E- ISSN: 2008-8973
Journal of Social Problems of Iran
Home page: http: //Ijsp.ut.ac.ir Faculty of Social Sciences
251
Family and religious socialization in the years leading to the Islamic revolution; A case study of academic women
Hosna Sohrabifar 1
1. Master of Sociology from Tehran University. Email: [email protected]
Article Info ABSTRACT
Article type:
Research Article
Article history:
Received: 22 March , 2023 Received in revised form:5 May 2023
Accepted: 22 May 2023 Published online: 10 June 2023
Keywords:
Family, lived experience, phenomenology, religious socialization
Religion is one of the long-standing institutions of human collective life. Continuity and transmission of religious teachings from one generation to another depends on the facilities and mechanisms used. The role of the family as one of the most important social institutions has been one of the most determining elements of the cultural destiny of societies. This article tries to reread the religiosity experience of academic women in the last decade of the Islamic Revolution, in the context of relationships, one of the most important channels of religious socialization, that is, the family. To achieve the mentioned goal, this research has put a phenomenological approach in its agenda. Data were collected from semi-structured interviews with 14 women who were academics in the years leading up to the Islamic revolution. The studies conducted show that despite the apparent differences in terms of religious commitments among families, in the midst of diverse experiences of religiosity or religious disobedience, one can see the effort of the Iranian family to protect its
"internality"; Religious experiences (or non-religious positions) and family have mutually supported each other's position and internal norms..
Cite this article: Sohrabifar, H. (2023). Family and religious Socialization in the years Leading to …. Journal of Social Problems of Iran, 13 (2),251-269.
https://doi.org/10.22059/IJSP.2023.93225
© The Author(s). Publisher: University of Tehran Press.
. DOI: https://doi.org/10.22059/IJSP.2023.93225
یعامتجا مولع هدکشناد
ناریا یعامتجا لئاسم یسررب
Home page: http: //Ijsp.ut.ac.ir :یکینورتکلا اپاش
8973 - 2008
252
هعماج و هداوناخ س رد ینید یریذپ
لا ؛یملاسا بلاقنا هب یهتنم یاه
یهاگشناد نانز یدروم ۀعلاطم
ح یبارهس ینس
1رف
1 . هعماج دشرا سانشراک نارهت هاگشناد زا یسانش
:همانایار ، [email protected]
هلاقم تاعلاطا
هدیکچ
:هلاقم عون یشهوژپ ةلاقم
:تفایرد خیرات 02
/ 01 / 1402
:یرگنزاب خیرات 15
/ 02 / 1402
:شریذپ خیرات 01
/ 03 / 1402
:راشتنا خیرات 20
/ 03 / 1402
هژاودیلک :اه ،هتسیز ةبرجت ،هداوناخ
هعماج ،یسانشرادیدپ ینید یریذپ
. هتسد تایح یاپرید یاهداهن زا نید ناسنا یعمج
هزومآ لاقتنا و رارمتسا .تساه ورگ رد رگید لسن هب یلسن زا ینید یاه
گربوزاس و تاناکما یم راک هب هک تسا ییاه
هب هداوناخ شقن .دریگ مهم زا یکی ناونع
زا یکی ،یعامتجا یاهداهن نیرت
نییعت هدننک عماوج یگنهرف ریدقت رصانع نیرت رد یهاگشناد نانز یرادنید ةبرجت یناوخزاب ددصرد هلاقم نیا .تسا هدوب
مهم زا یکی تابسانم نتم رد ،یملاسا بلاقنا یهتنم ةهد هعماج یراجم نیرت
یارب .تسا هداوناخ ینعی ،ینید یریذپ
.تسا هداد رارق دوخ راکروتسد رد ار هناسانشرادیدپ یدرکیور شهوژپ نیا ،روکذم فده هب ندیسر هداد
یاهوگتفگ زا اه
همین اب هتفایراتخاس 14
عمج نز لاس رد هک تسا هدش یروآ هدوب یهاگشناد بلاقنا هب یهتنم یاه
یسررب .دنا یاه
ماجنا یم ناشن هدش هب دهد
فلاتخا مغر هداوناخ نایم رد ینید تامازتلا ثیح زا یرهاظ یاه
عونتم براجت هنُک رد ،اه
یم ،نید زا ضارع ای یرادنید زا تنایص یارب یناریا ۀداوناخ شلات ناوت
« نورد یراگدنام » ینید براجت ؛دید ار شیوخ
یم ینابیتشپ ار رگیدکی ینورد یاهراجنه و تیعقوم ًلاباقتم هداوناخ و )ینیدریغ عضاوم ای(
هدرک .دنا
دانتسا : : یبارهس ینسح ،رف ( . 1401 .) هعماج و هداوناخ لاس رد ینید یریذپ
؛یملاسا بلاقنا هب یهتنم یاه ....
،ناریا یعامتجا لئاسم یسررب 13
( 1 ،) 251 - 269 .
3225 10.22059/IJSP.2023.9 https://doi.org/
https
.نارهت هاگشناد تاراشتنا ةسسؤم :رشان .ناگدنسیون©
DOI :https://doi.org/10.22059/IJSP.2023.93225
خ ان وا د ه و ج ام ع ه پ ذ ی ر ی دی ن ی د ر س ا ل ه ا ی م نت ه ی ب ه ان ق لا ب ا س لا م ی ...
253
1 . هلئسم حرط فرص ،نید هک ناریا دننام یعماوج رد یخیرات تاروطت زا رظن
نییعت یداهن هراومه ،شا شنک زا یرایسب ،تسا هدوب هدننک
و یدرف یاه
یم ار نارِبدُم یتح و نانمؤم یعمج یبلاق ریواصت ای ریوصت هب عاجرا اب ناوت
تسیز رد هک داد حیضوت یرادنید یانعم زا یا دارفا ناهج
ا .دنراد روضح یبایزر
تسیز رد یرادنید تیعضو زا هک ییاه لسن ناهج
یقلت اب هسیاقم رد یدایز رایسب دودح ات ،میراد زورما یاه و اه
یم لکش یریواصت تسیز رد یرادنید زا هک دریگ
تسیز نیا زا کی ره تاصتخم .میراد زورید ناهج ناهج
قارتفا و تاکارتشا اب اه ییاه
د ریذپانراکنا یشقن ،دنراد هک و سدقم عافد و یملاسا بلاقنا دننام ییاهدادخر ،نیا دوجو اب .دنراد یبلاق ریواصت نیا روطت و نیوکت ر
یقلاخا و یسایس تاظحلام و ریخا ةهد راهچ رد ینید تموکح بیرغ ةبرجت یتخانش یعامتجا عناوم نانوچ ،هدروآ راب هب هک یا
یا
یم لمع یم هک دننک تسیز زا ام ریوصت دنناوت
ناهج .دنوش نآ جاجوعا بجوم و دنزاس شودخم ار زورما ناهج ةقبس و زورید
کیدزن تسیز فلتخم داعبا زا نشور یریوصت هب ندش تسیز نآ ةسیاقم ناکما ،هرود نآ نامدرم ینید ناهج
تسیز اب ناهج ناهج
یم مهارف یدعب مدق رد ار زورما رگید هب ندیشخب حوضو ةباثم هب ،ریوصت نیا یزاسزاب .دنک
ی زا یکی یرگید دوجو ؛تسا یخیرات یا
هیاپ یم نکمم ار نآ و تسا هسیاقم یاه هدامآ و هتشذگ ریوصت یزاسزاب یارب شلات نیا رب .دنک
یرظن دیاوف هسیاقم یارب هنیمز ندرک
یراذگتسایس زا یرایسب هکنیا صیخشت لیبق زا ؛تسا بترتم یرایسب ینیع و لامعا یگنهرف تارییغت و ینید یاه
هدش ماظن بناج زا
تسیز رب هتشاد ترورض هزادنا هچ ات ًاساسا ناهج هسیاقم نیا ،دعب مدق رد ؛دنا
تفایرد و کرد و اه یم یاه
بطاخم فده هب هتسب ،دناوت
تسایس ۀرابرد ات دهد یرای ار وا ،شهوژپ ۀدنناوخ و یراذگ
همانرب و اه و زارف هچ مدرم ینید تسیز ۀزوح رد ماظن یگنهرف یاه
بیشن هدنارذگ رس زا ار ییاه تسایس مادک ؛دنا
هدوب قفوم هزادنا هچ ات و اه همانرب مادک و دنا
یم ایآ ؛قفومان نازیم هچ ات و اه یخرب ناوت
تسایس زا یراذگ
تسایس نیا نانز .درک جراخ راک روتسد زا ار ینید یاه یراذگ
همانرب و اه هدرک هبرجت هنوگچ ار اهنآ تارییغت و اه
1دنا .
رد شهوژپ رانک رد یرادنید تیعضو هتبلا و انعم شواک و وجتسج رد بوتکم کرادم و دانسا لد زا و یدانسا شور اب هک ییاه
هار رگید زا یکی ،تسا مود یولهپ ۀرود تایبرجت لیلحت و یروآدرگ ،دوش یط دیاب ،رمع رذگ زیت غیت هب هجوت اب ًاصوصخ ،هک ییاه
یولهپ رد هک تسا یناگدنَیز یهافش هتشاد یلاس و نس مود
بوتکم دانسا هک هتبلا .دنهد تسد هب نارود نآ زا یکرد دنناوتب هک دنا
همانزور نوچمه ،نامز نآ زا هدنامزاب شیوخ و تاشرازگ و اه
همان یم زین یناتساد راثآ یتح و اه هچیرد دنناوت
رد یرادنید تیعضو هب یا
تسیز فیصوت زا دیابن اما ،دنشاب نارود نآ ناهج
مدآ یگدنز و ادص هک ییاه تسا هدش ییامنزاب و تبث رتمک بوتکم دانسا رد ناش
دوب لفاغ . مهم زا یکی تابسانم نتم رد ،یملاسا بلاقنا یهتنم ةهد رد یهاگشناد نانز یرادنید ةبرجت یناوخزاب ددصرد هلاقم نیا نیرت
هعماج یراجم ۀژیو هاگیاج و تیمها .تسا هداوناخ ینعی ،ینید یریذپ
یلع یناریا ةعماج رد هداوناخ داهن یسرربدروم ۀرود رد صوصخلا
هدینارذگ رس زا داهن نیا نتم رد ار دوخ ةتسیز براجت زا یمهم و هدمع شخب هک نانز یارب و ،رگید ییوس زا .تسا ریذپانراکنا ،دنا
هب هداوناخ شقن یسررب مهم ناونع
تنس یگنهرف تایح رارمتسا لماع نیرت هشیر یاه
راد هرگ و رد یناریا یگنهرف دوپورات هب هدروخ
هعماج ینید یریذپ
، یهاگشناد نانز براجت نتم رد مه نآ نیگنس ضرعم رد هک یا
تسایس نیرت یگنهرف یاه
- یعامتجا یولهپ ۀرود
یم ،دنتشاد رارق مود دناوت
تریصب هدنزرا یاه لاس یگنهرف تیعضو ۀرابرد یا
یتخا رد یملاسا بلاقنا هب یهتنم یاه .دراذگب را
م روبزم تاکن هب هجوت اب ی
ناوت ا فادها ی ن هب ار شهوژپ ز تروص
ی ر تروص دنب ی :درک
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــ
شهوژپ مانجا ورگ رد انهآ هب خساپ نکل .دنتسین هلاسر نیا یشهوژپ تلااؤس وزج تلااؤس نیا ًاملسم6
.تسا تسد نیا زا ییاه
254 هرود ،ناریا یعامتجا لئاسم یسررب 13
هرامش ، 2 ناتسمز و زییاپ ، 1401
شقن هعماج رد هداوناخ ذپ
ی ر ی دی ن ی لاس رد نارتخد اه
ی هتنم ی ملاسا بلاقنا هب ی
شقن برجت ة هاگشناد ی ناوخزاب رد ی هزومآ هعماج و اه
ذپ ی ر ی دی ن ی
2 . ترورض و تیمها یم ار عوضوم نیا یلمع ترورض همانرب هب دانتسا هب عاجرا اب ناوت
یانعم رد یشهوژپ یا یشوتاکلا
هب ندیسر یارب و داد حیضوت
تسیز تیعضو زا نکمم ّدح ات یفیصوت یم ،مود یولهپ ۀرود رد ینید ناهج
هار ناوت حرط و دومیپ ار یفلتخم یاه یشهوژپ یاه
یتوافتم یاهدرکیور اب ار یددعتم یم رظن هب ؛تفرگ یپ
هتسناد تّلق و یگتفشآ هب هجوت اب دسر و یرادنید تیعضو زا ام یاه
تسیز حرط ماجنا ،بلاقنا زا شیپ رد نامدرم ینید ناهج مه و دیفم ،یرظنم زا کی ره ،فلتخم یشهوژپ یاه
.دوب دهاوخ ازفا
شهوژپ رانک رد بوتکم کرادم و دانسا لد زا و یدانسا شور اب هک ییاه
رد یرادنید تیعضو هتبلا و انعم شواک و وجتسج رد
هار رگید زا یکی ،تسا مود یولهپ ۀرود تایبرجت لیلحت و یروآدرگ ،دوش یط دیاب ،رمع رذگ زیت غیت هب هجوت اب ًاصوصخ ،هک ییاه
هتشاد یلاس و نس مود یولهپ رد هک تسا یناگدنَیز یهافش د تسد هب نارود نآ زا یکرد دنناوتب هک دنا
بوتکم دانسا هک هتبلا .دنه
همانزور نوچمه ،نامز نآ زا هدنامزاب شیوخ و تاشرازگ و اه
همان یم زین یناتساد راثآ یتح و اه هچیرد دنناوت
رد یرادنید تیعضو هب یا
تسیز فیصوت زا دیابن اما ،دنشاب نارود نآ مدآ ناهج
یگدنز و ادص هک ییاه امنزاب و تبث رتمک بوتکم دانسا رد ناش
تسا هدش یی
دوب لفاغ . ارچ هک شسرپ نیا هب خساپ رد تسیز یسررب
ناینب هک اجنآ زا درک للادتسا دیاب زین دراد تیمها یهاگشناد نانز ینید ناهج یاه
برغ ،مسیرلاوکس نوچ یرصانع ار یولهپ تلود کیژولوئدیا یم لیکشت یهاشنهاش مسیلانویسان و ییارگ
تلود یزاسون تسایس ،داد
و مزلام ار یگنهرف یزاسون هک دوب یهاگدید زا رثأتم یولهپ یم یعامتجا و یداصتقا یزاسون هنوگره ةمدقم یتح
نآ عبت هب ،تسناد
تسایس یبهذم و یتنس یگنهرف یاهوگلا نیزگیاج ار یبرغ دیدج یگنهرف یاهوگلا تشاد رظن رد مه یولهپ تموکح یگنهرف یاه
هاگتسد ،روظنم نیا هب ندیسر یارب .دنک یناریا هعماج و غیلبت هب یولهپ تلود کیژولوئدیا یاه
فلتخم راشقا نیب رد اهوگلا نیا جیورت
یم تردابم هناسر هتبلا و یلاع شزومآ و شرورپ و شزومآ ماظن و دندوب یگنهرف ینیزگیاج نیا رد یدج فادها زا یکی نانز .دندرک
یاه
سرتسد زا ،دندوب ندشرتریگارف هچره لاح رد هک یعمج یم یولهپ تموکح هک دندوب ییاهاج نیرتریذپ
نانز تسناوت ماظن ضرعم رد ار
دهد رارق دوخ بولطم یگنهرف .
تیاور رس رب لمأت تروص یارب زین یرتهب ینابز شناوت زا هک یهاگشناد نانز یاه
تیاور و یدنب
تسیز یم ،دنرادروخرب دوخ ینید ناهج نشور رد دناوت
ندش رت نآ اب یهاگشناد نانز ةهجاوم عون و روبزم تارییغت دنور .دشاب اشگهار
3 . نیشیپ ۀ یبرجت شهوژپ
ناونع اب یباتک زین یمساقلاوباریم یقتدمحمدیس
« ناناوج یبهذم یگدنز رد یشهوژپ
» ( لاس رد ، 1351
.تسا هدرک رشتنم )
شسرپ زا هدافتسا اب و یمک یشور اب تسا هدرک شلات شهوژپ نیا رد یمساقلاوباریم همان
لاس یط هک ییاه یاه
1348 ات 1349 رد
س نایم زا یناناوج نیب نین
16 ات 25 شهوژپ مود ةلحرم رد و( لاس 15
ات 40 ناتسرهش رد )لاس ،دورگنل و ناجیهلا ،تشر یاه
هعموص و یولهپردنب و رسدور ناناوج یرادنید تیعضو زا یفیصوت هب ،تسا هدش عیزوت نادابآ و کارا و ناجنز ،لباب و لمآ ،نموف و ارس
ناتسرهش نیا اب ار یلصف وا ادتبا رد .دسرب اه
ناونع
« نید فیرعت »
و نید و ملع نایم ةطبار نوچمه یثحابم هب نآ رد هک هدروآ
« یعامتجا تلاوحت و ناربمغیپ »
ناونع اب مود لصف رد سپس .تسا هتخادرپ
« هچخیرات )برغ و قرش( ناناوج یبهذم یگدنز یا
هب ،یحیسم مدرم نایم ةطبار زا هاتوک یم اسیلک و ،نانوج صوصخ
اح نامز هب و دروآ یم )باتک شراگن لاس رد( ل
شلات و دسر
خ ان وا د ه و ج ام ع ه پ ذ ی ر ی دی ن ی د ر س ا ل ه ا ی م نت ه ی ب ه ان ق لا ب ا س لا م ی ...
255
یم تسا هتسناوتن تیحیسم نید و تسا یگتفشآ شوختسد برغ رد اسیلک و ناناوج ةطبار هک دهد ناشن ییاهدانتسا اب دنک
« زاین
هدروآرب ار ناناوج یعامتجا و یقلاخا »
هب ،قرش رد نایدا تیعضو یلک روط هب هدنسیون .دزاس رتهب رایسب ار ،ملاسا هژیو
یم یفرعم دنک
تسا یعدم و
« هشیدنا قرش رد نآ رگا صوصخب ،تسا بهذم تفرشیپ و ذوفن ثعاب ،تسا ینید تاروتسد نتم رد هک یناسنا یاه
ددرگ هعماج و درف یئاناوت و للاقتسا ةیام و هتشاد هجوت ناسنا یگدنز یساسا لئاسمب ملاسا دننام ینیئآ .»
رش و حرط هب موس لصف رد یمساقلاوباریم یم دوخ ِشهوژپ ح
عیزوت ةمانشسرپ تلااؤس .دزادرپ لماش هدش
« ینید یاهباتک هب رگا
هدرک هعلاطم نونک ات هک ار اهنآ نیرتمهم دیدنمقلاع دیربب مان دیا
» ،
« هتخومآ امشب ار ینید تاعوضوم یناسک هچ دنا
» ،
« ریاس و ویدار زا ایآ
هدرک هدافتسا ینید تایملعت ةنیمز رد لیاسو
؟دیا
» ،
« آ یم دمآ و تفر ینید عماجم هب ای
؟دینک
» ،
« هچ اب و یناسک هچ زا رتشیب امش ناتسود
یم باختنا یتلایامت
؟دنوش
» ،
«
؟دیراد یئانشآ رگید نایدا و بهاذم اب ایآ
» ،
« همانرب یارجا اب ایآ
؟دیقفاوم سرادم رد ینید یاه
» ،
« نایم زا
تیصخش رتشیب ار یناسک هچ ای هورگ مادک ناهج فورعم اه
؟دیراد تسود »
خساپ یناوارف لودج هدنسیون .تسا ... و لاوس ره لیذ ار اه
سپس وا .تسا هتشون نآ ۀرابرد یحیضوت و تسا هدروآ
« ناتسرهش نویناحور و ناردام و ناردپ و ناملعم ةبرجت و راک زا هدافتسا اه
» ی
یم دوخ راک یدعب ةلحرم ار ... و نارهت و مق و ناردنزام و نلایگ نوچ دناد
هحفص دنچ رد .
« یناحور درم کی رظن »
و
« کی داهنشیپ
هتسشنزاب گنهرس »
و
« ملعم کی داهنشیپ »
هدرک حرط یحلاصا ییاهداهنشیپ و اهداقتنا هک یم رکذ ار دنا
.دنک
شخب ناونع لماش باتک یدعب یاه نوچ تسا ییاه
« یب رد ام یاهاتسور یربخ
تریح یاه زیگنا
» ،
« هلگ و تاراظتنا ناناوج یاه
»
و
« تیناحور » و
« هزوح و تیناحور ةعماج رضاح رصع رد یبهذم یاه
» و
« هویش رد هک یبیاعم دراد دوجو ینید تیبرت یاه
.»
روطنامه
شخب نیا مان زا هک بیسآ و فیصوت هب هدرک شلات هدنسیون ،تسا نشور اه
هار و یسانش ةعماج ناناوج یرادنید تلاضعم یارب یلح
خب ود رد .دنک حرطم دوخ رصع ةعماج رد تیناحور درکلمع یبایزرا و داهن نیا ةچخیرات و هقباس هب یهاگن زین تیناحور هب طوبرم ش
عومجم رد هک باتک نیا .تسا هتخادنا یناریا 161
.تسا هدش رشتنم راشتنا یماهس تکرش طسوت ،تسا هحفص
یمئاق اضردمحم ( یفجن هبیط و کین
1397 ناونع اب یشهوژپ رد )
« یب ریوصت رصع جح
یب و یبا تیعضو یسررب ؛یرابجا یباجح
مود یولهپ ۀرود رد یباجح یب ریوصت »
ةمین رد هک ،گنهرف تعنص یشور بوچراچ و تروفکنارف بتکم یداقتنا ةیرظن زا هدافتسا اب
تروص متسیب نرق مود یب ریوصت تیعضو یسررب هب ،دش یدنب
تسایس ریثأت و یباجح یم نآ رب مود یولهپ یاه
سرپ .دنزادرپ ش
یب شرتسگ ،یناخاضر ۀرود فلاخرب ایآ هک تسا نیا شهوژپ نیا رد نانآ ینمض تسایس زا نآ رابجا و یباجح
نویسازینردم یاه
تسایس یارجا رگا ،نینچمه ؟دش هتشاذگ رانک مود یولهپ یب شرتسگ نمضتم مود یولهپ نویسازینردم یاه
ۀویش ،تسا هدوب یباجح
تسایس نیا یارجا و لامعا هنوگچ اه
تسایس نیا هب یناریا ناملسم ةعماج ایآ ؟تسا هدوب ناشن شنکاو ،لوا یولهپ ۀرود نوچمه ،اه
یب یریوصت یگژیو رب دیکأت اب شهوژپ نیا ؟تسا هداد ۀرود رد یریوصت یگژیو نیا رارمتسا و مود یولهپ ۀرود رد یلیمحت یباجح
اریا عضوم ۀرابرد هاگدید ود نایم یرهاظ داضت ،یملاسا یروهمج یم حیضوت ار باجح هب تبسن ناملسم ناین
رد ،لوا ۀرود رد( دهد
تسایس لیذ یاه
« ةنارمآ ددجت »
یب ،یبرغ یم بوسحم یلیمحت یرما باجح مود ۀرود رد و یباجح
ار هنامگ نیا شهوژپ نیا .)دوش
یم تیوقت یب لیمحت یریوصت یگژیو هک دنک
همج ۀرود رد ،دش عورش مود یولهپ ۀرود زا هک ،یباجح هتفای رارمتسا زین یملاسا یرو
یب ریوصت/باجحاب ریوصت ةعزانم ۀرابرد شهوژپ ترورض ،رما نیمه و تسا یم دیدشت ار باجح
هب هک ثیح نیا زا شهوژپ نیا .دنک
تسایس عوضوم مهم زا یکی ۀرابرد مه نآ ،نانز ۀرابرد مود یولهپ یراذگ
هناشن نیرت یم یرادنید و ینید یاهدامن و اه
دزادرپ دجاو
تللاد یم هک تسا ینشور یاه نییعت زین ام یور شیپ شهوژپ یارب دناوت
.دشاب هدننک
256 هرود ،ناریا یعامتجا لئاسم یسررب 13
هرامش ، 2 ناتسمز و زییاپ ، 1401
( یزردوگ نسحم و یدبع سابع ششوک هب هک یباتک 1398
ناونع اب )
شرگن ؛دشن هدینش هک ییادص
یعامتجا یاه -
و یگنهرف
ناریا رد نزاوتمان ةعسوت
یدسا یلع هک تسا یشهوژپ زا یشخب ،تسا هدیسر پاچ هبةهد رد ناینارهت دیجم و 50
ناونع اب یسمش
« هدنیآ حرط یرگن
» لوا شخب رد :دراد یلصا شخب ود ،هدش رشتنم ین رشن طسوت هک باتک نیا .دندوب هداد ماجنا
« زا یشرازگ
لاس رد ناریا مدرم زا یجنسرظن 1353
تسا هدمآ »
و
« هصلاخ ،مود شخب رد ن جیاتن هب هک هدمآ یشهوژپ شرازگ ود زا یا
یهاوخرظ
تسا هتخادرپ یبهذم یاهاضف و تلاوصحم زا یرامآ یسررب و ناگبخن زا »
ص(
7 - 6 .)
یجنسرظن نیلوا زا هعلاطم نیا رد رشب یگدنز تارییغت هب هجوت اب نارگشهوژپ .تسا هدش ماجنا یبرجت یشور اب هک تسا یلم یاه
ناریا و ناهج -
هناسر روهظ هلمج نم نتفرگ شیپ رد و دیدج یاه
« تسایس یعامتجا و یداصتقا یاه
» ۀرهچ هک یا
« ییاتسور ةعماج
هعماج هب ار یزرواشک داصتقا رب ینتبم و یتعنص داصتقا و یتفن یاهدمآرد رب یکتم و یرهش یا
» یم رییغت داد - لاؤس نیا یلک روط هب
ارب ،زورما اما ؟دراد ار تارییغت نیا لمحت ناوت و بات ردقچ ناریا ةعماج هک دنتشاد ار هدوب یملاسا بلاقنا عوقو دهاش هک ام ی
ِهاگن میا
هکنیا ۀرابرد ام ةناواکجنک یوجتسج هب خساپ رد اریز .تسا رادانعم و مهم زین رگید یتهج زا ام یارب نآ جیاتن و شهوژپ نیا هب هرابود
« لاس رد هک دش هچ 1357
لاس رد ناریا مدرم ؟داد یور بلاقنا ناریا رد گچ بلاقنا زا شیپ یاه
یم یگدنز هنو ار دوخ ناهج ،دندرک
یم هنوگچ
یم ریسفت هنوگچ ار یداصتقا تارییغت لثم یتاقافتا و دندید
؟دندرک
» شنیب ... و یم ام هب ییاه
یم لامجا هب .دهد تفگ ناوت
.دراد مود یولهپ ۀرود رد هعماج نیریز و ادیپان حطس رد ینید نایرج دشر زا ناشن شهوژپ نآ جیاتن ژدنهف یدعس ( مدقشیپ هواک و 1398
ناونع اب یشهوژپ رد )
« تأ هاگدید ریث رود رد نانز درکلمع رب مسینیمف یاه
ۀ اب مود یولهپ
تأ لصاف رد یولهپ فرشا یعامتجا درکلمع رب دیک ة
لاس یاه 1320 ات 1357 .ش.ه
» هاگدید یسررب ددصرد ، یتسینیمف یاه
دنتسه یا
مهم زا یکی هک خرب رب راذگریثأت لماوع نیرت
للاتخا زا ی یلع و رصاعم ۀرود رد یناریا نانز ۀرمزور یتنس یگدنز یاه
ۀرود زا صوصخلا
هدوب وس نیدب مود یولهپ هاگدید ؛دنا
طوبرم ییاه لئاسم هب
ز ان و ن رگ ا هب شی ر ربان عف ا رب ا و یداژن ی اصتق
و ید دحم دو رک ند
ربان ا رب ی اه ی .یتیسنج یکی یهاگشناد نانز هک ثیح نیا زا شهوژپ نیا
یلصا زا ماگشیپ و نیرت اب هک دندوب ینانز زا راشقا نیرت
هدیا هبور تسد نیا زا ییاه یم ور
یهاگشناد یتح ای دندش هدیا نینچ یریگیپ لصاح دوخ ناشندوب
دجاو ام شهوژپ یارب ،دوب ییاه
تللاد شنیب و اه نییعت ییاه
.تسا هدننک
4 . یرظن تاظحلام
هبور ید و نید ۀدیچیپ ِناهج اب ییور و تسا هتشذگ اهنآ عوقو زا ههد نیدنچ هک یبراجت رد واکودنک و یخیرات یرتسب رد یرادن
موهفم و فیصوت یارب شلات ،همه زا رتراوشد هبرجت نیا یزادرپ
،اه هداس راک ًلاصا هتخاس یرظن یگدامآ هب و تسین یا
هتخادرپو زاین یا
لصفم ردق ره یرظن شنیب نیا ًاعبت .دراد یدنب
عم و هدش تسیز اب ههجاوم رد یو یدیاع ،دشاب رگشهوژپ دوصقم هب فوط
ناهج
هدیچیپ هژوس ةبرجت هک یا هب نآ تابسانم و نتم رد یسرربدروم یاه
یم عوقو زا زج براجت نیا هب یسرتسد .دوب دهاوخ رتشیب ،دندنویپ
هب کنیا و تسا نکممان هرطاخ و هظفاح یارجم تسا یعطقم نیرخآ ًابیرقت یخیرات ظاحل
یم هک نامه زا ار تایبرجت نیا غارس ناوت
هتشاد روضح یخیرات ةبرجت نیا نتم رد دوخ هک تفرگ یناسک هب یارب یرکف یاّلقت و شاکنک .دنا
رد یرظن هجو نیرتهب ندروآ تسد
یور نینچ تفر ؛تسا هدوب رگشهوژپ ةغدغد یدروآ
تفایهر نایم تشگزابو رژ هب ذوفن یارب عونتم یتخانشرادیدپ یاه
براجت یاف
هژوس ةتسیز تروص و یسرربدروم یاه
تیاور براجت نآ یدنب مهرد دوپورات نایم رد نید هاگیاج و هدش
براجت( براجت نیا ةتفات
یگدنز نتم رد نید اب تبسن و یرادنید ۀوحن یریبعت هب ای ینید ةتسیز یگداوناخ
نآ هک ینانز یارب یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد رد
نیرق ار ناهج هدرک هبرجت هعماج نیمه نانز ریاس زا یرایسب هب تبسن زیامتم و دیدج یناکما اب
دنا
، .)هاگشناد ینعی
خ ان وا د ه و ج ام ع ه پ ذ ی ر ی دی ن ی د ر س ا ل ه ا ی م نت ه ی ب ه ان ق لا ب ا س لا م ی ...
257
هب یتخانشرادیدپ تاعلاطم رثکا رد هبرجت یتح ای عطقم ای هفلوم ای دعُب ًافرص ،فراعتم روط
تسیز زا صاخ یا هژوس ناهج
یاه
یم هعلاطم یسرربدروم براجت و نید عوضوم یتقو .دوش
ردق نآ ثحب ۀرتسگ ،تسا حرطم یناریا ةعماج رد مه نآ دارفا ینید ةتسیز
یم طسب تسیز زا یگرزب شخب هک دبای هژوس ناهج
یمربرد ار یسرربدروم یاه فلتخم نوئش اب ردق نآ نید ،یناریا نز تایح رد .دریگ
یگدنز یگداوناخ یم هرگ درف
ییورملق رتمک هک دروخ یگداوناخ تابسانم زا
یم ار یتللاد و تفگ نخس نآ زا ناوتب هک تفای ناوت
.دشاب هتشادن نید اب درف تبسن رب میقتسمریغ ای میقتسم یلع یناریا ةعماج رد نز
لاس رد صوصخلا ،یملاسا بلاقنا هب یهتنم یاه
،یواهز ریبعت هب .تسا هداوناخ کی زا یوضع یزیچ ره زا شیپ ژبا رگا
ه یم هبرجت مه نارگید ار اه د دننک
هژبا نیا رگی یمن اه
دنناوت
ًافرص مه هب یور یاهدنویپ یدروآ
« نم
»
،یواهز( دنوش هتساکورف :1392
یم اعدا لرسوه یتقو .)231
هک اجنآ ات طقف هژوس هک دنک
یم ،تسا عامتجا کی وضع هبرجت دناوت
یم طقف وگا هک انعم نیدب ،دشاب ناهج ۀدننک ماقم رد ینعی ،دشاب یتکارش یزیچ دناوت
زا یوضع
دوخ کی هکنیا و ندوب یعامتجا عون کی -
تأ هشیر یلم
ًاترورض یا یم قلطم ةتیویتکژبوسانیب فشک هب یهتنم
نیا یلک ریسم ،دوش
یم میسرت هشیدنا
،یواهز( دوش :1392
)239
. تسیز ۀرابرد رگا ،نیاربانب یم نخس درف ینید ناهج
تیلک زا رود یلیخ ًلامع مییوگ
یعامتجا تسیز
رف ناهج هژوس زا یخرب یارب نید تیلخدم و تیعوضوم و دراد فعض و تدش عضو نیا هتبلا .میتسین د یاه
یم شیپ یردق هب یتح یسرربدروم تسیز دودح هک دور
یم نییعت ار وا یهاگآ نآ عبت هب و ناهج یگدیچیپ رب رما نیا .دنک
نینچ یاه
یم ًاعطق یشهوژپ .دیازفا
تسیز رد نید هاگیاج یسررب ناهج
هب درف یراذگزرم اب ار ناکم و نامز داعبا هک یعدم کی ةباثم یگدنز لک و ،یزادرپدامن و اه
هب ار ندب و هرمزور همانرب ناونع
تسد( و یگدنز یارب یا یرگید و یهاگآ )رورم هب رخآ
هب ار اه ناهج یوحن ناونع ،هملک کی رد و ینیب
یم فیرعتزاب و فیرعت ون زا ار نآ دودح و ناهج دنک
هموظنم دنمزاین ، و راهم ناکما هناسانشرادیدپ رظنم زا هک تسا یرظن یا
تروص موهفم و یدنب یگدیچیپ یزادرپ
.دشاب هتشاد ار ناهج کی یگدرتسگ هب یعوضوم یاه
هب هک شهوژپ نیا رد رگشهوژپ تمیزع ةطقن مدع ،دوب هتخیمآ و هدروخ هرگ وا ةتسیز ةبرجت اب قیثو یزرط
و تیاور سناجت
وص تر یدنب یم هئارا یملاسا بلاقنا زا لبق ۀرابرد و یملاسا بلاقنا زا دعب و لبق هک دوب یرادنید تیعضو زا ییاه یارب .دش
باجعا هوجو زا یکی ،رگشهوژپ تیاور نیا روآ
تللاد زا غراف اه ِیگدنز نتم رد میقم ِنایوار هک تسا یتهادب ،اهنآ عونت و یسایس یاه
زا یملاسا بلاقنا زا سپ ر و ینامرآ ًامومع یریوصت ؛دنتشاد یملاسا بلاقنا زا لبق رد یرادنید تیعضو
ؤ ندوب یراج و یراس زا ییای
لباقم رد ای یملاسا بلاقنا زا شیپ رد هرمزور یگدنز دوپورات و نتم رد نید
، یلاخ نمضتم ییاهریوصت اما ؛نید زا مدرم یگدنز ندوب
تیاور نیا ایآ یم نخس یملسم یانشآ رما زا ییوگ هک تهادب ِیعدم ِیاه
یواعد ۀزادنا نامه هب ،دنیوگ نیا ؟دنریذپاندیدرت و انشآ ناش
تیاور هبرجت اب هزادنا هچ ات اه رد یملاسا بلاقنا زا شیپ تایح دوپورات و نتم رد هک یا
،دوب یراج یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد
تواضق ًاعبت و ؟دنراد قباطت یبایزرا و اه
ضورفم نیا رب ینتبم یاه یتافتلا ِثیح هزادنا هچ ات ؟دنربتعم هزادنا هچ ات تهادب نیا نتشاد
کچوک رد ار همه هک( یملاسا بلاقنا زا سپ ِیگدنز نتم رد میقم ِیوار کی زرا و تواضق هب دراوم نیرت
درکلمع و نید ۀرابرد یبای
یمارف نآ ۀرابرد تیمکاح لکش رد )دناوخ
تیاور نیا یریگ م اه
ؤ شسرپ نیا هب رظن ؟تسا هدوب رث یم حرط لاؤس نیا اه
هک دوش
هژوس ندرکادج
ِیتافتلا ثیح زا اه یریبعت هب ای سونأم و فولأم
« یعیبط
» یتافتلا ثیح یزاسزاب یارب شلات و هژوس هک یا
ورد زا اه ن
یم شیوخ تایح هب یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد رد شیوخ ناهج هب نآ هتسیرگن
تیاور نیا رد یرییغت ایآ ،دنا یم مقر اه
نیا ؟دنز
شسرپ هد و اه یم باجم ار رگشهوژپ ،تسد نیا زا رگید شسرپ اه مه زا یزیرگ ار یو هک دزاس
هاگتسد یتخانش تاناکما اب یناتساد
ییانشآ رد یلرسوه ادز
تللاد و یتافتلا ثیح رب دیکأت و هخوپا و یی هب لرسوه نایب رد هخوپا .تسین نآ یاه
یساسا یدربهار ناونع
258 هرود ،ناریا یعامتجا لئاسم یسررب 13
هرامش ، 2 ناتسمز و زییاپ ، 1401
تسا هعلاطمدروم عوضوم هب یعیبط یاهدرکیور زا نتشذگرد لاح نیع رد و )فذح هن( ظاحل یارب ،رفواک(
1399 : 59 ).
ناکما نیا
خ نوچ یداهن هاگیاج رب یشیدنازاب رد یتح ،یتخانش لکش رد هداونا
هدرک هطاحا ار یگدنز نتم ردق نآ هک تسد نیا زا یبراجت یریگ
یم زین تسا هدش لدبم یندیدان یرما هب هک تسا یرای دناوت
.دشاب ناسر
تسیز( هعلاطمدروم عوضوم هب رگا ینید ناهج
هداوناخ نوچ یداهن نتم رد یم باجیا هک یتائاضتقا و )
و ماو هب ات میدرگزاب دنک
هشوت هتفرگرب فلتخم یتخانشرادیدپ یاهدرکیور زا تائاضتقا نیا روخارف هب هک میزادرپب یا هراشا یتنوپولرم هب دیاب لرسوه زا دعب ،میا
یم نوریب نهذ کیرات و گنت جنُک زا ار یهاگآ هب رجنم ةبرجت زا ثحب هک تسوا .مینک رد هدیشوپ ،اپ کون ات رس قرف زا ار نآ و دشک
تیدودحم و جئاوح یم ندب تاناکما و اه
دزاس ،یتنوپولرم(
1968 ) مهم زا یکی ار ندب یتنوپولرم . یساسا یاهراتخاس نیرت
یم یا دناد
یم اناوت ناهج ةبرجت یارب ار ام هک مهم زا یکی ندب ؛دنک
هک یرما ؛تسا ناهج هب هجوت رد هژوس یتافتلا ثیح نیوکت ناکرا نیرت
لرسوه یتح و یتناک یانعم رد و ًاموزل تسین ینهذ ًلاوصا یتح ای یموهفم هملک ی
،رفواک(
1399 : 156 ) هب هک یسک و رادنید ناسنا .
یم یگدنز یگنهرف رد ءاحنا زا یوحن تبسن هک دنک
شزرا اب یقیثو یاه یم هبرجت شیوخ ندب اب ار ینید ناهج ،دراد ینید یاه
و دنک
ماظن هب رظان هک ییاهراجنه زا هطاحا ار وا ندب ،یشزرا یاه
هدرک یم یهاگآ دنا یاهراجنه هب داقنم ِندب ِیهاگآ و هبرجت راتخاس .دبای
یب ای مزتلمریغ درف ِندب یهاگآ هب تبسن یزیامتم تیفیک هچ نید یزیوجت لهس ای انتعا
؟دراد نید یراجنه ماظن زا نادرگیور ای راگنا
تریصب و یتنوپولرم یم رایتخا رد یوسنارف سانشرادیدپ نیا هک ییاه
ذگ فرژ یدنچ و رتشیب ماگ کی درا ةبرجت ِقمع هب ار ام رت
« تللاد و یرادنید ناهج و ندب یارب نتسیز ۀوحن نیا یاه
رادنیدریغ ای رادنید ۀژوس ِینیب »
یم هار .دیامن
« هرمزور یگدنز رد دوخ یور شیپ لئاسم و ناهج هب درف یتافتلا ثیح رد نید ظاحل »
هزومآ رابتعا هب
،یتخانشرادیدپ یاه دوخ
هبرجت هبور نید اب لأخ رد درف .تسین ناهج زا هتخیسگ و لصفنم یا یمن ور
هک تسا یتاظحلام ریاس اب نیرق ههجاوم نیا .دوش
هنیمز تیعقوم یم باجیا )تلایصحت ،تیسنج ،یتاقبط ،یگداوناخ تیعقوم( یو تیعقوم روخارف هب هژوس ره دنم
ِناسنا ،یریبعت هب .دنک
هبور ک یگنهرف اب ور هب ًامئاد نآ رد نید ه
ناهج زا یکی ناونع ینیب
یم هضرع وا رب مهم یاه وا یهاگآ هک تسا یدویق زا یراع هن دوش
هنیمز ار یم فاضم و دنم یم دروخرب نید اب یعامتجا راک میسقت نمض رد ناسنا .نآ دودح رد روصحم ًلاماک هن و دزاس
نیمه زا و دنک
یرادنید هک تسور انکا و فانصا یاه
تاظحلام زا عولخم و یعازتنا ییاضف رد ناسنا یریبعت هب .میراد ار فلتخم تاقبط و ف
هبور نید تیعقاو اب یعامتجا یمن ور
و دوش
« هعماج » هدیدپ ره ةبرجت رد یم تطاسو نید هلمج زا یا
دنک ،نامکول ؛رگرب(
1399 : 46 ) .
هنادهاز رد هعماج هرانک و نیرت
هنایوج تیاور نیرت رادنید یاه
و رگرب .دراد میقتسمریغ دنچره گنررپ روضح زین فوصت و نافرع و ی
یدج تافتلا اب نمکلا هب نداد لکش رد ناسنا ۀرمزور تسیز شقن رب ناشدیکأت و ،دنراد تخانش ةلئسم یعامتجا هوجو هب هک یا
ینیمز هچ ره رد ،یهاگآ تللاد و ندشرت
هدوب رثؤم رایسب یسانشرادیدپ تیمامضنا و یدنم دنا
ةبرجت ِیعامتجا یسانشرادیدپ یریبعت هب .
هزومآ تمس هب ار ام ،یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد رد یرادنید رد ناشیا تیاور و نمکلا و رگرب یسانشرادیدپ و تخانش ةیرظن یاه
یم قوس تیعقاو یعامتجا تخاس باتک لاس نیا رد ناریا .دهد
هناکت اب دروخرب رثا رب اه هچره نردم تیعضو یاه
روضح رتشیب
یم دوخ نورد ار یرگید یندمت و یگنهرف هصیصخ و دنیب
نورد یاه تسس نآ یراگدنام
یم رت و رگرب زا یسأت هب و یریبعت هب .دوش
هبرجت یرادنید ةبرجت نمکلا لکش رد یعامتجا تیعقاو و هعماج هک تسا یعامتجا یا
م نآ هب یهد ؤ
رد زین درف ًلاباقتم و تسا رث
تسا و دیلوتزاب حرج و رارم
یم افیا شقن نآ لیدعتو هولاع یرادنید ةبرجت فلتخم یاحنا .دنک
مک رب هزومآ هب درف مازتلا فیکو یمرف یاه
ینورد تیفیک هب نید ییاوتحم و هزومآ ِنیکمت ؛دراد یگتسب زین دراد رارق نآ نتم رد نید هک یعامتجا تیعقاو نیا یزاس
و اه
ان یداهن اب تسیز ای نید یاهراجنه یم ام هب نمکلا و رگرب .نآ اب شلاچ رد ًامئاد و بذعم و مارآ
هشوت یعامتجا تیعقاو دنزومآ یا
نیمز رگید ًاساسا هک تسا .تسین ینتشاذگ
خ ان وا د ه و ج ام ع ه پ ذ ی ر ی دی ن ی د ر س ا ل ه ا ی م نت ه ی ب ه ان ق لا ب ا س لا م ی ...
259
یرظن عضوم تیاور دش نایب هچنآ ةبرجت عوضوم اب دروخرب زا شیپ هک تسین یا
« یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد رد یرادنید »
اد ةبرجت اب نانز یارب یهاگشن
هداوناخ نوچ یمهم داهن نتم رد هرسکی ار عوضوم اب رگشهوژپ فیلکت و دشاب هدش ذاختا نآ لابق رد ،
تفر .دشاب هدرک تشگزابو
هداد رد لمأت و ررکم یاه تروص کحم و اه
یدنب هداد طانم رد اه هداد فاکنتسا دراوم یخرب رد و اه
زا اه
نت گان ار رگشهوژپ ،دحاو یهاگرظن هب نداد تسد اما .تخاس یهجودنچ یهاگرظن ذاختا زا ریز
عونت سپ رد ایآ هک تسا نیا شسرپ رخآ
هرهب کیره هک یکیروئت یاهرظنم و داعبا ةبرجت زا توافتم یا
« یرادنید » یم ادها رگشهوژپ هب ار لاگنچ اب هک یباجح سپ زا و دننک
تریصب یم هدیرد یتخانشرادیدپ یاه مندوخ زین یتیعقاوربَا ،دنوش
یم ییا رب شسرپ نیا هب خساپ ۀدهع زا هک یتیعقاوربَا !؟دنک هک دیآ
یم هنوگچ ةبرجت زا یتیلک هب و دید مه رانک رد ار فلتخم هوجو نیا ناوت
« یملاسا بلاقنا هب یهتنم ةهد رد یرادنید »
اب نانز یارب
پ ةهد رد مه نآ نید هب یهاگشناد نز یتافتلا ثیح هک نیا .دیسر یهاگشناد ةبرجت نورد زا یملاسا بلاقنا هب یهتنم باهتلار
یعیبط هاگن دیاب وا ةبرجت هنُک هب ندیسر یارب هکنیا ای تسا زیامتم یردق ،هعماج رد نید هب یعیبط و موسرم یتافتلا ثیح اب هاگشناد یراع یارب ریگارف یمامتها هک یرصع رد نز ندب هکنیا ای ؛درک هخوپا ار عوضوم نیا هب باجح زا نآ ندرک
یشقن ،تسا هتشاد دوجو
یم افیا یهاگشناد ةبرجت اب نانز یتافتلا ثیح روطت و نیوکت رد ریذپانراکنا رد یهاگشناد نز ۀرمزور یگدنز هنوگچ هکنیا ای ؛دنک
یم هتخاس هعماج رد نید زا موسرم و یعیبط تیاور اب دروخرب حرج رد زین وا ًلاباقتم و دوش
ارمتسا ًانایحا و رییغت و لیدعتو تیعقاو نیا ر
یم افیا شقن دنک
تطاسو هچ نایم نیا رد هداوناخ داهن و یم ییاه
دنک و ایآ ؛...
شسرپ هب خساپ روبزم یاه
ناکما اب یهانتمان یاه
هبور .دنتسه ور یتخانشرادیدپ یاهدرکیور ربارب رد
هک دنتسه نیا رب لئاق هک یا هژوس یهاگآ
نورد زا ًارصحنم و ًافرص یسرربدروم یاه
یم هتخیگنا و لاعف ،درف براجت دوش
یم ، هک دوب نآرب ناوت یگدوشگ هب دیقم دراد رارق هژوس نیا یور شیپ هک یتاناکما
و دودحم ییاه
یم رارق وا رایتخا رد یو یگنهرف ناهج هک یتاناکما ؛تسا روصحم دهد
زا ار شهوژپ نیا یلوغشملد دیاب هک تسا هچیرد نیمه زا .
هناسانشرادیدپ یرظنم
ًاصخشم و ناهج ةبرجت یارب روبزم ۀرود رد یتاناکما هچ یناریا ۀداوناخ هک تخاس حرطم وحن نیدب ةبرجت
یم یهاگشناد نانز رایتخا رد نید یعامتجا .تسا هتشاذگ
5 . تاظحلام شور
ی
« یم فیصوت ار هدیدپ ای موهفم کی زا ددعتم دارفا ةتسیز براجت یانعم یسانشرادیدپ ةعلاطم تاکارتشا ناسانشرادیدپ .دنک
تکراشم یم رارق رظندم ار هدیدپ کی ةبرجت رد ناگدننک یلصا فده .)تسا هدش هبرجت ناگمه طسوت هک یهودنا ًلاثم( دنهد
دپ کی زا دارفا براجت لیلقت یسانشرادیدپ ریگارف تاذ زا یفیصوت هب هدی
«(
زیچ نآ یعقاو تیهام »
تسا ( نو ،ننم 1990 : 177 نیدب .)
یم یسررب ار هدیدپ کی یفیک نارگشهوژپ روظنم هداد نارگشیوپ سپس .دننک
هدرک هبرجت ار هدیدپ نآ هک یدارفا زا ار اه یروآدرگ دنا
یم مه یارب هبرجت نآ کرتشم تاذ زا یبیکرت یفیصوت و دننک ة
ا یم هئارا دارف ،ساکاتسوم( دنهد
1994 هیور نیا زا یادج .) ،اه
هاگن نیا همه هب یتقو .دراد یدنمتردق یفسلف یانبم یسانشرادیدپ یم رظن اه
یاپ هجوتم مینکفا ة
مه یارب یکرتشم ة
نیا
شیپ ضرف یم یفسلف یاه علاطم :میوش
ة تسیز براجت ة
دنتسه هناهاگآ یبراجت براجت نیا هکنیا ،صاخشا نو(
،ننم 1990 و ،) ئارا ة
ئارا هن ،براجت نیا تاذ زا یتافیصوت ة
،لوسرک( لیلحت ای نیببت 1391
: 80 - 79 .)
لیلحت هب لسوت .دش باختنا یبرجت یسانشرادیدپ قیقحت شور ،شهوژپ نیا ماجنا تایضتقم و عوضوم روخارف هب رب ینتبم یاه
یم یرگید شور ره زا شیب ،یبرجت یسانشرادیدپ فیصوت ینعی ،هناسانشرادیدپ درکیور بولطم لوصح رد ار ام دناوت
شقن هداوناخ رد
تسیز تیاور یریگیپ یاج هب .دنک یرای یسررب دروم دارفا ینید ناهج تفایرد ،صاخ یدارفا ای یمسر یاه
یلومعم دارفا براجت و اه
260 هرود ،ناریا یعامتجا لئاسم یسررب 13
هرامش ، 2 ناتسمز و زییاپ ، 1401
نتم رد هک دنتسه دارفا یگداوناخ براجت
یب و هطساو لکش رد ار شقن نیرت یم افیا نید زا درف یقلت یریگ
،دننک یم رارق انبم اب .دریگ
یمن یفیک شهوژپ هیلا زا هدمآرب و میخض یفیصوت اب یلو دش تیعضو یعدم ناوت
هژوس یعامتجا تایح قیمع یاه ،عونتم یاه
یم لباق دودح ات ناوت سد یعدم یلوبق
تسیز فیصوت هب یبایت هژوس ینید ناهج
یگژیو و اه .دش نآ یگنوگچ و اه
نیا رد یسرربدروم ةنومن شهوژپ
هب ، توافت رثکادح اب و دنمفده تروص هنیمز یاهریغتم رد نکمم یاه
نایم زا یا نانز
ةبرجت اب
یهاگشناد رد
لاس ( یملاسا بلاقنا هب یهتنم یاه 48
- 57 ) هدش باختنا زا دارم .تسا
،هرود نآ رد هک دنتسه ینانز ،یهاگشناد نانز
هاگشناد زا یکی رد ههد نارذگ لاح رد دایز لامتحا هب هک ینانز( تسا هدوب سردم ای وجشناد ،ناریا یاه
متشه ای متفه ،مشش یاه
هنومن .)دنتسه دوخ یگدنز هنومن ۀویش هب اه
یاه ناکما اب سرتسد ی هنومن نایم زا .دش باختنا سرتسدرد یاه
هک دوب نیا رب یعس
هنومن هنیمز زا ییاه ( فلتخم یعامتجا یاه
شیارگ و تاقبط زا یسایس یاه
- یگداوناخ یگنهرف شهوژپ نیا ةنومن .دنوش باختنا )
شهوژپ رگید نوچمه یمن باختنا یلامتحا ۀویش هب ،یفیک یاه
هعلاطمدروم ةعماج لک هب یرامآ تابساحم اب ،هجیتنرد و دوش
میمعت هاوخن ریذپ نیع رد و طوسبم و میخض یفیصوت ةئارا شهوژپ نیا یلصا مامتها .دوب د
لاح یناسک لاوقا هب دنتسم تسا
هک
هبرجت یب یا هتشاد یسرربدروم یعامتجا ناهج زا هطساو یم ثیح نیا زا .دنا
شهوژپ رامش رد ار شهوژپ نیا ناوت یفاشتکا یاه
-
یفیصوت هقبط .درک یدنب
هنومن باختنا یاه لماش هدش
زا یدیتاسا هاگشناد
اه ی قباساب ة روشک ،ملعم ، رگیزاب و دنمرنه اب و تسا هدوب ... و نز رادمتسایس ،
یریگیپ .دندش باختنا شهوژپ رد تکراشم یارب یزاجم یمومع ملاعا و یزاجم تاحفص هب هعجارم و نایانشآ زا ییاه
هداد ةبحاصم زا دادمتسا اب و وگتفگ شور زا هدافتسا اب اه همین
عمج هتفایراتخاس هتسیز براجت قمع هب ذوفن یارب .تسا هدش یروآ
.تسا هدشن لیمحت وگتفگ هب هبحاصم راتخاس و هتشاد رارق راکروتسد رد وگتفگ قطنم هداد عمج یاه یروآ
تروص فلتخم لحارم رد یراذگدک زا هدافتسا اب هدش دندش یدنب
هداد . لوق لقن هب تاعلاطا لیلقت اب اه یاه
هم .دش ییارآزاب و میظنت ،نیماضم بلاق رد تاراهظا نیا بیکرت و م
« مهم تاراهظا »
طسوت هدیدپ ةبرجت ۀوحن یایوگ هک
تکراشم هنیمز یفیصوت مامضنا هب دنتسه ناگدننک لصفم دارفا براجت زا یا
تسد .دش یدنب یعس یراتخاس یفیصوت زا هدافتسا اب رخآ
اهن لیذ یرادنید ةبرجت ریگارف تاذ دش .دوش هئارا یهاگشناد نانز یارب هداوناخ د
6 . هتفای شهوژپ یاه
هژوس اب وگتفگ یتقو ینید ةتسیز براجت ۀرابرد یسرربدروم یاه
،تفرگ لکش هنیمز نیا رد اهوگتفگ و دش زاغآ ناشیا زا سپ هچنآ
هدایپ هبحاصم یزاس داد ناشن ار دوخ ینزدک دنیارف رد و اه
رایسب یتح هداوناخ هاگیاج ، یب
رگشهوژپ هک یزیچ زا ش ،تشاد راظتنا
یم ییامندوخ درک
ریوصت هداوناخ یارب هک ار یشقن و تاعاجرا نیا ِعون تهج زا مه دوخ ۀداوناخ هب دارفا ِعاجرا دادعت تهج زا مه ؛
یم بسن رد ار عوضوم نیا هک میرادن نیا زا یزیرگ ،مییوگب نخس یرادنید تیعضو ۀرابرد تسا رارق رگا ییوگ .دننک تشرس اب ت
یم یتح .مینک حرطم درف ۀداوناخ هبحاصم اب اهوگتفگ تفگ ناوت
یم مقر یوحن هب ناگدنوش هبحاصم یتقو ییوگ هک دروخ
هب هدنوش
زا یفوتسم یفیصوت یرادنید تاصتخم
تیعضو ًابیرقت ،دیسر شیوخ ۀداوناخ یرادنید
« دوخ » .تسا هدرک صخشم زین ار
ن ک هچرگا هک تسا نیا رگید مهم ةت هب هداوناخ زا روظنم هک دوش تشادرب نینچ دیاش رما یداب رد
ینید شزومآ یارب یداهن ناونع
هزومآ لاثم یارب هداوناخ هک تسین یدراوم هب طقف اجنیا رد رگشهوژپ هاگن .تسین هنوگ نیا اما ،دراد رظن نآ یباجیا ةبنج هب طقف یا
هچرگا ،هکلب ،تسا هدرک لقتنم دوخ دنزرف هب ار یبهذم هبنج رکذ و ندید
هداس یباجیا یاه نشور و رت
هبنج دیاب اما ،تسا رت یبلس یاه
یم مهارف دوخ دنزرف ینید تسیز یارب هک ییاضف رد هداوناخ ره .دید مه اب ار یباجیا و یم هضرع وا هب ار ییاهزیچ ،دنک
و دنک
خ ان وا د ه و ج ام ع ه پ ذ ی ر ی دی ن ی د ر س ا ل ه ا ی م نت ه ی ب ه ان ق لا ب ا س لا م ی ...
261
یم بلس وا زا زین ار ییاهزیچ بارب بلس و هضرع نیا تبسن هک هتبلا( دنک
دودح ات هداوناخ نیاربانب .)دراد توافت هداوناخ ره رد و تسین ر
یم نییعت ار درف یرادنید نوچ و دنچ یدایز رایسب هژوس هتبلا ،دنک
یم یرصع رد یسررب دروم یاه تبسن نیا هک دنیز
« لحم
یشیدنازاب »
هزومآ و تسا یب هداوناخ قیرط زا یلاقتنا یاه
نوچ یمن لوبقم ارچو ا نیا .دنتفا
هب ار رم صوصخ یم یهاگشناد تسیز اب ناوت
یملاسا بلاقنا هب ندش کیدزن نینچمه و درف .درک یسررب
توافت دوجو اب عونت و اه
تسیز اب درف ةهجاوم راتخاس و براجت نیا ،یسرربدروم دارفا براجت نایم کرتشمردقدقاف یاه ینید ناهج
یم ار هداوناخ یارجم زا .درک ثحب روحم دنچ رد ناوت
زا دارم .دراد رارق نآ دنیآرف رب تراظن و شزومآ نتم رد هداوناخ هکنیا تسخن
هعماج یلک دنیآرف شزومآ ماظن و تلایصحت زا معا تسا ناشیا یریذپ
هب و یراجنه و یشزرا یاه
ناکما یلک روط یگدوشگ و اه
ییاه
.تسا روسیم ناهج زا درف ةبرجت یارب هک تسا 6 - 1 . و هداوناخ تراظن و شزومآ
هعماج ۀوحن رد هداوناخ ریثأت هب یهتنم ةهد رد یناریا یهاگشناد رتخد کی ینید تامازتلا و تاداقتعا بوچراچ و ماع روط هب یریذپ
یم نییعت ار درف شنم یلک ریدقت دراوم زا یخرب رد هک تسا یردق هب ،یملاسا بلاقنا هب .دنک
یراذگریثأت نیا فعض و تّدش مغر
ت رد داهن نیا ،هداوناخ ییاهن لیلح
، نییعت هدننک یم نخس درف ةبرجت رهپس رب هداوناخ ةبلغ زا یرهم .تسا نیرت یلع دیوگ
ات صوصخلا
یم ردام و ردپ زا رتارف ییانعم ،یتنس یانعم نیا رد هداوناخ .تسا هدشن هداوناخ و درف نیب هلصاف بجوم ینوریب یلماع هک یتقو ؛دبای
رتگرزب ۀداوناخ زا یوضع یبهذم ِردام روطنیمه زین یبهذم ِردپ و تسا لبق لسن یبهذم
. یبهذم یریبعت هب ةنیمز رد ردام و ردپ ندوب
ۀداوناخ گرزب رت یم هداد حیضوت یو دوش
:
« مردام هی زا هداوناخ یا هب .ندوب هدش هتخانش ناهفصا وت یلیخ مه و هدوب بوخ یلیخ تاداس زا مه هک ندوب مه ِمدآ ناونع
مدآ مه یبهذم و بهذم ًلاصا یلیخ ... و تیب لها قشاع و ملاس و هداس و هتسراو مدآ رایسب مه نوشدوخ یلیخ .مرتحم یلیخ یاه
وت ام ... و نید للهادمحلا هداوناخ
هکنیا مه .میتفرگ دای لاح ره هب و هداس و ملاس یلیخ مدآ مه مردپ .مردپ
هداوناخ یلیخنوش
هداوناخ فرط ود زا ینعی .ندوب یبهذم دوخ و اه
هچب هک مه ام .ندوب یبهذم همه للهادمحلا ردام و ردپ اه
...
و یگچب ات
کیچوک هک نامز نوا طیارش تحت ًلاماک هک میدوب هنوخ و میدوب رت
مسارم روج همه ،میدوب هنوخ هک ییاه
یم تبسانم دش همانرب دوب هک ییاه
لاور قبط ور انیا دوب هک ییاه »...
،یرهم(
71 هلاس .)
یم تبحص یدودح ۀرابرد لاونم نیمه هب زین رذآ ینورد وا رد هداوناخ طسوت هک دنک
:دراد رارمتسا مه زونه و هدش
« دیاش مدوخ یارب هشیمه هداوناخ
ش ثعاب هی هد دودح و یبوچراهچ یازیچ هی هدش ثعاب ،مراد
ی یم مه زونه و منک تیاعر ور
مشاب هتشادن داقتعا یلیخ مدیاش منک
؛
ِیدوخ هب یم بوچراهچ یوت ور مدوخ دوخ مراذ
» ،رذآ(
71 هلاس .)
یمن یبایزرا ینید نادنچ ار یسرربدروم ۀرود رد دوخ ةتسیز ةبرجت هک زین هلاژ هداوناخ شقن رب ،دنک
دیکأت ینید شزومآ تفایرد رد
یم :دنک
« یم هداد یلک شزومآ تشاد تسود سکره دوبن دیکأت نیا ور ًلاصا هب هگید نوا دش
هداونوخ یم تشاد یگتسب
دنتساوخ
هچب هچب ای ،دنشاب یروجنیا نوشاه یم ناتسریبد رد اه
یم تعنامم هن یسک ،دننک باختنا ور نیا دنتساوخ قیوشت هن درک
.»
