حقوق غیردولتی

یتلودریغ قوقح

*یوریش نیسحلادبع .1

نارهت هاگشناد داتسا

مدقم یلیکو نیسح دمحم .2

نارهت هاگشناد یصوصخ قوقح یارتکد یوجشناد 1392/04/19:شریذپ خیرات 1391/12/16:تفایرد خیرات

هدیکچ

شیازفا نوچ ییاه هدیدپ را��نک رد یناهج حط��س رد یتلودریغ یاهداهن تیلاعف ش��یازفا و یزا��س یناهج هدش قوقح ملع رد یدیدج میهافم داجیا بجوم ،لومش ناهج یطابترا یاه هکبش زا هدافتسا و ترجاهم هک تسا میهافم نیا نیرت مهم زا »یتلودریغ قوقح« .تسین قبطنم نادنچ نآ یتنس درکیور اب هک ت��سا .تسا یزاس قوقح دنیآرف رد یتلودریغ یاهداهن هلخادم ترورض نآ یانبم و یقوقح طباوض عضو و نیودت رد تلود راصحنا یدمآراکان هب دانت��سا اب یتلودریغ قوقح رابتعا ناوریپ لباقم رد .دنیامن یم ناونع یتلودریغ قوقح یارب یددعتم یایازم ،دوجوم یلمع طیارش لیلحت رب ینتبم یتاذ یاهیگژیو زا ار تلود هلخادم ،قوقح ۀف��سلف رب ینتبم یتلااک��شا حرط اب زین یتلود قوقح ناوریپ .دنناد یم یراتفر یاه هزومآ ریاس زا نآ زیامت ۀطقن و قوقح رابتعا ِنافلاخم و ناقفاوم لیلاد و یتلودریغ قوقح ینابم و موهفم نییبت اب تسا هدش شلات هلاقم نیا رد .دریگ رارق یبایزرا دروم رصاعم ناهج رد یتلودریغ طباوض هاگیاج ،نآ

:ناگژاودیلک

ناراذگ نوناق ،قوقح یتلود ریغ نلااعف ،یقوقح ارف یارجا تنامض ،قوقح یزا��س یناهج ،یقوقح ییارگ رثکت .یصوصخ

همدقم

دادملق تلود یراصحنا یا��ه تیلاعف زا یقوقح طباوض دا��جیا هک یتن��س هاگدید فلاخرب هاگدید نیا ،تلود ینیرفآ شقن زور هب زور شهاک و یزاس یناهج دنیآرف شرتسگ ،د��ش یم لباق ،تلود یتنس یاه تیحلاص زا یرایسب دننام زین یقوقح طباوض داجیا هک داد جاور ار اب طبترم زیگنارب شلاچ یا��ه لیلحت ۀئارا رب نوزفا .ت��سا یتلودریغ یاهداهن هب یراذ��گاو تلاکشم لح هک دومن تیوقت ار هاگدید نیا زین یلمع تلاضعم و تلاکشم ،قوقح ۀفسلف یا هنوگ هب طباور زا یرایسب رصاعم ناهج رد ًلاوا هکارچ ؛تسا یلمارف طباوض دنمزاین یلمارف طباوض ًایناث .دومن یسررب صاخ تلود کی طباوض تحت ار اه نآ ناوت یمن ًلاوصا هک ت��سا و هدش نیودت اه نآ یلخاد طیار��ش و اهزاین سا��سا رب فلتخم یاهرو��شک یلم قوقح

،1 ةرامش ،4 ةرود

،1392 ناتسبات و راهب 135 ات 117 تاحفص

ashiravi@ut.ac.ir 0251 -6166100 :سکاف ،لوئسم ةدنسیون *

نینچ ۀجیتن .در��ک هدافت��سا یللملا نیب تلاک��شم لح یارب اه نآ زا ناوت یمن ًا��قطنم Legal(یقوقح ی��یارگرثکت و یتلودریغ قوقح نو��چ یمیهافم ند��ش حرطم یثحابم .دشک یم شلاچ هب ار یقوقح لوصا دراوم زا یرای��سب رد هک ت��سا هدوب ^)Pluralism هب ؛ت��سا هد��ش هدوزفا یتلود ریغ قوقح شرت��سگ و تیمها رب ،اه تفلاخم دو��جو ا��ب ،للملا نیب تراجت هنحص رد هژ��یو هب ددعتم یاه هنیمز رد تفریذپ ناوت یم هک یو��حن رابتعا شریذپ عنام نیرت یلصا ناونع هب )Legal Centralism( یقوقح ی��یارگ زکرمت )Hertogh, 2007, p.2; Scherer, 2007, p.203( و را��بتعا ،ی��تلودریغ قو��قح .درادن ار هت��شذگ تیمها شلات ،یتلودریغ قو��قح ناقفاوم و نافلاخم هاگد��ید نییبت رب هولا��ع هلاقم ن��یا رد دوش نشور ات دریگ رارق یبایزرا دروم رصاعم ناهج رد درکیور نیا یلمع تیعضو دوش یم

.ریخ ای تسا هدش هتفریذپ یتلودریغ قوقح موهفم ًلامع ،یرظن ثحابم زا غراف نآ هب زاین للع و یتلود ریغ قوقح موهفم .1 قلاطا یقوقح لوصا و طباوض ه��عومجم هب ،دیآ یمرب زین نآ مان زا هکنانچ ،یتلود ریغ قو��قح هچرگا یقوقح طباوض نیا .تسا هدمآ دوجو هب یتلود ریغ یاه نامزاس و اهداهن یوس زا هک دوش یم یوس زا ارجا یارب ًلاوصا اما ،دریگ رارق ارجا دروم زین یتلود یاه داهن و اه ناگرا یوس زا دناوت یم رد .)Hertogh, 2007, p.3; Ware, 1999, p.705( ت��سا هدش داجیا هدننک عضو یاهداهن اه نآ یارجا ناوت یمن ،طباوض نیودت دنیآرف رد اه تلود هلخادم مدع تلع هب یتلودریغ قوقح یاهداهن مه و هدننک عضو یاهداهن مه لمع رد لاح نیا اب .¹درک هبلاطم یتلود یاهداهن زا ار تنامض نادقف دوجو اب نخس رگید هب .دننک یم یوریپ طباوض نیا زا یتلود مکاحم دننام رگید

تسناد یکی )Customary International law( یفرع للملا نیب قوقح اب دیابن ار یتلودریغ قوقح .1 رد هک یلاح رد ،تسا هتفرگ لکش اه تلود نیب هک تسا یفرع طباوض یفرع للملا نیب قوقح اریز قوقح طباوض هولاع هب .درادن یراذگریثأت و هلخادم یتلود داهن چیه یتلودریغ قوقح داجیا دنیآرف یلیصفت رایسب و یئزج تاعوضوم رد یتلودریغ قوقح هک یلاح رد تسا یلک رایسب یفرع للملا نیب ةرابرد تنرتنیا لقتسم قوقح ای یدانسا تارابتعا دروم رد یناگرزاب قاتا طباوض دننام .دریگ یم لکش و دانسا قوف فیرعت ساسا رب نینچمه .)Levit, 2005, p.137( )Domain( هنماد لاقتنا و تبث یتلود نیب یاه هسسؤم و لارتیسنآ دننام للم نامزاس هب هتسباو یاهداهن یوس زا هدش هیهت طباوض هتبلا .دنا جراخ ثحب عوضوم زا )Unidroit( مر یصوصخ قوقح یزاس ناسکی یللملا نیب هسسؤم دننام تسا ینتفگ .دنشاب هتشاد تکراشم طباوض بیوصت دنیآرف رد یتلود یاهداهن هک تسا یمادام رما نیا هب لاح نیا اب .دراد دوجو رظن فلاتخا یتلودریغ قوقح ناونع ققحت رد تافیرشت ماجنا موزل دروم رد ؛دوش یم یتلود قوقح یریگ لکش بجوم طباوض بیوصت رد یتلود یداهن هلخادم فرص دسر یم رظن نانچمه اما دوش یم »یتلود نیناوق« ققحت عنام اهنت ینوناق تافیرشت ماجنا مدع ،نخس رگید هب یتلود قوقح نیب کیکفت لیهست رب هولاع رظن نیا .تسناد یتلود قوقح قادصم ار طباوض نیا ناوت یم هب هجوت اب .تسا رتراگزاس )یقوقح ییارگ رثکت( یتلودریغ قوقح جاور و رابتعا ینابم اب یتلودریغ و مر یصوصخ قوقح یزاس ناسکی یللملا نیب هسسؤم دننام یتلود نیب تاسسؤم تابوصم هاگدید نیا .دنوش یم دادملق یتلود قوقح قادصم

هب لمع رد فده هورگ هک ت��سا تلع نیا هب یتلودریغ قوقح طباوض تیمها ،یقوقح یارجا قو��قح .)Snyder, 2003, p.375; Arts and Kerwer, 2007, p.144( .ت��سا مز��تلم نآ دوش یم دادملق قوقح رد روآ مازلا یعبنم فرع ًلاوا اریز ،تشادنپ یکی دیابن فرع اب ار یتلود ریغ قوقح عوضوم هک یلاح رد ؛تسا هتفرگ رارق یتلود ناراذگ نوناق تیامح دروم نآ زا یوریپ هک و یگدرتسگ ایناث .تسا هدشن نیمضت تلود یوس زا اه نآ یارجا هک تسا یطباوض یتلودریغ اب دریگ یمن لکش یتلودریغ قوقح رد ًاترورض هک تسا فرع یریگ لک��ش یتاذ رصانع زا جاور یریگ لک��ش بجوم ار اه نآ ناوت یم یتلودریغ قوقح طباوض یارجا موادت ضرف رد همه نیا هدرتسگ لکش هب هک یتروص رد اهنت یتلودریغ قوقح طباوض هکنیا نخس هاتوک .تسناد فرع یتلود ناراذگ نوناق یوس زا هک یتروص رد مه نآ دنو��ش لیدبت فرع هب دنناوت یم ،دنبای جاور .دنریگ رارق تیامح دروم قوقح طباوض یدمآراک اهنآ زا یکی ؛تسا هدش نایب یتلود ریغ قوقح یارب ینوگانوگ یایازم تاسسؤم و اهداهن یوس زا یتلود ریغ قوقح طباوض .تسا یتلود قوقح اب سایق رد یتلود ریغ طباوض زا شیب اه نآ رد هدش هتفرگ راک هب صصخت نازیم تلع نیمه هب ،دوش یم عضو یصصخت نوناق ناوت یمن ًلاوصا هک دندقتعم زین یتلود قوقح ناوریپ لاح نیع رد .ت��سا یتلود قوقح لح هار صاخ عوضوم کی رد یلامتحا یاه ضرف و اهزاین مامت یارب هک دومن بیوصت یعماج یاهلأخ لیمکت و یتلود قوقح رانک رد یتلودریغ قوقح زا هدافتسا تلع نیمه هب .دنک هئارا رد .)Kobayash & Ribstein, 2004, p.9( دوب دهاوخ رثؤم بولطم ۀجیتن لوصح رد دوجوم ،دنیامن یم مادقا طباوض نییعت هب هطساواب و بختنم ناگدنیامن هک یتلود قوقح فلاخرب عقاو دوخ هک دوش یم بیوصت ییاه نامزاس یوس زا فلتخم یاه هنیمز رد طباوض یتلودریغ قوقح رد قوقح طباوض لمع رد تلع نیمه هب .دنا طبترم رظن دروم عوضوم اب یصصخت لکش هب ًامیقتسم .)Parisi, 2001, p.96(²دنک یم لح ار تلاکشم یرترثؤم لکش هب یتلودریغ یبایزرا یاهرایعم زا ی��کی .ت��سا یتلود یراذگ نوناق یاه هنیزه شهاک ،مود ت��یزم

نلااعف نیرت مهم زا یکی ناونع هب )American Law Institute( ییاکیرما قوقح هسسؤم لاثم ناونع هب .2 یاه هصرع نلااعف تکراشم اب هک تسا یقوقح نارظن بحاص و ناداتسا زا لکشتم ،یتلودریغ قوقح هصرع هک دیامن یم )Restatements of Law( یقوقح دعاوق هعومجم نیودت هب مادقا ییاه هنیمز رد ًافرص صاخ ،)Schwartz & Scott, 1995, p.603( دومن لح ار دوجوم تلاکشم ناوت یم قوقح یصصخت درکیور اب یرادکناب نویسیمک یوس زا زین ^)UCP600( »یللملا نیب یناگرزاب قاتا یدانسا رابتعا لکشمه تاررقم«

و دوش يم هیهت )Commission on Banking Technique and Practices( یللملا نیب یناگرزاب قاتا International Union of Credit and Investment( یراذگ هیامرس و رابتعا نارگ همیب یللملا نیب هیداحتا رد افرص ،تسا رگ همیب ناسانشراک زا لکشتم هک زین )Bern Union( نرب هیداحتا هب فورعم ^)Insurers نینچمه .)Levit, 2005, p.128; 2008, p.16( دنک یم مادقا یقوقح طباوض راشتنا هب رابتعا همیب ۀنیمز International Standard Banking Practice( یللملا نیب يرادکناب درادناتسا ياه هیور هب ناوت يم تاررقم و )Uniform Rules for Collection )URC 522( اه یلوصو لکشمه تاررقم ، ^{))ISBP 681} )Uniform Rules for Demand Guarantees )URDG 758( هبلاطملادنع ياه همان تنامض لکشمه يصصخت يدرکیور ،دوش يم رشتنم يناگرزاب قاتا يرادکناب نویسیمک يوس زا هک زین دانسا نیا .درک هراشا .دراد صاخ يتاعوضوم ةرابرد

.تسا هدش فرص اه نآ بیوصت یارب هک تسا ییاه هنیزه نازیم ،یقوقح طباوض یدمآراک دیاب ادتبا .ددرگ یم لصاح یرت��شیب تیبولطم ،دبای شهاک اه هنیزه نازیم هچره دیدرت یب نوچ یلئاسم هکلب ،تسین یدام یاه هنیزه ًافرص رایعم نیا رد اه هنیزه زا روظنم ت��سناد بیوصت رد تیرثکا لو��صح یارب مزلا نامز فرص ای تیلقا ر��ب تیرثکا رظن لیمحت را��ثآ .دوش یم هتفگ یجراخ ای میقتسمریغ یاه هنیزه اه نآ هب هک تسا هنیزه قادصم زین نوناق نتفای علاطا یگنوگچ ،رظنم نیا زا یتلود قوقح ۀنیزه ن��یرت یلصا .)External Costs(

دعاوق« زا یقوقح یاه ماظن رد هنیزه نیا شهاک یارب .تسا دوجوم یاهزاین و اه تیولوا زا ناوت نیفرط ،هتشاد یلیمکت شقن هک دوش یم هدافت��سا )Default Rules( »ضرف شیپ طباوض نلاعا و علا��طا ۀنیزه رگید فرط زا .د��نراد ار نآ ریاغم یقفاوت دا��قعنا و ر��ییغت نآ رارقت��سا و جاور یارب مزلا تدم ت��شذگ و یتلود یاهداهن یو��س زا هد��ش بیوصت قوقح اب سایق رد ی��تلودریغ قوقح .ت��سا یتلود قوقح یاه هنیزه ر��گید زا ،ط��باوض هتفر راک هب م��سیناکم عون رما نیا یلصا تلع .دنک ی��م بلط ار یرتمک هنیزه ی��تلود یاه هبنج و دوجوم یاهزاین طباوض نیودت رد نآ سا��سا رب هک ت��سا قوقح عون نیا رد چیه نودب و تعر��س هب اه نآ یارجا هجیتن رد .دریگ یم رارق هجوت دروم رای��سب یلمع هطبار نیفرط یارب لاح نیع رد .)Parisi, 2001, p.98( دریذپ یم تروص یتمواقم عون قوقح دانسا هب عاجرا اب طیار��ش یلیصفت نایب هب زاین نودب هک دراد دوجو ناکما نیا زین زمرتوکنیا یارجا دروم رد ناوت یم ار نآ ۀ��نومن .دنیامن یریگولج تافلاتخا زورب زا مر��ن .)202 ص ،1389 ،یوریش( درک هدهاشم رییغت لماع نیرت یلصا .تسا یتلود ریغ قوقح یایازم رگید زا طباوض یرادیاپ و تابث هجوت اب و ساسا نیا رب .ت��سا طباوض رد حلاصا هب زاین و اه نآ یدمآراکان ،یقوقح طباوض قوقح رد طباوض رییغت لامتحا دسر یم رظن هب ،یتلود ریغ قوقح طباوض ندوب یصصخت هب قوقح طباوض بیوصت تافیر��شت و طیار��ش هچرگا رگید ترابع هب .ت��سا رتمک یتلودریغ یلمع تایبرجت و صصخت زا هدافت��سا اما ،ت��سا رتمک یتلود قوقح هب تب��سن یتلودریغ .دبای شهاک زین طباوض رییغت لامتحا دوش یم بجوم ت��سا یللملا نیب ۀنحص رد یتلودریغ قو��قح ییارجا ۀ��نیمز نیرت یلصا ه��کنیا ا��ب دیقم ییایفارغج ةرت��سگ رظن زا یتلود ریغ قوقح موهفم اما ،(Hadfield, 2001, p.42) کی رد یتلودریغ یاهداهن بوصم طباوض موهفم نیا لیذ رد هک نانچمه ینعی ؛ت��سین هیهت یللملا نیب حط��س رد یتلودریغ نلااعف هک یطباوض ،دوش یم ی��سررب صاخ رو��شک طباوض سا��سا نیا رب .)Paust, 2011, p.987( دو��ب دنهاوخ نآ لما��ش زین د��نا هدرک یو��س زا هد��ش نییعت طباوض و لوصا رانک رد اهرو��شک رد ینید یاه ت��یلقا ی��بهذم یوس زا هک یدان��سا تارابتعا رب مکاح طباوض دننام یللملا نیب یتلودریغ یاه نامزا��س دنوش یم دادملق یتلودریغ قوقح قیداصم زا ود ره ،هد��ش هیهت یناگرزاب یللملا نیب قاتا نیا هب ؛ت��سا دیقم عوضوم رظن زا یتلودریغ قوقح اما .)Tamanaha, 2008, p.376(

یرو هرهب داجیا قوقح یلصا در��کراک ای هک هتفرگ لک��ش ییاه هنیمز رد ًلامع هک بیترت رد صاخ یبهذم و یگنهرف یاه هقلع و تاکارتشا دوجو ای و ت��سا نآ شیازفا و یداصتقا

یدراوم رد نیاربانب .تسا هدش تیرثکا هورگ طباوض زا اه نآ تعباتم عنام تیلقا هورگ کی تیمکاح لامعا هب طبترم لئاسم نآ عوضوم و یعامتجا مظن داجیا ًامامت قوقح درکراک هک اب هژیو هب یرفیک قوقح رد هجیتن رد .تفرگ هرهب یتلودریغ قوقح زا ناوت یمن ،دشاب تلود رد .دومن یوریپ یتلود ریغ قوقح زا ناوت یمن اه تازاجم و میارج ندوب ینوناق لصا هب هجوت .)Shaach, 2007, p.37( تسا هدشن ققحم یتلودریغ قوقح یدراوم نینچ رد زین لمع قوقح ةدنهد لیک��شت یازجا یلک یدنب می��سقت کی رد تفگ ناوت یم سا��سا نیا رب قوقح .یتیریدم قوقح و ،یگنهرف ای یبهذم قوقح ،یفرع قوقح : زا دنترابع ی��تلودریغ طباور اه نآ یریگ لکش أ��شنم و انبم هک دریگ یمرب رد ار یطباوض و لوصا ۀعومجم یفرع قوقح نوچ یتاحلاطصا .یتلود یاهداهن تابوصم هن و ت��سا صاخ فنص کی یاهزاین و یاهروشک رد بلغا هک )Indigenous Law( یموب قوقح ای)Traditional Law(یتنس اهدعب میهافم نیا اما ،تشاد هراشا یقوقح طباوض عون نیمه هب ،دش یم هدافتسا هرمعتسم طلاتخا هب رظان ی��بهذم قوقح .تفرگ رارق هدافت��سا دروم یراجت فرع دروم رد رت��شیب .دنیب یم دنبیاپ بهذم نآ طباوض هب ار دوخ یبهذم تیلقا هک ت��سا یعماوج رد یگنهرف یعرش طباوض ایناتیرب ناملسم یاه تیلقا بلغا ناتسلگنا رد هتفرگ تروص تاقیقحت قبط شیازفا هب هجوت اب هزور��ما .دنناد یم یتلود قوقح طباوض زا ر��تلااو یهاگیاج رد ار دو��خ دروم رد .دو��ش یم دادملق یتلودریغ قوقح مهم قیداصم زا زین یبهذم قوقح اه ترجاهم طباور دروم رد ار ی��طباوض یگنهرف تاکرت��شم اب صاخ هورگ کی زین یگنهرف قو��قح د��شاب تلود فرط زا ارجا تنامض یاراد ط��باوض نیا ه��کنآ یب ،دننک یم ن��ییعت دو��خ دوش یم قلاطا یطباوض و لوصا هب زین یتیریدم قوقح .)Tamanaha, 2008, p.397(

و دنرب یم راک ه��ب دوخ رتهب تیریدم و هرادا یار��ب یتلودریغ یاهداهن و اه نامزا��س ه��ک .دنتسه اه نآ زا یوریپ هب مزلم لمع رد روبزم یاه نامزاس تامدخ زا ناگدننک هدافت��سا هدیمان )Lex Sportiva( »یشزرو لقتسم قوقح« هک یشزرو یاه گیل رب مکاح طباوض طباوض و دنا هدش عضو اه تلود زا لقتسم و یللملا نیب یاه نویساردف یوس زا و دوش یم ای ^)Visa( از��یو دننام یرابتعا یا��ه تراک رودص ۀنیمز رد لا��عف یاه تکر��ش یقوقح دنوش یم بوسحم یتلودریغ قوقح عون نیا یاه هنومن زا)Master Card( تراک رت��سم .)Hernandez, 2001, p.398(

یتلودریغ قوقح یرظن ینابم .2 »یقوقح ییارگرثکت« ۀ��یرظن سا��سا رب ار دوخ هاگدید ،یتلودریغ قوقح رابتعا ناور��یپ نیا یقوقح ییارگ رثکت ی��لصا یانبم .)Michaels, 2005, p.1211( د��ننک یم ه��یجوت ینتفریذپ یرما یقطنم روط هب و ًلامع قوقح رد تلود ینیرفآ شقن راصحنا هک تسا هتکن ریغ )Law Makers( زا��س قوقح عبانم ددعت یلمع رظن زا م��ه هکارچ ،ت��سین لوبقم و جیاتن تلود دزن یقوقح طباوض عضو ندوب ر��صحنم یرظن ظاحل زا مه و ت��سا راکنا لباق ،دوب اه تلود ا��ب روما بلغا رد یزکرم هاگ��یاج هت��شذگ رد .دروآ دهاوخ راب هب ی��بولطمان

رد یقوقح دعاوق عضو و هضراعم ناو��ت یللملا نیب ای یلخاد یتلودریغ داهن چیه ن��یاربانب عبانم ددعت یلخاد ۀنحص رد د��ش تابثا نامز ت��شذگ اب .ت��شادن ار یتلود طباوض ضرع نیرت هتفر��شیپ و نیرت یتعنص رد هکلب ،درادن دوجو هرمعت��سم یاهرو��شک رد اهنت یقوقح یللملا نیب هصرع رد .تسا هتفر نیب زا یقوقح طباوض عضو رد تلود راصحنا زین اهرو��شک یاهداهن دشر و مت��سیب نرق لیاوا زا هکارچ ،ت��سا هارمه یرت��شیب دومن اب تیعضو نیا زا یخرب .د��ش هت��ساک شیپ زا شیب اه تلود راصحنا و راد��تقا زا ،ی��تلودریغ ی��للملا نیب بتک رد جردنم لو��صا و طباوض هب هجوت ا��ب و عون ود هب قوقح ک��یکفت ا��ب نا��ناد قوقح دندقتعم ،دراد دوجو مدر��م هرمزور یگدنز نایرج رد هک یطباوض و ی��قوقح تا��قیقحت و رد و هعماج رد هکلب ،یتلود نلاوئسم ط��سوت هن و یقوقح نوتم رد هن قوقح تاذ و رهوج قوقح ۀعسوت رد شقن نیرت یلصا سا��سا نیا رب .دریگ یم لک��ش مه اب دارفا طباور نایرج هد��ش حرطم زین ناریا قوقح رد لیلحت نیمه .دننک یم افیا یتلودریغ رصانع و نلاا��عف ار هب لئاق ،اهنآ تافلاتخا نییبت و یلمع عیب زا یرظن عیب زییمت اب دیتا��سا زا یخرب و ت��سا رگید فرط زا .)27 ص ،1382 ،103 ص ،1384 ،یدورگنل یرفعج( دنا هد��ش لمع تلاصا )Legal Anthropology( یقوقح یسانش ناسنا ملع یانبم رب یقوقح ییارگرثکت ناوریپ ت��سا هجاوم یهجو دنچ یقوقح طباوض زا یا هعومجم اب نا��سنا رصاعم یایند رد دندقتعم یاراد زین طباوض نیا .دنت��سین یتلود یاهداهن و تلود ًافرص اه نآ رابتعا و عضو أ��شنم هک یتلود قوقح زا شیب طباوض نیا یروآ مازلا نازیم یدراوم رد یتح و هدو��ب روآ مازلا یور��ین .)Berman, 2007, ^p.1169( تسا یقوقح یسانش هعماج درکیور اب ینارظن بحاص یوس زا رتشیب هک للادتسا زا هبنج نیا رد لوصا یلمع رثا ،نآ ةدننک بیوصت داهن و هطباض بلاق و لکش رب دیکأت زا شیب ،تسا هدش هئارا هنایارگدرکراک درکیور نیا ناوریپ .دریگ یم رارق هجوت دروم یمدآ راتفر رب رظندروم ط��باوض و نیرت یلصا ناونع هب یقوقح ییارگ زکرمت هک دنا هدیقع ن��یا ر��ب )Functional Approach(

رخاوا زا اما ،تفای جاور مهدجه و مهدفه یاه نرق رد ی��سایس للع هب اهنت ،ییارگرثکت عنام یتح هک یوحن هب د��ش فیعضت زین نآ ی��سایس تاهیجوت مت��سیب نرق لیاوا و مهدزون نرق رارق دوخ راک روت��سد رد داصتقا ةزوح رد هژیو هب ار ییادز زکرمت ت��سایس زین اه تلود دوخ زین اهرو��شک لخاد رد دندقتعم یتلودریغ قوقح ناوریپ .)Berman, 2009, p.228( .دنداد تیریدم و هرادا یارب صاخ طباوض یاراد دوخ هک دنیآ یم دوجو هب یددعتم یتلودریغ یاهداهن دوجو هب ار یتیعضو ییاه نامزا��س نینچ )Self Regulating Organization( .دن��شاب یم رد اریز ،تسا هدش هدیمان )Molecular Federalism( »یلوکلوم م��سیلاردف« هک دنروآ یم ددعتم یتلودریغ تاسسؤم و اهداهن هک دیآ یم دوجو هب یلاردف هب��ش ماظن یعون طیار��ش نیا .)Snyder, 2007, p.2( دنوش یم دادملق نآ هدنهد لیکشت یازجا ،ایشا رد لوکلوم نوچمه یراذگریثات شیازفا ناکما رب دیکأت ،دوش یم هئارا یتلودریغ قوقح هیجوت رد هک یرگید یانبم یقوقح طباوض ای نیناوق درکیور یلک روط هب تسناد دیاب ادتبا .تسا طباوض نیا زا هدافتسا اب :تسا میسقت لباق لکش هس هب صاخ یعوضوم ةرابرد رظندروم نوناق ،نآ بجوم هب ه��ک ،هدعاق قیقد ةرت��سگ نییعت اب یمزج درکیور ،لوا

ارجا رد هچرگا هوی��ش نیا .دنک یم ملاعا ار عوضوم کی زاوج مدع ای زاوج ،عطاق لک��ش هب ریثأت تدم زارد رد نوگانوگ طیارش اب قابطنا ناکما مدع تلع هب اما ،تسا هویش نیرت ناسآ هوی��ش سکعرب شور نیا رد هک ت��سا فطعنم لاماک درکیور ،مود .ت��شاد دهاوخن یدایز تسا نکمم تلع نیمه هب .تسا یلک رایعم کی ساسا رب ًافرص هد��ش بیوصت نوناق ،لبق دوش یفادها ققحت زا عنام وا هطباض یب یاه یجن��س تحلصم ای نوناق یرجم یصخ��ش رظن قوف هویش ود ره زا دراد شلات هک تسا ینایم درکیور ،موس .تسا هدوب ناعضاو رظندم هک صاخ رایعم کی نییعت رب هولاع ساسا نیا رب .دنک هدافت��سا نوناق یارب یبیکرت لک��ش هب هن نوناق ،ضرف نیا رد .دو��ش یم حرطم زین نآ رد رثؤم یاه هفلوم و طیار��ش زا یا هعومجم هئارا یلک یا هطباض نانچ هن و دنک یم صخ��شم فاطعنا لباق ریغ و عطاق رایعم کی ًافرص درکیور نیا رد .³دشاب هتسباو نوناق یرجم دیدحلاص هب ًامامت نآ لامعا و ارجا هک دنک یم لامعا هک ت��سین یلک نانچ رایعم و��س کی زا اریز ،دراد دوجو یلبق هوی��ش ود ره یایازم فاطعنا لباق ریغ و عطاق نانچ طباوض رگید یوس زا و د��شاب هدننک نارگن یصخش هقیل��س قوقح رد دندقتعم یقوقح ییارگرثکت ناوریپ .داد قیبطت طیارش اب ار نآ ناوتن هک تسین رتشیب یتلود قوقح رد هک یلاح رد ،دریگ یم رارق هدافت��سا دروم مو��س درکیور یتلودریغ قوقح یراذگریثأت نازیم تدم هاتوک رد هچرگا هجیتن رد .دو��ش یم هدافتسا لوا ةوی��ش زا ددرگ یم لصاح یتلودریغ قوقح لامعا زا یرتهب جیاتن تدم دنلب رد اما ،تسا رتلااب یتلود .)Schwartz, 2002, p.604(

قوقح یهیجوت ل��لع رگید زا زین ا��ه تلود ییاضق تیحلاص ت��یدودحم هب دانت��سا رد یتلودریغ قوقح هیجوت یارب د��سر یم رظن هب هک للادت��سا نیا رد .ت��سا یتلودریغ تلود ره ییاضق تیحلاص هک تسا هد��ش هجوت هتکن نیا هب ،هد��ش هئارا یللملا نیب هصرع طباور شرتسگ اب هزورما هک یلاح رد ؛تسا لامعا لباق روشک نآ ییایفارغج ورملق رد ًافرص ار اه نآ ناوت یمن هک تسا هدمآ دوجو هب یلمارف یلئاسم ،تراجت هنیمز رد هژیو هب یللملا نیب نیودت و بیوصت زج یا هراچ ًلامع نیاربانب .تسناد صاخ روشک کی ییاضق تیحلاص عبات .)Ginsburg, 2005, p.5; Backer, 2006, p.8( درادن دوجو یتلودریغ قوقح ط��باوض هد��ش حرطم یتلودریغ قوقح هیجوت یارب زین یفلتخم یداصتقا یاهدرکیور و ا��ه لیلحت یاه هاگدید هک تسا یزادنا م��شچ ققحت رازبا یتلودریغ قوقح اه نآ سا��سا رب هک ت��سا ددعت تلع هب نینچمه .د��ننک یم می��سرت تلود یرگ یدصت شهاک رب ینتبم یدا��صتقا نیب رابتعا ب��سک رد اه نآ نیب تباقر و یتلودریغ قوقح طباوض ةدنروآ دوجو هب یاهداهن عفانم نتفرگ رظن رد ه��ن و ت��سا یصصخت ًافرص یتلودریغ طباوض یلصا درکیور ،نلاا��عف

زاجم دح ار رتمولیک 120 تعرس نوناق رگا تفگ ناوت یم نوناق ۀناگ هس یاهدرکیور لاثم ۀئارا ماقم رد .3 ملاعا یگدننار رد زاجم تعرس رایعم ناونع هب ار نئمطم تعرس رگا ،لوا هویش ؛دنک ملاعا یگدننار ،هداج طیارش نآ زارحا رد رگا و دهد رارق کلام ار نئمطم تعرس رایعم هک یتروص رد ،مود هویش ؛دنک طیارش و هداج طیارش ساسا رب هدننار دید تعسو ،اه نآ تعرس و ریسم رد دوجوم یاه لیبموتا دادعت .تسا هدومن هدافتسا موس هویش زا ،دهد رارق رظندم ار هداج یمومع

تلوه��س اب یتلودریغ قوقح زا هدافت��سا اب یداصتقا یرو هرهب هجیتن رد .⁴صاخ هورگ کی زین یخیرات تاعلاطم زا تیاهن رد ؛(Hadfield, 2001, p.40) ددر��گ یم ققحم یرت��شیب قوقح ناوریپ ه��نیمز نیا رد .ت��سا هد��ش هدافت��سا یتلودریغ قوقح رابتعا تیوقت یارب تلود یریگ لک��ش زا شیپ عماوج رد دیدرت یب ه��ک دننک یم للادت��سا نینچ یتلودریغ نیاربانب .تسا هت��شاد دوجو روآ مازلا یقوقح طباوض و نیناوق ،)Pre-State Societies(

طباوض داجیا ،یتلودریغ ددعتم یاهداهن شرت��سگ دوجو اب هزورما تفریذپ ناوت یم هنوگچ هک یقوقح ییارگزکرمت ینابم هجیتن رد ؟د��شاب اه تلود یصاصتخا یاهدرکراک زا یقوقح و تسین عافد لباق رصاعم ناهج رد ،ت��سا هد��ش داجیا ی��سایس یاه لیلحت هیاپ رب لاوصا .)Hertogh, 2007, p.17( ⁵تسناد رابتعا یب ار یتلود ریغ قوقح ،نآ هب کسمت اب ناوت یمن

رصاعم ناهج رد نآ تیعضو و یتلودریغ قوقح یخیرات هقباس .3 راک زاغآ رد هچنآ دو��جو اب و ددرگ یم زاب اط��سو نورق هب یتلود ریغ قوقح یخیرات ۀقبا��س و رصاعم ناهج لوصحم هک ت��سین نردم ةدیدپ کی یتلودریغ قوقح ،د��سر یم نهذ هب تلادابت و تاطابترا هعسوت و نردم ناهج یاضتقا هچرگا .دشاب یزاس یناهج دنیآرف ۀجیتن ،تسا هدوب رثوم یتلودریغ قوقح تیلوبقم شیازفا رد ،تراجت ۀصرع رد هژیو هب یللملا نیب دوخ حط��س نیرتلااب رد یقوقح ییارگ زکرمت هک ینارود رد یتح نآ تایح یاه هنا��شن اما هب فرص یاکتا یدمآراکان زیچ ره زا شیب هک یتیعقاو .ت��سین راکنا لباق زین هت��شاد رارق زا یتلودریغ قوقح یخیرات یاه ینوگرگد ۀعلاطم .دزاس یم راک��شآ ار یتلود قوقح طباوض ساسا نیا رب .دشاب زاسراک نآ تیهام رت حیحص نییبت رد دناوت یم هک ت��سا مهم رظن نیا :تسا میسقت لباق ریز لکش هب خیرات لوط رد یتلود ریغ قوقح راذگ نارود تفگ ناوت یم

نیب ،تسا طباوض یصصخت درکیور شیازفا رد رثؤم لماوع زا هک ددعتم یاهداهن نیب تباقر نیا .4 .تسین یتلودریغ نلااعف نیب طباور هب دودحم افرص و دریگ یم لکش زین یتلودریغ و یتلود یاهداهن ،ازیو گرزب تکرش راهچ طسوت ًاتدمع یرابتعا یاه تراک زا هدافتسا طباوض اکیرما رد لاثم ناونع هب هک دوش یم نیودت ^)Discover( رواکسید و )American Express( سرپسکا نکیرما ،تراکرتسم راداهب قاروا و سروب دروم رد نینچمه .تسا یتلود و یمومع یتکرش ،سرپسکا نکیرما نایم نیا زا یاهداهن ،یتلودریغ طباوض نیودت مهم عجرم ناونع هب کرویوین سروب ةدرتسگ تیلاعف رب هولاع )NASDAQ( کدزن و )American Stock Exchange( اکیرما راداهب قاروا سروب دننام یرگید .دنزادرپ یم کرویوین سروب اب تباقر هب هنلااعف زین »هنماک تحلصم« هیرظن عادبا اب قوقح دیتاسا زا یخرب ؛تسا هدش حرطم زین ناریا قوقح رد لیلحت نیا .5 هب ار یقوقح فلتخم یاه بلاق زا هدافتسا و عادبا ییاناوت یتلود یاهداهن هب زاین نودب یمدآ دندقتعم .تسا هدوب نینچ یزکرم یاه تموکح لیکشت زا شیپ نارود رد هک نانچمه .تساراد عاقیا و دقع لکش دروم یقوقح بلاق لیلحت یانبم رب هکلب راذگ نوناق عضوم ساسا رب هن زین یقوقح لامعا زاوج و موزل مدع هب ناوت یم هلمج زا هک دراد قوقح رد یا هدرتسگ یلمع راثآ هاگدید نیا .تسا زارحا لباق هدافتسا و موزل نییعت و مزلا هب زیاج دوقع لیدبت یارب مزلا جراخ دقع هب زاین مدع ،یقوقح لامعا ندوب یرصح )216ص ،1380 ؛516ص ،1382 ؛312 ص ،1386 ،یدورگنل( .درک هراشا یضارت تیهام ساسا رب زاوج مدع هب زین درکیور نیا رد اریز ،تفرگ هرهب زین یتلودریغ قوقح رابتعا هیجوت یارب ناوت یم انبم نیا زا .تسا هدش هراشا قوقح طباوض عضو رد تلود راصحنا

.ددرگ یمزاب اطسو نورق هب یللملا نیب تراجت ۀصرع رد یتلودریغ قوقح یاه هنا��شن نیلوا نایم یتبتر رخأت و مدقت نود��ب ،یقوقح للاقت��سا یاراد یاه ماظن و یقوقح عونت دو��جو لکش هب بلغا( یلحم فرع رب ینتبم قوقح .ت��سا اط��سو نورق زراب یاه یگژیو زا ،اه نآ قوقح ،)هتشونان لکش هب( یلادوئف قوقح ،)نودم لکش هب( ینمرژ یفرع قوقح ،)هتشونان هک مر قوقح حلاصا رب ینتبم قوقح و کیلوتاک یبهذم و یعر��ش قوقح ،یناگرزاب یفرع لیکشت ار نارود نیا رد دوجوم یقوقح یاه ماظن عاونا ،دوب هجوت دروم یملع یاه طیحم رد هب طوبرم یاه هاگداد دننام یفلتخم مکاحم ،یقوقح یا��ه ماظن ددعت نیا عبت هب .د��نداد یم ،) Municipal Courts( یلحم یاه هاگداد ،) Manorial Court( یتیعر و بابرا ط��باور یتنطلس یاه هاگداد و اسیلک یاه هاگداد ،)Guild Courts( یفنص یاه هاگداد ،راجت هاگداد طباوض ناشتیهام هب هجوت اب کیره هک دندرک یم تیلاعف نارود نیا رد )Royal Courts(

نیا رد لامعا دروم نوناق و طباوض عقاو رد .دندرب یم راک هب اوعد لصف و لح یارب ار یصاخ نییعت اوعد نیفرط تیعبات ای و تنوکس لحم ،یبهذم و یلغ��ش تیعضو سا��سا رب مکاحم نتفای تردق زا دعب و اه نامز بلغا رد دهد یم ناشن اپورا قوقح رد یخیرات تاعلاطم .دش یم داجیا یارب شلات و یزکرم تلود رارقتسا .تسا هت��شاد دوجو تیعضو نیا مور یروطارپما مهدجه و مهدفه نورق رد و دش زاغآ اطسو نورق نایاپ زا تلود ت��سد رد یقوقح راصحنا .ت��شگ بلاغ ةرهچ یتلود قوقح ،یصوصخ و یمومع قوقح ةزوح نیب کیکفت اب یدلایم دودحم و گنر مک رایسب زین یلحم و یبهذم قوقح دننام یتلودریغ قوقح یاه هنیمز ریاس .)Tamanaha, 2008, p.377( دیدرگ Lex( یناگرزاب یفرع قو��قح ینعی ،یتلودریغ قوقح قادصم نیرت مهم لا��ح نیا اب دوخ طسوت یناگرزاب یفرع قوقح طباوض .تفرگ لک��ش نارود نیمه رد ،)Mercatoria ییاهراکهار داجیا نآ یلصا فد��ه و دمآ دوجو هب اه نآ طباور میظنت یارب ًا��فرص و را��جت نوچ ییاه مسیناکم عقاو رد .دوب یزرم ارف یراجت تلاماعم نیمضت شیازفا یاتسار رد دمآراک اهزرم نورد یراجت طباور رد اهنت یفنص یاه تازاجم ای و یراجت یمان��شوخ ظفح ترورض طباوض فلاخرب .تشادن دوجو للملا نیب تراجت رد اه نآ زا هدافتسا ناکما و ت��شاد ییآراک هب ییارگلمع رب دیکأت اب یناگرزاب یفرع قوقح طباوض ،یتلود قوقح مهبم هاگ و ریذپریسفت نماک یریگ لکش دنیآرف رد هچنآ فلاخرب و دوب هدش هیهت نقتم لاح نیع رد و هداس یلکش یعادبا راکوزاس کی رب ینتبم هکلب تافلاتخا نایرج رد ًافرص هن نآ لوصا ،تفرگ یم تروص لا .(Hadfield, 2001, p.41; Michaels, 2005, ^p.1220( دش یم ققحم رامعتسا جاور نارود رد ناوت یم زین ار یلخاد حط��س رد یتلودریغ قوقح یاه هنا��شن قوقح ییارگرثکت هک تسا نیا اطسو نورق زا رامعت��سا نارود نیا کیکفت تلع .درک ادیپ قطانم مامت رد .ددر��گ یم لیلحت رامعت��سا هدیدپ نتفرگ رظنرد نود��ب اط��سو نورق رد هجاوم هرمعتسم یاهروشک نینکا��س یموب و یلحم دعاوق اب رگرامعتسا یاوق ،هرمعت��سم یموب قوقح و رگرامعت��سا یاه تلود قوقح طباوض نایم ضراعت یعون داجیا هب هک دندوب نیا زین قوقح یسانش هعماج و ی��سانش مدرم تاعلاطم رظن زا لاح نیع رد .د��ش یم رجنم موهفم هب دنمنوناق و یزکرم ت��لود کی نادقف دوجو اب هک دومن یم هجوت بلاج عو��ضوم

ول��سینوب لاثم ناونع هب .د��ش یم نیمات یعامتجا مظن عماوج نیا رد هنوگچ ،یزور��ما »یودب عماوج رد فرع و مرج« باتک رد )Bronislaw Malinowski( یک��سونیلام ،یتخان��ش هعماج تاعلاطم ماجنا اب ،)Crime and Custom in Savage Society(

هاگآدوخان شریذپ یعون دو��ب یعدم وا .درک در ار یودب عماوج رد نوناق دوجو مد��ع ییارگ عمج هزیرغ نآ یانبم هک ت��سا هت��شاد دوجو طباوض هب تب��سن عماوج نیا رد ییادتبا ای ه��یلوا قوقح حلاطصا ،دد��عتم یاه هنومن ی��سررب اب وا .ت��سا هدوب ی��مدآ کی دهعت ًافرص هک ت��سا ییاه فرع زا زیامتم هک دومن حرطم ار )Primitive Law(

قوقح دننام هب ه��یلوا قوقح رد هکارچ ؛دنا هدرک صخ��شم یرگید لباقم رد ار فر��ط تفرگ یم رارق ی��سررب دروم دارفا لباقتم فیلاکت و قوقح ،یزورما مو��هفم هب ی��تلود .)Hertogh, 2007, p.6(

زاغآ یتلودریغ قوقح جاور زا یدیدج جوم ،یدلایم داتفه ههد رخاوا زا ،دیدج رصع رد رد هچنآ دننام هن و دوب یرامعتسا عماوج هب هتسباو هن یتلودریغ قوقح نارود نیا رد .دش رد یتلود ریغ قوقح .دش یم دودحم صاخ هورگ ای فنص کی هب دمآ شیپ اطسو نورق دروم هچنآ هیبش یتیعضو یایحا .دوب زارحا لباق زین ییاپورا یاهروشک نیرت یتعنص رد نارود نیا مسیلارولپ« ناونع هب دیدج درکیور دش بجوم ،تشاد دوجو یزکرم تلود رارقتسا زا شیپ .دوش ریبعت)Legal Pluralism at Home( »یلم قوقح رد مسیلارولپ« ای »دیدج یقوقح تاعلاطم یط و )LivingLaw( ی��گدنز قوقح نوچ یتاحلاطصا حرط ا��ب نارود ن��یا رد یتلود و یمسر قوقح دعاوق زا هکنآ زا شیب مدرم دراوم زا یرایسب رد هک د��ش نایب ددعتم یاج هب هک یطباوض .دننک یم یوریپ دوخ شریذپ دروم لوصا و اهراجنه زا ،دننک ت��یعبت نیا نارود نیا رد .دراد نا��یرج هرمزور یگدنز نتم رد ،یقوقح بتک رد ل��یلحت و ن��ییبت یوس زا نآ قیداصم دراوم بلغا رد هک تسا یرطف یموهفم تلادع هک درک ادیپ جاور هدیقع ًافرص تلادع ققحت هک تسا هدشن تابثا لاح نیع رد ؛ت��سا کرد لباق هعماج دارفا مومع نیاربانب .دریگ یم تروص مکاح یتلود ماظن یوس زا هد��ش هئارا طباوض و راتخاس سا��سا رب ماگ تلادع ققحت یات��سار رد ناوت یم زین یتلودریغ یاهراتخا��س و اه بلاق زا هدافت��سا اب ،رجاهم یاه هورگ ،یتلودریغ قوقح زا هرود نیا یریگ لکش یاه هنیمز نیرت یلصا .ت��شادرب هاگیاج زونه هرود نیا رد هتبلا .دنا هدوب یعامتجا یاهداهن و اه هکب��ش و یگنهرف یاه تیلقا .)Hertogh, 2007, p.7( دوب تلود ِنآ زا رترب و یلصا درکیور اب نراقم یتلودریغ قوقح هب دانت��سا و هدافتسا جوم نیرت هدرت��سگ و نیرخآ فرصم و گنهرف ،تراجت هعسوت و راشتنا یزاس یناهج زا روظنم .تسا هدوب یزا��س یناهج یقوقح روما رد یزا��س یناهج .ت��سا یناهج ۀلحرم هب یموب و یا هقطنم ،یلحم هلحرم زا ییارگ زکرمت شیپ زا ش��یب ند��ش گنر مک نآ یقوقح راثآ هلمج زا و هدوب راذگ ریثأت ز��ین بناج زا هکلب اه تلود رگید یوس زا اهنت هن تلود دش بجوم یزاس یناهج .ت��سا یقوقح هزورما .دوش دودحم زین یصوصخ قوقح رثؤم و یوق نلااعف و یتلودریغ یاه نامزاس ریاس هدوب تلود نآ زا یتن��س لک��ش هب هک دنزادرپ یم ییاه شقن یافیا هب یناهج هصرع نلااعف قوقح« ای »یناهج قو��قح م��سیلارولپ« نوچ ینیوانع اب نآ زا هک دیدج تیعضو .ت��سا

رشب قوقح و للملا نیب تراجت قوقح ۀعسوت رب لاوصا ،دوش یم ریبعت »تلود نودب ِیناهج .)Hertogh, 2007, p.14( تسین هنیمز ود نیا هب دودحم اما ،تسا زکرمتم ،ناهج حطس رد یعمج طابترا یاه هکب��ش داجیا ،اه ترجاهم نازیم شیازفا نینچمه و یناهج یاه نامزاس و اه هیداحتا ،یلمارف یداصتقا یاهرازاب ،یناهج لقن و لمح مت��سیس یاهدیدهت و اهرطخ دوجو یتح و )ی��ناهج تراجت نامزا��س و اپورا ۀیداحتا دننام( یلمارف .تسا ندش یناهج یاه یگژیو نیرت مهم هلمج زا یطیحم ت��سیز یاه نایز دننام کرت��شم یارب .تسا هت��شاد یپ رد ار اه تلود یراصحنا شقن شیپ زا شیب فیعضت هک ییاه یگژیو ار دوخ یقوقح و ی��سایس ،یداصتقا تارایتخا زا ییاه شخب اپورا ۀیداحتا وضع لود ،لاثم تلود هاگیاج زین یلمع رظن زا .دنا هداد تسد زا اپورا رد یناسمه و داحتا شیازفا و اقترا یارب یللملا نیب طباور ۀنحص رد هژیو هب دارفا دراوم زا یرایسب رد و تسا هدش هتشذگ زا رتدودحم ییاه هویش زا و دنناد یمن دمآراک ناشتافلاتخا لصف و لح یارب ار یتلود نیناوق و راکوزا��س یوس زا )Code ofConducts( همانمارم نیودت .دنیامن یم هدافتسا یصوصخ یرواد نوچ و یللملا نیب وفع نامزاس دننام یتلودریغ تاسسؤم تیلاعف ،یتلودریغ گرزب یاه تکر��ش هک همیب نیرظان یللملا نیب نمجنا دننام یلمارف یطابترا یاه هکب��ش لیکشت و زب��س حلص قیداصم زا دیامن یم یلام و یداصتقا تابث شیازفا یار��ب یناهج یطباوض میظنت هب ماد��قا دوش یم دادملق رصاعم نارود رد یتلودریغ قوقح شیپ زا شیب دشر )Michaels, 2005, p.1221; Tamanaha, 2008, p.388; Paust, 2011, p.979;

.Scherer & Baumann, 2007, p.202; Berman, 2007, p.1169; Backer, 2006, p.36(

یتلودریغ قوقح زا تعباتم للع .4 زا و اه تلود تلاخد نودب هک تسا یطباوض ۀعومجم یتلودریغ قوقح ،دش هرا��شا هکنانچ تنامض زا یقوقح رظن زا تلع نیمه هب ؛دوش یم هیهت یتلود ریغ تاسسؤم و اهداهن یوس لکش هب یتلود یاهداهن یتح و نلااعف لمع رد لاح نیا اب .تسین رادروخرب یتلود یارجا یلصا تلع هک تسا حرط لباق لاؤس نیا نیاربانب .دننک یم یوریپ طباوض نیا زا هدرت��سگ تیعورشم ینابم رد دیاب ار لاو��س نیا هب خ��ساپ ؟ت��سیچ یلمع یروآ مازلا و تیعبت نیا قوقح طباوض تیعورشم یانبم .درک وجتسج نآ ییارجا یاه مسیناکم و یتلودریغ قوقح ینیناوق و طباوض نخس رگید هب .تسا نوناق هدننک بیوصت داهن تیحلاص ةرت��سگ ،یتلود یروآ مازلا یورین زا ،د��یامن یم عضو دوخ ینوناق ت��یحلاص ةزوح رد یتلود دا��هن ره ه��ک زین یتلودریغ قوقح دروم رد .دنت��سه نآ زا یوریپ هب مزلم دارفا و هدوب رادروخرب یقوقح هدننک بیوصت داهن تیعورشم و تیحلاص ،طباوض زا دارفا تعباتم و یوریپ لماع نیرت مهم یانبم روبزم داهن یا هفرح و یفنص رابتعا و صصخت دروم نیا رد هک توافت نیا اب ؛ت��سا .)Lieb & Halliday, 2006, p.10( دوش یم دادملق نآ تیعورشم تلاک��شم عفر یارب هنا��سانشراک عضاوم ذاختا و یصصخت ًافرص درکیور زا هدافت��سا هب ار رطاخ نانیمطا لماع نیا هکارچ ،ت��سا رثوم رای��سب یتلودریغ قوقح لوصا جاور رد هکلب ،هد��شن ظاحل صاخ هورگ کی عفانم طباوض بیوصت رد هک دهد یم هصرع کی نلااعف

ت��سا تروص نیا رد اهنت .ت��سا هدیدرگ حرطم نکمم لح هار نیرتهب یصصخت درکیور اب یتلودریغ قوقح طباوض ،یقوقح یارجا تنامض نتشادن دوجو اب تشاد راظتنا ناوت یم هک .)Arts & Kerwer, 2007, p.146( دریگ رارق تیعبت دروم .تسا رثؤم رای��سب اهنآ زا تعباتم جاور رد زین یتلودریغ طباوض ییارجا یاه م��سیناکم ،عون ود هب یقوقح ۀطباض ره ییارجا یاه مسیناکم تفگ ناوت یم یلک یدنب میسقت کی رد هدننک میظنت نامزاس یلخاد راکوزاس رظن زا .دوش یم میسقت ،یجراخ و یلخاد یاه مسیناکم طباوض ةدننک ارجا ه��ک دیامن داجیا دا��هن نیدنچ لما��ش یراتخا��س دنک یم شلات لوصا و لوصا ساسا رب تاسسؤم یصصخت دانسا زا یرایسب لاح نیع رد .دنشاب هسسؤم رظندروم بجوم ًلامع هک دنوش یم هداد عاجرا اه نآ هب دراوم یخرب رد ای و هدش بیوصت رگید طباوض ارجا« هب نآ زا ه��ک یجراخ یاه م��سیناکم رد اما .د��ش دنهاوخ بوصم طباوض نیا ج��یورت هسسؤم یاج هب ،دوش یم دای زین ) Third Party Enforcement( »ثلاث صخ��ش طسوت رد .دش دنهاوخ رظندروم لوصا جاور بجوم رگید تا��سسؤم و اهداهن ،طباوض ةدننک میظنت اب اریز ،دنراذگریثات رایسب ^)NGOs( یتلودریغ یاه نامزاس ،یتلودریغ قوقح شرتسگ دروم جیورت هب ،دننک یمن تیاعر ار صاخ یطباوض هک ییاه تلود یتح و اه تکرش یلمع توکیاب بناج زا صاخ یطباوض لامعا زین یراجت نلااعف زا یخرب نینچمه .دننک یم کمک ا��ه نآ یجراخ یراذگ هیامرس رد لاثم یارب ؛دنهد یم رارق دوخ یراکمه زاغآ طرش ار رگید فرط دوش یم نییعت یراذگ هیامرس یارب مزلا یاهرایعم لقادح ناونع هب یطباوض هک تسا جیار هک دراد دوجو ناکما نیا تیاهن رد .ت��سا یتلودریغ قوقح هب طوبرم طباوض نیا بلغا هک اه نآ نتفرگ هدیدان ناوت زین یتلود یاهداهن هک د��شاب دایز نانچ یتلودریغ طباوض رابتعا Germany Technical( ناملآ ینف یاهدرادناتسا هعومجم هنومن یارب .دنشاب هت��شادن ار هیهت )Deutsch( »چیود« مان هب یتلودریغ یا ه��سسوم یو��س زا هک نیا اب ^)Standards اپورا ۀیداحتا رد ای و تسا هتفرگ رارق دانت��سا دروم ناملآ ددعتم نیناوق رد اما ،تسا هد��ش زین اپورا یلم و یتلود یاهداهن یو��س زا تراجت عناوم شهاک هب طوبرم یتلودریغ ط��باوض .)Arts& Kerwer, 2007, p.150( تسا هتفرگ رارق تعباتم و ارجا دروم تم��سق زا 8 دنب رد ،یزرا تارر��قم هعومجم رد نار��یا یز��کرم ک��ناب ن��ینچمه رابتعا طیارش « :دراد یم ررقم تحارص هب یدان��سا رابتعا شیا��شگ قیرط زا لااک تادراو تاررقم و ،هد��ننک شیا��شگ کناب تاظحلام ،یضاقتم ت��ساوخرد هب هجوت اب يدان��سا .⁶»...ددرگ یم نییعت ^)UCP600( يللملا نیب يناگرزاب قاتا يدان��سا تارابتعا نا��سمه یارو��ش یو��س زا هک یطباوض زین عتارم و اه لگنج زا تنایص و ظفح ط��باوض درو��م رد تعباتم دروم ،دو��ش یم هیهت)Forest Stewardship Council( ا��ه لگنج رب تراظن فلتخم یاهرو��شک رد ینابلگنج ای و ت��سیز طیحم یاه نامزا��س یوس زا هدرت��سگ

یسیونرهظ( 18 تمسق و )یضاقتم زرا لحم زا تمدخ و لااک تادراو( هعومجم نیا ه تمسق زا 9 دنب رد .6 یناگرزاب قاتا طباوض تیاعر موزل هب زین )توافتم یاه خرن اب هتفای شیاشگ یدانسا رابتعا یلوصو دانسا یزکرم کناب یزرا تاررقم و اه تسایس هرادا .تسا هدش هراشا یدانسا تارابتعا دروم رد یللملا نیب 1390/12/14 خروم 60/1038 هرامش هب ،یزرا تاررقم هعومجم ،ناریا یملاسا یروهمج

بو��سحم یتلود ییاهداهن ،اه نامزا��س نیا دراوم بلغا رد هک یلاح رد ؛دریگ یم رارق .)Arts&Kerwer, 2007, p.158(دنو��ش یم نوناق هعومجم هب ناوت یم زین یلخاد قوقح ةزو��ح رد یتلودریغ قوقح ریثأت درو��م رد ریغ و هدش بیوصت ییاکیرما قوقح هسسؤم یراکمه اب هک درک هراشا اکیرما یراجت لکشمه

.)Snyder, 2003, p.378( تسا هتفرگ رارق شریذپ دروم اکیرما تلاایا مامت رد انایزیئول زا یراجت لک��شمه نوناق اما ،ت��سا هدوب یراذگ نوناق تروص هب تلاایا رد شریذپ نیا هچرگا .دنا هتفریذپ ار نآ زین یتلود یاهداهن هک تسا یتلودریغ قوقح طباوض زا یقادصم ًاتلاصا ،ییارجا یاه مسیناکم زا هدافتسا و هد��ش هیهت طباوض ندوب یصصخت نازیم دیدرت یب ندوب یصصخت فرص نیاربانب .دنرثؤم یتلودریغ قوقح طباوض زا هدافت��سا جاور رد ود ره ؛تشاد دهاوخن یپ رد ار اه نآ جاور ،ب��سانتم ییارجا یاه مسیناکم نت��شاد نودب طباوض هناسانشراک درکیور نتشاد تروص رد اهنت یوق ییارجا یاهراکوزاس زا هدافتسا هک نانچمه طباوض لمع رد طر��ش ود نیا عمج اب سا��سا نیا رب .دوب دهاوخ راذگریثات طباوض عضو رد ای هورگ کی اب طابترا موادت زا اه نآ ةدننک ضقن فرط و دندرگ یم روآ مازلا یتلودریغ قوقح ،دننک یم دای رابتعا مسیناکم ناونع هب نآ زا هک شور نیا .دوش یم مورحم صاخ ه��سسؤم ییآراک ،تسا مزلا صخش یداصتقا تیلاعف موادت یارب یفنص رابتعا هک یدراوم رد هژیو هب (Hadfield, 2000, p.49; 2001, p.43) .تشاد دهاوخ یدایز

یتلودریغ قوقح نوماریپ هدش حرطم یاهداریا .5 یاه هاگدید زا یخرب یتلودریغ قوقح هب طوبرم ثحابم شرتسگ و حرط ،دش هراشا هکنانچ هدش دای یاهداریا تمسق نیا رد .تسا هدیشک شلاچ هب ار قوقح ۀفسلف هب طوبرم یتنس .دوش یم نییبت اه نآ هب یلامتحا یاه خساپ و ،ت��سا هد��ش نایب یتلود ریغ قوقح نافلاخم یو��س زا هک یداریا نیرت مهم و نیلوا ،هاگدید نیا ساسا رب .ت��سا نوناق و قوقح یریگ لک��ش دنیآرف رد تلود ۀلخادم ترورض و یقوقح طباوض زیامت ۀطقن اریز ،تسین شریذپ لباق یقوقح ییارگرثکت ناوریپ للادتسا ناوریپ هک هنوگنآ رگا .تسا تلود ۀلخادم و ینیرفآ شقن ،یراتفر یاه هزومآ ریاس زا ینوناق لرتنک و یراذگ ریثأت تردق یاراد هک یا هرازگ و هزومآ ره ،دنا هدرک نایب یتلودریغ قو��قح ؟داد زییمت بهذم و قلاخا زا ار قوقح ناوت یم هنوگچ ،دوش یقلت قوقح تسا یمدآ راتفر فرص ،قوقح هب یعامتجا درکیور ناور��یپ ینعی ،یتلودریغ قوقح ناراد فرط ن��یرت یلصا لباقتم عفانم یگدینت مهرد بجوم ه��ک ار لباقتم تادهعت و تامدخ زا یا هریجنز دو��جو رد ؛دنناد یم یفاک یقوقح ه��طباض ققحت یارب ،دو��ش يم صاخ هورگ ای هعماج کی دار��فا نوناق و قوقح زا یا هدرتسگ موهفم نینچ هئارا یارب یا هدننک عناق للادتسا چیه هک یلاح نیدقتنم .)Michaels, 2005, p.1225; Tamanaha, 2008, p.393(د��ننک یمن هئارا نایب ار نآ یتلود قوقح ناوریپ ه��ک یموهفم هب نوناق دروم رد لاک��شا ،یتلودریغ قوقح ریغ و مل��سم لوصا مه و نوناق موهفم زا ینهذ ردابت مه اریز ،دنناد یم رتراک��شآ ،دننک یم

.ت��سا نوناق بیوصت رد یتلود یداهن ای تلود ۀلخادم ترورض دیؤم یقوقح ه��شدخ لباق رد .دیآ دوجو هب نوناق ا��ی قوقح ،تلود ینیرفآ شقن نودب هک تفریذپ ناو��ت یمن ن��یاربانب یراتفر یاهوگلا هعومجم زا ت��سا ترابع نوناق ،دندقتعم یقوقح ییارگرثکت ناوریپ لباقم قوقح هچرگا نیاربانب .دراد دوجو اهداهن و اه نامزا��س مامت رد هک یعامتجا مظن اب طبترم داجیا دنیآرف رد تلود هلخادم ه��ب یترورض اما ،دو��ش یم دادملق قوقح زراب قادصم یتلود .)Tamanaha, 2008, p.394; Hernandez, 2001, ^p.403(تسین یقوقح طباوض مامت یاهرایعم زا قوقح و نوناق فیرعت رد ،تفگ دیاب هدش حرطم یاه هاگدید لیلحت و ی��سررب رد ساسا رب هک درک هراشا هنایارگراتخاس درکیور هب ناوت یم هلمج زا ؛تسا هدش هدافتسا یفلتخم لوئسم داهن طسوت و دنم هطباض راتخاس کی رد هک تسا فیلکت و قح دجوم یا هرازگ نوناق نآ ،تسین رثوم هدش میظنت ۀطباض بلاق و راتخاس ،هنایارگدرکراک درکیور رد اما ،دیآ یم دوجو هب )قوقح زراب قادصم ناونع هب( ی��تلود قوقح طباوض هیب��ش یدرکراک لمع رد هچنآ ره هکلب شریذپ دروم یانبم . )Michaels, 2005,p.1225( ددرگ یم دادملق نوناق ،د��شاب هت��شاد ترابع نوناق دنا هدرک نایب یخرب تلع نیمه هب ،تسا مود درکیور یقوقح ییارگرثکت ناوریپ دریگ یم رارق دانتسا دروم فلاتخا لصف و لح یارب هک درک ینیب شیپ ناوتب هچنآ ره زا تسا قوقح ۀفسلف رد هاگدید نیا فلاتخا )Berman, 2009, p.237; Hertogh, .2007,p.20(

نایم دیاب ادتبا هک تسا نیا تفریذپ ناوت یم هچنآ اما ،دسر یم رظن هب نایاپ یب و هدشن لح زین تسین تلود هلخادم هب یترورض قوقح ملع یریگ لکش رد .درک کیکفت ار نوناق و قوقح موهفم نارظن بحاص یاه هاگدید و ناناد قوقح تایرظن ار قوقح زا یمهم شخب رگید ملع ره دننام اریز یوس زا هدش هئارا یراکهار ناونع هب لقادح یتلود ریغ قوقح نیاربانب .دهد یم لیکشت نآ و قوقح نیب کیکفت .تسا ربتعم صاخ یعوضوم رد ،لاعف و صصختم تاسسوم و اهداهن کیکفت ار اه نآ ،یعوضوم ةرتسگ یانبم رب ناوت یم و تسین لکشم نادنچ زین مولع ریاس نآ یو��س زا نقتم یارجا تنامض هئارا و تلود ۀلخادم ترورض ،نوناق دروم رد اما .دو��من یاهداهن یو��س زا هد��ش بیوصت طباوض ،تفریذپ دیاب نیاربانب .د��سر یم رظن هب یرور��ض نادقف ینعم هب عوضوم نیا هچرگا ؛دو��ش یمن دادملق نآ صخا موهفم هب نوناق ،یتلود ریغ عضاوم لیدعت رد هدش حرطم تلااکشا لاح نیا اب .تسین طباوض نیا نتفرگ هدیدان و ریثأت )John Griffiths( ثتیفیرگ ناج هک یوحن هب ؛ت��سا هدوب رثؤم یتلودریغ قوقح ناوریپ زا ههد کی تشذگ اب م 2005 لا��س رد ،هاگدید نیا یلصا ناگدننک عادبا زا یکی ناونع هب ةدیقع رییغت هب نافلاخم للادتسا درک ملاعا یتلودریغ قوقح زا عافد رد شا هلاقم را��شتنا یاج هب »یعامتجا لرتنک رد ییارگرثکت« حلاطصا زا سپ نیا زا وا و ت��سا هد��ش رجنم وا نانچمه هک درک دیکأت زین وا لاح نیا اب .دنک یم هدافتسا »ینوناق ای یقوقح ییارگرثکت«

هن ییارگرثکت هاگیاج هکارچ ؛تسا دقتعم نآ زا هدافت��سا موزل و یتلودریغ قوقح رابتعا هب شیازفا لاح نیع رد و اهزاین رب ینتبم هکلب ،یقوقح یاه یزادرپ هیرظن و اه لیلحت هیاپ رب زا شیب یتلودریغ قوقح رابتعا عقاو رد .تسا هد��ش داجیا یتلودریغ نلااعف ذوفن و تردق . )Tamanaha, 2008, p.395( تسا یلمع دشاب یرظن هکنآ یکی .تسا نآ داجیا دنیآرف ندوبن کیتارکومد ،یتلود ریغ قوقح رب یلصا داریا نیمود

میظنت رد هدرتسگ یاه ی��سانشراک و تاعلاطم ماجنا یتلودریغ قوقح یلصا یاه یگژیو زا قوقح طباوض هک دنیامن حرطم ار لاک��شا نیا یخرب هد��ش بجوم لماع نیمه .ت��ساهنآ صصختم هورگ کی ا��هنت رظن راهظا لصاح اریز ،دراد ه��نوگ تارکونکت یفصو ی��تلودریغ یددعتم یاه خساپ اب لاک��شا نیا .د��شاب رظن دم تیرثکا عفانم ای تیاضر هکنآ یب ،ت��سا ،هرازگ ره عضو رد یصصخت و ی��سانشراک درکیور ذاختا تسناد دیاب .ت��سا هد��ش هجاوم یسانشراک موهفم هکارچ ؛دنک یم هدیاف یب ار تیرثکا ای تیلقا عفانم تیاعر دروم رد ثحب ،ت��سا رادروخرب عافد لباق و یقطنم ۀناوت��شپ زا هک یراکهار هئارا ینعی هطباض کی ندوب درک شومارف دیابن نیا رب نوزفا .دیامن داجیا نآ رد یرییغت صا��خ یهورگ عفانم ه��کنآ یب زا لمع رد دنادب صاخ یهورگ عفانم یات��سار رد ار طباوض هک یتروص رد فده هورگ هک .)Schwartz & Scott, 1995, p.607; Smits, 2010, p.27( درک دهاوخن ت��یعبت نآ و نوتم رثکت و هنیمز ک��ی رد لاعف یتلود ریغ یاه نامزا��س و اهداهن ددعت ن��ینچمه نیب هدش میظنت لوصا جاور و رابتعا ب��سک تهج تباقر دوش یم ببس یقوقح دان��سا .تسین ققحت لباق ییارگ صصخت ۀیاپ رب زج نآ رد یزوریپ هک دو��ش داجیا تا��سسؤم قافتا تردن هب یتلودریغ قوقح طباوض عضو رد راصحنا یتلود قوقح فلاخرب ن��یاربانب .)Scherer& Baumann, 2007, p.212( د��تفا یم

یتلودریغ و یتلود قوقح ۀطبار لیلحت .6 دندقتعم هکلب ،دننک یمن راکنا ار یتلود قوقح رابتعا و تیدوجوم یتلودریغ قوقح ناوریپ زا ار قوقح طباوض دا��جیا ناوت یمن هک ت��سا یا هنوگ هب رصاعم ناهج رد قوقح ت��یعضو عبانم ددعت و ییارگ رثکت شر��یذپ اب .ت��سناد اه تلود یراصحنا یاهدرکراک و ا��ه تیلاعف نلااعف رگید دوجو هکلب ،دو��ش یمن هتفرگ هدیدان قوقح داجیا رد اه تلود شقن زین یقوقح .دریگ یم رارق هجوت دروم یزاس قوقح دنیآرف رد اه نآ تیمها و یتلودریغ مدع عضوم نیلوا ؛ت��سا می��سقت لباق ریز عاونا هب یتلود قو��قح عضوم ،ل��باقم رد ییارگزکرمت هیاپ رب هک یتلود قوقح یتنس عضوم و درکیور .تسا )Rejection( شریذپ عضو یتلودریغ یاهداهن هک ت��سا یطباوض هیلک یرابتعا یب ،تسا هتفرگ لک��ش یقوقح ت��سا یتلودریغ قوقح طباوض یارجا مدع ،درکیور نیا ۀجیتن نیرت مهم .دنا هدرک داجیا و ًافرص ،نیناوق ضراعت یتن��س طباوض قبط تلع نیمه هب .)Michaels, 2005, p.1229(

یکی اه نآ نایم زا دیاب و هدش بو��سحم ضراعت فرط ناونع هب فلتخم یاه تلود نیناوق .)346ص ،1383 ،یساملا( دیزگرب مکاح نوناق ناونع هب ار رابتعا هکنآ یب درکیور ن��یا رد .ت��سا)Incorporation( قاحلا و ماغدا ،مود ع��ضوم رارق سابتقا دروم ،دو��ش هتفریذپ یتلود یاهداهن یو��س زا تحارص هب یتلودریغ قو��قح ًافرص هکلب ،دوش یمن هتفریذپ یتلودریغ قوقح للاقت��سا درکیور نیا رد نانچمه .دریگ یم درکیور نیا .دومن ارجا ار طباوض نیا ناو��ت یم دنناد یم زاجم یتلود نیناوق هک ینازیم ه��ب نیعم یتیلقا ا��ی هورگ دروم رد صا��خ یطباوض یارجا ناک��ما لک��ش هب دراوم ب��لغا رد