NHQNG VAN DE KINH TE VIMO
V
iet Nam dd tra thaiih thanh vien chinh thiic cua Cgng dong kinh te ASEAN (AEC) va dang chudn bj thMn gia Hiep dinh D6i tac Kinh t l Chiln luge xuyen Thai Binh Duong (TPP). Cung nhu doi voi da so Imh vuc khdc, hgi nhap kinh te qu6c tk mang lai rdt nhieu ca hgi cho cdc ngan hang thuong mai Viet Nam ve tiep can thi truong quoc te, m o rOng hoat dong kinh doanh, tao dOng luc de cdi tien cong nghe, tang cuong ndng lire qudn tri va tdi chinh. Tuy nhien, ben CEinh cac co hgi, viec tham gia cac hiep dinh thuong mai tir do ciing mang den nhieu thach thuc ve nang lire canh tranh va dam bdo on dinh he thong ngan hang noi rieng va he thdng tdi chinh Viet Nam noi chung. Tong hgp lai, lieu co h6i co dugc chuyen hoa thanh Igi ich cu thS vd riii ro CO dugc kiem soat de khong tro thdnh ton thdt tren thuc te (hoac ngugc l£ii) hay khong se tuy thugc phan Ian vdo tinh chu dong vd chat lugng cong tdc chudn bi ciia chiing ta a cd 3 nhom chii the: cdc co quan qudn ly, doanh nghiep - ngdn hang vd nguoi ddn.Lien ket thong thuang mang lai siic manh thay doi cho cac ITnh vuc khac nhau cua nSn kinh te theo hai khd nang. Khd ndng 1 Id dua den mot vong xoay tich cue (kien tgo hdi hoa, cdn doi vd bSn vung). Kha ndng 2 Id vong xoay tieu c\rc (trong ngan han nhin c6 ve tot len, nhung tich
' Vu trifAng Vu dn ilinli tien te - Ui chinti, NHNN
@ TAPCHlNGANHANG|Sd3+4|THANG2/2016
THliCflTHaC DDI Vdi iJN DINH TAI CHINH
TRDNGDKI CANH H l ^ NAM TANECUilNDHOl NHAP KINH Tf
•?sJ)^ VietHiing ^
tu manh nhiing mat can doi vd nii ro he th6ng, sau do, nhanh chong ddo chieu di xuong).
De chuan bi tot hon cho qua trinh hgi nhap sau rgng hon sdp tai, se rdt hihi ich neu nhin l^i nhung gi dd diln ra sau khi Viet Nam gia nhap WTO nam 2006 tr8n cd hai khia c^nh la ca hgi vd rCii ro trong cdc giai doan vira qua.
Giai tfoan 2007 - 2011 Sau khi gia nhap WTO, he thong tai chinh Viet Nam da phai doi mat vdi rui ro gia tang trong boi canh kinh te vT mo trong nuac vd the gioi bien dong manh, nhdt Id sau cugc khiing hoang tdi chinh - kmh t l todn cdu 2008.
Hai nhom rui ro tdi chinh mang tinh hi thong diin hinh nhat tren the gioi (theo phdn loai cua IMF vd BIS) cdng xudt hien ro rang tqi Viet Nam trong giai doan 2007 - 2011 Id (i) tinh thuan chu kykinh te-tdichinh vd (ii) mucdg dan xen/liin kit tieu cue giUa cdc bg phdn cua hi thong tdi chinh vai cdc ITnh vuc co lien quan chat che nhu bdt dong sdn vd doanh nghiep khach hdng.
Trong thoi gian ndy, sir da dang va pliiic tap ngdy cang tdng ciia moi lo^i to chiic tdi chinh ciing nhu tirdi dan xen va lien ket giiia cac to chiic nay lam xudt hien
nii ro hf thong, trong do bi gom loai so hiiu cheo mang tieu cue. Cu the:
Mot Id, sau khi gia nhap WT(
su gia tdng 6 at cua cdc doi von quoc ti vdo trong khi thiM su chudn bi ndng Ijfc hdp thu.
gay ra nhiiu rui ro (tinh thuan chu ky tdi chinh - kinh te) cho hi thong tdi chinh. Khi nguon von ngoai vao manh da khong chuyen hoa thanh nang luc san xuat voi miic dp hieu qua cao, md lai gay ra hien tugng thoi gia tdi sdn nhu bdt dong san, chiing khoan do von chay manh vdo cac ITnh vuc nay (trong do, khong nhd Id cdc nguon thir cdp, mang tinh ddu ca cao) vi gay ra su thinh vugng do cua nen kinh te. Gid bdt dong san vd chiing khoan - nhiing loai tai sdn thuang dugc sir dung the chap cho cdc khoan vay - tang len nhanh chong trong b6i cdnh lac quan thdi qua ciia nhieu ben da thuc day tang truong tin dung theo each thiic; von dugc chay vao ca nhimg ITnh vi^c khong hi8u qud (niu gid khong tdng thi se Ig diin de ddng, nhung do gid tdng nen Igi dugc ddnh gid Id hieu qud de ddu tu/cho vay) vd vong xody ndy tiep diln. Nhu vay, su gia tang lu6ng v6n ben ngodi da lam lu m o nhiing ylu kem ngi tai cua n i n kinh t l vd hS
^ ? 9 H
- N H a N G V W D E K I I I H T E V l K l O l
t "^ ' ' ' ^ ^ ^
HOI nhap kmh te quoc te mang lai rat nhieu Cd hoi cho cac nJ'I' .• ^•\: '-'i.ong mai Viet Nam ve tiep cSn till tnlOng qudc te. ma rang hoat dooy kint) cSoanti, tao JJ:'^ IUC de cai tien cong nghB,
tang ci/dng nang IUc quan tri va tai ctiinli
thong tdi chinh. Tinh trang "ddu tu" thai qud di cung vai tdng trudng tin dung Idti hon nhilu Ian so voi tang truong GDP theo hieu ling "gia toe thuan chuky"
da mang l^i hi$u qua ddu tu thdp.
Chi so hieu qua dau tu ICOR tang manh trong thoi k^ nay (tir muc trung binh duoi 5 trong thai gian 2002 - 2005 len muc trin
7 trong giai doan 2006 - 2010).
Vi^c thieu chuan b; cho qua trinh hdp thu cac luong von vdo nhu quy hogch vd tham dinh du an dau tu, lya chgn cong nghe, dao tao quan ly... da lam cho chat lugng dau tu hi suy giam khi hieu qua ciia cac chuong trinh, du an ddu tu khong theo kip tdc do gia tang cdc ludng von. Nhung dnh huong tieu cue nay ro net han khi xuat hien tinh trang ddu tu qua miic vao bdt ddng san va xay dung trong nhung nam 2008 - 2009 vd dd t^o nen tinh tmng bong bong bat dong san; chat lugng cac khodn tin dung ngan hang hi suy gidm
va ng xdu tdng manh trong giai doan 2007 - 2011. D6ng thoi, ciing phu hgp vai thuc tiln ciia nhieu nuoc, su doi ddo tdi chinh qud muc trong thdi ky ndy d Viet Nam, trong khi thiiu ca chi thdm dinh ddu tu tong the kit hgp giiia ddnh gid hieu qud vd rui ro hgp ly, dd gop phdn lam gidm toe do tdng truong ndng sudt lao ddng chung cua Viet Nam do Idm gidm hieu qud phdn bo nguon liec trong hoat dong cua nin kinh ti thuc khi ty trgng khdng nhd nguon von dugc huong vdo cdc linh vuc co tinh chat ddu ca cao.
Hai Id, sir xudt hien cdc tap dodn tdi chinh gan lien vdi hoat dong ngdn hdng, chimg khodn, bdo hiim vd cd liin quan chat che din bdt ddng sdn vd cdc doanh nghiep lien quan ddn din xu hucmg liin thong giira cdc thi trudng/td chuc ngdn hdng, chung khodn, bdo hiem vd bdt dong sdn a Viet Nam; su luu chuyin cua cdc ddng von giiia
cdc thi trudng ndy, vai su gia tdng manh me nguon von tdi trg tit bin ngodi sau khi Viet Nam gia nhap WTO, trong boi cdnh thiiu hut ndng luc gidm sdt an todn vi md a mire do tuong ieng, da Idm rui ro mang tinh h4 thdng tdng manh trong giai doan 2007-2011.
Trong thoi gian ndy, cdc t^p doMi tai chinh phat trien theo hai xu huong: (i) Cdc ngan hdng thuang mai (NHTM) da nang thdnh lap doanh nghiep bdo hiem, cong ty chiing khoan hoac ndm CO phdn chi ph6i trong cdc doanh nghiep bao hiem, cong ty chiing khoan; (ii) Cac cong ty bdo hiem gop von thdnh Idp cdc NHTM vd cdc cong ty chiing khodn cung nhu quy dau tu. Mot ty le khong nho von tai trg (cd trong va ngoai nuoc) thong qua cdc to chiic tdi chinh d6 vdo dd day gia chiing khodn vd bdt dong san tdng manh vd sau do, sut giam nhanh chong da dan den bdt on tdi chinh vd nhiSu" hg luy cho nen kinh te nhu tdng truong kinh te giam manh. Bdi hgc dugc nit ra Id: Phdi cd dn dinh (bao gom on dinh tdi chinh) mdi CO the phdt triin vd chi co phdt trien bin vimg mdi khdngphd va su dn dinh.
Giai tfoan 2012-2015 Dinh diem bdt on tdi chinh xay ra vdo cuoi nam 2011- dau ndm 2012 khi tac dong tir cac khu vuc khdc nhau Ian truyen den khu vuc tai chinh, cgng huong vdi nhiing yeu kem ngi tai ciia khu vuc tdi chinh dd ddy khu vuc ndy den sat bo vuc khiing hoang, vcri
TAPCHiNGANHANG|S63+4|THANG2/2016 ®
) NHLING VAN DE KINH TE VIMO
hieu hien ro rang nhdt Id cdng thang thanh khodn he thdng cimg vcri lai suat lien ngdn hdng tang vgt trong thai gian ndy.
Duoi su chi dao ciia Chinh phii, cdc CO quan qudn ly noi chung vd Ngan hang Nha nuoc (NHNN) noi rieng da trien khai cac bien phdp thich hgp, todn dien, quyet liet vd kien tri d l on dinh tinh hinh, cuoi ciing da dua nen kinh t l vugt qua giai doan kho khan nhat vd hien nay, dang phuc hoi ro net. Co the noi, thdnh cong Ion nhat cua Chinh phu, voi NHNN dong vai tro chinh, Id dd khong de xdy ra do va he thong to chiic tin dung, md neu xay ra thi co the mang lai nhieu he luy rat Ion v l kinh t l vd xa hgi. Nhieu chi sd an todn vi md da lien tuc dugc cdi thien tic ndm 2012. Trong thai gian ndy, Chuong trinh Danh gia Khu vuc tai chinh (FSAP) ciing dugc Chinh phii chi dao, IMF va WB cung cap chuyen gia vd NHNN Id CO quan dau moi ciing vdi cdc Bg, nganh hiiu quan ph6i hgp thuc hien da hodn tdt vao nam 2014. Nhieu khuyen nghi cua Chuong trinh FSAP da giiip cdc CO quan hiiu quan bo sung them cac bien phdp cdi each cu the nham tang cuong tinh hieu qua va kha nang chong do cua khu vuc tai chinh truoc cac cii soc CO the xay ra trong tuong lai.
Chuin bi cho giai doan sap tdfi (2016 - 2020)
Viec ky ket Hiep dinh TPP vd AEC khdng chi tao diiu lain cho dong vdn ddu tu gian tiep Iudn chuyen de ddng hon giiia
Q
cdc qudc gia vdi nhau md cdn cd the khuich dai nhimg rui ro ngi tai cua nin kinh te. Dong von dugc luan chuyen tu do hon se lam gia tang quan ngai ve bong bong gia tdi san ciing nhu nguy ca riit v6n dot nggt. Vai ng nu6c ngoai (bao gom cd ng cong vd ng tu nhdn) cua Viet Nam trong xu huang tdng, cgng voi ty trpng FDI 6 miic cao va s\r mo cua hon nua cua thi trucmg chiing khoan, quy mo von nuac ngodi trong nen kinh te cua Viet Nam dang tiep tuc tang len. Trong boi cdnh do, neu cac nha dau tu nuoc ngodi nit von dot nggt, ddc biet vdi quy mo Idti tCr cdc quy ddu tu mo, se gay mat on dinh he thong tdi chinh. Ben c^nh do, su lien kit ngdy cang chat che giua cac thi truong tdi chinh do tac dong ciia qua trinh hgi nhap cung lam gia tdng rui ro Ian truyen xuyen quoc gia.
Nhimg he qud ndy co thi trd nin nghiem trgng han bdi su liin thdng giiia cdc thi trudng tdi chinh trong nude, khiin cho rui ro Ian nhanh tu khu vuc ndy sang khu vuc khdc, ddc biet Id su lien thong giita ngdn hdng vd chimg khodn vdi bdt dong sdn. Rui ro hi thdng cd the Ian han khi thi tnrdng tdi chinh Viet Nam phdt triin han trong tuang lai vdi cdc sdn phdm tdi chinh da dang; dat ra yeu cau phdt trien ndng luc qudn ly rui ro tdi chinh a cd cdp do vi mo vd vimo lin tuang img vdi muc do rui ro gia tdng.
Do vay, cdn thiit xdy dung khuon kho an todn vi mo
Trong xu the hgi nhap hien nay,
viec nhan dien vd ngan ngua rit' ro he thdng tai chmh la yeu c^u thilt y l u ddi vai mgi qudc gia, nhdt la vdi cdc nuoc dang trong giai doan phat trien vd hoan thien the che kinh te thi tniang^
D I CO t h i tdi da hoa Igi ich v3 gidm thieu nil ro tu qud trinh hdi nhap, yeu cau chung dat ra Id xay dung he thdng cac khuon khd va quy dinh nham theo d5i, danh gia nii ro vd dieu tiSt chinK sdch phu hop vdi miic dp nii ro ciia he thdng tdi chinh mdt each tong the vd dong bd, chii khdng chi tap trung vao tung dinh chg tdi chinh rieng le hay cdc bi§n phap kinh te mdt each biet Idp.
O Viet Nam, trong thcri gian toi, can tang cuong chuan hod trfin CO sa tiep cdn chudn muc qudc te ve an toan tdi chinh; ddng thdi, tiep tuc hodn thien cdu tnic the che vd ddy manh su phoi hgp hoat ddng ciia cac ca quan gidm sat tdi chinh nham ngay cdng cdi thien chat lugng giam sat vd gidm thieu rui ro he thdng tai chinh.
Nghi dinh 156/2013/ND-CP ngdy 11/11/2013 ciia Chinh phu da giao NHNN nhiem vu dn dinh he thdng tien te, tai chinh thong qua xay dung chinh sdch dam bao dn dinh he thdng tien te, tai chmh vd thuc hien cac bien phdp ngdn ngua nii ro he thdng hong ITnh vuc tien te, tai chinh. Ddng thai, Nghi dinh bd sung Vu On dinh tien te - tdi chinh vao ca cau td chiic cua NHNN. Mdt trong nhung nhiem vu trgng tam cua Vu On dinh tiln te - tdi chinh la xay dimg khuon khd an toan vT md (ATVM). Khuon khd
TAP CHI NGAN HANG | SO 3+4 1 THANG 2/2016
- NHONGVANOEKINHTEVIMOC
ATVM bao gdm cac nhdn td chu yeu nhu: (i) Hoat ddng theo doi, giam sat rui ro he thdng; (ii) Lua chgn vd thyc thi cdng cu ATVM nham ngan ngua rui ro he thdng;
va (iii) Khudn kho the che thich hgp giiip cho cdng tac dieu Hanh vd thyc thi chinh sdch mdt each tdng the vd ddng bp, voi su phdi hgp cao hon ciia cac Bd, nganh huu quan trong mang luoi an todn tdi chinh, tren co so phdt huy cao nhat vai trd hien tai ciia mdi CO quan. Hon niia, can tang cuong su phdi hgp voi ca cdc ca quan quan ly tai chinh cac quoc gia khac khi ma rpng hdi nhdp trong bdi cdnh cdc tap doan tdi chinh todn cdu co hoat ddng o nhieu qudc gia.
Cdc phuong phdp vd cdng cu ATVM (do IMFvd BIS gidi thiiu da dugc nhiiu nude dp dung hieu qud) dang dugc NHNN phdt tridn cho phii hop vdi thuc tiln Viet Nam bao gdm;-(i) Xay dung bd chi sd ATVM de theo doi miic dp riii ro cua cdc ITnh vuc/khu vuc khac nhau trong nen kinh te (gdm nhdm kinh ti vi md, to chicc vd thi tiudng tdi chinh, khu v^c doanh nghiep, khu vuc hg gia dinh vd linh vuc bat dong sdn); (ii) Thu nghiem khd nang chdng do theo kich bdn rui ro (Stress Testing); (iii) Danh gia gia tri chiu riii ro (VaR);
(iv) Xac dinh cdc td chiic tdi chinh CO tinh quan trgng ddi vdi he thdng Systemically Important Financial Institutions (SIFI) de tang cudng cdc qui dinh gidm sat; (v) Phat trien he thdng cdnh
bdo sdm; (vi) Cach thiic lira chgn vd phdi hgp cdc cdng cu ATVM nhdm true tiep vdo cdc nguon goc tich tu riii ro he thdng dd ddm bdo hieu qud ngdn ngua nii ro tdng the, ddng thdi gidm thieu cac ngoai ling khdng nidng mudn doi vdi nen kinh te. Ngodi ra, cdng tac phdi hgp giiia chinh sdch tien te, chinh sach tdi khda vdi cdc chinh sach quan ly nganh can dugc chuyen ddn sang dinh hudng "ngugc chu ky" ciing vdi tang cudng tinh ddng bd vd tdng the. Co che qudn ly khiing hoang tai chinh va cac de xuat tang cudng mang ludi an toan tai chinh qudc gia cung se dugc ciing CO manh me han niia trudc yeu cau hgi nhap.
Tdi xin mugn hinh tugng so sanh cua mdt sd dien gid tai Hdi thao "Phat trien kinh te - xd hdi vd ngdnh Ngdn hdng Vi^t Nam trong bdi cdnh hdi nhdp qudc t l " dugc td chiic thdng 12/2015 vira qua cho rang, nen kinh te Viet Nam trong nhiing nam tdi se gidng nhu "mgt chu chim thdi hgi nhdp'' vdi ddng luc giiip chim chuyen dpng tir ca hai canh: mpt canh la ddng luc ngi tai ciia nen kinh te va mdt cdnh la ddng luc manh me tu cac hiep dinh tu do thuong mai - ddu tu mang lai. Nhieu y kien ban khoan ve kha nang mat can ddi giiia hai canh, trong khi canh thii nhat, dudng nhu cdn ngan va yeu thi cdnh thii hai lai dai va manh me hon nhieu. Van de can gidi quyet Id 1dm cho hai canh phdi can bdng ve ddng luc de tranh
nguy CO chim se bay nghieng, lap lai cac vong trdn nhu trudc day, ma khdng the bay nhanh va thang hudng tdi muc tieu: nhanh chdng thu hep khodng each phdt trien vdi cdc nude ASEAN, de cdc doanh nghiep Viet Nam dugc phat huy het tiem ndng phdt triln ddi h^n cua minh vd ngudi dan Viet Nam sdm dugc hudng chdt lugng cugc sdng tnmg binh ciia khu vuc ASEAN. Day manh qua trinh cdi cdch todn dien vd manh me la can thiet de rd bd cac cdn trd (khdng hgp ly hoac khong cdn hgp ly) dang ngan cdn chimg ta tien den muc tieu ndy.
Cdn tien hanh so sanh, ddnh gia moi ITnh vuc qudn ly vdi trinh dp cua khu vyc ASEAN de xdc dinh cac uu tien cdi each cu the, trong dd nhiing ITnh vyc hi ddnh gia thap nhdt can dugc dua vdo danh muc uu tien cdi each trudc.
Theo dd cua qud trinh hdi nhdp, chung ta cdn phdt huy hoac tao dyng mdi nhimg lien ket tich cue va ngdn ngira nhimg lien ket tieu eye ciia mdi ITnh vyc; phdi ddng thdi ddm bdo vira ngdn ngira riii ro he thdng vua kien tao mdi trudng thuan Igi cho cac hoat ddng kinh te, ke ca cac ITnh vyc mdi.
Mua Xudn - khdi ddu cua mpt ndm - thudng mang lai nhieu ndng luong ddi mdi. Hy vpng rang, Xudn Binh Than nay se Id khdi dau cua mdt chu ky thay ddi tich cue de chiing ta cd the vugt qua nhieu thdch thiic vd ddn nhan nhiing van hgi sap tdi ciia qua trinh hdi nhap.B
TAP CHI NGAN HANG ] SO 3-1-4 | THANG 2/2016 ^
