 30

ات

60 دصرد تسا [ 9 ] . شنـت ای تلاکشم لیلد هب نارامیب نـیا رد

یـم هـبرجت هک یدایز یعاـمتجا یـناور یاـه یگدرسـفا ،دـننک

صیخشت نیرتعیاش ءزـج بارطـضا و ناـنآ یکشزپناور یاه

یـم رـیم و گرم یلااب نازیم اب هارمه هک تسا هدـش شرازـگ دـشاب [ 10 ] رتشیب . تاعلاطم نیا رب هتکن دیکات دنراد هک نیرتعیاش

هناشن یرامیب یناور رد یزیلاید نارامیب یگدرسفا

و دعب زا

،نآ

بارطضا تسا [ 1 ] . هک دنتسه ینارامیب هلمج زا یزیلایدومه نارامیب

فلتخم للع هب ا

سرتسا ,یداصتقا تلاکشم هلمج ز طوبرم یاه

ضرعم رد یگداوناخ تلاکشم و ییاذغ میژر رد رییغت ,نامرد هب یم بارطضا دنشاب

[ 11 ] . و نامرد تدم ندش ینلاوط نینچمه

هب رجنم یزیلایدومه نارامیب یتیامح متسیس درکلمع رد صقن شنت یاهتیعقوم اب قباطت رد نانآ یناوتان

بارطضا هلمج زا و از

یم

دوش [ 12 ] هعومجم بارطضا شیازفا تهج ار هنیمز طیارش نیا ی

یم ایهم نارامیب نیا

هب ،دزاس امومع یزیلایدومه نارامیب هک یروط

یم هبرجت ار یگدرسفا و بارطضا ,یناور شنت زا ییلااب حوطس

هب ررکم تاعجارم ,یشوخان شیازفا هب رجنم رما نیمه و دننک ا ,ناتسرامیب هنیزه شیازف

یم نارامیب ریم و گرم و اه دوش

[ 13 ].

یم ناشن ناهج یاهروشک ریاس رد هدش ماجنا تاعلاطم جیاتن

دهد

هک 25 یم جنر یتخانشناور تلاکشم زا یزیلایدومه نارامیب دصرد

دادعت نیا زا و دنرب 1

/ 38 یم بارطضا هب لاتبم دصرد رد .دنشاب

اریا زا شیب ن 13

دنراد دوجو یزیلاید رامیب رازه [

14 ] رب ساسا

نیب روشک لخاد یزیلایدومه نارامیب رد بارطضا عویش ،دهاوش 20 - 60 تسا دصرد [

15 ] ساسارب . هعلاطم جیاتن

نایمظان و

(ناراکمه 1387 ) رد هطبار اب یگدرسفا نازیم و

بارطضا نارامیب

یزیلاید 49 / 51 راچد دصرد بارطضا

راکشآ

، 7 / 64 دصرد راچد

و یگدرسفا 4

/ 5 دصرد راچد بارطضا ناهنپ دندوب [ 16 ] و گن .

( ناراکمه 2015

ناراکمه ) شرازگ

دندرک یدارفا هک راچد

دنتسه یگدرسفا دوبمک

یژرنا و هقلاع تبسن هب همادا نامرد و

یگدنز دنراد [ 17 ] یداهلام . و

(ناراکمه 1390 هعلاطم ) دوخ هب نیا

هجیتن دندیسر هک 60 دصرد نارامیب زیلایدومه تحت راچد

یگدرسفا دنتسه [ 18 ] هعلاطم . Hailey ( ناراکمه و 2001

ناشن )

داد هک عیاش نیرت یرامیب رد نارامیب یزیلایدومه هب هک

لیلد

تلاکشم یدج

ناور یتخانش هب زکرم تشادهب تامدخ یناور

عاجرا هدش یگدرسفا اب عویش 43 دصرد دوب [ 19 ] مامت . نیا

تاعلاطم عویش یلااب یگدرسفا و بارطضا نارامیب رد ایدومه

یزیل ار نایب یم دنک دنچره تابثا یگدرسفا ریثأت رب

نازیم یرتسب

و گرم و ریم نارامیب راک یزیلاید یلکشم

،تسا یلو Kimmel

و ناراکمه یور ینارامیب هک ره شش هام همانشسرپ یگدرسفا

کب ار یم رپ

،دندرک زیلانآ یعماج هب شور تروهوک ماجنا دنداد .

زیلانآ نیا نیب تدش یگدرسفا و گرم و ریم رد یزیلاید نارامیب

طابترا یرادانعم ناشن داد [ 3 ] . یگدنز تیفیک هک یتلاکشم نیب زا

تارهاظت هب ناوت یم ،دهد یم رارق عاعشلا تحت ار نارامیب نیا رد لمج زا ددعتم یتسوپ ،شراخ،تسوپ یگریت ،تسوپ یکشخ ه

درک هراشا نخان تارییغت و زوتامرد ،یتسوپ تیتامرد [

20 ].

ک شها

رد یداوم ندش هتشابنا ثعاب زیلاید تیافک مدع ای هیلک درکلمع رد شراخ هسورپ داجیا ثعاب دناوت یم هک دوش یم ندب نارامیب نیا

دوش [ 21 ] ریذپان شزاس زکرمتمریغ ینهذ تیاکش ناونع هب شراخ.

م و تسا دنیاشوخان لاومعم هک دوش یم فیرعت ار ندیشارخ هب لی

دزیگنا یمرب [

22 ] .

،یدـج و حـضاو شراـخ ددعتم تاعلاطم قبط

5 ات 49 و هیلک نمزم ییاسران هب لاتبم نارامیب زا%

50 اـت 90%

زا

تحت ناراـمیب رد و دـهد یـم رازآ ار زیلاـید تحت تیعمج لاید نارامیب زا رتعیاش زیلایدومه دـشاب یـم یقافـص زی

[ 23 ] ناریا رد

شراخ عویـش یا هـعلاطم رد زـین کیمروا

رد 167 تـحت رامیب

هک تسا هداد ناشن جیاتن و هتفرگ رارـق یـسررب دروـم زیلاـیدومه

(4)

9 / 41 هتشاد شراـخ نارامیب زا%

هک دنا 1 / 37 ار شراخ اهنآ%

،دیدش 4 / 11 و طـسوتم%

4 / 51 گ فیفخ%

هدومن شراز دنا

[ 24 ]

شقن یگدنز تـیفیک شهاـک رد کـیمروا شراـخ و یکشـخ م رامیب یور یفنم یعامتجا یناور ریثأت ًارهاظ و هتشاد ی

هک دراذگ

یم رظن هب لاب رد دسر ی تسا هدش هجوت نآ هب رتمک ن [

25 ] . شراـخ

للاتـخا و یگدرسـفا ،بارطضا ،یدج یتحاران داـجیا اـب کـیمروا نارامیب یگدنز تیفیک رب یمهم ریثأت باوـخ دراد یزیلایدومه

[ 26 ] .

اذل اب هجوت هب دنور ور هب شیازفا یرامیب ان نمزم ییاسر هیلک

و

عویش تلاکشم سرتسا و یگدرسفا و بارطضا یتخانشناور رد

زیلایدومه نارامیب و

ضراوع و یاهدمایپ یشان

زا نآ نینچمه و

اب هجوت هب هکنیا نارگشهوژپ هعلاطم

یا نازیم یسررب هنیمز رد

کیمروا شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب رد یگدرسفا و بارطضا رد اذل دنا هدادن ماجنا نارهت بختنم یاه ناتسرامیب نآ رب

دندش

ات یا هعلاطم اب

فده رد یگدرسفا و بارطضا نازیم یسررب نییعت

.دنهد ماجنا کیمروا شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب

شور اه

نیا شهوژپ هب تروص یعطقم - یلیلحت هعماج .دیدرگ ماجنا

زیلایدومه نارامیب شهوژپ نیا رد یرامآ رد کیمروا شراخ راچد ی

لاس رد نارهت رهش بختنم یاه ناتسرامیب 1397

مجح .دندوب

اب هنومن 300 هدننک تکرش اب

رازفا مرن زا هدافتسا G power

اب

هلاقم زا کمک لاوئاپ

( 2011 )[

27 ] .دش دروآرب هنومن

هب یریگ تروص

یا هشوخ .تفرگ ماجنا

نیب زا ادتبا رهش یاه ناتسرامیب

نارهت

.دش باختنا بختنم یاهناتسرامیب دندوب زیلایدومه شخب یاراد هک باختنا لودج شور زا هدافتسا اب هداس یفداصت شور هب سپس هعلاطم هب دورو طیارش هک زیلایدومه تحت نارامیب نیب زا یفداصت .دندش باختنا نارهت رهش بختنم یاهناتسرامیب زا دنتشاد ار سپ

زا یگنهامه بسکو

اجا هز زا لوئسم

،شخب همانشسرپ اه هب تروص

یدرف طسوت ققحم رد ناتسرامیب و

لبق زا عورش یدرف زیلاید

طسوت ققحم رد ناتسرامیب ارجا

دش

،نینچمه. فادها شهوژپ

حیرشت و یدرف تیاضر و

هناهاگآ زا رامیب ذخا دش همانشسرپ. اه

هب یدرف تروص و

هداد اه یب مان و دروم هنامرحم هیزجت

لیلحتو

رارق تفرگ رپ یارب تشاد ار هعلاطم هب دورو طیارش یرامیب رگا.

.تفرگ رارق یو رایتخا رد همانشسرپ و هدش باختنا همانشسرپ ندرک یلااب نس نتشاد اب نارامیب :لماش هعلاطم هب دورو یاهرایعم 18

هدش دییأت یناور یرامیب مدع ،شهوژپ رد تکراشم هب لیامت ,لاس ساسا رب رازبا ساسا رب یتخانش یرامیب مدع ؛رامیب هدنورپ

صیخشت هب کیمروا شراخ دوجو ؛نادنملاس تهجAMTS زا لقادح کشزپ 6

زا فیفخ لقادح هرمن بسکو لبق هام

همانشسرپ YOSIPOVITCH

.دوب

رد تکراشم همادا هب لیامت مدع :هعلاطم زا جورخ یاهرایعم تبا و اه همانشسرپ ندوب شودخم ،شهوژپ شراخ هب نارامیب یلا

.دوب شراخ هیوناث للع ای کیمروا ریغ اه هداد یروآدرگ رازبا

:لماش

1 - تیعضو ،سنج ،نس :یتخانش تیعمج تاعلاطا همانشسرپ

نازیم ،تلایصحت نازیم ، ،لهأت دمآرد

،رامیب

،لغش فرصم هقباس

یلبق و یلعف راگیس و

،تایناخد هقباس فرصم یاهوراد دض

،راشف

عون وراد یاه

،نزو،یفرصم هنیمز یاهیرامیب،دق

یرامیب( یا

،یبلق

،تباید لکشم هقباس،)یویر زیلایدومه

هب

،هام دادعت تاسلج زیلاید

رد عون ،هتفه روزیلاید

یفاص ) دروم( عون،هدافتسا و

مان لولحم

زیلاید دروم

،هدافتسا تلعو هیلوا رجنم هب ییاسران )هیلک

2 - و بارطضا همانشسرپ (یگدرسفا

HADS:Hospital

Anxiety and Depression Scale )

و بارطضا همانشسرپ :

یگدرسفا HADS کی رازبا هزادنا یریگ تهج هزادنا یریگ نازیم

میلاع بارطضا و یگدرسفا یم دشاب . بارطضا سایقم و

یگدرسفا

ناتسرامیب طسوت

نومگیز و (تیانسا 1983 یحارط ) هدش

تسا .

نیا ههایس 3 یشنیزگ هدام راهچ یا

یارب شجنس تاریعت

،یقلخ

هژیو هب تلااح بارطضا و

،یگدرسفا یحارط

هدش تسا رد. نیا

سایقم شسرپ تفه رد

طابترا اب هناشن یاه تلااوس اب بارطضا

هرامش ( 1-4-5-8-9-12-13 و )

تفه شسرپ نوماریپ هناشن یاه

هرامش تلااوس اب یگدرسفا (

2 - 3 - 6 - 7 - 10 - 11 - 14 دوجو ) دراد .

نیا همانشسرپ رب

یانبم کی سایقم 4 هرمن ( یا 0،1،2،3 هرمن )

یراذگ یم دوش سایقمریز تارمن ،نیاربانب. و یگدرسفا یاه

بارطضا HADS نماد رد ی ه ات رفص 21 یم رارق ره یارب .دریگ

نماد رد تارمن ،سایقمریز ود ه

0 ات 7 ،یعیبط ای یداع 8

ات 10 ،فیفخ

11 ات 14 و طسوتم 15

ات 21 دوشیم هتفرگ رظن رد دیدش [

28 ] .

ییایاپ و ییاور هخسن یسراف نآ طسوت یرظتنم و (ناراکمه 2013 )

دییأت دروم رارق

هتفرگ تسا [ 28 ] ییاور . و ییایاپ نآ رد ناریا طسوت

و ینایواک ناراکمه ( 1388 ماجنا ) و دروم دییات تفرگ رارق [

30 ].

3 - همانشسرپ شراخ

نیا :چیوپسوی همانشسرپ

طسوت YOSIPOVITCH ناراکمهو

رد لاس 2001 یحارط

هدش ی هـمانشـسرپ یانبم رب همانشسرپ نیا .تسا McGill

یاراد همانشسرپ نیا تسا هدش یحارط 8

و شخب 23 .تسا لاوس

زا تسا ترابع نآ داعبا هک فرصم هقباس ، شراخ هچخیرات :

رب شراخ ریثات ،شراخ دض یاهوراد تیلاعف رب شراخ ریثات ،باوخ

یساسحا داعبا فیصوت ،یگدنز تیفیک رب شراخ ریثات ،هنازور یاه ساسا رب شراخ تدش ،شراخ یفطاع و VSA

لحم ،تلاح هس رد

زاتیما هلب هنیزگ هب هک تسا تروص نیدب یراذگ هرمن هویش.شراخ 1 ریخ،

0 هشیمه ، 2 یهاگ ، 1 یارب .دوش یم هداد رفص زگره و

هبساحم نآ هب طوبرم یاه لاوس کت کت هرمن ،شخب ره زایتما ره زا هدش لصاح زایتما هچ ره .دینک عمج مه اب ار سایقمریز

نآ رتشیب نازیم هدنهد ناشن ،دشاب رتشیب همانشسرپ نیا شخب سکعلاب و دوب دهاوخ [

30 ] ( ناراکمه و چیوپسوی . 2001

ییایاپ )

خابنورک یافلآ زا هدافتسا اب ار رازبا نیا ینورد 75

/ 0 هدرک هبساحم

دنا [ 31 ].

(5)

ک 5 /

J Crit Care Nurs 2019, Vol. 12, No.1

ا دک ملاعا زا سپ هرامش هب قلاخ

IR.SHAHED.REC1397.019 هرابرد حیضوت هئارا ،

و ذخا هناهاگآ تیاضر سپس .دش ماجنا نآ فادها و شهوژپ ناگدنهد خساپ رایتخا رد اه هداد یروآ عمج تهج اه همانشسرپ رازفا مرن دراو اه هداد .تفرگ رارق spss

هخسن اب 24 هدافتسا اب و دش

)رایعم فارحنا و نیگنایم،یناوارف (یفیصوت یرامآ یاه صخاش زا

،نوسریپ یگتسبمه بیرض (یطابنتسا رامآ و فوروگوملوک نومزآ

حطس.تفرگ رارق لیلحت و هیزجت دروم )یاک روذجم و فونریمسا زا رتمک یراد انعم 05

/ 0 .تسا هدش هتفرگ رظن رد

جیاتن

روم هنومن رضاح شهوژپ رد هعلاطم د 300

هک دوب رفن 33

/ 24

نینس نیب دصرد 60

- 51 .دندوب لاس 58

دروم نارامیب زا دصرد

،درم هعلاطم 6

/ 83 ، لهأتم دصرد 66

/ 41 ملپید کردم یاراد دصرد

یلغش تیعضو رظن زا .دندوب 66

/ 31 .دندوب دنمراک دصرد 69

دصرد و تایناخد فرصم هقباس

66 / 59 رصم هقباس دصرد دض یاهوراد ف

.دنتشاد نوخراشف 47

هنیمز یرامیب یاراد هعلاطم دروم دارفا دصرد

و دندوب نوخراشف یا 96

هتفه رد زین دصرد 3

یم زیلاید هسلج

و .دندش 66 / 50 ییاسران یرامیب هب رجنم هک هیلوا تلع دصرد

تاصخشم ریاس .دش دروآرب لااب نوخ راشف دش یم هیلک امش لودج رد کیفارگومد (هر

1 .تسا هدش هئارا )

تارمن نیگنایم بارطضا

14 /

±10 14 / 2 تارمن نیگنایم و

یگدرسفا 62 /

±9 41 / 2 زا یکاح لااب ندوب بارطضا و یگدرسفا

نیا نارامیب هرامش لودج(تسا 2

کیفارگومد یاهریغتم نایم زا .)

نازیم اب یا هنیمز هب لاتبا یاه یرامیب نیب یگدرسفا و بارطضا

یا هطبار تاصخشم ریاس اب یلو دش تفای رادانعم یرامآ هطبار لودج(دشن تفای 3

( لامتحا ریداقم هب هجوت اب .) p-value

نیب )

تبثم طابترا یگدرسفا و بارطضا و کیمروا شراخ تدش نیگنایم لودج (.دراد دوجو یرادانعم 4

.)

لودج 1 دصرد و یناوارف عیزوت. هعلاطم دروم نارامیب کیفارگومد یاه صخاش یناوارف

یناوارف دصرد یناوارف تاقبط یتخانش تیعمج یگژیو

58% 174 درم

تیسنج

42% 126 نز

33 /

0% 1 20 زا رتمک

نس 33

/

5% 16 30-20

33 /

10% 31 40-31

66 /

18% 56 50-41

33 /

24% 73 60-51

33 /

21% 64 70-61

66 /

19% 59 70 زا رتلااب

33 /

31% 94 داوس یب

تلایصحت نازیم 66

/

41% 125 ییادتبا

33 /

25% 76 ملپید

66 /

1% 5 رتلااب و سناسیل

66 /

7% 23 درجم

لهأت تیعضو 66

/

83% 251 لهأتم

66 /

7% 23 هویب

1% 3 هقلطم

66 /

43% 131 یفاک

دمآرد نازیم 33

/

56% 169 یفاکان

33 /

13% 40 راکیب

یلغش تیعضو 33

/

23% 70 دازآ

66 /

31% 95 دنمراک

31% 93 راد هناخ

66 /

0% 2 وجشناد

31% 93 یلب

تایناخد فرصم هقباس

69% 207 ریخ

66 /

59% 179 یلب

راشف دض یاهوراد فرصم هقباس 33

/

40% 121 ریخ

33 /

25% 76 تباید دض

یفرصم یوراد عون

45% 135 نوخراشف دض

0 0 یبرچ دض

(6)

0 0 نوتروک 66

/

28% 86 ریاس

1% 3 مادکچیه

33 /

6% 19 50 زا رتمک

نزو 66

/

14% 44 60-50

33 /

30% 91 70-61

66 /

32% 98 80-71

66 /

2% 8 یبلق

یرامیب هنیمز هب لاتبا یاه یا

33 /

27% 82 تباید

33 /

0% 1 یویر

47% 141 نوخراشف

33 /

11% 34 یویلک

33 /

2% 7 نویمیاوتا

9% 27 ریاس

94% 288 هسلج هس

هتفه رد زیلاید تاسلج دادعت

6% 12 هسلج ود

66 /

99% 299 تانبرکیب

زیلاید عون 33

/

0% 1 تارتیس

26% 78 تباید

هیلک ییاسران هب رجنم هیلوا تلع 66

/

50% 152 نوخ یراشفرپ

12% 36 یویلک

33 /

0% 1 نویمیاوتا

33 /

10% 31 ریاس

33 /

0% 1 150 زا رتمک

دق 33

/

22% 67 160-150

33 /

46% 139 170-161

33 /

29% 88 180-171

66 /

لودج 2 هعلاطم دروم نارامیب بارطضا و یگدرسفا رایعم فارحنا و نیگنایم.

ریغتم ممینیم

ممیزکام نیگنایم

درادناتسا فارحنا

بارطضا 4

15 14

/ 10 14

/ 2

یگدرسفا 4

16 62

/ 9 41

/ 2

لودج 4 هعلاطم دروم نارامیب کیفارگومد یاهریغتم اب یگدرسفا و بارطضا یگتسبمه بیرض.

p-value یگدرسفا ^p-value بارطضا تاقبط یتخانش تیعمج یگژیو

124 /

0 9/44 0/425 10/22 درم

تیسنج 124

/

0 9/88 0/425 10/02 نز

639 /

0 7 0/106 11 20 زا رتمک

نس 639

/

0 8/81 0/106 9/45 30-20

639 /

0 9/9 0/106 11/12 40-31

639 /

0 9/91 0/106 9/75 50-41

639 /

0 9/63 0/106 10/12 60-51

639 /

0 9/53 0/106 10/20 70-61

639 /

0 9/57 0/106 10/11 70زا رتلااب

129 /

0 10/06 0/292 10/44 داوس یب

تلایصحت نازیم 129

/

0 9/28 0/292 9/88 ییادتبا

129 /

0 9/65 0/292 10/15 ملپید

129 /

0 9/60 0/292 10/40 رتلااب و سناسیل

035 /

0 9/66 0/250 10/17 لهأتم

لهأت تیعضو 035

/

0 9/65 0/250 9/39 درجم

(7)

ک 7 /

J Crit Care Nurs 2019, Vol. 12, No.1 035

/

0 10/78 0/250 10/60 هویب

035 /

0 9/95 0/250 9/66 هقلطم

104 /

0 9/67 0/232 9/42 راکیب

یلغش تیعضو 104

/

0 9/32 0/232 10/30 دازآ

104 /

0 9/42 0/232 10/17 دنمراک

104 /

0 10/09 0/232 10/30 راد هناخ

104 /

0 7 0/232 9/5 وجشناد

013 /

0 10/13 0/415 9/98 یراگیس

تایناخد فرصم هقباس 013

/

0 9/39 0/415 10/20 یراگیس ریغ

825 /

0 9/60 0/686 10/08 دراد

فرصم هقباس راشفدض یاهوراد

825 /

0 9/66 0/686 10/19 درادن

185 /

0 9/44 0/964 10/18 تباید دض

یفرصم یاهوراد عون 185

/

0 9/92 0/964 10/14 نوخراشف دض

185 /

0 8/98 0/964 10/02 یبرچ دض

185 /

0 9/03 0/964 9/93 نوتروک

185 /

0 9/27 0/964 10/08 ریاس

185 /

0 10/66 0/964 10/66 مادکچیه

757 /

0 9/89 0/516 9/68 50 زا رتمک

نزو 757

/

0 9/27 0/516 10/45 60-51

757 /

0 9/86 0/516 10/40 70-61

757 /

0 9/45 0/516 9/98 80-71

757 /

0 9/72 0/516 10/08 80 زا رتلااب

110 /

0 4 0/170 7 150 زا رتمک

دق 110

/

0 9/73 0/170 9/89 160-151

110 /

0 9/70 0/170 10/04 170-161

110 /

0 9/42 0/170 10/53 180-171

110 /

0 10/80 0/170 9/8 180 زا رتلااب

01 /

0 10/37 0/038 11/25 یبلق

ییا هنیمز هب لاتبا یاه یرامیب 01

/

0 9/91 0/038 10/09 تباید

01 /

0 8 0/038 8 یویر

01 /

0 9/70 0/038 10/07 نوخراشف

01 /

0 10/18 0/038 9/55 یویلک

01 /

0 9/81 0/038 9/06 نویمیاوتا

01 /

0 8/33 0/038 11/22 ریاس

430 /

0 10/16 0/359 9/58 هسلج ود

هتفه رد زیلاید تاسلج دادعت 430

/

0 9/60 0/359 10/16 هسلج هس

796 /

0 9/62 0/181 10/13 تانبرک یب

زیلاید عون 796

/

0 9 0/181 13 تارتیس

777 /

0 9/67 0/139 10/05 تباید

هیلک ییاسران هب رجنم هیلوا تلع 777

/

0 9/70 0/139 10/09 نوخراشف

777 /

0 9/44 0/139 9/72 یویلک

777 /

0 8 0/139 8 نویمیاوتا

777 /

0 9/25 0/139 8/90 ریاس

لودج 4 اب کیمروا شراخ تدش ریغتم نیب نوسریپ یگتسبمه بیرض. یگدرسفا و بارطضا

یگدرسفا بارطضا ریغتم

r =0/011 P =0/122

r =0/312

P =0/001 کیمروا شراخ تدش

(8)

ثحب

رد یگدرسفا و بارطضا نازیم یسررب فده اب هعلاطم نیا نارهت بختنم یاه ناتسرامیب رد شراخ راچد یزیلایدومه نارامیب

لاس رد 1397 ماجنا جیاتن .دش شهوژپ

رضاح ناشن نیگنایم ،داد

تارمن بارطضا 14 /

±10 14 / 2 یگدرسفا تارمن نیگنایم و 62

/ 9

41 ± / 2 زا یکاح و تسا لااب

ندوب بارطضا و یگدرسفا نیا

نارامیب ( ناراکمه و یبیط هعلاطم رد .تسا 1388

یسررب هب هک )

یزیلایدومه نارامیب رد سرتسا و بارطضا ،یگدرسفا هسیاقم و

هیلک دنویپ و یگدرسفا هک دنتفای تسد هجیتن نیا هب دنتخادرپ

تسا لااب نارامیب نیا رد بارطضا [

18 ) ماسح و یقودص هعلاطم اب و

(روپ 1395 تیامح و بارطضا یگدرسفا هطبار یسررب هب هک ) دنتخادرپ یزیلایدومه نارامیب یگدنز تیفیک اب هدش کاردا یعامتجا

بارطضا هرمن نیگنایم هک دنتفای تسد هجیتن نیا هب و 22

/

±3 10

یگدرسفا هرمن نیگنایم و 25

/

±3 53 / 9 یناوخ مه دنتفای تسد

دراد [ 25 ] (ناراکمه و یوناث نازوس هعلاطم یاه هتفای. 1389

)

مه اب نامرد تحت نارامیب دصرد داتفه هک دنداد ناشن راچد زیلایدو

و دنتسه یگدرسفا زا یتاجرد 7

/ 26 جنر دیدش یگدرسفا زا دصرد

دراد یناوخ مه هعلاطم نیا اب هک دنرب یم [

32 ] یدوعسم هعلاطم رد .

(ناراکمه و یولع 1385

یگدرسفا یسررب هب هک ) و

بارطضا رد

نارامیب تحت نامرد شور یاه نیزگیاج نیا هب تفرگ ماجنا هیلک

نیگنایم دنتفای تسد هجیتن هرمن

فا یگدرس رد نارامیب یزیلاید

5 / 11±3 / 21 بارطضا هرمن نیگنایم و 8

/

±8 6 / 12 ناشن هک دوب

دنراد یگدرسفا و بارطضا زا ییلااب حطس یزیلاید نارامیب دهد یم [ 33 ] (ناراکمه و یناقهد هعلاطم یاه هتفای . 1392

اد ناشن ) هک د

نیگنایم و فارحنا بارطضا رایعم 10

/

±9 93 / 12 هک دمآ تسد هب

دراد یناوخ مه رضاح هعلاطم اب [

34 ] جیاتن . شهوژپ رب ساسا هداد

یاه نیا نیگنایم قیقحت بارطضا و یگدرسفا

نارامیب نانز زا درم

نیا یلو دوب رتشیب نایمظان هعلاطم اب هک تسا هدوبن راد ینعم توافت

( ناراکمه و 1387

دراد یناوخ مه ) [

16 ] ،رضاح قیقحت رد.

ج ،نس اب بارطضا و یگدرسفا تیعضو ،لیصحت تیعضو ،سن

هعلاطم اب هک دادن ناشن یرامآ رادانعم طابترا دمآرد نازیم ،یلغش ( ناراکمه و یدومحم 1384

دراد یناوخ مه ) [

35 ] یماح هعلاطم رد.

(ناراکمه و 1388

نارمیب یگدرسفا و بارطضا یسررب هب هک )

یکشزپ مولع هاگشناد اضر ماما و مئاق یاه ناتسرامیب رد زیلایدومه اب یگدرسفا و بارطضا نیب دنداد ناشن دنتخادرپ دهشم یاهریغتم

نازیم ،یلغش تیعضو ،لیصحت تیعضو ،سنج ،نس کیفارگومد یناوخ مه رضاح هعلاطم اب و درادن دوجو یرامآ رادانعم طابترا دمآرد دراد [ 36 ] ناراکمه و نایلقهاش طسوت هک رگید یا هعلاطم رد

( 1394 هب هک ) نمیا یهورگ شزومآ یشخبرثا یسررب رد یزاس

نازیم رب سرتسا لباقم تحت نارامیب یگدرسفا و بارطضا ،سرتسا

هداد زیلانآ زیلایدومه اب نامرد

نارامیب هک داد ناشن قیقحت نیا یاه

زا تیعضو ،لهأت تیعضو ،سنج ،نس( کیفارگومد یاهریغتم رظن

ینعم یرامآ توافت رگیدکی اب )تلایصحت حطس و دمآرد ،لاغتشا

دنتشادن یراد دراد یناوخ مه رضاح هعلاطم اب هک

( 37 ] نینچ مه.

اب یگدرسفا و بارطضا نیب هک داد ناشن ،رضاح قیقحت یاه هتفای اب هک دراد دوجو رادانعم یرامآ طابترا یا هنیمز لاتبا یاه یرامیب (ناراکمه و یسیئر هعلاطم 1380

یناوارف یسررب هب هک ) رسفا

یگد

رد نارامیب ناتسرامیب یزیلایدومه ماما

ینیمخ دنتخادرپ نارهت

نیب نیب هک داد ناشن جیاتن یرامیب

یا هنیمز لاتبا و هب یگدرسفا

توافت یرامآ راد ینعم یناوخ مه رضاح هعلاطم اب هک تشادن دوجو

درادن ( 11 ].

هجیتن یریگ

یزیلاــیدومه ناراــمیب رد لااــب یگدرــسفا و بارطــضا تــلع زا یــفلتخم لــلع زا یــشان دــناوت یــم کــیمروا شراــخ راــچد ،یلغــش تــیفیک هــب همدــص ،یــکیزیف تــیلاعف شهاــک هــلمج تلاکــشم ییوــشانز

یــشان زا لوــط تدــم دوجو،یراــمیب

نادــقف ،نوخراــشف و تــباید دــننام یا هــنیمز یاــه یراــمیب تیامح یگداوناـخ و

تلاکـشم یلاـم

نارگـشهوژپ .دـشاب موزـل

ماـجنا تاـقیقحت رتـشیب

رد هـنیمز نـیا ار

هـب هـقلاع نادـنم

داهنـشیپ یـم و دـنیامن نـیا رـب دـنرواب هـک تـهج یاـقترا

تملاس یمـسج ناراـمیب یـناورو تـحت

ناـمرد اـب لاـیدومه زی

،دنتـسه کـیمروا شراخ راچد هک عیرـس ییاـسانش

و هـب عـقوم

نارامیب رد ضرـعم لاتـبا بارطـضا و یگدرـسفا هـب مزلا

تـسا

اـت ناوـتب اـهنآ ار هـب هرواـشم زـکارم عاـجرا

داد نیـنچمه .

تکراـشم ناراـمیب لاـعف

تـحت ناـمرد اـب زیلاـیدومه رد

رـما

دوـخ نامرد شیازـفاو

یهاـگآ یاـه ناـنآ رد هـنیمز تـبقارم زا

ناـشدوخ رد

یاتـسار شهاـک اـهنآ بارطـضا و یگدرـسفا دـم

رظن یم دشاب .

:ینادردق و رکشت نیدب

هلیسو ناگدنسیون رب

دوخ مزلا یم

دنناد زا نیلوئسم مرتحم ناتسرامیب یاه

دروم یسررب و نینچمه

زا یمامت ناراتسرپ شخب مرتحم زیلاید

و هیلک ینارامیب هک هناروبص

رد ماجنا نیا حرط

،دندومن یراکمه لامک

رکشت و ینادردق لمع هب

دیآ یم . نیا

،هلاقم اب تیامح یلام هاگشناد دهاش هتفرگ ماجنا

تسا .

عفانم داضت :

ناگدنسیون ملاعا

یم دنراد چیه هنوگ داضت

یعفانم دوجو رادن .د