I Khoa hgc • Cong nghe va Boi mdi sang tao
BEN TRE Day manh udig dung KH&CN phuc vu phat trien nganh dira
TS Lam Van Tan Giam doc 53 KH&CN Ben Tre
Vdi dien tfch trong difa ldn nhat ca nUdc, nhifng nam gan day nganh difa tinh Ben Tre dang chuyen minh \ii cho chl cung ufng nguyen lieu tho sang che bien va xuat khau cac san pham difa quy mo ldn, chat IUdng cao. De nang cao chudi gia trj gia tang cho cay dCfa, viec day manh nghien cufu, u^ng dung khoa hpc va cong nghe (KH&CN) dUdc xem la giai phap quan trpng de nganh
difa Ben Tre phat trien ben viFng.
D^y manli ngliien cilti - trien khai cac san pham dira
Ben Tre la tmh co dien tich dUa chiem 50% dien tich dUa ca nudc, vdi hdn 72.000 ha va gan 200.000 ho dan trong dUa, san IUdng hang nam dat gan 800 trieu trai, kim ngach xuat khau khoang 200 trieu USD/nam, gia trj cac san pham che bien tU dUa chiem 20% gia trj san xuat cong nghiep, 25% gia tri xuat khau cua tmh.
Ngay tU dau nam 2020, tinh hinh xam nhap man tren cac song chmh 6 tinh Ben Tre da xuat hien sdm hdn so vdi trung binh nhieu nam khoang 2 thang. Hien do man 4%o da xam nhap each cCfa song 45-60 km, do man 1%o xam nhap each cCfa song 52-76 km.
Nhieu nghien cUu cho thay, dUa la mdt trong nhUng cay trong CO kha nang chong chiu rat tot vdi xam nhap man, do dd day dUdc xac dinh la cay trong chu luc, nham cung cap nguon nguyen
lieu cho nhieu nganh cdng nghiep, gdp phan thuc day kinh te - xa hpi cua tinh. De phat tnen chuoi gia tri cay dUa theo hudng nang cao gia tri gia tang, thfch Ung bien doi khf hau va xam nhap man, thdi gian qua nhieu nhiem vu KH&CN da dUdc tinh trien khai va Ung dung vao thuc ti§n. Oien hinh la cac de tai/dU an:
- Nghien edu che tao may tach vo trai difa nang suat 800-1.000 trai/giddo Doanh nghiep Tu nhan PhUdng Nhi chiJ tri thuc hien, da che tao thanh cdng may tach vd dUa khd an toan, cd dgng, phu hdp vdi dieu kien san xuat nhd le vung nong thon Ben Tre, khac phuc dUdc khau bdc vd dUa bang thu cong. giam thieu tai nan lao dong.
Xay dUng va quan ly cht din dia ly "Ben Tre" dung cho sin pham dda uong nudc Kiem xanh cua tinh Ben Tre do Trung tam Nghien cUu cdng nghe va Sd
hQu trf tue CIPTEK chu tri thUc hien. Du an da xac dinh dUdc cac dac tfnh sinh hpc va phi sinh hoc thuoc dieu kien dja ly cCia tinh Ben Tre quyet dinh den chat lUdng dac thu cCia san pham dUa uong nudc Xiem xanh; xay dUng hoan chinh quy che quan ly va sCf dung chi dan dja ly "Ben Tre" cho san pham dUa uong nudc Xiem xanh. Chi dan dia ly nay da dUdc dang ky bao ho, dUdc sCf dung, quan ly va khai thac hieu qua tren thuc te.
Nghien cUu da dang hoa cac san pham cham soc ca nhan tu nguon nguyen lieu dau dda tinh Ben Tre do Trudng Oai hpc Nguygn Tat Thanh chu tr) thUc hien. Du an da nghien cUu hoan thien quy trinh san xuat cac san pham Cham sdc ca nhan (dau gpi, sUa tam, sOa rCfa mat) si!r dung nguon nguyen lieu dau dUa;
xay dung cdng thUc va san xuat thanh cong cac san pham cham
46
|g„°ffiVietL — °
Khoa hgc - Cong nghe va Doi mdi sang tao I
sdc ca nhan neu tren dat tieu chuan chat IUdng va chuyen giao quy trinh san xuat, cong thUc san pham cho doanh nghiep san xuat my pham thien nhien tai dja phUdng, gop phan nang cao gia tri gia tang cho cac san pham dUa cija tinh.
- Nghien cCfu chien iddc phat trien thi trddng xuat khau dUa va cac san pham tU dda Ben Tre, do Trung tam Chfnh sach chien lUdc nong nghiep, ndng thdn mien Nam thUc hien, da de xuat dUdc mdt so giai phap quan trpng nham phat trien nganh dUa nhU:
dau tu cho nghien cUu tao ra cac gid'ng dUa mdi, phUdng phap che bien mdi de tao ra nhieu san pham (san pham phu, thanh pham tU dUa) dap Ung nhu cau da dang cua khach hang tren the gidi. Nang cao chat lUdng giong dUa nham tao ra cac san pham chat IUdng cao; hinh thanh cac hinh thUc lien ket doanh nghiep - ndng dan lau dai de san xuat va xuat khau dUa hieu qua.
- Xay dung bo sUu tap so ve cay dUa Ben Tre do ThU vien Nguyen Dinh Chieu tinh Ben Tre chu tri thuc hien, da thu thap va so hda 90 tai lieu dang giay ve cay dUa thuoc cac ITnh vUc trong trpt, che bien, san pham, van hda, du lich; thu thap, so hda 10 tai lieu dang bang, dTa DVD, CD hoac phim, anh ve cay dUa va cac san pham tU cay dUa; xay dung trang thdng tin dien tCf cua thu vien tinh de dUa cac tai lieu da so hda Ien phuc vu mign phf cho ban dpc.
Dac biet, dUdc su h6 trd cua Bp KH&CN thdng qua de tai
"Nghien cUu chiet tach dau dUa tmh khiet bang cdng nghe khdng gia nhiet" do Trung tam Sinh hpc thUc nghiem (Vien Ung dung Cong nghe - Bd KH&CN) chu tri, thudc ChUdng trinh Doi mdi cdng nghe quoc gia den nam 2020, da chuyen giao ket qua vao thUc tiin san xuat tai dja phUdng cho Cong ty TNHH Che bien dUa LUdng Qudi. Day la de tai cap nha nudc dau tien ma Bo KH&CN hd trd cho doanh nghiep tinh Ben Tre nham phat then san pham chu luc cua tinh. De tai da nghien cUu, Ung dung thanh cdng cong nghe chiet lach khdng gia nhiet dau dUa tU dUa tudi theo phUdng phap ly tam, khdng silf dung nhiet dp cao, khdng si!/ dung hda chat.
TU viec nghien cUu xac djnh cac thong so ky thuat trong che bien, de tai da xay dung quy trinh cdng nghe chiet tach dau dUa tinh khiet khong gia nhiet tU dUa tUdi quy mo phong thf nghiem. Ket qua danh gia cac chi tieu cam quan, tfnh chat ly, hda cua dau
dUa tmh khiet thu dUdc d quy md thf nghiem la tUdng dUdng vdi tieu chuan dau dUa tinh khiet cija Hiep hpi DUa chau A • Thai Binh DUdng va Philippines. Dau dUa tinh khiet cd the bao quan dUdc 3 nam trong bao bi thuy tmh nau hoac chai PET xanh day 0,5 mm trong dieu kien nhiet dd 15-27°C, dp am 0,037%. Cd the khang dinh, vdi sU hd trd cua Bp KH&CN cung mdi lien ket chat che giUa doanh nghiep, nha khoa hpc, nganh dUa Ben Tre da khdng ngUng nang cao chat IUdng, dap Ung dUdc tieu chuan quoc te...
Ben canh cac hoat dpng nghien cUu Ung dung KH&CN, cac doanh nghiep san xuat, kinh doanh cac san pham dUa tren dia ban cdn dUdc tinh Ben Tre uu tien ho trd dang ky bao hp nhan hieu d nUdc ngoai. tham gia chuong trinh phat trien thi trudng cdng nghe, cac hoat dpng ket noi cung - cau cdng nghe trong va ngoai nUdc... Vdi sU hd trd dd, trinh dp cdng nghe nam 2019 cua
S6'3 nam 2020 feNGNGHEViS NaiH
I Khoa hgc - Cong nghe va Doi mdi sang tao
nhdm nganh san xuat che bien cac san pham tU dUa tinh Ben Tre da dUdc danh gia dat trinh dp trung binh tien tien, trong dd cd 2 doanh nghiep dat trinh do tien tien. Tfnh den thdi diem hien tai, tren dia ban tinh cd hdn 100 doanh nghiep hoat dong trong ITnh vUc san xuat, che bien cac san pham tU dUa vdi hdn 200 san pham phuc vu tieu dung va xuat khau. Gia trj san xuat cdng nghiep cac san pham dUa nam 2019 Udc dat 3.300 ty dong (gia so sanh 2010), chiem 12,34% gia tri san xuat cdng nghiep. Thi trudng xuat khau dUa tiep tuc dUdc giU vOng va md rong, den nam 2019 da xuat khau sang 85 quoc gia va vung lanh tho. Toe dp ddi mdi cong nghe giai doan 2016-2019 dat 18%, day la thudc do tac ddng cua KH&CN ddi vdi phat trien kinh X6, la chi so do su no luc dau vao cua qua trinh san xuat, kinh doanh. Nhd doi mdi cdng nghe, chat IUdng san pham dUdc nang
\§n, chi phf san xuat giam 10%
va gia trj tang them cua nganh dC/a dat tren 15%. Nhin chung.
hoat ddng san xuat, che bien va tieu thu dUa cd bUdc phat then kha, nhieu du an che bien dUa quy md Idn da di vao hoat ddng, nhieu san pham mdi tU dUa dUdc thUdng mai hda.
Giai phap cho cay dtfa phat tri^n ben uiilhg
Theo danh gia cija Hiep hdi DUa chau A - Thai Binh DUdng, Viet Nam la qudc gia cd nang suat va chat IUdng trai dUa cao nhat trong khu vuc cung nhU tren the gidi. NhOng nam gan day, sU phat trien cua nganh dUa ca nUdc ndi chung, d tinh Ben Tre
ndi rieng chua that su ben vUng, nguon nguyen lieu va thj trudng dau ra khdng on djnh, chat IUdng san pham chua dong bp, dac biet la trUdc nhOng didn bien bat thudng cua thdi tiet, khf hau. De nganh dUa phat trien ben vUng, mpt so giai phap cd ban can thuc hien trong thdi gian tdi bao gdm:
Mot la, day manh nghien cUu, Ung dung cac cdng nghe tien tien nham chpn tao dUdc cac giong dUa chiu han, chiu man cd chat lupng va nang suat cao, thfch hpp vdi dieu kien thdi tiet va khf hau cua dja phUdng; day manh dau tu doi mdi cdng nghe nham nang cao nang luc che bien cua cac doanh nghiep doi vdi cac san pham tU cay dUa; to chUc lai cac md hinh lien ket trong san xuat va tieu thu gan vdi van hda va du Ijch, Tang cUdng dao tao, chuyen giao ky thuat canh tac dUa cho ngUdi dan, cac hdp tac xa, to hdp tac... trong chudi theo nhu cau thj trUdng; to chUc cd hieu qua cac hoat dong phoi hdp giUa doanh nghiep, to chUc KH&CN, hpp tac xa va cac nganh chUc nang nham nang cao chudi gia tri san pham dUa gan vdi yeu cau thj trudng trong nudc va xuat khau.
Hai ia, hd trd doanh nghiep thuc hien cac de tai/dU an thupc cac chUdng trinh KH&CN quoc gia. Dac biet, cd chfnh sach uu dai doi vdi doanh nghiep dau tu phat tnen cac san pham cd gia tn gia tang cao, cong nghe hien dai. Day manh nghien cUu ve gia trj dinh dudng, y hpc cua dUa, lam cd s6 dU lieu cho viec quang ba va khuyen khich tieu thu san pham, dap Ung kjp thdi nhu cau trong nudc va xuat khau. Cac
doanh nghiep nganh dUa tinh Ben Tre can tich cUc, chu dgng hon trong hoat ddng nghien cUu - phat tnen, Ung dung, doi mdi cdng nghe nham tao ra dong san pham mdi cd nang suat, chat IUdng canh tranh dUdc vdi cac san pham cung loai tren thj trUdng, han che toi da yeu to rui ro ve dieu kien tu nhien. Ben canh do, can day manh hdp tac quoc te de nghien cUu, hpc tap kinh nghiem cua cac nUdc cd nganh dUa phat trien, giup cd them nhieu san pham mdi, dpc dao va cd sUc canh tranh cao.
Ba la, khuyen khfch doanh nghiep quan tam thiet ke mau ma, nhan mac san pham, dang ky bao hd nhan hieu, chi dan dja ly, xay dung thUdng hieu va tang cudng dang ky bao hp tai cac thj trudng xuat khau; dong thdi day manh xuc tien thUdng mai, md rpng thj trUdng tieu thu san pham tU dUa ra khu vUc va the gidi.
Bon la, xay dUng chudi lien ket gitJa ngUdi trong, thu mua, doanh nghiep che bien dua vdi cac hinh thUc linh hoat; to chUc lai san xuat, ap dung tien bp KH&CN de phat trien san pham sach, cd gia trj kinh te, nhat la cac giong dUa dac san dap Ung yeu cau ngay cang cao cua thj trUdng xuat khau.
Nam ia, trUdc didn bien bat thudng cua khf hau va xam nhap man, can cd ke hoach nghien cUu, tnen khai xay dUng cac cdng trinh thuy ldi cung nhu cac giai phap phi cdng trinh phiJ hdp de phat trien ben vilng nganh difa ^
