یروانف و شهوژپ تنواعم
یتاقیقحت حرط ییاهن شرازگ
هراصع تارثا Euphorbia cyparissias
زا یخرب رب
یتباید ییارحص یاه شوم رد نوخ ییایمیشویب یاهرتماراپ
:حرط یرجم
نیدهتجم یلع
ناغم یعیبط عبانم و یزرواشک هدکشناد ،یماد مولع هورگ
ا
یلام تیامح و بیوصت اب حرط نی ارجا یلیبدرا ققحم هاگشناد یشهوژپ تنواعم هزوح
.تسا هدیدرگ
نمهب
1396 هام
أ بلاطم تسرهف
کچ ی هد : ...
...
...
...
...
6
همدقم :لوا لصف ...
...
...
...
...
7
همدقم : ...
...
...
...
...
8
بی نا هلاسم : ...
...
...
...
...
8
تیمها و ترورض قیقحت ...
...
...
...
9
1.۱ . رشت ی ح ف ی ز ی ژولو ی ک سارکناپ ...
...
...
...
9
. 2.1 نیلوسنا : ...
...
...
...
...
10
. 2.1 ییایمیش راتخاس .1 نیلوسنا
: ...
...
...
...
10
2.2.1 . تارثا لوباتم ی مس ی لوسنا ی ...ن ...
...
...
11
3.2.1 . لرتنک حشرت لوسنا ی ن ...: ...
...
...
13
4.2.1 . رحت ی ک حشرت لوسنا ی ن طسوت زکولگ نوخ ...: ...
...
14
3.1 . زکولگ : ...
...
...
...
...
15
.4.1 د ی تبا دنق ی Diabetes Mellitus ...
...
...
...
16
1.4.1 . ور ی داد اه ی ف ی ز ی ولو ژ ی ک و زورب لاع ی م ب ی رام ی : ...
...
...
17
2.4.1 . عاونا د ی تبا ...
...
...
...
18
.5.1 ف ی ز ی ژولو ی خشت ی ص د ی ...تبا ...
...
...
20
6.1 . للع گرم و م ی ر ب ی نارام د ی تبا ی : ...
...
...
...
21
.7.1 سرتسا ویتادیسکا ...
...
...
...
21
۷.۱ . ۱ . فوتاپ ی ز ی ژولو ی سرتسا ی سکا ی تاد ی و رد د ی تبا لم ی سوت ی ( )DM ...
...
22...
.8.1 بی رام ی اه ی هک رب رثا د ی تبا دوجوب م ی آ ی دن ...: ...
...
24
۱ . ۹ . پا ی مد ی ژولو ی ب ی رام ی د ی ...تبا ...
...
...
25
۱ . ۱۰ . نامرد د ی ...تبا ...
...
...
27
.11.1 رثا د ی تبا رب افورپ ی ل برچ ی : ...
...
...
...
27
ب
۱ . ۱۲ . لاقتنا ل ی پ ی اهد رد امسلاپ هب لکش ل ی ئتورپوپ ی ن ...: ...
...
29
۱ . ۱3 . HDLحشرت زا دبک هب تیعضو ییاذغ و ینومروه ندب یگتسب دراد ...: ...
29
.14.1 لوباتم ی مس آ س ی ل لگ ی لورس : ...
...
...
...
30
1.14.1 . لاقتنا و خذ ی هر زاس ی ل ی پ ی اهد : ...
...
...
...
31
۱ . ۱۵ . لورتسلک : ...
...
...
...
31.
1.15.1 لاقتنا لورتسلک ب ی ن جوسن رد ل ی ئتورپوپ ی ن اه ی امسلاپ : ...
...
...
32
2.15.1 . غت یی ر ژر ی م اذغ یی شقن مهم ی رد شهاک رادقم لورتسلک مرس
دراد ...: ...
33
.16.1 گ ی ها فرف ی نو ی ا(
Euphorbia cyparissias L., Cypress spurg )
...
...
34
1.16.1 . و ی گژ ی اه و صاوخ گ ی ها بروفا ی ا ...
...
...
...
35
2.16.1 . داوم هرثوم گ ی ها فرف ی نو ...
...
...
...
36
۱۷.۱ . لدم اه ی ح ی ناو ی ...: ...
...
...
39
۱.۱8 . نیسوتوزوتپرتسا :STZ
...
...
...
...
40
لصف مود : رورم ی رب بدا ی تا قحت ی ق و پ ی ش ی هن قحت ی ...ق ...
...
42
لصف موس : داوم و شور راک ...
...
...
...
46
.3.1 داوم و اسو ی ل : ...
...
...
...
47
.3.2 ح ی تاناو ...
...
...
...
...
47
.3.3 هورگ اه ...
...
...
...
...
48
. 3.4 هراصع گ ی ر ...ی ...
...
...
49.
.3.5 زجت ی ه و لحت ی ل رامآ ی : ...
...
...
...
50
لصف مراهچ : تن جیا ...
...
...
...
51.
لصف مجنپ : تن ی هج گ ی ر ی و پ ی تاداهنش ...
...
...
...
57
.5.1 تن ی هج گ ی ر ...ی ...
...
...
58.
تن ی هج گ ی ر ی ...یلک ...
...
...
63..
عبانم ...
...
...
...
...
64
یسیلگنا هدیکچ ...
...
...
...
75...
ج
لوادج تسرهف لودج ۱.۱ . تاصخشم لاب ی ن ی ب ی نارام راچد د ی تبا دنق ی عون II,I ...
...
...
20....
2.1لودج . م ی ز نا برچ ی اه ی فلتخم هب م ی ل ی مرگ رد سد ی ل ی رت امسلاپ ...
...
...
28
3.1لودج . تارذ ل وپی ئتورپ ی ...ن ...
...
...
...
28
ودج 4.1ل . اوتحم ی لنف ی لک ی گ ی E.Cyparissiasها ناشن
هداد هدش سوب ی هل لداعم سا ی د لاگ ی GAEک mgGA/g( ...)
37...
5.1لودج . اوتحم ی لاف ئونو ی د لک ی گ ی ها E.Cyparissias ناشن
هداد هدش سوب ی هل لداعم Rutin ( mgRu/g ) ...
...
37
لاکشا تسرهف 1.1لکش
. راتخاس ییایمیش نیلوسنا ...
...
...
...
10.
2.1لکش . گ ی ها فرف ی E.Cyparissiasنو ...
...
...
...
34
3.1لکش . لگ اه ی گ ی ها فرف ی نو E.Cyparissias ...
...
...
...
36
4.1لکش . تمسق اه ی فلتخم گ ی ها فرف ی نو E.Cyparissias ...
...
...
38...
تسرهف اهرادومن
رادومن .4.1 نیگنایم تظلغ یمرس زکولگ رد زاغآ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
52
رادومن .4.2 نیگنایم تظلغ یمرس زکولگ رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
52
رادومن .4.3 نیگنایم نزو ندب تاناویح رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم .... ...
...
53
رادومن .4.4 نیگنایم تظلغ یمرس یرت دیریسیلگ رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
53
رادومن 4.5 . نیگنایم تظلغ یمرس لورتسلک رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
54
رادومن 4.6 . نیگنایم تظلغ یمرس ردLDL نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
54
رادومن 4.7 . نیگنایم تظلغ VLDLیمرس
رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم ... . ...
...
55
رادومن 4.8 . نیگنایم تظلغ یمرس ردHDL نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم ...
...
...
55
رادومن 4.9 . نیگنایم تظلغ یمرس هروا رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم . ...
...
...
56
رادومن .4.10 نیگنایم تظلغ یمرس نینیتارک رد نایاپ هرود رد هورگ یاه فلتخم ... . ...
...
56
د
دیکچ ه
فده : تباید کی للاتخا نمزم هدغ نورد زیر تسا هک اب شیارفا دنق نوخ رد رثا تمواقم ینیلوسنا ای
ت شر ح یفاکان
نیلوسنا صخشم
یم دوش . تباید ثعاب للاتخا یدیپیل نوخ زا هلمج شیازفا یرت گ دیریسیل و
شهاک یمHDL
دوش . رد
نیا هعلاطم رثا عت لید هدننک یلامتحا هراصع
یاه یبآ
، یلکلا و ینتسا هایگ نویفرف (Euphorbia Cyparissias) رب
یخرب
نوخ ییایمیشویب یاهرتماراپ زا رد
شوم ییارحص یتباید
ءاقلا هدش اب وزوتپرتسا وت
نیس دروم یسررب رارق تفرگ .
و داوم :راک شور علاطم نیا رد
ه دادعت رس 40
شوم ییارحص رن
داژن راتسیو رد ۸ هورگ 5(
= )n هدافتسا دندش . رد نیا
یسررب زا یوراد وزوتپرتسا وت
نیس mg/kg (stz) یارب55
داجیا تباید رد شوم یاه ییارحص هدافتسا
دیدرگ . دعب زا ۷۲
تعاس زا یاقلا تباید دنق نوخ اب هدافتسا زا
هاگتسد رتموکولگ دروم
یسررب رارق تفرگ . رد یح یتاناو هک نازیم زکولگ
ناشنوخ رتلااب
زا mg/dl دندوب300
رد نیا هعلاطم دراو دندش . هراصع یاه فلتخم لگ هایگ نویفرف E.Cyparissias رد
ود تظلغ ( mg/kg و500
mg/kg )250
هب تروص نمزم ( ۲۱ زور زا قیرط ژاواگ یدعم ) دعب زا یاقلا تباید هب تاناویح
هدناروخ دش . هورگ اه لماش لرتنک ، یتباید ، هراصع یلکلا mg/kg و500
یلکلا mg/kg
، 250 هراصع یبآ mg/kg و500
یبآ mg/kg و250
هراصع ینتسا mg/kg و500
mg/kg دندوب250
. سپس رد نایاپ هرود دنق نوخ ددجم ا هزادنا یریگ
دش . رد زور رخآ زا مامت هورگ اه یریگنوخ ماجنا
هدش و مرس نوخ یزاسادج دیدرگ
.
جیاتن : نیا هعلاطم ناشن داد هک حطس س یمر نق د نوخ رد هورگ یتباید رد هسیاقم اب ریاس هورگ یاه هعلاطم هدش ب ه روط
ینعم یراد رتلااب دوب 05 ( 0/
>
)p . یلکلا هراصع زیوجت mg/kg
ب500 ه روط ینعم یراد 05 ( 0/
>
) p یتباید هورگ هب تبسن
زکولگ یمرس حطس .داد شهاک ار
نینچمه تظلغ
یرت دیریسیلگ
،مات لورتسلک ، وLDL
ردVLDL هورگ
یلکلا mg/kg
رد500 هسیاقم اب هورگ یتباید هدش ب ه روط ینعم یراد شهاک تفای 05 ( 0/
>
.)p نینچمه صخشم
دیدرگ هک تظلغ
یمرس ردHDL
هورگ یلکلا mg/kg ب500
ه روط ینعم یراد رتلااب زا هورگ یتباید هدش دوب 05( 0/
>
)p و نیب هورگ یاه
یبآ mg/kg ،500
یبآ mg/kg اب250
هورگ یاه یتباید هدش توافت ینعم یراد دوجو ادن تش 05 ( 0/
<
.)p ناشن جیاتن
یلکلا هراصع داد mg/kg
ب500 ه روط ینعم یراد 05 ( 0/
>
)p .دومن یریگولج ندب نزو شهاک زا یتباید هورگ هب تبسن
یلکلا هراصع نینچمه mg/kg
ب500 ه روط ینعم یراد 05 ( 0/
>
)p یمرس تظلغ شهاک بجوم یتباید هورگ هب تبسن
.دش نینیتارک و هروا
یریگ هجیتن
هعلاطم نیا ناشنداد هک هراصع یلکلا هایگ نویفرف Euphorbia Cyparissias رد
نیب هیقب هراصع اه رثا یرتهب تشاد .
تروص هب تارثا نیا رثا
هدنهاک تا دنق
خ نو )کیمسیلگوپیه(
و زین هدنهاک ظلغ ت یرت دیریسیلگ و
دوبLDL و زا یفرط
تظلغ س یمر ینعم روط هبHDL
شیازفا یراد تفای
. هک تباید یرامیب رد یتظافح رثا دناوت یم لاامتحا هایگ نیا نیاربانب
دوش یم هدید یبرچ و دنق رد یکیلوباتم تارییغت نآ رد
، هتشاد نانیمطا یارب دنچ ره .دشاب لماک تاعلاطم جیاتن نیا زا
یرت
.تسا زاین دروم :یدیلک تاملک تباید
، ،نویفرف نوخ ییایمیشویب یاهرتماراپ ییارحص شوم ،
.
1
لّوا لصف
همدقم
2
:همدقم
تباید کی للاتخا نمزم ددغ نورد زیر سا ت ک ه اب شیازفا نق د نوخ رد رثا تمواقم ینیلوسنا ایحشرت یفاکان نیلوسنا
صخشم یم
دوش . ید اب ت عاب ث شیازفا یپیل د و یل پ و نیئتورپ یاه نوخ زا هلمج یرت دیریسیلگ VLDL,LDL
شهاک و
یمHDL ددرگ . مدع لرتنک تباید هب راوع ض تباید هک ثعاب شیازفا هنیزه یاه یکشزپ و شهاک تیفیک یگدنز ا تس
،
م ن رج یم دوش . تباید سوتیلم یکی
زا نیرتمهم یلماوع
تسا هک هب روط یعیسو نازیم لاتبا هب یرامیب یاه یبلق - یقورع اب
ءاشنم آ کیتورلکساورت ار
شیازفا یم دنهد ،ناراکمه و هداز میرک(
؛1380 Kanter et al., 2004 ;
Kumar et al.,
2010;
؛ Linda and Porth, 1990 هچرگا)
مسیناکم ییاه هک بجوم تارییغت رد تباید یم دنوش زونه هتخانشان تسا
اما
شیازفا دنق نوخ بجوم شیازفا سرتسا ویتادیسکا یم
ددرگ ( Palmeria et al., 2001 .)
:هلاسم نایب
هزورما هدافتسا زا یاهوراد یهایگلیلدب ریثات
،تبثم ضراوع یبناج رتمک و هنیزه اتبسن نییاپ ور هب شرتسگ تسا
. اذل
تسا یهایگ گرزب هداوناخ کی هب قلعتم ایبروفا هایگ .تسا یناوارف تیمها زیاح ییوراد ناهایگ یور رب قیقحت هک
۳۰۰
یسنج و ۵۰۰۰ هنوگ ار لماش یم دوش ( Baynes and Thrope, 1999 .)
تاعلاطم ماجنا
هتفرگ رد نامتخاس هنوگ
Euphorbia Cyparissias دوجو
تابیکرت ددعتم
لاعف زا لیبق تابیکرت دض
،یناطرس هرشح
یشک و دض یسوریو ار
صخشم هدرک
تسا ( Bhavana et al., 2007 .)
یسرتسد هب
نیا هایگ رد تعیبط ناسآ ا تس . ماگنه نتسکش زا
همه
تمسق یاه هایگ هراصع یریش یگنر جراخ یم دوش . تاعلاطم
،یدنچ ثا تار یتنآ ینادیسکا و
نییاپ یگدنروآ دنق
نوخ
هنوگ E.hirta ار
یسررب هدرک دنا . E.hirta یموب
روشک دنه تسا . هعلاطم یا ناشن هداد تسا هک هراصع یلکلا E.hirta
بجوم شیازفا و HDL
شهاک یرت
،دیریسیلگ لورتسلک
، VLDL,LDL رد
مرس شوم یاه ییارحص یتباید
هدش اب
وزوتپرتسا وت
نیس یم دوش ( Anup Kumar et al., 2012 .)
رد لاس یاه ریخا هجوت لباق هظحلام یا هب یسررب یاهدیپیل
امسلاپ و یاهوگلا وپیل
ینیئتورپ رد
دارفا لاتبم هب تباید یم دوش . اریز حوطس ریغ یعیبط یبرچ هب تفرشیپ یرامیب
نایرش
یرانورک رد
دارفا یتباید یم رجنم دوش
Scheen, 1997( .)
شهاک حشرت نیلوسنا و
صقن رد درکلمع نآ ثعاب شیازفا
مسیلوباتم یبرچ
اه زا تفاب یبرچ هب امسلاپ یم ددرگ ( Shukla et al., 2006 .)
3
تیمها و ترورض قیقحت
: رد طابترا اب هنوگ Euphorbia Cyparissias نونکات
هعلاطم چیه یا
تارثا کیمسیلگوپیه
و یتنآ ینادیسکا نآ
ار یسررب هدرکن تسا . اذل رد نیا هعلاطم رثا هراصع یاه یبآ و یلکلا نیا هنوگ رب حطس یمرس زکولگ
نوخ اهدیپیل و نیئتورپوپیل یاه
مرس شوم یاه یتباید ییارحص هدش
اب نیسوزوتپرتسا یسررب
درگ ی د .
1
.۱ . حیرشت کیژولویزیف
سارکناپ
هدعملازول ای
سارکناپ یکی
زا ددغ گرزب یم دشاب هک رد مخ دزاود ه ه یاج دراد هک زا ود عون تفاب یلصا لیکشت هدش تسا :
۱ ) سونیسآ اه
هک هریش یاه یشراوگ هب
لخاد دزاود ه ه حشرت دننک یم و
تیلاعف یحشرت یجراخ ای نورب زیر ۲ ) ریازج
سناهرگنلا هک
نیلوسنا و
نوگاکولگ ار
امیقتسم هب
لخاد نوخ حشرت یم دنک و تیلاعف یحشرت یلخاد ای نورد زیر اد هتش
و یارب میظنت یعیبط مسیلوباتم
،زکولگ دیپیل و نیئتورپ هبنج
یتایح دراد ( ،یتسوپ و1373
،نوتیاگ .)1382
هدعملازول ناسنا
دودح ۱ ات ۲ نویلیم ریازج سناهرگنلا دراد
هک ره مادک دودح 3طقف
0/ رتمیلیم رطق هتشاد و رد فارطا
گریوم یاه یکچوک نامزاس یدنب هدش دنا و نومروه یاه دوخ ار هب لخاد نیا گریوم اه حشرت یم دننک . نیا ریازج یوتحم
هس عون لولس افلآ اتب و اتلد یم دنشاب .
لولس یاه اتب : هک 60 دودح هیلک٪ لولس اه ار لیکشت یم دنهد هب روط هدمع رد طسو ره هریزج رارق دنراد و نیلوسنا و
نیلیمآ حشرت یم دننک ( ،نوتیاگ ).1382
یاهلولس اتب
دودح ۹ - ۵ نورکیم رطق هتشاد و ناشدادعت تبسن
هب ریاس لولس اه
رتشیب تسا . هتسه اهنآ اتبسن کچوک هدوب و یاراد هاگتسد یژلگ رتگرزب یم دنشاب . نومروه نیلوسنا روبع
زکولگ ار زا ءاشغ
یاهلولس ینلاضع
و دبک رسیم یم دزاس و ببس هریخذ یژرنا رد تفاب یاه
،ینلاضع دبک
و تفاب یاه یبرچ یم ددرگ .
یاهلولس افلآ
: هک دودح
٪۲۵ مامت لولس اه ار لیکشت و هداد نوگاکولگ حشرت
یم دننک و رد راوج گریوم اه رد طیحم
ریازج رارق دنراد . هاگتسد یژلگ اهنآ کچوک و هتسه راد و نیتامورک اهنآ
نشور یم دشاب ( ،یتسوپ ؛1373
Wheater et
al., 1987 .)
یاهلولس اتلد
: هک دودح
٪۱۰ لک لولس اه ار لیکشت و هداد نیتاتسوتاموس حشرت
یم دننک .
4
هولاع رب نآ کی عون لولس رگید موسوم هب ردPP نیا ریازج دوجو دراد هک ینومروه موسوم
هب یلپ یسارکناپ دیتپپ حشرت
یم دنک ( ،نوتیاگ .)1382
نیا نومروه اه ادتبا رد لخاد دیرو هدعملازول یا
هتخیر هدش و سپس زا هار دیرو باب امیقتسم هب
دبک یم
،دنسر اریز تفاب
یدبک ناکم یلصا تیلاعف نیلوسنا و
نوگاکولگ تسا
. شقن یلصا نومروه یاه نیلوسنا و
نوگاکولگ تکرش
رد میظنت
مسیلوباتم تابیکرت
یدیسولگ تسا
، یلو رد ریاس لامعا کیژولویزیف رگید
لثم دننامه یزاس لولس زین تلاخد دنراد . شقن
نیتاتسوتاموس رد
میظنت یعضوم حشرت نیلوسنا و
نوگاکولگ هب
تابثا هدیسر تسا . یلپ دیتپپ هدعملازول یا
ینومروه تسا
هک رد میظنت تاحشرت یشراوگ هاگتسد
تکرش یم دنک ( ،این کلم و یزابهش .)1381
.
2.1:نیلوسنا
نیلوسنا نیتسخن
راب طسوت گنیتناب تسبو
رد 1922 لاس هدعملازول ازجم
ش د
، زا رظن یخیرات نیلوسنا هشیمه
هب دنق
نوخ طابترا هداد هدش و رثا یقیمع رب یرور میسیلوباتم تاردیهوبرک
اه
، یبرچ و نیئتورپ دراد
. نیلوسنا نومروه
ی تسا هک
یارب لیدبت دنق و هتساشن و تاردیهوبرک هب
یژرنا دروم زاین رد لولس یاه ندب یرورض و دروم زاین یم دشاب Neef et (
al., 1995; Ravi et al., 2006 .)
۱ . ۲ . ۱ . راتخاس ییایمیش
نیلوسنا
نیلوسنا کی
نیئتورپ کچوک
هدوب هک رد ناسنا یاراد نزو لوم یلوک ۵۸۰۸ تسا . نیلوسنا زا
ود هریجنز یلپ دیتپپ وA B
لیکشت هدش هک طسوت لپ ید یدیفلوس هب
رگیدکی لصتم هدش
،دنا یکی زا نیا لپ اه نیب ود دیسا هنیمآ هرامش ۷ ود
هریجنز و یرگید نیب دیسا هنیمآ ۲۰ رد هریجنز وA
۱۹ رد هریجنز وB
نینچمه کی
یلپ ید دیسا نیب زین دیفلوس یاه
هرامش هنیمآ و6
هریجنز رد11 لکش(دراد دوجوA
( )1.1 ،ناراکمه و ینیسحملاغ .)1388
5
1.1 لکش نیلوسنا ییایمیش راتخاس .
نیلوسنا طسوت
هتسکش ندش کیتامیزنآ کی
نیئتورپ شیپ
زاس هب مان نیلوسناورپ رد
لولس یاه یاتب ریازج سناهرگنلا
دیلوت یم دوش و سپس رد لخاد لونارگ یاه یواح ءاشغ قتشم هدش زا هاگتسد یژلگ هریخذ یم دنوش . سپس طسوت یعاونا
زا تاکیرحت نیلوسنا
از دننام : زکولگ
، یاهدیسا
،هنیمآ لینوفلوس یاه
هروا
، نومروه یاه فلتخم هدور یا دنیارف حشرت نیلوسنا
زا لولس یاه اتب زاغآ یم دوش ( ،نوتیاگ ؛1382
Stanley Robbins, 1987 .)
یماگنه هک نیلوسنا هب
لخاد نوخ حشرت یم دوش ابیرقت هب روط لماک رد تلاح دازآ شدرگ یم دنک . نیلوسنا یاراد
همین
رمع طسوتم امسلاپ ی ی 6دودح هقیقد تسا . هب یروط هک تمسق هدمع نآ رد 10تدم 15 ات زا هقیقد شدرگ
خ نو جراخ
م ی دوش . هب یانثتسا یتمسق
زا نیلوسنا هک اب یاهروتپسر لولس
یاه ه فد بیکرت یم
،دوش هدنامیقاب طسوت
میزنآ زانیلوسنا
هب روط هدمع رد دبک و ات دودح یرتمک رد هیلک اه و هلضع و هب روط رصتخم رد رتشیب تفاب یاه رگید مدهنم یم دوش
( ،نوتیاگ ).1382
2.2.1
. تارثا نیلوسنا یمسیلوباتم
رثا)1 نیلوسنا رد تلادابت یاشغ یلولس : تظلغ زکولگ دازآ رد رد لخاد لولس اه رد هسیاقم اب تظلغ زکولگ رد یاضف جراخ
یلولس رایسب مک تسا . رب یانبم تایبرجت ددعتم
هب رظن یم دیآ هک تعرس شنکاو یاه نویسلایروفسف زکولگ
و اتیاهن
مسیلوباتم زکولگ
رد لولس ینلاضع و تفاب یبرچ اب تعرس لاقتنا زکولگ هب لخاد لولس ( و هن تظلغ زکولگ لخاد یلولس )
بسانم دشاب .
6
رب یانبم هدعاق یلک راشتنا
،هداس ماسجا لولحم رد بیشارس یتظلغ
هب یناسآ دراو لولس یاه یدبک یم ددرگ . نکیل رد
لخاد
،لولس نیلوسنا اب لاعف نتخاس میزنآ زانیکوکولگ ثعاب
یم دوش ات زکولگ هب تعرس هلیروفسف ددرگ
و نیدب بیترت اب
شهاک عیرس تظلغ زکولگ دازآ رد لخاد یلولس هار دورو زکولگ هب لخاد لولس ار زاب هتشادهگن و
روطب ریغ میقتسم رد
لاقتنا زکولگ هب لخاد لولس تکرش یم دیوج . هولاع رب
،زکولگ نیلوسنا لمع لاقتنا یاهدیسا هنیمآ
𝑐𝑎2+،𝑘+ ، و
تافسف
یندعم و نینچمه اهدیتوئلکون
ار ب ه لخاد لولس تیوقت یم دنک ( ،این کلم و یزابهش .)1381
)2 ثا ر نیلوسنا رد
فرصم زکولگ : رد کی درف ملاس ابیرقت ۵۰ دصرد زکولگ هک زا هار هیذغت دراو ندب یم دوش رد ریسم
شنکاو یاه زیلوکیلگ هب
یژرنا لدبم یم ددرگ و ۵۰ دصرد هدنامیقاب زین
هب تروص یبرچ و نژوکیلگ هریخذ
یم دوش .
نیلوسنا اب
شیازفا یمک و نینچمه شیازفا
تیلاعف یدادعت زا میزنآ یاه یدیلک رد شنکاو یاه زیلوکیلگ یدبک
دننام
میزنآ یاه
،زانیکوکولگ زانیکوتکورفوفسف
و تاوریپ زانیک
، فرصم زکولگ رد ریسم زیلوکیلگ ار
شیازفا هداد و هب روط میقتسم
زا اهر ندش زکولگ رد یامسلاپ نوخ
یریگولج یم
دنک . زا یوس رگید نیلوسنا اب
شهاک تیلاعف میزنآ زکولگ -6 زاتافسف
( یمیزنآ هک رد دبک هدوب و هلضع دقاف نآ یم دشاب ) زا دازآ ندش زکولگ یریگولج یم
دیامن . رثا رگید شیازفا نیلوسنا هک
ثعاب فرصم زکولگ یم ددرگ لاعف یزاس شنکاو یاه نژوکیلگ (
زنژوکیلگ ) یم دشاب ( ،این کلم و یزابهش .)1381
۳ ) رثا نیلوسنا شنکاو رد
یزاسون یاه زکولگ
( زنژوئنوکولگ ):
یکی رگید زا تارثا سنا لو نی هک رجنم هب شهاک تظلغ زکولگ
رد پ امسلا یم ددرگ
، یتارثا تسا سررید هک رد هجیتن راهم ندرک شنکاو یاه یزاسون زکولگ لصاح یم ددرگ . زتنس زکولگ
زا تابیکرت ریغ
یدیسولگ مزلتسم
تکرش یدادعت زا
میزنآ تساه رثکا هک اهنآ
تحت ریثات نومروه نوگاکولگ
( زا
قیرط )cAMP و
ه نومرو یاه یدیئوکیتروکوکلگ و
هب یم ز ینا رتمک تحت ریثات نومروه یاه افلآ و اتب
،کیژرنردآ
نیسناتویژنآ III
و نیسرپوزاو لاعف
یم دندرگ یسکوبرک تاوریپ لوناوفسف میزنآ دبک رد فلاخم لاماک یرثا اب نیلوسنا و
(زانیک PEPCK هک دشاب یم )
یاهشنکاو یزاسون
زکولگ رد دبک میزنآ ناوفسف لو تاوریپ یسکوبرک زانیک
( PEPCK )
یم دشاب هک شنکاو لیدبت ندش تاتساولازگا هب
ناوفسف لو تاوریپ ار زیلاتاک یم دنک . شهوژپ یاه ریخا ناشن هداد دنا هک
نیلوسنا اب
یگژیو یصاخ رثا هدنرادزاب رد
یسیونور نژ
PEPCK هتشاد
و زا زتنس هطوبرم mRNA
ج یم یریگول دنک
( ،این کلم و یزابهش ).1381
7
)4 رثا نیلوسنا رد
مسیلوباتم چ
یبر یاه نیلوسنا رد
تفاب یدبک و تفاب یبرچ یاراد رثا یوق هدنرادزاب رد
شنکاو یاه
زیلوپیل تسا هک زا ود هار ماجنا یم دوش : فلا ) رد یلاح هک نومروه یاه کرحم شنکاو یاه گ ینعی زیلوپیل اکول
نوگ و
اپ ی نیرفن لمع دوخ ار زا قیرط شیازفا تظلغ هبcAMP
ماجنا یم دنناسر نیلوسنا اب یرثا تفلاخم بجوم
شهاک تظلغ
یمcAMP ددرگ
. ب ) نیلوسنا اب لاعف نتخاس کی میزنآ زاتافسف هژیو زا تیلاعف میزنآ زاپیل یریگولج یم
دیامن . نیا میزنآ
زاتافسف اب ادج ندرک کی هشیر تافسف زا میزنآ پیل زا و ای لاامتحا زا کی نیئتورپ زانیک
هتسباو هب عاب cAMP ث ریغ لاعف
ندش ل پی زا یم ددرگ .
تیلاعف شیازفا نیلوسنا حشرت دوبمک هب لاتبم نارامیب رد شنکاو رد عیرست بجوم زاپیل میزنآ
یاه یل پ زیلو و شیازفا تظلغ
یاهدیسا چ
بر رد امسلاپ و بک د یم ددرگ . یتمسق زا نیا یاهدیسا رچ
ب هب فرصم دیلوت یژرنا یم
،دنسر نیدب بیترت
هک هب لیتسا میزنآوک وA
سپس هب زاگ کینبرک و
بآ ( هخرچ رک سب ) م لدب یم .دندرگ یلو ومعم لا رد ینارامیب هک
لاتبم
هب دوبمک حشرت نیلوسنا نتسه
،د لیتسا میزنآوک هبA
نازیم یرتشیب زا
تیفرظ هخرچ سبرک دیلوت یم ددرگ و رد هجیتن
یرادقم زا نآ هب وتسا لیتسا وک میزنآ وA سپس هب دیسا اتب یسکوردیه توب
ی کیر و سا ت لی وتسا کیتسا ( تابیکرت ک
ت ینو )
لدبم یم دندرگ . هب رظن یم سر د هک نیلوسنا رد
دیلوت و لاامتحا رد شیلااپ نیئتورپوپیل یاه
کبس پ ییامسلا (
LDL ,
)VLDL رثوم
اب دنش
، اریز هک رد بلغا نارامیب لاتبم هب تباید نق ید هک تحت نامرد مظنم ین تس دن نیا هنوگ یل پ نیئتورپو ه
ا
و بقاعتم ا تظلغ لک لورتس رد لاپ امس شیازفا هتفای و عاب ث زورب یرامیب بلصت ( نییارش Atherosclerosis
دوش یم )
( ،این کلم و یزابهش ).1381
)5 رپ مسیلوباتم رد نیلوسنا رثا نیئتو
نیئتورپ مسیلوباتم رد یمسیلوبانآ رثا یاراد لاوصا نیلوسنا :اه تسا اه
ینعم نیدب .
شنکاو هک ار نیئتورپ زتنس یاه
نآ هیزجت زا و هتخاس لاعف نیلوسنا .دنک یم یریگولج اه
یثنخ یاه هنیمآ دیسا بذج
طسوت ار لخاد هب زکولگ لاقتنا رد نیلوسنا رثا اب هطبار نودب و لقتسم روطب نیلوسنا رثا نیا و هداد شیازفا ینلاضع لولس
لولس ا رثا ای و اه شنکاو ندرک لاعف رد نیلوسن
ماجنا نیئتورپ زتنس یاه ددرگ یم
( ،این کلم و یزابهش .)1381
8
3.2.1
نیلوسنا حشرت لرتنک . :
:دهد یم شیازفا ار نیلوسنا حشرت هک یلماوع نوخ زکولگ شیازفا
نوخ هنیمآ یاه دیسا و برچ یاه دیسا شیازفا نومروه یا هدعم یاه -
لوزیتروک و دشر نومروه ،نوگاکولگ ،یا هدور
یقاچ ،نیلوسنا هب ندوب مواقم وراد هتسد یاه -
هروا لینوفلوس )دیماتوبلوت ،دیاروبیلگ(
:دهد یم شهاک ار نیلوسنا حشرت هک یلماوع نوخ زکولگ شهاک
یراد هزور نیتاتساوتاموس نیمآ لوکتاک اه
افلآ(
- تسیتنوگآ )اه
( ،نوتیاگ )1382
4.2.1
:نوخ زکولگ طسوت نیلوسنا حشرت کیرحت.
رد تلاح اتشان یماگنه هک تظلغ نوخ زکولگ ح
دود ۸۰ ات ۹ یلیم گ مر رد سد ی رتیل یم شاب د
، نازیم حشرت نیلوسنا رد
لقادح دقم را دشاب یم دوخ .
دودح ینعی ولیک ره یازا هب مرگ ونان25
مرگ هب زکولگ تظلغ یتقو و ندب نزو ات2
ربارب3
:دسرب اتشان نامز نیلوسنا حشرت)1 ات 3
ات نوخ زکولگ تظلغ رد داح شیازفا زا سپ هقیقد 5 دور یم لااب ربارب 10
. تلع هب شنکاو نیا
لولس رد لابق هک دشاب یم ینیلوسنا ندش ریزارس تسا هتفای لیکشت اتب یاه
. دودح رد دایز حشرت نیا ات5
دعب هقیقد10
.دبای یم شهاک فصن هب
9
زا دعب)2 زا سپ و دور یم لااب مود راب یارب نیلوسنا حشرت هقیقد 15
ات2 هفک کی هب تعاس3 نیا رد هک دسر یم دیدج
ندش لاعف و هدش زتنس لبق زا نیلوسنا زا یشان مود تلاح .دشاب یم هیلوا هلحرم زا شیب نیلوسنا حشرت نازیم تلاح .تسا ،دیامن یم زتنس ار نیلوسنا هک یمیزنآ متسیس
نیب تظلغ زکولگ نوخ و نازیم حشرت نیلوسنا کی
هطبار کبدیف دوجو دراد . دعب زا شیازفا نازیم زکولگ نوخ زا ۱۰۰
یلیم مرگ رد یسد رتیل تظلغ نیلوسنا ور
هب شیازفا یم دراذگ و یماگنه هک تظلغ زکولگ 500هب
600ات یلیم مرگ رد
یسد رتیل دسرب
، تظلغ نیلوسنا نوخ
هب رثکادح نازیم دوخ ینعی ۱۰ ات ۲۵ ربارب رادقم یعیبط یم دسر . عطق حشرت
نیلوسنا زین
رد فرظ دنچ هقیقد سپ زا شهاک تظلغ زکولگ نوخ یم خر دهد . نیا هطبار زا عون کبدیف تبثم یم دشاب
( ،این کلم و یزابهش ).1381
3
.
1. زکولگ
:شخب مظعا تاردیهوبرک یاه
دوجوم رد داوم ییاذغ ای هب تروص زکولگ ذج ب و دراو نایرج نوخ یم
،ددرگ ای هکنیا رد
دبک هب زکولگ بم لد یم دندرگ . ندب ناسنا رداق تسا هیلک تاردیهوبرک یاه
دروم زاین دوخ ار زا ءاشنم زکولگ دزاسب . زکولگ
نیرتمهم هدام
اذغ یی دروم زاین تفاب ییاه نارادناتسپ (
هب انثتسا ی راوخشن ناگدننک )
و هدام ییاذغ یلصا رد هیذغت نینج
تسا . زکولگ رد ندب هب تاردیهوبرک یاه
رگید اب تیلاعف یاه یتایح رایسب یصاصتخا دننام
نژوکیلگ ( تلاح هریخذ )،
زوبیر
( رد نامتخاس دیسا
ن لکو ئ کی )،
زوتکلااگ ( رد بیکرت زوتکلا ) لیدبت یم ددرگ . هولاع رب نیا زکولگ رد نامتخاس یخرب
یبرچ یاه بکرم ( اهدیپیلوکیلگ )
و هارمه اب نیئتورپ اه رد بیکرت نیئتورپوکیلگ اه
و ناکیلگوئتورپ اه
تکرش یم دنیامن .
زکولگ یاراد و نبرک متا6
و نراقتمان نبرک متا4 دشاب یم رموزیا16
( ،این کلم و یزابهش ).1381
:دنتسه ریز تروص هب زکولگ یاه رموزیا نیرتمهم
.1 یاه رموزیا وL
D
.2 زوناروف و زوناریپ یوقلح یاه نامتخاس
.3 اتب و افلآ یاهرمونآ
10
یم میظنت ینیعم هدودحم رد نوخ زکولگ تظلغ :دوش
تظلغ زکولگ وخ ن سپ زا ذج ب داوم ییاذغ رد ندب ناسنا و یرایسب زا نارادناتسپ رد
،هدودحم /5
ات4 /5 یلیم5 لوم رد
رتیل رارق دراد . هب لابند فرصم کی اذغ ی یواح
،تاردیهوبرک نیا
رادقم نکمم تسا 5هب 6/ 5ات 7/ یلیم لوم شیازفا دبای
و رد تلاح یگنسرگ رادقم
زکولگ نوخ هب دودح ۳ / ۳ 9ات 3/ یلیم لوم رد رتیل یم دسر . نازیم زکولگ نوخ رد ندب ناگدنرپ
هب روط لباق یهجوت رتلااب هدوب 14( 0/ یلیم لوم رد رتیل ) و رد ندب ناگدننکراوخشن هب
روط لباق یهجوت رتمک زا نیا رادقم
تسا . شهاک یناهگان زکولگ نوخ رجنم هب زورب جنشت یم دوش ( دننام تلاح زیوجت زود شیب زا دح نیلوسنا )،
اریز تیلاعف
زغم هب نیمات رادقم ینیعم زکولگ ادیدش هتسباو تسا . اب نیا لاح رد یتروص هک مسیناگرا هب
روط شیپ هدنور اب دوبمک
زکولگ تظلغ ،دبای یراگزاس رد لاثم ناونع هب ؛تسا لمحت لباق زین رتمک رایسب یاه
ص میژر اب ییارحص شوم هک یترو
رادقم هب نوخ زکولگ تظلغ اب یتح ،دبای یراگزاس یبرچ رپ ییاذغ /1
دسر یم رظن هب ملاس زین رتیل رد لوم یلیم 1
( ،ناراکمه و یتیاده ).1390
:دوش یم نیمات زیلونژوکیلگ و زنژوئنوکولگ ،ییاذغ میژر زا نوخ زکولگ
ترادیهوبرک رثکا اه
ی گ هب اتیاهن ییاذغ میژر رد دوجوم مضه لباق ترادیهوبرک .دنوش یم لیدبت زکول
هک ییاذغ میژر یاه
نیا و دنوش یم دازآ هدور رد هک دنشاب یم زوتکورف و زوتکلااگ ،زکولگ یاه هشیر یواح ،دنوش یم مضه لاعف روط هب هب زوتکورف و زوتکلااگ .دنوش یم لقتنم دبک هب یدبک باب دیرو قیرط زا تابیکرت لیدبت زکولگ هب دبک رد یتحار
یم .دنوش
هلضع زا یگنسرگ تلاح رد هک یلصا هنیمآ دیسا .دوش یم لیکشت زین کینژوکولگ تابیکرت زا زنژوئنوکولگ دنور یط زکولگ لاآ ،دوش یم لقتنم دبک هب ن
زکولگ هخرچ کی دوجو بیترت نیا هب .تسا نی -
رد نینلاآ نیا یط هک تسا هدش هتفرگ رظن
خرچ ه
، لقتنم هلضع هب دبک زا زکولگ هدش
و نینلاآ هب نویسانیمآ سنارت دنور یط هدام نیا و دوش یم لیدبت تاووریپ هب
.ددرگ یم لیدبت زکولگ هب زنژوئنوکولگ دنور رد و هدش لقتنم دبک هب اددجم ریخا بیکرت .دوش یم لیدبت
ر یس نوخ زکولگ یعیبط تظلغ رد .دوش یم دبک نژوکیلگ زا زکولگ لیکشت هب رجنم زیلونژوکیلگ دنو ( کیمتس
4/5-
58/5mol/L )
دبک هک دسر یم رظن هب زکولگ هد نورب ،زکولگ رادقم شیازفا اب اما ،تسا زکولگ صلاخ هدننک دیلوت کی
رگا هک هدش صخشم ییارحص شوم ندب رد .دزادرپ یم زکولگ تشادرب هب افرص دبک ،لااب رایسب ریداقم رد و هتفای شهاک
11
ربارب دبک باب دیرو تظلغ 8/3mmol/L
و زکولگ تشادرب نازیم دشاب تسا ربارب مه اب دبک زا زکولگ هد نورب نازیم
( یتیاده
،ناراکمه و .)1390
.
4.1یدنق تباید
Diabetes mellitusیدنق تباید وبرک مسیلوباتم للاتخا مردنس کی
شهاک ای نیلوسنا حشرت نادقف طسوت هک تسا نیئتورپ و یبرچ ،تاردیه
تفاب تیساسح ه
هب ا دیآ یم دوجو هب نیلوسنا (
،نوتیاگ .)1382
د کیژولویزیف دادیور نیرتمهم رپیه( نوخ دنق شیازفا ،تباید یرامیب ر
تلع هس هب هک تسا )یمسیلگ دوجوب
:دیآ یم
)1 لولس لخاد هب زکولگ دورو تعرس شهاک فلتخم یاه
)2 تفاب رد زکولگ فرصم شهاک نوگانوگ یاه
)3 دبک هلیسوب زکولگ دیلوت شیازفا )زکولگ یزاسون(
دنق تباید یرامیب یلصا میلاع ی
:زا تسا ترابع
)1 )یروا یلپ (راردا مجح شیازفا
)2 دایز شطع )یسپید یلپ(
)3 یلاح رد ندش رغلا تسیفاک هیذغت هک
1.4.1
. دادیور ولویزیف یاه ژ
:یرامیب میلاع زورب و کی
هب نوخ زکولگ تظلغ ناسنا رد زرم زا تردن
mg/dL 120-110
.دوش یم رتشیب یلاح رد
تظلغ هدهاشم هک یاه
یماگنه .تسا یداع رایسب یرما نیلوسنا رثا دوبمک هب لاتبم دارفا نوخ رد زکولگ دایز دح زا نوخ زکولگ تظلغ هک
( ینیعم mg/dL 180-100
دیامن زواجت ) کولگ( ددرگ یم عفد راردا طسوت زکولگ
ا ز هرابود تیفرظ هک اریز .)یرو
هلول هدیچیپ یاه دودحم
اب ربارب نآ هناتسآ و هدوب mg/dL
180-100 .تسا نوخ
12
راردا یزمسا راشف شیازفا یدایز ریداقم عفد هب َاتیاهن هک تسا هارمه اه هیلک رد نوخ نایرج شیازفا اب )زکولگ تظلغ(
دماجنا یم بآ زا یروا یلپ(
( دایز رادقم هب بآ ندیشون و دایز شطع هب ندب نآ دوبمک ماجنارس و ) Polydipsia
)
.ددرگ یم رجنم
رنا یهجوت لباق ریداقم فرصم اب راردا طسوت زکولگ عفد ژ
تسا هارمه ی 1(
4/ اک ولیک .)زکولگ مرگ ره عفد یارب یرل
ق فرصم مدع و یبرچ تفاب و ینلاضع تفاب لیلحت اب ماوت یرلاک فلاتا نیا ددرگ یم ندب نزو شهاک هب رجنم دن
یلع
هدش دایز رامیب یاهتشا هکنیا مغر (
Polyphagie رد و )
شیازفا یتح ای و یداع زین هیذغت هار زا هنازور یرلاک تفای
.تسا هتفای
وبمک تروص رد نیئتورپ زتنسویب ،نیلوسنا د
بای یم شهاک اه دیسا لاقتنا رد وس کی زا اریز .د
لخاد هب هنیمآ یاه
لولس لاتخا ینلاضع یاه دیسا رگید یوس زا و دهد یم خر ل
رد یرتشیب هنیمآ یاه شنکاو
هب زکولگ یزاسون یاه
یدارفا رد نیاربانب .دسر یم فرصم ،دنتسه نیلوسنا دوبمک هب لاتبم هک
یفنم راد تزا تابیکرت عفد و فرصم نلایب
ددرگ یم .
تدم رد راد تزا تابیکرت عفد نازیم هک ینعم نیدب دهاوخ رتشیب هدش فرصم نازیم زا تعاس24
رد .دوب
نیلوسنا رثا دوبمک تروص رثا
شنکاو رد نومروه نیا هدنرادزاب یبرچ هیزجت( زیلوپیل یاه
هدننک لاعف رثا نینچمه و )اه
شنکاو رد نآ وپیل یاه
ژ زن عطق )یبرچ زتنس(
دیسا رادقم رب َابقاعتم و دوش یم یم هدوزفا ییامسلاپ برچ یاه
.ددرگ
دیسا نازیم هک ینامز ا رد یدبک تیفرظ دودح زا ییامسلاپ برچ یاه
ندرک دیسک یاهدیسا ندناسر فرصم هب و
،دوش رتشیب برچ توب یسکوردیه اتب دیسا دننام ینایم ردنا تابیکرت
ی کیتساوتسا دیسا و کیر هب )ینوتک تابیکرت(
.دندرگ یم مکارتم نوخ و دبک رد و هدش دازآ دایز ریداقم یم ندب ،تابیکرت نیا شیازفا لوا لحارم رد
رثا ات دشوک
هنوگ نیا مکارت اهدیسا
ی آ یل ار اب شیازفا عفد ىد دیسکا نبرک زا هار یسفنت ناربج دنک نکیل رد یتروص هک رامیب
تحت نامرد ( زیوجت نیلوسنا ) رارق دریگن و دازآ ندش یاهدیسا برچ
همادا دبای
، ماجنارس رجنم
هب زورب زودیسا
سیلوباتم یم و تلاح ءامغا یتباید ( Diabetic coma )
یم ددرگ (
،این کلم و یزابهش و 1381
،نوتیاگ ).1382
13
2.4.1
. عاونا تباید
ود عون یمومع زا تباید یدنق دوجو دنراد :
۱ ) تباید I عون
هک تباید هتسباو هب یلوسنا (ن )IDDM ا نادقف رثا رب دوش یم هدیمان زین
نیلوسن و هب لبق هک دیآ یم دوج
نس زا تبسن ینمیا هاگتسد للاتخا هب نآ ءاشنم و دنک یم زورب یگلاس20
سناهرگنلا یاتب یاه لولس هک دوش یم هداد
.درب یم زا ار )2 عون تباید (نیلوسنا هب هتسباو ریغ یدنق تباید هکII
NIDDM ن)
زی هدیمان یم دوش رب رثا شهاک تیساسح تفاب
یاه
فده هب تارثا کیلوباتم نیلوسنا
دوجوب یم دیآ . زا نیا شهاک تیساسح هب
نیلوسنا ابلاغ تحت ناونع تمواقم هب نیلوسنا
مان هدرب یم دوش . یکی ا ز عیاش نیرت لکش تباید 80 ( 90 ات دصرد ) نس زا دعب( رتلااب نینس رد لاومعم هک تسا یگلاس40
نیب ابلاغ و ات 50
هب نیاربانب ،دنک یم زورب )یگلاس 60 ناونع
تباید عورش یلاسگرزب زین
هدیمان یم
دوش ( میرک
،ناراکمه و هداز ،نوتیاگ ؛1380
؛1382 Arikawe et al., 1999; Olagbentle-Dzida et al., 2011 ).
تباید عون
Iلوا
بیسآ لولس یاه یاتب هدعملازول ای
یرامیب ییاه هک دیلوت نیلوسنا ار
لتخم یم دننک یم دنناوت رجنم هب نیا عون یرامیب
دنوش . تنوفع یاه یسوریو ای
تلالاتخا دوخ
ینمیا نکمم تسا رد مادهنا لولس یاه اتب رد یرایسب زا نارامیب لاتبم هب
تباید Iعون تلاخد هتشاد دنشاب هچرگا راوت ث زین شقن هدمع یا رد نییعت دعتسم ندوب لولس یاه اتب یارب هنا ماد طسوت
نیا لماوع مجاهم یزاب یم دنک . تباید I عون
نکمم تسا هب روط رایسب یناهگان ای رد یط هلحرم دنچ هزور ای دنچ هتفه
اب هس هضراع یلصا ریز دوجوب آ دی :
تظلغ زکولگ نوخ ات حطس رایسب ییلااب رد تباید یدنق لااب یم دور .
شیازفا زکولگ نوخ بجوم عفد زکولگ رد راردا یم دوش .
شیازفا زکولگ نوخ بجوم د ه نویساتاردی یم
دوش .
14
تباید عون
IIمود
رب رثا شهاک دیدش تیساسح تفاب
یاه فده هب تارثا کیلوباتم نیلوسنا
دوجوب یم دیآ . نیا عون تباید دننام تباید I عون
اب تلالاتخا کیلوباتم
ددعتم هارمه تسا . هچرگا تظلغ یاه یلااب یاهدیسا ینوتک
لاومعم رد تباید II عون
دوجو درادن .
نیا عون تباید اب شیازفا تظلغ نیلوسنا امسلاپ
هارمه تسا هک نیا رما کی خساپ یناربج طسوت لولس یاه یاتب هدعملازول
رد ربارب شهاک فرصم و هریخذ زکولگ و شیازفا هلصاح رد زکولگ نوخ داجیا یم دوش . اما یتح نیا تظلغ یاه شیازفا
هتفای نیلوسنا زین
هب تلع شهاک دیدش تیساسح هب
نیلوسنا تفاب
یاه یطیحم یارب
ظفح میظنت یعیبط زکولگ یفاک
تسین رد هجیتن رد لحارم هیلوا یرامیب یمسیلگرپیه فیفخ
دعب زا ندروخ تاردیهوبرک دوجوب
یم دیآ . رد لحارم یدعب
لولس یاه یاتب هدعملازول زا
یاپ رد یم دنیآ و رداق دنتسین رادقم یفاک نیلوسنا یارب
یریگولج زا
یمسیلگرپیه رتدیدش
هژیوب دعب زا دننک دیلوت دروخ یم تاردیهوبرک رپ یاذغ کی صخش هکنآ (
،نوتیاگ ).1382
لودج ۱.۱ . تاصخشم ینیلاب
نارامیب راچد تباید یدنق II,Iعون
تفص Iعون
IIعون
عورش نس ریز لاومعم
لاس20 یلااب لاومعم
لاس40
ندب هدوت یعیبط ات )هدش رغلا( نییاپ
قاچ
امسلاپ نیلوسنا ای نییاپ
نادقف دایز ات یعیبط
امسلاپ زکولگ هتفای شیازفا
هتفای شیازفا
نیلوسنا هب تیساسح یعیبط
هتفای شهاک
رد تلاح یاتشان یعیبط ( ینعی نودب تفایرد چیه هنوگ یرلاک هب تدم لقادح ۸ تعاس ) حوطس زکولگ امسلاپ دیاب ریز
۱۱۰ یلیم مرگ رد یسد رتیل دشاب . رد یتروص هک حوطس زکولگ امسلاپ ییاتشان نیب
و ۱26 - ۱10 یلیم مرگ رد یسد
رتیل
،دشاب یرامیب تسا هک رد لرتنک زکولگ ییاسران دراد و رد یتروص هک زکولگ یامسلاپ ییاتشان
رتارف زا ۱۲6 یلیم مرگ
رد یسد رتیل رد یط ۲ زور یلاوتم دشاب صیخشت تباید
تسا یعطق (
،نتنتسا ).1389
۱ . ۵ . یژولویزیف صیخشت
تباید
شور یاه یداع یارب صیخشت تباید
رب هیاپ شیامزآ یاه ییایمیش فلتخم
راردا و نوخ راوتسا دنتسه :
15
دنق راردا : شیامزآ یاه هداس یکینیلک ای
شیامزآ یاه هدیچیپ رت یتیمک یهاگشیامزآ ار
یم ناوت یارب نییعت رادقم زکولگ
عفد هدش رد راردا هب راک درب . هب روط یلک صخش یعیبط رادقم ریغ لباق یفشک زکولگ رد راردا عفد یم دنک رد یلاح هک
صخش یتباید هب تبسن تدش یرامیب و رادقم یتاردیهوبرک هک
یم دروخ رادقم مک ای یدایز زکولگ رد راردا عفد یم دنک .
تظلغ زکولگ و نیلوسنا رد
تلاح اتشان : تظلغ زکولگ یاتشان نوخ رد حبص دوز هب روط یعیبط ۸۰ ات ۹۰ یلیم مرگ
رد یسد رتیل تسا و ۱۱۰ یلیم مرگ رد یسد رتیل هب ناونع رثکادح یعیبط رد رظن هتفرگ یم دوش . تظلغ زکولگ یاتشان
نوخ رد یلااب نیا مقر ابلاغ ناشن هدنهد تباید یدنق تسا .
تست لمحت زکولگ : رد صخش یعیبط تلاح رد رگا اتشان
کی مرگ زکولگ هب یازا ره مرگولیک نزو
شندب ب دروخ تظلغ
زکولگ شنوخ زا دودح ۹۰ یلیم مرگ رد یسد رتیل هب دودح ۱۲۰ 140ات یلیم مرگ رد یسد رتیل لااب یم دور و سپس رد
فرظ دودح ود تعاس اددجم هب ریز دح یعیبط طوقس یم دنک . رد صخش یتباید تظلغ یاتشان زکولگ نوخ ابیرقت هشیمه
رتلااب زا ۱۱۰ یلیم مرگ رد یسد رتیل و ابلاغ رتلااب 140زا یلیم مرگ رد یسد رتیل تسا .
سفن ینوتسا : رادقم یمک دیسا کیتساوتسا رد
نوخ هک رد تباید دیدش قوف هداعلا شیازفا یم دبای و هب نوتسا لیدبت
یم دوش . نوتسا کی عیام رارف تسا و رد یاوه یمدزاب هب تروص راخب رد یم دیآ رد هجیتن یدنق تباید ناوت یم تارکب
افرص ار داد صیخشت رامیب سفن رد نوتسا یوب مامشتسا اب (
،نوتیاگ ).1382
6
.
1. للع گرم و ریم نارامیب یتباید
:
للع گرم دارفا یتباید هب بیترت تیمها دنترابع زا : سوتکرافنا
،دراکویم ییاسران
،یویلک یرامیب یاه یبلق
،یقورع یرامیب
کیمکسیا
،بلق تنوفع اه و لاامتحا ضراوع یرگید دننام رگناگ ن کی مادنا ای مورت ب زو رتنازم .دنشاب یم
تنوفع اه اعومجم لوئسم
٪۵ مامت گرم و یاهریم یشان زا تباید یم دنشاب . تلع نیا عوضوم هب یبوخ صخشم هدشن
یلو
لامتحا یم دور هک طوبرم هب للاتخا رد یناسرنوخ هب
تفاب ییاه هک روطب هیوناث هب یتاپویژنآورکیم لاتبم
،دنتسه یم دنشاب .
سپ ره عون تنوفع رد دارفا یتباید یدج یم دشاب و یم دناوت گرم نیرفآ دشاب .
16
تباید یرامیب زیگنا مغ ریس رد هدننک راودیما طاقن هزورما
هزورما یمسیلگوپیه و زودیساوتک هکنیا لوا ،هدمآ دوجوب یا
ش یم گرم ببس تردنب و
مود و دن نیا
ار تباید یرامیب ناوت یم ابیرقت تاناویح رد ریازج دنویپ اب هک هدش هداد ناشن هک
دومن نامرد (
،ناراکمه و ینیسحملاغ ؛1388
Linda and Porth, 1990; Nerup and Hellquist, 1994 .)
.
7.1سرتسا ویتادیسکا
سرتسا ویتادیسکا شقن
یساسا رد هعسوت تلاکشم یدعب
تباید و مه قورع کچوک و مه یبلق - یقورع دراد . تلالاتخا
یکیلوباتم تباید
، دیلوت شیب زا دح دیسکارپوس ایردنکوتیم
ی ی ار بجوم یم دنوش . نیا شیازفا دیلوت دیسکارپوس یجنایم
یلصا و یزکرم بیسآ یتفاب تباید تسا و بجوم لاعف 5یزاس ریسم تکرش هدننک رد زنژوتاپ تلاکشم یدعب
و ریغ لاعف
یزاس میقتسم ود
میزنآ دض
،یزورلکساورتآ
، eNOS نیلکیاساتسورپ زاتنیس
یم دوش . نیا لدم ایوق طسوت تاشیامزآ رد
طیحم هدنز و طیحم هاگشیامزآ تیامح
یم دوش .
،دنچره لدم یاه
،کیتورلکساورتآ یتاپویم
،یبلق یتباید ناگدنوج و
رد
عقاو هنوگره لکشم یتباید قورع کچوک هبنج یاه یلصا پیتونف یاه تلاکشم یدعب
تباید یناسنا ار هب راصتخا وگزاب
یمن دننک . رب ساسا تادهاشم تارثا
دیفم نایب شیب زا دح میزنآ یاه یتنآ نادیسکا رد
لدم یاه سنرت کینژ شوم زا
یرامیب یاه یبلق یقورع ( )،CVD یتنآ
تنادیسکا یاه
یکیتیلاتاک دننام
هداوناخ تابیکرت
هیبش یزاس هدننک
SOD/catalase یقطنم
نیرت باختنا یارب هنوگ یاه نژیسکا رگشنکاو ( )ROS رد لدم یاه یروناج دنتسه ( Giacco
and Brownlee, 2010 .)
۷.۱ . ۱ . یژولویزیفوتاپ سرتسا
ویتادیسکا رد
تباید سوتیلم
DM(
)
شیازفا سرتسا ویتادیسکا و
رییغت رد نازیم یتنآ نادیسکا اه شقن یمهم ار رد زنژوتاپ تباید افیا یم دنک ( Baynes
and Thorpe, 1999; Wolf et al., 1991 .)
شیازفا تخاس لاکیدار یاه دازآ زا سیناکم م یاه هدمع بیسآ ناسر نآ
یم دشاب ( Palmeria et al., 2001 .)
سرتسا ویتادیسکا یزوریپ←
لاکیدار یاه دازآ رب عافد یتنآ ینادیسکا ندب
تسا .
17
شیازفا نویسلایزوکیلگ و
شیازفا تلاوصحم نویسادیسکوپیل
رد امسلاپ و نیئتورپ یاه یتفاب رگنایب نیا تسا هک سرتسا
ویتادیسکا رد
تباید شیازفا یم دبای . سرتسا ویتادیسکا و
بیسآ یتفاب یشان زا نآ هجو هصخشم یرامیب
یاه نمزم و گرم
یلولس دنتسه هک تباید زا نآ ینثتسم تسین
. رد هنومن یا هک سرتسا ویتادیسکا رد
لحارم نیزاغآ تباید خر یم دهد
ضراوع ار عیرست هدرک و بیسآ یتفاب یشان زا نآ ار رتدیدش یم دنک .
کی رپیه ینارحب کینژوتاپ جیاتن زا ی تباید رد یمسیلگ
، .تسا لاعف لینوبرک تابیکرت ییادز مس رد صقن شیازفا
لینوبرک -
یاه لاعف قتشم زا شنکاو یاه ویتادیسکا و
ریغ ویتادیسکا رجنم
هب تارییغت ییایمیش نیئتورپ
اه و سپس رد لحارم رترید
رجنم هب سرتسا ویتادیسکا و
بیسآ یتفاب یم ددرگ ( Baynes and Thorpe, 1999 .)
لاس رد یاه دنیارف تمس هب ناققحم هجوت ریخا نکمم تلع ناونع هب یباهتلا یاه
ولاع .تسا هدش هدیشک زورلکساورتآ رب ه
یف ییامسلاپ تظلغ شیازفا هدش هداد صیخشت یبوخ هب تیمها ب
(امسلاپ نژونیر نیئتورپ هتفای شیازفا حوطس ،)FBG
رگشنکاو (CRP) C
یرامیب یارب لقتسم کسیر لماع کی هک هدش هداد ناشن یبلق یاه
( یقورع– دشاب )CVD
( Ford,
تیسوکول باهتلا صخشم هناشن کی .)1999 هب یزوتیسوگاف یاه
لحم تسا یتفاب بیسآ یاه Bagglioni, 1998 (
.)
لولس دادعت ییامسلاپ شیازفا اب زین دیفس ینوخ یاه
دراوم رد FBG اب ینارامیب رد و CVD
تسا طابترا رد DM
( Danesh et al., 1998 تیعقاو نیا .)
تیسونم هک تیسوکل و اه
هتسه یلکش دنچ یاه یا
لاعف ( )PMN یاه نادیسکا
دنمتردق یط ی نآ شقن ،دننک یم داجیا زوتیسوگاف هعسوت رد ار اه
دهد یم ناشن تباید یقورع تلاکشم و CVD
( Lefer and Granger, 2000; West, 2000 )
،نیاربانب . دیسکارپ یهجوت لباق روط هب یتباید نارامیب یاه PMN
زا یرتشیب نژوردیه دننک یم داجیا لرتنک هورگ دارفا
( Cantero et al., 1998 .)
رد ویتادیسکا سرتسا روصت DM
یم لاکیدار هجیتن هک دش دشاب زکولگ ندش دیسکوتا یط هدش دیلوت دازآ یاه
Medcraft et al., 1993( حوطس شیازفا .)
دشاب هلوگآوک رپیاه تلاح کی هجیتن هک دش هداد ناشن مود عون تباید ردROS (
Collier et al., 1992 دهاوش اریخا و )
تلاوصحم عمجت تسا هدش مهارف تباید هعسوت زا لبق ندش دیسکا
Matteuc
