• Tidak ada hasil yang ditemukan

RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN (RPP)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Membagikan "RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN (RPP)"

Copied!
8
0
0

Teks penuh

(1)

RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN (RPP)

Nama Sekolah : SMP N 4 Wates

Mata Pelajaran : Bahasa Jawa

Kelas/Semester : VIII/ Gasal

Pertemuan Ke : 1 (satu)

Alokasi Waktu : 2 x 40 menit

Kemampuan berbahasa : Membaca A. Standar Kompetensi

Memahami wacana tulis sastra dalam kerangka budaya Jawa Kompetensi Dasar

1.1 Mendiskusikan nilai- nilai moral dalam suatu karya sastra prosa (fiksi) Indikator

1. Menemukan nilai- nilai didaktik yang terdapat dalam wacana prosa (fiksi)

2. Menemukan contoh tembung entar dalam wacana prosa (fiksi) 3. Mengartikan tembung entar yang ada dalam wacana prosa (fiksi) B. Tujuan Pembelajaran

1. Siswa dapat menemukan nilai- nilai didaktik yang terdapat dalam wacana prosa (fiksi)

2. Siswa dapat menemukan contoh tembung entar dalam wacana prosa (fiksi)

3. Siswa dapat mengartikan tembung entar yang ada dalam wacana prosa (fiksi)

C. Materi Pembelajaran 1. Nilai Moral ing Cariyos

Wonten ing wacana prosa (fiksi) menika wonten nilai moral utawi pitutur ingkang saged dipunpendhet utawi dipundadosaken tuladha. Kadosta sipatipun paraga, cariyosipun, saha unggah-ungguh ingkang wonten ing wacana prosa.Pitutur wonten ing wacana menika saged kadosta :

a. Hubungan sosial

Hubungan sosial menika saged kapethik saking hubungan antawisipun paraga setunggal lan sanesipun wonten ing cariyos. Tumindak menapa ingkang dipunlampahi dening paraga ing

(2)

cariyos. Kadosta tetulung, welas asih, pengurbanan, kerja sama ingkang sae, lan sanesipun.

b. Unggah- ungguh

Ing cariyos saged dipunpendhet pitutur bab unggah- ungguh. Kadosta unggah- ungguh basa menawi tiyang nem matur kaliyan tiyang sepuh ngginaaken basa krama, unggah- ungguh anggenipun tumindak, lan sapanunggalanipun.

c. Sipat manungsa

Sipating paraga wonten ing cariyos saged nggambaraken sipatipun manungsa, lan ugi saged dipundadosaken tuladha wonten ing pagesangan menika.

d. Religi

Ing cariyos menika ugi wonten nilai- nilai religinipun ingkang saged kapethik.Nilai religi menika kadosta cariyos ingkang ngandhut bab hubungan manungsa dhumateng Gusti.

2. Tembung Entar

Inggih menika embung ingkang tegesipun boten salumrahipun,saha mawi teges kias.

Tuladhanipun :

- Gedhe endhase :kumalungkung/ gumedhe - Kembang lambe : dados pocapan tiyang sanes - Entheng tangane : remen mulara tiyang sanes - Cilik atine : kuwatir/ wedinan

lan sapanunggalanipun.

3. Tuladha cerkak :

Kucing Sing Pinter Ngalembana

Sawijining dina ana kucing sing alus, resik, lan putih mulus wulune, mlaku-mlaku ning pawon. Dheweke weruh ana anak Tekek lagi nggondol daging empal mbuh seka ngendi. Kucing dadi kepengin melu mangan, terus golek cara supaya bisa ngrebut daging empal kuwi. Kanthi modhal wulune sing mranani, lan kaprigelan ngolah tembung kang mendhemi, Kucing rumangsa isa ngrebut empal saka anak Tekek sing miturute isih mentah, lan kurang pengalaman.

(3)

"Eh Tekek, awakmu iku ketok pengkuh, rosa banget, lan kulitmu kandel ora tipis kaya kulit cecak. Apa to rahasiane?

Tekek bungah banget dialembana dening Kucing kang elok rupane. Nanging dheweke meneng wae amarga sumelang menawa mangsuli pitakone Kucing, empale bakalan tiba ning njobin.

Kucing kui mau pancen kewan kang thukul pikire. Mula ora kentekan akal anggone ngakali tekek. Kucing banjur takon maneh.

"Kek Tekek, kowe iso ora nuturi aku mlaku ning tembok. Kok ya ampuh tenan kowe ki iso mlaku ning tembok, sing nuturi sapa to?

Tekek meneng wae, sakjane dheweke pingin mangsuli menawa isa mlaku ning tembok kuwi ora ana sing nuturi. Dheweke kuwi pinter banget, dadi isa mlaku dhewe rasah dituturi sapa-sapa. Batine Tekek tansah gedhe endhase.

Kucing nyoba ngalembana meneh marang si anak Tekek.

"Eh Tekek, suaramu kuwi tak akoni pancen merdu tenan. Mbok kowe nyanyi sak tembang wae ben tambah kasengsem atiku marang sliramu"

Anak Tekek ora iso ngampet meneh, kepingin eksis. Dheweke mbukak cangkeme arep nyanyi. Mesthi wae empale tiba ning njobin. Untunge ana Mbokne Tekek sing nyaut empal sing tiba mau. Dadia kucing mau gur ngemut driji, anggone ngakali Tekek. Mbokne Tekek banjur ngajak anak Tekek lunga ngedohi Kucing

kang rupane mranani kuwi.

Mbokne rumangsa dheweke kurang anggone nuturi anake supaya ora gampang kapilut nalika dialembana dening liyan kang pasuryane mranani ati.Kucing kui mung pinter ngalembana lan aruh-aruh gur kanggo mbuwang tilas.

(4)

D. Metode Pembelajaran

1. Ceramah digunakan untuk mengawali pembelajaran dan menyampaikan materi pembelajaran tentang nilai moral dalam wacana prosa (fiksi) dan tembung entar.

2. Diskusi digunakan untuk mengukur kemampuan siswa mengenai nilai moral dan tembung entar yang ada dalam wacana prosa (fiksi) 3. Tanya jawab digunakan untuk meningkatkan keaktifan para siswa

dalam belajar

4. Evaluasi digunakan untuk melihat seberapa jauh pemahaman siswa mengenai tembung entar.

E. Media Pembelajaran 1. Wacana prosa (fiksi) 2. Lembar soal

F. Langkah- langkah pembelajaran a. Pendahuluan

1) Guru mengucapkan salam kepada para siswa

2) Berdoa sebelum pelajaran dimulai. Doa dipimpin oleh perwakilan siswa.

3) Mengecek kehadiran siswa/ presensi siswa

4) Menjelaskan tujuan pembelajaran atau kompetensi dasar yang akan dicapai

b. Kegiatan inti 1) Eksplorasi

- Siswa memperhatikan guru ketika menerangkan nilai moral dalam wacana prosa (fiksi) dan tembung entar.

- Siswa mendapatkan bacaan berwujud wacana prosa (fiksi) dari guru

2) Elaborasi

- Siswa secara berpasangan membaca wacana prosa (fiksi) yang diberikan oleh guru

(5)

3) Konfirmasi

- Siswa dapat menemukan nilai- nilai moral yang terdapat dalam wacana prosa (fiksi) yang telah dibagikan guru.

- Siswa dapat menemukan tembung entar yang terdapat dalam wacana prosa (fiksi) yang telah dibagikan guru.

- Siswa dapat mengerjakan soal- soal mengenai tembung entar yang dibagikan oleh guru

c. Kegiatan Penutup

- Para siswa dibantu dengan guru menyimpulkan materi yang telah dipelajari

- Setelah para siswa dapat memberikan kesimpulan, kemudian guru menutup pelajaran dengan berdoa yang dipimpin oleh siswa dan guru mengucapkan salam.

G. Sumber

1) Setyawati, Bethy Mahara. 2012. Siswa Tama. Yogyakarta. Ulinuha Grafika

2) LKS Puspita Basa Bahasa Jawa kangge kelas VIII dening Bethy Mahara Setyawat, S.Pd

3) Cerita cekak kapethik saking

http://duniashinichi.blogspot.co.id/2012/11/cerita-basa- jawa-kucing-sing-pinter.html

4) Prabaswara. 2012. Kawruh Basa Jawa Pepak. Surabaya: Sinar Kemala H. Penilaian Indikator Teknik Penilaian Instrumen 1. Menemukan nilai- nilai didaktik yang terdapat dalam wacana prosa (fiksi)

Teknik tertulis 1. Sebutna nilai moral kang ana ing wacan!

2. Menemukan contoh tembung

Teknik tertulis 2. Sebutna tembung entar kang ana ing wacan!

(6)

entar dalam wacana prosa (fiksi)

3. Mengartikan tembung entar yang ada dalam wacana prosa (fiksi)

Teknik tertulis 3. Apa tegese tembung entar kang ana ing wacan kasebut!

4. Cocogna tembung entar lan tegese kanthi leres!

5. Tulisa carita singkat kang ngemu tembung entar :

a. gedhe endhase b. lunyu ilate c. adus kringet d. jembar segarane e. manis eseme I. Kunci Jawaban

1. Nilai moral ingkang wonten ing wacan inggih menika : - boten angsal ngakali liyan

- tansah kedah was- was lan ngati- ati

a. Panas atine a. Omongane tansah kelakon

b. Padhang ulate b. Omongane mencla- mencle

c. Rai gedheg c. Golek ilmu

d. Ngangsu kawruh d. Sumeh

e. Idu geni e. Nesu

f. Lunyu ilate f. Ora due isin

g. Tipis lambene g. Nyambut gawe kang abot

h. Adus kringet h. Nandhang isin

i. Kandel kupinge i. Akeh omonge, criwis

j. Abang raine j. Ora nggugu pitutur

(7)

- tiyang kang pasuryanipun sae dereng mesti kelakuanipun sae - kedah nggugu kaliyan pituturipun tiyang sepuh.

2. Tembung entar ingkang wonten ing wacan inggih menika thukul pikire, gedhe endhase, ngemut driji, mbuwang tilas.

3. Tegesipun :

a. Thukul pikire : duwe akal

b. Gedhe endhase : gumedhe, kumalungkung c. Ngemut driji : ora oleh apa-apa

d. Mbuwang tilas : nutupi tumindhake kang ala 4. Tembung entar lan tegese :

a. Panas atine : nesu b. Padhang ulate : sumeh c. Rai gedheg : ora due isin d. Ngangsu kawruh : golek ilmu

e. Idu geni : omongane tansah kelakon f. Lunyu ilate : omongane mencla- mencle g. Tipis lambene : akeh omonge, criwis h. Adus kringet : nyambut gawe kang abot i. Kandel kupinge : ora nggugu pitutur

j. Abang raine : nandhang isin

5. Carita singkat kang ngemu tembung entar : a. Gedhe endhase

Parjo kae dumeh anake juragan brambang kang sugih, deweke seneng tuku dolanan kang larang regane. Preinan wingi Parjo ditumbaske pit anyar dening bapakne, amarga kalebu wong kang duwe Parjo seneng pamer marang kanca- kancane.

b. Lunyu ilate

Bocah kae yen omongan karo kancane mesthi mencla- mencle. Wingi deweke wes saguh nalika dina Selasa bakal mbalekake duit kang disilih. Ananging mbasan wis dina Selasa deweke ora sida mbalekke lan saguh ing dina liyane maneh.

c. Adus kringet

Pak Prapto kalebu wong kang ora due ing desane. Deweke mung buruh tani. Mula kanggo nyukupi kabutuhan kulawargane apa- apa ditandhangi dening deweke. Pak Prapto uga sregep anggone nyambut gawe.

(8)

Referensi

Dokumen terkait

hewan guru memfasilitasi siswa untuk menemukan gambaran secara umum mengenai komponen kimiawi sel, sel hewan, struktur dan fungsi sel, serta organel-organel sel

□ Guru memberikan kesempatan kepada peserta didik untuk menemukan rumus suku suku ke-n barisan aritmatika dengan mengerjakan LKPD yang diberikan.. Menarik

Guru memberikan tugas beberapa soal mengenai Persamaan Eksponensial (LKS halaman 8, 15, dan 18) Guru mengingatkan siswa untuk membuat tugas di rumah dan mengumpulkannya

Setelah mengamati video yang disajikan melaui link yang dibagikan melalui WA grup, peserta didik dan guru berdiskusi( C2 ) dan menemukan ( C4 ) informasi tentang ungkapan

1). Membahas soal – soal aplikasi peluang kejadian pada program keahlian yang bersesuaian 2). Guru memberikan contoh soal dan membahas penyelesaiannya bersama siswa.. Guru

Setelah mengamati isi teks melalui tayangan power point yang dibagikan di Google classroom, siswa dapat menemukan kosakata berkaitan dengan kehidupan sosial di

Verification • Siswa diminta mengerjakan soal latihan di LMS, memaparkan informasi apa yang sudah didapat dari paparan dan instruksi guru tentang fitur-fitur dasar perangkat

4.8.1 Menceritakan kembali urutan peristiwa pada teks non fiksi dengan menggunakan bahasa sendiri. Dengan melakukan percobaan, siswa dapat menemukan tahap-tahap siklus air dengan