یعیبط عبانم و یزرواشک هدکشناد یشزومآ هورگ یهایگ کیتنژ و دیلوت
یزرواشک یسدنهم -
رذب یژولونکت و مولع
آ عطق و تشاک خیرات ریثات یسررب تیمک و تیفیک رب یرایب
هایس مدنگ یدیلوت روذب
رگشهوژپ :
یقالشق یرون ظفاح
امنهار داتسا :
رتکد یکمرب یضترم
رواشم داتسا :
یفیرش دیس فوئر رتکد
ناتسبات 99
رثا تیکلام و تلاصا گرب دام قوقح یمام ت و تاع ارتخا ،تاراک تبا ،جیات ن رب تب ترم یونعم و ی
یروآون ن ِیاه
هب قلعتم ،شهوژپ نیا ماجنا زا یشا یلیبدرا ققحم هاگشناد
یم مان رکذ اب و هطوبرم تارّرقم تیاعر اب ،رثا نیا زا بلطم لقن .دشاب
.تسا عناملاب وجشناد و امنهار داتسا مان ،یلیبدرا ققحم هاگشناد
بناجنیا یقلاشق یرون ظفاح
شناد هتخومآ سانشراک
ی دشرا هتشر یسدنهم
یزرواشک شیارگ
رذب یژولونکت و مولع هدکشناد
یعیبط عبانم و یزرواشک
یلیبدرا ققحم هاگشناد هرامش هب
یوجشناد 9144933669 ی
خیرات رد هک
21 60/ 2911/ زا نایاپ همان
:ناونع تحت دوخ یلیصحت خیرات ریثات یسررب
هایس مدنگ یدیلوت روذب تیمک و تیفیک رب یرایبآ عطق و تشاک هدومن عافد
،ما یم دهعتم :هک موش
6 نیا ) نایاپ
همان چیه تفایرد يارب ًلابق ار هب ای الیيييصحت كردم هنوگ
هاگش ناد ریاس رد یش هوژپ تیلاعف هنوگره ناونع و یش زومآ تاس س ؤم و اه
هدومنن هئارا روشک زا جراخ و لخاد یشهوژپ .ما
9 نایاپ تا ردنم یمامت مقيس و تّحيح تیلوويسم ) همان
رب ار دوخ یلیصحت
یم هدهع .مریگ
4 نیا ) نایاپ
همان یم بناجنیا طسوت هدش ماجنا شهوژپ لحاح ، .دشاب
3 هدا تيييسا نارگید ايييشهوژپ و املع ياهدرواتيييسد زا هك يدراوم رد )
هدومن یرادتناما لحا تیاعر اب و هطوبرم تارّرقم و طباويض قباطم ،ما
و نتم رد ار نآ تاص خش م ریاس و هدا تس ا دروم عبنم مان ،یملع تس رهف
هدومن ركذ عبانم .ما
5 هرهب هنوگ ره ای هدا تسا دصق ،لیصحت زا تغارف زا دعب هچنانچ ) يرادرب
نیا زا ... و عارتخا تبث ،ثاتك ريييشن زا معا نایاپ
همان هتيييشاد ار
هزوح زا ،مييشاب ،یلیبدرا ققحم هاگييشناد یرواّنف و اييشهوژپ تنواعم
.میامن ذخا ار مزلا ياهزوجم 1 ا ترويييح رد ) هئار
هلاقم نیا زا جرختيييسم
نایاپ همان شیامه رد
،اه
سنار نک ییامهدرگ ،اهرانیمس ،اه
ققحم هاگشناد مان ،تلاجم عاونا و اه
و امنهار دیتاييسا و وجييشنادا ناگدنييسیون مان رانك رد ار یلیبدرا .میامن رکذ )رواشم
7 شان بقاوع ،دوش تباث قوف دراوم فلاخ ،انامز عطقم ره رد هچنانچ ) زا ا
ا نآ زا الیصحت كردم لاطبا هلم ار )... و هاگشناد طسوت تیاکش حرط ،
ام یم زاجم ار یلیبدرا ققحم هاگشناد و مریذپ قباطم بناجنیا اب مناد
.دیامن راتفر هطوبرم تارّرقم و طباوض
یقالشق یرون ظفاح اضما خیرات
ناونع و :روآدیدپ مان ات ریثات یسررب
هایس مدنگ یدیلوت روذب تیمک و تیفیک رب یرایبآ عطق و تشاک خیر
داتسا امنهار : رتکد
یکمرب یضترم
داتسا :رواشم رتکد
یفیرش دیس فوئر
خیرات :عافد
دادعت حفص :تا
نایاپ هرامش :همان
یهایگ کیتنژ و دیلوت اپ هرامش /
ی نا همان
:هدیکچ :فده مدنگ ای هایییس Buckwheat اب
مان Fagopyrum esculentum L.یملع هداوناخ هب قلعتم
فلع تفه ناهایگ زا یکی و دنب
یعارز رد مهم هلدتعم قطانم تیسا
. یبدرا تشد یکیژولوکا یاریش و عبانم هب هجوت اب ناکما ،
هایس مدنگ هایگ تشک نآ رد
راد دوجو .د
نامز ریثات و تیشاک خیرات نیرتهب نییعت روظنم هب شیامزآ نیا روذب یگدیسر یتخاونکی رد هایگ یدشر هرود رخاوا رد یرایبآ عطق یاه
.دش ماجنا هایس مدنگ شور :شهوژپ یسانش ب یرایبآ عطق و تشاک خیرات ریثات یسررب روظنم هب شیامزآ نیا
ه لب حرط هیاپرب یروتکاف تالپ تیلپسا تروص کو
ارجا یبدرا ناتسرهش رد یفداصت ماک یاه زآ یاهرامیت .دش
( لوا :حطس هس رد تشاک خیرات ماش شیام /92
/9 ( مود ،)99 /97 /9 )99
( موس و /4 /4 حطس هس رد یرایبآ عطق و یلصا یاه ترک رد ))99 ، ماک یرایبآ(
رد یرایبآ عطق هناد یگدیسر دصرد52
یرایبآ عطق ،اه
75 رد هناد یگدییسر دیصرد یگ هزادنا تافییص .دوب رارکت هیس رد و یعرف یاه ترک رد )اه
خاییش ،درکلمع ،هتوب نزو مایش هدیش یر
یدیلوت رورذب رد )یلوط خاییش( روگیو خایش و رذب هیمان هوق ،هتوب عافترا ،هناد را ه نزو ، یفورلک خاییش ، ک امویب ،تیشادرب نومزآ هلیسو هب و هبساحم نکناد
نیگنایم هسیاقم اه .دش
هتفای اه : سنایراو هی جت جیاتن هداد
هک داد نایییشن اه هک یروط هب تفرگ رارق یرایبآ عطق نامز و تیییشاک خیرات ریثأت تحت درکلمع
ب نیرتیشی م نا ی رات رد درکلمع خی
لوا تیشاک نیرتشیب .دنتشاد رارق یرایبآ تحت ماک یگدیسر نامز ات دمآ تسد هب ییاه ترک رد و
نزو هناد را ه ( مویس تیشاک خیرات رد /7
/4 رد یرایبآ عطق رد و )99 و52
یصرد75 هناد یگدییسر د هوق رب تشاک خیرات .دش صاح اه
رد یرایبآ عطق و ماک یرایبآ یارش رد تفص نیا نا یم نیرتیشیب اما تیشاذگن یراد ینعم ریثات روذب هیمان هناد یگدیسر دصرد52
اه
ش نیرتشیب هک یروط هب دش یدیلوت روذب روگیو خاش شهاک کعاب هایس مدنگ تیشاک رد ریخات .دمآ تیسد هب ه هچهایگ یلوط خا
ا
.دمآ تسدب مود و لوا یاه تشک خیرات رد ین هجیتن :یریگ تشاک خیرات و هدوب ریذپناکما یبدرا تشد رد هایس مدنگ دیدج هایگ قفوم تیشک ،یا هعر م شیامزآ نیا جیاتن هب هجوت اب
( لوا /92 /9 یدیلوت روذب تیفیک و درکلمع و هدوب رتهب رت رید یاه خیرات زا )99
کمک یرایبآ عقوم هب عطق نینچمه .داد ناشن یرتالاب
.دشاب رتبسانم یرذب فرصم روظنم هب هناد دیلوت رد و هدوب رت تخاونکی روذب یگدیسر ات دنک یم هژاو :یدیلک یاه هناد را ه نزو ،یبآ شنت ،تشاک خیرات ،هایس مدنگ
بلاطم تسرهف
-2 فده و همدقم
-6 -6 ...همدقم ...
...
6
-6 -9 ...یسانشهایگ ...
9
-6 -9 -6 یسانشهایگ تایصوصخ ...
...
...
9
-6 -9 -9 ...هقاس ...
9
-6 -9 -4 ...هشیر ...
...
9
-6 -9 -3 ...گرب ...
9
-6 -9 -5 ...هناد و گ ...
...
...
9...
-6 -4 ش دشر یحم یار ...
...
...
...
4
-6 -3 ریثکت ...
...
...
...
4
-6 -5 تشک بوانت ...
...
...
...
4
-6 -1 زاین دروم ییاذغ رصانع و داوم ...
...
...
3
-6 -7 کاخ یزاس هدامآ ...
...
...
...
3
-6 -9 تشاک صاوف و خیرات ...
...
...
...
3
-6 -9 یهددوک ...
...
...
. ...
5
-6 -62 تافآ تیریدم ...
... ... ...
...
...
5
-6 -66 ... تشادرب ...
... ... ...
5...
-6 -69 یتبوطر شنت ... ... ...
...
..
..
...
5
-6 -64 شهوژپ فادها ...
....
... ... ...
...
...
7
-9 هوژپ هنیشیپ و ینابم ش
... ... ...
...
...
9
-9 -6 ...هایس مدنگ ...
...
... ...
... ...
...
9
-9 -9 ...یکشخ شنت ... ... ...
...
...
9...
-9 -4 میسناکم یکشخ هب ناهایگ یراگزاس یاه ...
... ...
...
. ...
9
-9 -3 هایگ رد داوم لاقتنا ، سفنت ، تنسوتف دنیارف رب یکشخ شنت تارثا ...
...
...
...
62
-9 -5 رب یکشخ شنت تارثا روذب تیفیک
...
66
-9 ...قیقحت شور ...
... ... ...
...
21
-4 -6 ...هدافتسا دروم رذب و شیامزآ حرط ... ...
...
...
69
-4 -9 ...شیامزآ یاهرامیت ... ... ...
...
69...
-4 -4 شیامزآ یارجا حم ... ..
... ... ...
...
69
-4 -3 هزادنا تافص هدش یریگ
... ... ... ...
...
69...
-4 -5 شیامزآ یلحت و هی جت ... ... ... ..
...
...
69
-4 شهوژپ یاه هتفای و جیاتن ..
. ..
... ... ...
...
29..
-3 -6 درکلمع ...
...
. ... ...
... ...
64....
تسرهف بلاطم 9
-3 -9 ...هتوب نزو ... ... ...
...
65.
-3 -4 امویب ک ... ... ... ...
...
65...
-3 -3 ...تشادرب خاش ... ...
... ...
...
61
-3 -5 ... یفورلک خاش نیگنایم ... ...
. ...
61
-3 -1 ....هناد را ه نزو ... ... ...
...
67.
-3 -7 ...هتوب عافترا ...
... ... ...
...
69...
-3 -9 .... ... ... ...هیمان هوق ...
69
-3 -9 ... ... ... ...روگیو ...
...
69
-5 ...کحب ... ... ...
... ...
16..
-5 -6 درکلمع ...
...
... ...
...
... ...
...
92
-5 -9 ...هتوب نزو . ... ...
...
...
92
-5 -4 ... ک امویب ... ... ...
...
96....
-5 -3 ...تشادرب خاش ... ... ...
...
...
96
-5 -5 ... یفورلک خاش نیگنایم ...
... ... ...
...
99
-5 -1 ...هناد را ه نزو ... ... ...
....
...
...
99
-5 -7 ...هتوب عافترا ... ... ...
...
...
94
-5 -9 ... ...هیمان هوق ... ... ...
...
94
-5 -9 ... ... ...روگیو ... ...
94
-0 هجیتن ...یریگ ... ... ...
...
...
...
14
-7 ...تاداهنشیپ ... ... ...
...
15....
-8 ...عبانم ...
... ... ...
...
10
لودج تسرهف اه
لودج -9 .6 هایس مدنگ رد دوجوم رصانع و داوم نا یم ...
...
9
3لودج 6- رب تشاک خیرات رثا سنایراو هی جت : تافص
یکیژولوی یف و یکیرولونف یکشخ شنت یارش رد هایس مدنگ
...
...
.63
3لودج 9- وق و روگیو تافص رب تشاک خیرات رثا سنایراو هی جت : ...یکشخ شنت یارش رد هایس مدنگ هیمان ه
69
تسرهف کش اه
3 کش 6- تشاک خیرات رثا . هایس مدنگ یتشادرب نزو نا یم رب فلتخم یاه
...
. 64
3 کش 9- هایس مدنگ یتشادرب نزو نا یم رب یبآ مک شنت رثا . ...
64
3 کش 4- تشاک خیرات رثا . مک شنت یارش رد هایس مدنگ هتوب نزو نا یم رب فلتخم یاه
یبآ ...
...
65
3 کش 3- تشاک خیرات رثا . مک شنت یارش رد هایس مدنگ ک امویب نا یم رب فلتخم یاه
یبآ ...
65
3 کش 5- تشاک خیرات رثا . مک شنت یارش رد هایس مدنگ ک تشادرب خاش نا یم رب فلتخم یاه
آ یب ...
61
3 کش 1- تشاک خیرات رثا . یبآ شنت یارش رد هایس مدنگ یفورلک خاش نیگنایم رب فلتخم یاه
...
61
3 کش 7- تشاک خیرات رثا . مک شنت یارش رد هایس مدنگ هناد را ه نزو نا یم رب فلتخم یاه
یبآ ...
...
67
3 کش 9- تشاک خیرات رثا . مک شنت یارش رد هایس مدنگ هتوب عافترا نا یم رب فلتخم یاه
یبآ ...
. 69
کیش -3 ...هایس مدنگ هیمان هوق نا یم رب یبآ شنت رثا .9 ...
. 69
3 کش 62- تشاک خیرات رثا . ... هایس مدنگ روگیو رب فلتخم یاه
...
. 92
تسویپ تسرهف اه
لا تسویپ کی تیکلام و تلاصا :ف هلاسر
...
...
...
...
99
-1 فده و همدقم
-2 همدقم هایس مدنگ یم رظن هب هدننک جیگ یمک ادتبا رد هک یمان ،
،دسر رد یلو تساه مدنگ ی هداوناخ زا دییوگب تسا نکمم
م هکلب درادن مدنگ اب یطابترا چیه و تسین هنوگنیا صا هوی
مان هب یهایگ ی
"Fagopyrum esculentum"
و تسا
یدنب هتسدرد یم یدنب هقبط نتولگ نودب تالوصحم ج اه
ماخ میژر هک یدارفا یارب هایس مدنگ .دوش سب دنراد یراوخ
رای
تسا بسانم .
گ
" های موریپوگاف
"
هناد زا .دیدرگ تشک و یلها رود رواخ رد هک تسا یناهایگ نیلوا زا ایگ نیا یاه
رد ه
یم هدافتسا ییاذغ هدام کی ناونع هب ناتساب نیچ هب نآ تمدق و تسا هدش
ات5222 ددرگ یم زاب بق لاس 1222
.
یم تشک مظنم روط هب نیچ رد حیسم دالیم زا بق مود و لوا نورق رد هایگ نیا زا سپ مشش و مجنپ نورق رد و هدش
.تفای شیا فا تدش هب نآ تشک ریز حطس حیسم دالیم دنگ
هایس م تشک و دش نپاژ دراو نیچ زا ، بق لاس 4222
دیدرگ . اب و تفرگ رارق رظندم نپاژ رد دشرلا عیرس و ردوز لوصحم کی ناونع هب یدالیم متشه نرق رد هایگ نیا
یم تشک بوانت هب فلتخم ناهایگ ددرگ
،یگیب دیما(
).6499
هایس مدنگ رد عیسو حوطس رد یدالیم مهد ناپ نرق زا بق ات
یم تشک هیسور نآ رذب مهد ناپ نرق یاوا زا ًالامتحا .دش
یم ناشن تاعلاطم .تسا هدیدرگ تشک و هدش ناملآ دراو هیسور قیرط زا رذب هک دهد
هایس مدنگ سوت مهد ناپ نرق رد
نیمه هب .تسا هدیدرگ تشک و قتنم هسنارف هب ،دوب هدرک هیهت بارعا زا هک یبیلص یاه گنج نازابرس زا یکی د
یل
نروک نساراس ار نآ هسنارف رد (Saracen corn)
نارجاهم سوت مهدفه نرق رد هایگ نیا .دندیمان برع ترذ ینعم هب
رضاح لاح رد .دنتشاذگ هسنارف مدنگ ار نآ مان اجنآ رد و دش تشک و قتنم اکیرما هب اپورا زا هایس مدنگ
او عرا م رد عق
یم تشک اکیرما قرش لامش و لامش رد .دوش
هناد دایز یاضاقت لابند هب تاناویح یاذغ رد هدافتسا روظنم هب هایگ نیا یاه
لاس رد ،درآ دیلوت ین و یلها تفای شیا فا تدش هب اکیرما رد هایگ نیا دیلوت6911
( Verhallen, 2001 )
.
یشیور رکیپ زا هایس مدنگ
روم نآ ییوراد صاوخ و هدش دای وراد ناونع هب یملع عبانم رثکا رد تسا هتفرگ رارق دیکأت د
.
گریوم یریذپ فاطعنا هایگ نیا هرثؤم داوم گرخرس و اه
یم یریگولج نآ یگدننکش زا و هداد شیا فا ار اه نیا زا .دننک
یراجنهان یخرب نامرد یارب نینچمه داوم گر هراوید ندش ریذپذوفن و تسس دننام قورع یاه
یم هدافتسا اه وش
.د حالصا
گریوم یگدننکش ت اه
)نیتور( هرثؤم داوم سو هایس مدنگ
هکبش ی یرنوخ شهاک کعاب یرش دادسنا و قان هتکس ،یا
نا
بلق یم نامرد ار مدِا و مرو و میظنت ار نوخ راشف هدش دنک
. زا یریگولج یارب ییاهوراد ث نیماتیو اب نیتور بیکرت زا
ی یرنوخ یم دیلوت اه
دوش هناد زا. یاه هایس مدنگ صحم کی ناونع هب
ییاذغ لو ییوراد –
هدافتسا یم رد هکارچ .دوش
وراد تروص هب ات دننک بسک ییاذغ هدام کی هارمه هب ار نیتور دنراد هقالع بلغا مدرم رود رواخ یاهروشک زا یرایسب .
هناد دندقتعم نپاژ مدرم ور نیا زا یاه
هایس مدنگ یم شمارآ ندب هب هک تسا یذغم رایسب یاذغ کی
،باهتلا زا .دهد
ع یم یریگولج الاب نوخ راشف و غامد نوخ ،دایز قر دنک
( Bjorkman et al., 2008 ).
فده و همدقم 9
-2 -1 یسانشهایگ
-2 -1 -2 یسانشهایگ تایصوصخ
هایس مدنگ یملع مان
(Fagopyrum esculentum) کی رادبآ هایگ یعون
هریت زا هلاس تفه
نادنب (Polygonaceae)
تسا . هب لغ هب تاقوا یهاگ هایس مدنگ هناد هتفرگ رظن رد هلغ کی ناونع
یم هکلب درادن یدنواشیوخ مدنگ اب اما دوش
مه اب هریت اویر و تفه فلع دنب
تسا رد موریپوگاف سنج زا رگید هنوگ هس .تسا هدش شرا گ نیچ لامش نآ أشنم و
یم تشک نیتور جارختسا روظنم هب اهروشک یخرب دنوش
. نتخاس یارب هایس مدنگ زا هچولک
هب و یارب اذغ یعون ناونع
یم هدافتسا نایکام و ماد دقاف ناروناج یارب .دوش
هنادگنر هب ،تسا رضم تیساسح نآ ندروخ زا سپ ناروناج نیا هک یروط
پ رون هب یم ادی هلغ لوصحم یعون و ایسآ یموب .دننک مک یا
تسا اکیرمآ رد تیمها (
Verhallen, 2001 .)
-2 -1 -1 هقاس
عافترا هایس مدنگ نیب و هتشاد شیور حم یمیلقا یارش هب یگتسب و توافتم
ات 65 نآ هقاس .تسا رتمیتناس 92
نینایسوتنآ عمجت رثا رب یهاگ و تسا گنر بس گنر هب تسا نکمم اه
هدوب هدننکش و یلاخوت هقاس .دوش هدهاشم مرق
هرگ حم رد هقاس .تسا ریذپ بیسآ تدش هب گرگت ای داب باقم رد و تسا رادروخرب یرتشیب ماکحتسا زا اه
( 2008
Samdani & Rahimian, )
.
-2 -1 -9 هشیر
هشیر هایس مدنگ یمن یکشخ محت هب رداق یلد نیمه هب و تسا فیرظ و هاتوک
زا .دشاب یرایبآ مدع تروص رد ور نیا
یم هدرمژپ ناهایگ لاس مرگ یاهزور رد عقوم هب دنوش
( Bluett, 2001 ).
-2 -1 -4 گرب
گرب یاه هایس مدنگ هب نآ لوط و هدوب کش یناکیپ ای بلق کش هب و تشرد
ات5 یم رتمیتناس7 گرب .دسر
روط هب اه
یم رارق هقاس یور بوانتم دنریگ
. گرب زا ینییاپ یاه گرب هک یلاح رد هدوب رادروخرب یدنلب گربمد
یناقوف هیحان یاه
گربمد دقاف هقاس دنا
( Quettier et al., 2000 )
.
-2 -1 -5 گ هناد و
گ ب و هدوب گنر دیفس و کچوک اه ه
هقاس یناقوف تمسق رد مکارتم روط یم رادیدپ اه
هایگ نیا رد یناشفا هدرگ .دنوش
یم ماجنا تارشح سوت گ .دریگ
اه یم روآدهش و هدوب تارشح بذاج موریپوگاف ی دنشاب
. دیئولپید یهایگ موریپوگاف
9 تسا
= 9n . هوهق گنر هب و یهجو هس هناد یم هایس هب یام هریت یا
دشاب ( Bjorkman, 2002 ).
-2 -9 ش دشر یحم یار
رذب هایس مدنگ یامد رد
یم هناوج دارگیتناس هجرد 7 نز هناوج یارب بولطم یامد یلو .دنز
هایگ نیا رذب ی هجرد 91
تسا هدش شرا گ دارگیتناس هایگ.
هایس مدنگ و مرگ قطانم رد ناوت یم ورنیا زا .تسا رادروخرب یهاتوک یشیور هرود زا
هایگ نیا .درک تشک بوطرم و کشخ نینچمه هب
هایگ هک اجنآ زا .تسا اسح ییاپ و راهب یامرس هایس مدنگ
ر زا هشی
فده و همدقم 4
خرب یمیخض و یحطس ،هاتوک یمن یکشخ محت هب رداق ،تسا رادرو
مک و کشخ یحم کی رد هایگ نیا هچنانچ .دشاب
یم دراو نآ )رذب درکلمع و یشیور درکلمع زا معا( درکلمع و ومن ،دشر رب یدایز تامدص دوش تشک بآ ور نیا زا .دوش
.دوش یرایبآ مظنم روط هب دیاب شیور لوط رد و هدوبن ریذپ ناکما نآ مید تشک مدنگ
هایس تسا اسح یباقرغ هب .
ناهایگ ندش بس زا سپ رگا .تسا یمتح ناهایگ گرم دنوش باقرغ ناهایگ ،رذب ندش بس زا سپ لوا زور شش هچنانچ بیترت هب هناد درکلمع دنوش باقرغ زور هس ای کی ات14
دادعت ،هایگ عافترا ماش( ناهایگ دشر و هتفای شهاک دصرد 13
)یشیور رکیپ نزو و هخاش یم شهاک یراد ینعم روط هب
ریثأت تحت هایگ تنسوتف مع رد لالتخا شهاک نیا تلع .دبای
تسا یباقرغ (
Brunori et al, 2005 ).
هایس مدنگ یم بسانم شکهز دقاف هک ییاه کاخ رد نآ تشک زا یلو .تسا شیور هب رداق یکاخ عون ره رد
یاب ،دنشاب د
ع هب شیور لوط رد هایگ نیا .درک بانتجا ببس یخلصاح یاه کاخ رد هایگ نیا تشک .درادن زاین صاخ ییاذغ رصان
یم شهاک هناد درکلمع و هدش رو کاخ .دبای
بیکرت یبسانم ریداقم یواح و سوتم ات کبس تفاب اب یاه یکهآ یاه
کاخ تشک یارب یبسانم یاه هایس مدنگ
یم دنشاب . کاخ رد هایگ نیا اقم و هدرک دشر یبوخ هب یدیسا یاه
یدایز تمو
دراد تشک یارب کاخ چا یپ. هایس مدنگ
5 نیب 7 ات تسا بسانم (
Tuo et al.,2002 )
.
-2 -4 ریثکت ریثکت و تشاک هایس مدنگ
فیدر ای شاپتسد تروص هب و رذب سوت یم ماجنا یراک
.دریگ هایس مدنگ دیاب ار
ب روط ه
میقتسم دوک ناونع هب هایگ نیا هچنانچ .درک تشک یلصا نیمز رد
ًالومعم ،دوش تشک سع یاهروبنز هیذغت یارب ای بس
یم تشک شاپتسد تروص هب هناد ای یشیور رکیپ زا هدافتسا هایگ نیا تشک زا فده رگا .دوش
در تشک ،دشاب نآ یاه یفی
هایس مدنگ یم هیصوت
سپ .تسا رتمیتناس هس ات کی نیب و هتشاد کاخ تفاب هب یگتسب و توافتم رذب تشک قمع .دوش
زا هناوج تهج بسانم یرایبآ ماجنا ،تشاک دراد ترورض روذب ناسکی ینز
( Montgomer, 2009 ).
-2 -5 تشک بوانت یشیور هرود هب هجوت اب یگ
ها هایس مدنگ یم ار هایگ نیا ،
ناتسبات رد هک یناهایگ زا سپ مود لوصحم ناونع هب ناوت
یم تشادرب یم ار موریپوگاف هچ رگا .دومن تشک ،دنوش
اب ناوت یناهایگ اب تسا رتهب یلو ،درک تشک بوانت هب یهایگ ره
یم زره یاه فلع شرتسگ عنام هک روشک یخرب رد.دوش تشک بوانت هب دنوش
تروص هب تشاک بوانت )لاپن دننام( اه
،جنرب اب هلاس کی هایس مدنگ
تسا ترذ و هایس مدنگ.
و وج و مدنگ ،ینیمز بیس اب ناتوب روشک رد الاب تاعافترا رد رد
یم تشک بوانت هب ترد و جنرب اب رت نییاپ تاعافترا دوش
( Koyama et al.,2013 )
.
-2 -0 زاین دروم ییاذغ رصانع و داوم
هایس مدنگ یم و هتشادن ین یدایز ییاذغ رصانع و داوم هب دوخ هاتوک یشیور هرود لوط رد
ییاذغ رصانع و داوم دناوت
م یقاب زا ار دوخ زاین دروم ا
ق لوصحم هدن دنک نیمات ب
( Koyama et al.,2013 )
.
فده و همدقم 3
هچ رگا نژورتین فا ببس
ا یم هناد نیئتورپ رادقم شی کیرحت اب اریز .دوش رتدایز یصاخ دح زا دیابن نآ رادقم یلو ،دوش
یم شهاک ار هناد درکلمع ،هایگ یشیور دشر یم ناشن تاقیقحت .دهد
رادقم ندو فا هک دهد راتکه رد مرگولیک42
نژورتین
ببس یم هناد درکلمع شیا فا فلع دشر کیرحت ببس یفاضا تزا فرصم .دوش
عرا م رد زره یاه هایس مدنگ
یم ین ش .دو
درادن هایگ نیا یشیور هرکیپ رد نیتور رادقم شیا فا رد یا هدمع شقن تزا هک تسا رکذ هب مزال .
هشیر هایس مدنگ رداق
ز رفسف دوجو .تسا نآ رفسف بذج و تافسف گنس هی جت هب تروص هب یور دیدش دوبمک مئالع داجیا ببس کاخ رد دای
گرب رد یگربگر نیب زورلک یم اه
یم ناشن تاقیقحت .دوش بک بسانم ریداقم دوجو هک دهد
ا یا فا ببس ین کاخ رد تل ش
یشیور رکیپ رد نیتور دیلوت هایس مدنگ
یم دوش ( Koyama et al.,2013 )
.
-2 -7 کاخ یزاس هدامآ
هایگ هایس مدنگ هب
قرغ راچد ناهایگ ات دوش حیطست ماک دیاب نیمز ور نیا زا ،تسا اسح یباقرغ ا
.دنوشن یب گ
مدن
هایس فلع هب تسا اسح رایسب زره یاه .
هک ینیمز اذل هایس مدنگ
یم تشک نآ رد فلع دقاف دیاب دوش
دنچ زره یاه
چ زره یاه فلع لرتنک رد یا هدمع شقن بسانم روتاویتلوک ماجنا .دشاب هلاس راهب یاوا ،ناتسمز رخاوا .دراد هلاس دن
هخولک و حیطست ار نیمز هاگنآ و هدومن درخ کسید اب ار اه ب
درک هدامآ دیاب تشاک یارب ار کاخ رتس (
Alamprese et
al.,2007 )
.
-2 -8 تشاک صاوف و خیرات
هایگ مکارت و تشاک خیرات هایس مدنگ
روتکاف زا هدمع شقن هک تسا یمهم یاه راب رد یا
هایگ یرو هتشاد
و ماگنه ک تشا
با دی دم رظن رارق دریگ . رگا نیا هایگ ب ،دوش تشک نآ یشیور رکیپ زا هدافتسا روظنم هب ذ
س عفر زا سپ ناوت یم ار رو یامر
هناد تشادرب موریپوگاف تشک زا فده هچنانچ .درک تشک هراهب رخاوا ،دشاب ییاذغ عیانص رد هدافتسا روظنم هب نآ یاه
امز ناتسبات زور اب فداصم یهدلگ نامز تروص نیا رد .تسا هایگ نیا تشک یارب یبسانم ن
هک دوب دهاوخ ییاپ لوا یاه
تسا بسانم رایسب هناد دیلوت و حاقل ،یناشف هدرگ یارب یمیلقا یارش تشاک نامز فلتخم یمیلقا یارش رد هک اجنآ زا.
ات یمیلقا ره رد دوش یم هیصوت اذل ،تسا توافتم هایگ نیا نیتور رادقم و هناد یشیور هرکیپ درکمع رب تشاک نامز ریث
دریگ رارق یسررب دروم (
Kalinova and Vrchotova.,2011 )
.
نیتور رادقم و هناد ،یشیور رکیپ درکلمع ،ومن و دشر رب تشاک نامز هن ریثات ناریا ی کرم یحاون رد هدش ماجنا تاقیقحت جیاتن و هداد رارق یسررب دروم ار صاح
شن نا داد هک نیرتشیب رادقم
درکلمع رکیپ یشیور کشخ و نیرتشیب م
نیتور رادق
ترک زا ندوب هدش تشک هام دادرخ مهد ناپ هک دمآ تسد هب ییاه د
ترک زا هناد درکلمع نیرتشیب هک یلاح رد ک ییاه
ه
دیدرگ صاح ،دندوب هدش تشک رویرهش مهد ناپ خیرات (
Koyama et al.,2013 )
.
یم ناشن تاقیقحت رد هک یلاح رد .درک بانتجا دادرم لوا هتفه زا رترید تشک زا دیاب یروسیم یلامش همین رد دهد
یم هایگ نیا تشک نآ یبونج همین ات دناوت
تشاک یارب نامز نیرت بسانم .دتفا ریخات هب دادرم65 هایس مدنگ
یبملک رد ا
65 نیب ات ریت تور رادقم ین نپاژ رد .تسا هدش مالعا دادرم 65
ناتسبات رخاوا رد هدش تشک ناهایگ یشیور رکیپ نی
تسا )هاتوک زور یارش(
( Koyama et al.,2013 .)
فده و همدقم 5
-2 -1 یهددوک
یدیسا یارش هایس مدنگ کاخ
ار یبوخ هب یم محت
.دنک یم نژورتین یاهدوک هزادنا شیب فرصم دناوت
شر یاج هب د
رذب دیلوت و یشیاز شخب دشر ببس
یاه یشبور دوش ناهایگ (
Kalinova and Vrchotova.,2011 )
.
-2 -26 تافآ تیریدم
یرامیب و تافآ هب مواقم رایسب هایس مدنگ ،یلک روط هب نیا گرب .تسا یهایگ یاه
هایگ یرامیب هب اسح ا ییاه
هک تس
سوت چراق Ramularia و
Rhizoctonia یم داجیا ار
دنوش ( Kalinova and Vrchotova.,2011 )
.
-2 -22 تشادرب
یتقو ابیرقت هک 75
زا٪ هناد اه هوهق یا هریت
،دنتسه دیاب هقاس ه ا .دیرب نیمز حطس یکید ن رد ار اهنآ ندیسر زا بق
،ه ییاپ یامرس هقاس دیاب
.درک ورد ار اه یم هایگ زا اه هناد ،درک دهاوخ طوقس هایگ هراسخاش ،تروص نیا ریغ رد
و دنتفا
داد دیهاوخ تسد زا ار نآ رتشیب هب یارب.
هناد ندروآ تسد رارق قرو کی یور رب ار ناهایگ دیاب ،غلاب یاه
یم دنهد و
بوچ کی اب ار اهنآ راب دنچ یم
دنناکت هناد . یروآ عمج ار هدش ادج یاه هدرک
زا و یم ادج شلک و هاک دننک
شور نیرتهب .
هناد ندرک یمت یارب رارق تعرس رثکادح اب نف کی باقم رد ار اهنآ هک تسا نیا اه
داد هدنامیقاب زا . شلک و هاک
ب ناونع ه
هدافتسا یلآ چلام یم
نک ن د ( Koyama et al.,2013 ).
-2 -21 شنت یتبوطر
رد رثکا طاقن ایند بآ ماع هدننکدودحم دیلوت
یزرواشک تالویصحم هدافتسا .تسا
هنیهب زا بآ هب صوصخ رد
یقطانم
یاریش هک یمیلقا
کیشخ و کشخ همین رب
نآ مکاح تسا ها یاراد تیم هب ییا س یم .دشاب اسارب شرا گ وئاف دودح
رویشک دیصرد92 ناریا
رد یحاون کیشخ و کیشخ همین رارق
دراد (
FAO,.2010
داصتقا ) و
تیریدم عبانم
بآ باجیا
یم دنک هک زا مجح دحاو بآ
رثکادح هرهب یرادرب تروییص .دریگ
رد نینچ هک یطیارییش دوبمک
بآ یرایبآ دوجو
،دراد
عالطا زا شنکاو ناهایگ نا یم و تییسایسح هب
یبآ مک زا تیمها هب ییا یس رب رادروخ تسا نا یم .
تفا یسناتپ یبآ
هک
رجنم هب تارثا بولطمان یم
،دوییش عون هب
،هایگ هلحرم دییشر و یدنیارف هک
دروم رظن تییسا رظن قبط .دراد یگتییسب
(
Nielsen, 1997
) شنت یکیشخ رد
حارم ییاهتنا دیشر یکی زا ماوع نکدودحم هدن
دیشر ناهایگ قطانم رد کشخ
و
کشخ همین یم
دشاب
.
اب هزادنا یریگ درکلمع و یا جا نآ یم ناوت خییشم هک دومن
شنت رد حارم فلتخم کیژولونف زا
قیرط ریثأت رب مادک
زا کی یا جا
،درکلمع دیلوت
رد دحاو حطییس هایگ ار تحت ریثأت یم رارق (دهد
Boonjung and Fukai,. 1996
شنکاو .)
گ شنت هب ناهای ندش راگزاس دنمزاین اقب یارب ناهایگ .تسا توافتم ییایمیشویب و یژولوفروم حوطیس رد یطیحم یاه
شنت اب شزاس یارب ناهایگ ناوت و دنتسه ییشنت ره هب هایگ عون ین و شنت عوقو هلحرم و تدم ،تدش ،شنت عون هب اه
مقر هب هیوناث عبانم رد کشخ هدام عمجت .دراد یگتسب هدام نا یم نیرتشیب هک یروط هب .دراد یگتسب یمیلقا یارش و
گ زا بق دعاسم یارش رد کشخ یم عمجت یهد
دبای (
Cornic, 2000
.)
گ هلحرم زا بق ات اه گرب و هقاییس رد هدییش هریخذ هدرورپ داوم تکرح ،یتبوطر شنت یارییش رد هناد فرط هب ،یهد
دیهوبرک شهاک تعریس و هدرک ادیپ عیریست فالغ و هقایس ینامتخایس ریغ یاهتار
یم شیا فا اه یارش نیا تحت و دبای
فده و همدقم 1
هناد هب مچرپ گرب زا هدش تیبثت نبرک یصخت ینعم روط هب اه
یم شیا فا یراد یحتف(دبای
مهس یلک روط هب .)6479
ن شیا فا یعیبط یارش هب تبسن یکشخ شنت یاریش رد ددجم لاقتنا دنیارف یط هدیش قتنم کیشخ هدام ش
هداد نا
تاردیه یالاب ریداقم نتشاد و بسانم درکلمع لوصح نینچمه .تسا و یناشفا هدرگ زا بق هک هقاس لولحم نبرک یاه
یم عمجت هقایییس رد نآ یاوا داد تبیییسن شنت اب هجاوم نامز رد اهنآ لاقتنا اتیاهن و دبای
(
Tahmasebi et al.
، ؛2003
،یحتف .)6493
فده و همدقم 7
-2 -29 شهوژپ فادها
-6 هایس مدنگ دیلوت
-9 یبدرا رد هایس مدنگ بسانم تشاک خیرات نییعت
-4 یرایبآ عطق بسانم نامز نییعت
-3 بآ فرصم ییاراک و تشادرب خاش ،یدیلوت روذب تیفیک ،لوصحم درکلمع نا یم نییعت
-5 دیلوت یلامتحا تالکشم یسررب
-2 نابم ی پ و ی ش ی هن قحت ی ق
-1 -2 هایس مدنگ
مدنگ ای هایس
Buckwheat
مان اب یملع
Fagopyrum esculentum L.
تفه هداوناخ هب قلعتم ( دنب
Koyama et al,.
( تسا کیناگرا یزروایشک رد مهم ییوراد ناهایگ زا یکی و )2013 Kalinova & Vrchotova,. 2011
).
تاعلاطم یخرب
هداد نایشن یم الاب یکیژولوکا یراگزایس یلد هب هاییس مدنگ هک دنا
هدرتسگ قطانم رد دناوت ( دوش راک و تشک یا
2009
Montgomery,.
متییسیییس یلییصا ناکرا زا ،تییشاک خیرات .) ،تبوطر ،امد ،زور لوط رد رییغت قیرط زا و تییسا یعارز یاه
گ یکیژولوفروم و یکیژولوی یف تایصوصخ رب سفنت و تنیسوتف نا یم ییعت یارب یلک روط هب .تسا راذگریثأت های
خیرات ن
بسانم هایگ دشر یارب یحم یارش ،دشر هرود لوط رد هک دومن هجوت دیاب هتکن نیا هب ،هقطنم ره رد بسانم تیشاک شنت تیحت هایییگ و دیییشایب ( دریگن رارق یتبوطر و یترارح یاییه
Kirland and Johnson, 2000
ناراییکمه و یدایبق .)
(
Ghobadi et al, 2006
ینعم شهاک ببییس ،تییشاک خیرات رد ریخأت هک دنتییشاد ناونع ) درکلمع ،کیژولویب درکلمع راد
( یدمحا و ینارزاک .دویییش یم )نیجروخ رد هناد دادعت یانثتیییسا هب( درکلمع یا جا و هناد
Kazerani and Ahmadi,
خیرات نیب هک دندرک نایب )2004
رظن زا فلتخم ماقرا و تیشاک فلتخم یاه هخاش نیلوا عافترا ،هایگ عافترا ،هناد درکلمع
نیجروخ یعرف ینعم فالتخا نغور درکلمع و نغور دصرد ،نیمز حطس زا راد
.دراد دوجو یراد
هنیمآ دیسا ،یلنف تابیکرت یناوارف ،الاب تیفیک اب نیئتورپ یلد هب نینچمه هاییس مدنگ تم یرورض یاه
داوم و لداع
یندعم یم هجوت دروم دیییشاب
(
et al,. 2006 Wijngaard
.) لونف فلتخم عاونا ،اهدیئونوالف هلمج زا یتیییسیز لاعف یاه
ننات هنوگ زا نف تاقتیشم و دیئوناپورپ ینف ،هدیش مکارتم یاه هدش ادج هایس مدنگ یاه
یس مدنگ رد اهدیئونوالف .دنا ها
دنتییسه ی غم و ینادیییسکا یتنآ ،یبییصع ،یتظفاحم تارثا یاراد (
Cook et al,. 1996 & Wang et al, 2005 &
Wataabe,. 1998
.) مکم ناونع هب هاییس مدنگ بیترت نیا هب و یم بویسحم دنمیشزرا ییاذغ یاه
.دوش ننات یاه ادج ،
دراد یوق نادیییسکا یتنآ و روموت دییض تارثا ،هایییس مدنگ یاه مو یر زا هدییش (
Takuo et al,.1985 & Wang et al,.
2005 & Barbehenna et al,. 2011
.)
هاییس مدنگ هدرتیسگ روط هب
یم هتشاک نیچ رد ییاذغ لوصحم کی ناونع هب یا یاذغ کی ناونع هب هایگ نیا .دوش
(دنک یم بلج دوخ هب یناوارف هجوت دمآراک
He et al,.1995; Guo et al,. 2010; Wang et al,. 2010
مدنگ نینچمه .)
روخ فرییصم ین و ییوراد صاوخ یلد هب هاییس ناییسنا ندب یارب نآ دیاوف و یکا
( دریگ یم رارق هدافتیسا دروم
Min et
al,. 2010
.)
لودج -9 .6 (هایس مدنگ رد دوجوم رصانع و داوم نا یم
Sonia et al,. 2012
)
داوم عون (رادقم
رتم رد مرگ622
) داوم عون
(رادقم )ppm
رتسکاخ /94
9 ±2/29 7 K
9329/ ±6/94
تبوطر /56
9 ±2/25 9427±6/23 P
95 یبرچ 9/ ±2/39 6 Mg
6967/ ±6/11
ک نیئتورپ /69
62 ±02/96 4 Ca
739/ ±2/56
تاردیهوبرک عومجم 3 اه
72/ ±2/49 691±2/41 Na
.دینک دراو اجنیا ار مود صف ناونع 9
ییایحا یاهدنق عومجم /69
7 ±2/29
Mn Cu Fe
/79 69 ±2/35
/779 4 ±2/49
/929 9 ±2/26
-1 -1 یکشخ شنت هنوگ عیزوت رد یمهم رایسب ماع بآ نیمز حطس رد یهایگ یاه
یم دشاب تدم تسین هداس یکشخ نییعت ای فیرعت
هاتوک نامز (
زور هد ) یم هتفرگ رظن رد کییشخ ای کییشخ مک تدم ناونع هب یگدنراب نودب نودب نامز هک یماگنه .دوییش
زا شیب یگدنراب یم باسح هب کشخ هرود ناونع هب دشاب زور 62
یتسیاب و تسا یسانشاوه هدیدپ کی یکشخ دیآ ب
نی
لاسکیشخ و یکیشخ ش ئاق قرف ی
د ب ،دشاب سوتم نا یم زا رتمک یگدنراب تقو ره هک تسا یمیلقا هژاو کی یکشخ ه
یم راک دشاب رادیاپ دنور نیا هچنانچ رگا هتبلا .دور .
شنت ماوع نیرتجیار و نیرتمهم نآ زا یشان شنت و یلاسکشخ یاز
جاوم تیدودحم اب ار یغاب و یزروایشک تادیلوت هک تیسا هدنزریغ یطیحم نیا هب یتفگنه تاراسخ هلاسره و هتخایس ه
ویصحم ال یم بوسحم کشخ همین و کشخ یرویشک ناونع هب هک ناریا صویصخ هب و ناهج رد ت یم دراو ددرگ
و دیامن
یم شهاک ار یخ مید و کیییشخ همین قطانم زا هدافتیییسا هدزاب یم زورب ینامز ماوع نیا راثآ .دهد
زا یبیکرت هک دنک
طیحم و یکی یف ماوع یم دیلوت شهاک کعاب هجیتنرد و هایگ دیشر یژولوی یف رد شنت داجیا کعاب ی
.دوییش ییسح(
،یبی
.)6499 و ن مک نا یم تسا ناهج رسارس رد یعارز ناهایگ دیلوت هدننک دودحم ماوع زا یکی بآ دوبمک ال
و ینامسآ ت
یم یعارز ناهایگ دشر هرود لوط رد یکشخ شنت زورب ببس نآ مظنمان شنکارپ دوش
. یماگنه یتبوطر شنت ای دوبمک
یم شیا فا اب یرفسمتا ریخبت یاضاقت هک دبای
ال گرب ی ( یسناتپ قرعتوریخبت )
هشیر ییاناوت تیفرظ زا ه
جارختسا یارب ا
کاخ زا بآ (
یعقاو قرعتوریخبت )
زا رتارف ی یچ یلاسکیشخ ،یهایگ تیسیژولوی یف کی رظن زا .دور رتارف و هدومن زواجت
یییسا یگدنراب نادقف ت
( ییانف 6497 ، .) هنزور دادیییسنا ،گرب حطیییس شهاک اب یکیییشخ شنت تیلاعف شهاک ،اه
یاه
پوتورپ ال یم تنسوتف دنیارف یلقت ببس یفورلک و نیئتورپ تنس شهاک ،کینبرک زاگ تیبثت و یمیس گ
بآ یسناتپ ددر
یم رارق ریثات تحت ًامیقتیییسم ار تیییسوتف نا یم گرب دهد
. بآ شنت شیا فا اب
، نیییسوتف ت مه م شهاک ی ط هب و دبای رو
خاد هب کینبرک زاگ دورو میقتییسم ریغ روط هب و هتییشاذگ رثا تنییسوتف هب طوبرم ییایمییشویب یاهدنیارف رب میقتییسم هنزور یم شهاک ار دنییشاب دودییسم بآ شنت تلع هب هک ار اه .دهد
رد دیدییش شنت یارییش
، ،کینبرکزاگ بذج ،سفنت
لاقتنا و ی تنییسوتف داوم لاقتنا قافتا یگنییسرگ و هدرک لو ن مک رایییسب دح هب تعرییس هب یبوچ یاهدنوآ رد ماخ داوم
یم دتفا . هیاپ دیلوت شنت باقم رد مواقم یاه
ب قیرط زا ،یکیییشخ یاه ه
شور یریگراک ییییسدنهم و یژولونکتویب یاه
نژ لاقتنا و کیتنژ رد ییا یییسب تیمها ،مواقم یاه
دیلوت موادت دراد
. ژ لاقتنا لاثم یارب ن
شنت باقم رد ریذپ اقلا یاه
و یبآ مک
...
یم رکذ باق ،دننک محت ار بآ دوبمک یارش دنناوتب هک ناهایگ هب تیلاعف ی هزوح رد مهم نیا .دشاب
ه یا
یم هک ،تسا یبایتسد باق یژولونکتویب نژ لاقتنا هب ناوت
صا روظنم هب هک درک هراشا نیتومسا نوچمه ییاه لا
دیلوت و ح
هنوگ یاه هضراع اب هزرابم رد یلمع و ایوپ یلح هار ،دننک ومن و دیشر و هدیش رقتیسم رتهب ،بآ دوبمک یاریش رد هک ی ی
هصرع ندش ششوپ زا یراع و یکشخ نآ رد یگدنراب رادقم هک تسا ییاه
تسا مک اه (
یفاک 6479، .)
-1 -9 میسناکم یکشخ هب ناهایگ یراگزاس یاه
میییسناکم قیرط زا ناهایگ یفلتخم یاه
یم تمواقم یکییشخ ربارب رد دننک
ییصا و یژولوی یف ناققحم ال
ب تاتابن ح یار
یم هدافتسا ریز هژاو جنپ زا کشخ یحم اب تاتابن تمواقم دننک
( نایدیعس 6475 ،
.)
یکشخ هب تمواقم یکشخ زا یرگ یکشخ محت
.دینک دراو اجنیا ار مود صف ناونع 62
ا یکشخ زا بانتج ب یکشخ زا دوبه
-1 -4 ف رب یکشخ شنت تارثا سفنت ، تنسوتف دنیار
نا ، هایگ رد داوم لاقت
ه یناگرا نیا هک دنتیییسه یمومیییس زا یتوافتم نا یم یرعم رد یگدنز هرود لوط رد یزاوه هدننک تنیییسوتف یاه
تیسا رتداح بآ دوبمک زا یلاع ناهایگ رد تیمیس (
(Saxena,Sairam, 2000
. یم نایشن تاعلاطم جیاتن یارش رد دهد
اب یاه تظلغ تحت یتح و شنت ال
ی
CO2
اب ،یطیحم یم شهاک تنیییسوتف مه ز
هک تیییسا رما نیا هدننک نایب هک دبای
هنزور هدش هتسب زا رظن فریص تنیسوتف هاگتیسد هنزور بآ دوبمک شنت یارش رد .تسا هتفرگ رارق ریثات تحت ،اه
ه رد ا
یم هتیییسب هایگ تظلغ نآ بقاعتم و دویییش
CO2
یم شهاک یفو م تفاب رد شنکاو تیعیییضو نیا لابند هب و دبای
یاه
ویصحم و هدیش تخم تنیسوتف یکیرات ال
شنکاو زا یصاح ت ماش هک ،ییانشور یاه
ATP
،
NADPH
فرصم ،تسا
یمن لوکلوم ندش دییسکا مدع یلد هب یطیاریش نینچ رد .دویش
NADPH
فرصم،
+NADPH
نورتکلا تفایرد تهج
یم شهاک نع هب نورتکلا لاقتنا هریجنز رییییسم رد نژییییسکا لوکلوم نیاربانب .دبای
مع نورتکلا نییییشناج هدنریذپ ناو
یم دیسکا رپوس لاکیدار ی یگ کیش هب رجنم و دنک (
O9
) نژوردیه دیسکا رپ (
O2
H2
) کیسوردیه لاکیدار و
(+OH)
م ی ددرگ (
Turkan, 2005
.)
هنوگ تیلاعف نژییسکا لاعف یاه
( )ROS
،اهدیپیل ندش دیسکا نوچمه یتامدص زورب ببیس تیسا نکمم (
هجیتن رد
هب رجنم یم نآ یگچراپکی یگدییشاپ مه زا هجیتن رد و ایشغ راتخایس رییغت دوش
) نیئتورپ نامتخاس رییغت ، و اه
دیسکا
یردیفلوس یاه هورگ ندیش (
)-SH
ی نآ ندش لاعف ریغ م
یب ،اه هنادگنر نتفر نیب زا ای و ندش گنر یفورلک دننام ییاه
ه یگنر تابیکرت ریاییس و وم هب موادم هلمح نینچ مه و یا
لوکل ثم یلآ یاه تخا هجیتن رد و DNA
ال هتییشر رد ل یاه
گDNA
ددر ( ناراکمه و یبیبح 6494 ،
).
لولس ندیش گر ب زا بآ شنت یم یریگولج یلولس میسقت زا رت شیب اه
کیژولوی یف یاهدنیآرف رب ریثأت اب و دنک و ی
تییسیز تاردیهوبرک ،ینوی بذج ،ددجم لاقتنا ،سفنت ، تنییسوتف ثم ییایمیییش اه
تخوییس ، هتخودنا داوم زاییسو
و یا
نامزاس دشر شهاک بجوم ،دشر یبای یم هایگ
دوش (
Jaleel et al, 2008
.)
.دشاب نآ رارقتسا و هایگ دشر هیلوا هلحرم رد یتیمها اب هدننک دودحم ماع کی یکشخ شنت هک تیسا هدیش تباث یم ریثأت هایگ دشر رد مهو عافترا رد مه یکیشخ شنت دراذگ
( ه و یبیبح ناراکم
6494 ، ) جنرب ،یعارز ناهایگ نایمرد .
ایگ کی ناونع هب ه
امتحا ،یباقرغ یعارز
ًال بیییسآ زا هنوگ ریاییس هب تبییسن ناهایگ نیرتریذپ
یکییشخ شنت باقم رد اه
تیسا . یم شهاک ،بآ دوبمک یارش اب هجاوم رد ایوس هقایس لوط دبای
(
Siddique, 1999
.) یبآ مک شنت رد هایگ عافترا
هچهایگ ه ات تابکرم یا یم شهاک دیصرد62
بیس رد هقاس لوط .دبای ینعم روط هب یرفعج و ایوس ،ینیمز
تحت یراد
یم رارق شنت ریثأت دریگ
. شنت ار نآ دییشر و یلولییس طاییسبنا یولج یدایز رادقم هب رگروت راییشف ندروآ نییاپ اب یبآ
یم دا یارب ار رگروت راییشف ظفح تیلباق دناوتیم ی مییسا میظنت .دریگ نزرا دییشر هب ندناییسر کمک یارب ای تایح هما
ناهایگ گرب رتشیب یریپ و لولس هزادنا ندش مک اب هایگ عافترا شهاک .دزاس مهارف دیدش یکشخ یاریش رد یدیراورم ییا س هب تیمها کشخ هدام درکلمع و تنیسوتف یارب ممیتپا گرب حطیس هعیسوت .دیش هارمه یبآ شنت یاریش تحت مک شنت ،بلغا .دراد هنوگ رد یبآ
ثم ناهایگ زا یدایز یاه
Populus
هنوگ زا یدادعت رد و ایوییس،
گرب دییشر ،رگید یاه
یم شهاک گرب حطیس سکعرب ار تخا .دهد
ال نیب ف هنوگ رد یا
Populus
امویب و گرب ک حطس ،گرب ک دادعت رد ،
ینعم ،یکیشخ شنت تحت گرب ک ساسح مدنگ رد گرب دشر رثا نیا .تیسا هدوب راد
تسا هدوب نادرگباتفآ و ترذ زا رت .
تییسا هدییش هدهاییشم بآ شنت ریثأت تحت کییشخ و رت امویب دیلوت شهاک یعارز ناهایگرد (
Frooq et al, 2009
.)
هب یکییشخ شنت اب هجاوم رد هایگ یدیلوت یاهدنمناوت یاهدنیآرف هب دیدییشروط
میهییست ، امویب عیزوت و کییشخ هدام
یگتیسب ییشان امویب شهاک .دراد
نومداز همه رد ابیرقت بآ شنت زا یاه
پیتونژ)
) یم هدهایشم نادرگباتفآ ،اما .دوش
.دینک دراو اجنیا ار مود صف ناونع 66
نومداز زا یییضعب مک شنت .دنراد ناییشن ار نیریاییس زا رتهب شنت محت اه
.دراد ریثأت گرب و باییش کییشخ نزو رد یبآ
یلاحرد مادنا کیییشخ نزو ،هک ایویییس رد .تفای شهاک هیییشیر کیییشخ نزو زا رتیییشیب هایگ ییاوه یاه
هچهایگ ، یاه
trifoliatae Poncirus
، و یلومعم ایبول
Petroselinum crispum
مک شنت رثا رد هدهاییشم یبآ
اهنآ امویب هک دییش
یم شهاک م شنت محت .دبای
ال مادنا کشخ مرج بسحرب می عا جنرب رد ناهایگ ییاوه یاه
ال تسا هدش م .
یفورلک تبییسن رد ار یتارییغت یکییشخ شن
، a
ونتوراک و b
یم یمحت اهدیئ هایگ یفورلک تایوتحم شهاک .دنک
و هبنپ یعارز
Carantus rozeus
هدییش شرا گ ین یکییشخ شنت باقم رد و نادرگباتفآ هایگ رد یفورلک رادقم .تییسا
myrtillus Vaccinium
ینعم حطییس رد بآ تدییش دوبمک رثا رد ناهایگ گرب ی تنییسوتف تعرییس .تفای شهاک یراد
قم شهاک اب یلاع یم مک ،گرب بآ یسناتپ و بآ یبسن راد
دوش (
Cronic & Lawlor, 2002
.)
شهایک ییایناوت یاراد ،تارییغت ریایییس ناییم رد یبآ شنت یفورلک تظلغ یگدنهد
تفاب یاهدیئونتوراک و اه اه
ی
دیلوت اب لوا هجرد رد هک تییسا یهایگ
ROS
یت رد ال م اهدیئوک و
یم راک نیا هب قف ریدم اب هطبار رد .دوییش
تی ییصا یاه ال
ح
ه یگنر تاییوتحم شنت رد یا
شرا گ ،یبآ شرا گ نیا .دراد دوجو یکدینا یایه
یم نایییشن اه یجراخ ندربراک هب ،دنهد
لوزانوکینوی ،اهدیلونییییسارب تیلاعف شیا فا اب ار یکیییشخ هب محت ،تانومیییساج یتم و اه
SOD1 2، CAT
3و
APX
4، ر ایهدییئونتورایک یک رادیقم ندرک دودیحم و ABA
یییصا ترذ رد ا ایل
یم ح دنک (
Siddiq, 1999
.) یلاحرد یتم ،هک
رد ار یفورلک تایوتحم هزادنا نامه هب و شیا فا ربارب هس ات ار نتوراکاتب تنس تانومیساج ال
یم هی جت ،یمردیپا هی دنک
(
،نایدیعیس )6475
لورفوکوت مهم شقن کی ،لاونم نیمه هب . ا یتنآ تیصاخ یاراد لولحم یاهدیپیل و اه
رد ینادیسک
پورلک ال تیس یصا یارب ،اه ال
ه یگنر تایوتحم ح کمادنا رد شنت یارش تحت اه
هدش داهنشیپ نوتوت ی تنسوتف یاه ا
.تس
طا نیا ال ه یگنر تنیس اقلا رب ینبم یاهدننک عناق یلد تاع یکشخ هب محت شیا فا تهج رد اهنآ تنسویب رییغت ای اه
هدوب ناهایگ تسا
(
Cronic & Lawlor, 2002
)
.
رکلمع و کییشخ هدام ،دییشر نا یم رب یکییشخ شنت د
هنوگ زا یدادعت تییشادرب باق یم رثا یهایگ یاه
،یلو .دراذگ
هنوگ زا کیره محت هشیر متسیس کی .تسا توافتم یهجوت باقروط هب یرادزاب نیا رد اه
یکشخ محت اب بعشنم یا
اب امویب دیلوت لوا هجرد رد و هدشریگ رد ال
هک دراد یی اب یاهشخب هب نآ لاقتنا و رتشیب بآ بذج ییاناوت زا یشان
لا یی
یم تنییسوتف ماجنا روظنم هب کاخ ه یگنر تارییغت ،رگید ماوع یارب هفاییضا هب .دییشاب
هب محت یارب ی تنییسوتف یاه
اب تیمها زا یکیشخ ال
.دنتیسه رادروخرب یی هورگ ود
یفورلک و اهدیئونتراک تشادرب : مایش یکیشخ محت رد ،
یرون و
شقن ،یکشخ رثا زا یشان یدییسکا بییسآ زا تظافح اهدیئونتوراک هتفای شیا فا تایوتحم ،نیاربانب .دنراد یعونتم یاه
دراد ییا س هب تیمها یکشخ شنت محت یارب (
Jaleel et al, 2008
.)
-1 -5 رب یکشخ شنت تارثا روذب تیفیک
ب ماوع زا یکی و هدوب نیون تعارز اییسا بوغرم رذب نیمییضت ،حطییس دحاو رد هتوب دادعت ندوبالاب رد مهم رایییس
یم بولطم درکلمع هدننک دیییشاب
.
Jegini
9221 ( ) ( کاخ تبوطر دیدیییش هیلخت هک داد نایییشن باق بآ دیییصرد92
،یهدلگ لحرم یاوا رد ) رتیسد م
شهاک بجو صف یاهتنا رد کاخ تبوطر دیدش هیلخت و رذب درکلمع یدصرد32
ک و ندیش یر کعاب هیلخت یلو دویش یم رذب هیمانهوق شها
تافص رد یریثأت یصف یاوا رد کاخ تبوطر دیصرد72
یمن رذب یفیک و یمک دراذگ
. Gizbullin
6993 ( ) شنت هک تیشاد نایب یشیور دشر هرود ندیش هاتوک بجوم یکیشخ
هناوج اما ،هدیش رادن شنت نودب یارش تحت هدش دیلوت یاهرذب اب یتوافت یصاح یاهرذب ینز
د حارم رد شنت لامعا.
1 Superoxide dismutase
2 Catalase Enzyme Activity
3 Activity of ascorbate peroxidase
4 Abscisic acid
.دینک دراو اجنیا ار مود صف ناونع 69
یم نییاپ تیفیک اب یروذب دیلوت کعاب هایگ یدیشر یم شیا فا رذب هتسوپ زا داوم تشن یارش نیا رد اریز ددرگ
ی هک دبا
تسا یلولس ایشغ یریذپ ذوفن شیا فا و هتیسوپ ندیش هراپ تلوهیس ،روذب هدید بییسآ هتیسوپ تلع هب رما نیا .
یط رد
و تییییلباق اییشغ ،روذب یریگبآ یم تسدب ًاددجم ار دویییخ هیییتفر تیییسد زا ییایییناوت
ًالایییمتحا یویییق روذیییب یلو دروآ
یم ددجم یهدنامزاس یرتشیب تعرس ایییب ار دویییخ یاهایییشغ ریییتمک ریییتفیعض روذب هب تبسن اهنآ زا شوارت اذل ،دننک
تشاد دنهاوخ یرتمک ییکیرتکلا تیادیه هیجیتن رد و دویب دیهاوخ (
Bewley and Black, 1994
)
