يزرواشک هدکشناد تاتابن حلاصا و تعارز هورگ
فلع اب هزرابم و يياسانش زره ياه
:ناونع
فلع يقيفلت تيريدم بيس زره ياه
ورگآ شرگن اب ينيمز ييايميش
:امنهار داتسا
مح رتكد ي
تسوددمحم اضرد نمچ
دابآ
تاسا ي :رواشم د
رتكد دمحم يدبيم يناتسغاب يلع
سدنهم دمحم
آ يقت ميهاربا ل
:طسوت دجم هيقر بدرا ققحم هاگشناد ي
يل
زيياپ 1389
يگداوناخ مان وجشناد
: دجم
مان : هیقر
:همان ناياپ ناونع
فلع يقیفلت تيريدم بیس زره ياه
ييایمیشورگآ شرگن اب ينیمز
سا ت :امنهار دا ردیمح
ض ا تسوددمحم نمچ
دابآ
سا رواشم )ناد(دات :
میهاربا لآ يقت دمحم ،يناتسغاب يلعدمحم
يسانشراك :يليصحت عطقم دشرا
:هتشر يزرواشك يسدنهم فلع اب هزرابم و يياسانش :شيارگ
ياه زره
هاگشناد هدكشناد يليبدرا ققحم :
:يليصحتلا غراف خيرات يزرواشك:
/1 /8 1389 فص دادعت 83: هح
:اه هژاو ديلك بیس
فلع،ينیمز ييایمیشورگآ تيريدم ،زره
هديکچ
فلع شهاک هدمع لماوع زا يکي زره ياه بیس لوصحم دیلوت
يم رامش هب ينیمز دنور
فرصم .
شکفلع هيور يب شکفلع هب مواقم يياه هنوگ داجيا ثعاب اه
تسيز طیحم يگدولآ و اه زین
گ هديدر
.تسا رامیت ریثات يسررب روظنم هب فلع راتخاس رب يتيريدم فلتخم ياه
ع و زره ياه درکلم
س -بی
شيامزآ ينیمز ي
يعارز لاس رد -88
رزم رد 87 ع ه .تفرگ ماجنا لیبدرا رد يصاصتخا يا ياهرامیت
،يسررب دروم فلع لرتنک مدع
فلع لماک لرتنک ،زره ياه تم شکفلع ،)دهاش( زره ياه
نيزوبير هب
شیپ تروص لع ،نلافرت شکفلع ، فافش کیتسلاپ ، هایس کیتسلاپ ،)درادناتسا( يشيور
شکف
فش کیتسلاپ + نلافرت شکفلع ،هایس کیتسلاپ + نلافرت ،فا
فرت شکفلع ،روتاویتلاوک + نلا
دندوب روتاویتلوک نا يهد هدغ هلحرم رد اهکیتسلاپ نتسب و نلافرت شکفلع دربراک .
ماج ش حرط .د
کولب بلاق رد هدافتسا دروم اب يفداصت لماک ياه
هيزجت .دوب رارکت 4 ن يرامآ ياه
لامعا داد ناش
ينعم ریثات ييایمیشورگا فلتخم ياهرامیت صرد رب يراد
فلع ششوپ د مکارت ،زره ياه
فلع ه يا
فلع کشخ نزو ،زره بیس رد درکلمع يازجا و درکلمع رب نینچمه و زره ياه
شاد ينیمز سا هت
.ت
ناشن جياتن فلع مکارت اهرامیت همه هچ رگا هک داد
دع اب هسياقم رد ار زره ياه لرتنک م
روطب
ينعم فلع مکارت نيرتمک اما ،دنداد شهاک يراد ب زره ياه
رامیت رد يراد ينعم روط م يياه
هدهاش
فلع مکارت نيرتشیب .دوب هدش هدافتسا هایس کیتسلاپ زا نآ رد هک دش ت رد زره ياه
رامی يياه
بیس هایگ دشر لوا لحارم رد طقف لرتنک تایلمع هک دش هدهاشم هدش ماجنا ينیمز
وب راک .د درب
بیس ندش زبس زا لبق نيزوبيرتم رابکي اهنت شخ نزو ،ينیمز
فلع ک م رد ار زره ياه
هسياق ب ا
ينعم روطب لرتنک مدع رامیت فلع کشخ نزو نيرتمک .داد شهاک يراد
ترک رد زره ياه يياه
ک ه
نآ رد فافش کیتسلاپ و هایس کیتسلاپ زا اه هدش هدافتسا نلافرت اب
دوب ش هدهاشم نچمه .د
نی
فلع کشخ نزو ،يقیفلت ياهرامیت رد هک داد ناشن شيامزآ جياتن ه
زا شیب زره يا ربارب 10
شهاک فلع لرتنک فلتخم ياهرامیت .تفاي ينعم ریثات زره ياه
هدغ درکلمع رب يراد
دنتشاد و
یت رد هدغ درکلمع .دمآ تسدب هایس کیتسلاپ ياراد ياهرامیت رد درکلمع نيرتلااب يرام
فلع هک -
رد داد ناشن لماک لرتنک دهاش رامیت اب دندوب هدشن لرتنک زره ياه تنک مدع تروص
لع لر ف ياه
نآ روضح زا يشان درکلمع تفا ،زره ات هعرزم رد اه
/8 .دیسر دصرد33
بلاطم تسرهف
ناونع
هحفص
همدقم . ...
...
...
...
...
...
...
. ...
...
1...
:لوا لصف پ و عبانم يسررب
ي ش ي قحت هن ي ق
1-1 رب يهاگن . و
بیس تشک و دیلوت تیعض ينیمز
ناهج رد ...
...
...
...
...
...
4
1-2 رب يهاگن . و
بیس تشک و دیلوت تیعض ... ناريا رد ينیمز
....
. ...
...
...
....
...
...
5
1-3 ادیپ اشنم و هچخيرات . بیس شي
.. ينیمز ...
...
...
...
...
....
...
...
...
8
1-4 بیس شقن . ناسنا هيذغت رد ينیمز
...
...
..
...
..
...
...
...
....
...
...
...
9....
1-5 هایگ . بیس يسانش ينیمز
...
...
...
...
...
...
....
...
....
...
...
...
...
10
1-5-1 . هقااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااس
...
..
...
...
...
...
...
...
...
10....
1-5-2 . رااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااب
...
...
...
...
...
...
...
...
11
1-5-3 . لاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااگ
...
...
...
...
...
...
...
...
...
11
1-5-4 . هدااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااغ
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
12
1-5-5 . هاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااناوج
...
...
....
. ...
...
...
...
...
...
...
13..
1-5-6 . ... هشير ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
13
1-6 . بیس يژولوکا ... ينیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
14
1-7 . يگژيو ... ايرگا مقر ياه ...
...
...
...
...
...
...
...
14
1-8 . فلع هاگياج متسیسوکا رد زره ياه
... يزرواشک ياه ...
...
...
...
...
...
15
1-9 . شکفلع هاگياج فلع تيريدم رد اه
... زره ياه ...
...
...
...
...
..
...
...
...
16
1-9-1 . شکفلع بیس رد هدافتسا دروم ياه ينیمز
...
...
...
...
...
...
...
18....
1-10 . اویتلوک ریثات روت
فلع تيريدم رد ... زره ياه
...
....
....
...
...
...
....
...
...
22...
1-11 . چلام شقن فلع تيريدم رد اه
ه ياه ... زر ...
...
...
...
...
...
...
25
1-11-1 .
يهداااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااباتفآ
...
...
...
...
...
...
...
...
...
26
1-12 . فااااالع ياااااقیفلت تيريدااااام متاااااسیسوکا رد زراااااه يااااااه
يزروااااااشک يااااااه
...
..
...
...
34
1-13 . حرااااااااااااااااااط يارااااااااااااااااااجا ترورااااااااااااااااااض و فدااااااااااااااااااه
..
...
...
....
...
....
...
...
37
شور و داوم :مود لصف اه
2-1 . ياااااه يااااگژيو و ييااااایفارغج تاااااصتخم آ
يارااااجا لااااحم يياوااااه و ب آ
شيااااامز
...
. ....
...
39.
2-2 . هعلاطم دروم ياهرامیت و يشيامزآ حرط ...
...
...
...
. ...
....
...
...
40....
2-3 . ... يرامآ تابساحم ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
43
ثحب و جياتن :موس لصف 3-1 . شور ریثاااات فااالع مکارااات راااب ييایمیاااشورگآ فااالتخم يااااه
بیاااس زراااه يااااه يااانیمز
....
...
..
...
45
3-2 . شور ریثاااات فااالع کاااشخ نزو راااب ييایمیاااشورگآ فااالتخم يااااه
زراااه يااااه بیاااس
-
ينیمز ..
...
49
3-3 . شور ریثات بیکرت رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
هنوگ فلع يا زره ياه ...
...
. ...
...
...
51
3-4 . شور ریثااات فاالع مکاراات رااب ييایمیااشورگآ فاالتخم ياااه
داانچ و هلاااسکي زرااه ياااه هلاااس
. ...
...
57
3-5 . شور ریثااات شااشوپ دااصرد رااب ييایمیااشورگآ فاالتخم ياااه
فاالع بیااس و زرااه ياااه ياانیمز
...
...
...
....
...
...
...
...
...
...
...
. ...
59....
-3 . 6 شور ریثات بیس درکلمع يازجا و درکلمع رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
ينیمز ...
...
...
...
60
3-6-1 .
هااااااااااااااااااااااااااتوب رد هدااااااااااااااااااااااااااغ دادااااااااااااااااااااااااااعت
...
...
...
...
....
...
...
...
...
64
3-6-2 .
هدااااااااااااااااااااااااااااغ هزاداااااااااااااااااااااااااااانا اااااااااااااااااااااااااااااه
...
...
...
...
...
...
..
..
...
65....
3-6-2-1 .
هداااااااااااااااااااغ داداااااااااااااااااااعت زاااااااااااااااااااير يااااااااااااااااااااه
...
...
...
...
...
...
...
...
65
3-6-2-2 .
هدااااااااااااااااااغ دادااااااااااااااااااعت طااااااااااااااااااسوتم ياااااااااااااااااااه
...
...
...
...
....
...
...
66...
3-6-2-3 .
هدااااااااااااااااااغ دادااااااااااااااااااعت تااااااااااااااااااشرد ياااااااااااااااااااه
...
...
...
...
...
...
...
67
3-7 . هااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااجیتن يراااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااایگ
...
...
...
..
...
...
...
....
...
...
69
-3 . 8 تاداهنااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااشیپ
...
...
....
...
...
...
...
...
...
69
بااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااانم
...
...
...
...
...
...
...
...
..
...
...
71
ف تسره لاكشا
ناونع
ص هحف
3 لکش 1- . شور ریثات هسياقم فلتخم ياه
ييایمیشورگآ مکارت يور
لاک فالع يااه اه بیاس زر يانیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
46
لکااش -3
. 2 شور ریثااات فاالع لااک کااشخ نزو رااب ييایمیااشورگآ فاالتخم ياااه
زرااه ياااه یااس
-ب
...ياااانیمز ...
...
...
...
...
...
...
...
. ...
...
.
50 3 لکش 3- . شور ریثات مکارت يبسن مهس رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
بایکرت انوگ
ه ا ي فالع زراه يااه
بیاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااس يااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااانیمز
...
...
...
...
...
...
..
...
...
...
...
...
...
56
3لکش 4- . شور ریثات فلع مکارت رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
و هلاسکي زره ياه بیس هلاس دنچ
ينیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
58
3 لکش 5- . شور درکلمع تفا دصرد هاش رامیت هب تبسن ييایمیشورگآ فلتخم ياه
د ...
...
63....
3 لکش 6- . ثاات شور ری فالتخم يااه
ييایمیاشورگآ فالع
زراه يااه اداعت نیگناایم راب
هاتوب رد هداغ د
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
65
لکااش -3
. 7 فاالتخم ياااهرامیت ریثااات ييایمیااشورگآ
فاالع زرااه ياااه هدااغ دادااعت رااب
ر ياااه زااي
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
. ...
.
66 لکااش -3 . 8 فاالتخم ياااهرامیت ریثااات ييایمیااشورگآ
فاالع زرااه ياااه هدااغ دادااعت رااب
م ياااه طااسوت
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
67
لکااش -3 . 9 فاالتخم ياااهرامیت ریثااات ييایمیااشورگآ
فاالع زرااه ياااه هدااغ دادااعت رااب
د ياااه تااشر
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
68
لوادج تسرهف
ناونع
هحفص
لودااج -1
.1 ياهلاااس رد ناااهج رد ياانیمز بیااس داایلوت نازاایم -1991
نواایلیم(2007 )نااات
...
...
...
5
لودج -1
.2 یاب رد نارايا رواشک تاشک رايز زطاس و دراکلمع طسوتم ،دیلوت نازیم ماهم ياهرواشک ن
دیلوت بیااااااااااااااااااااااس هدااااااااااااااااااااااننک لاااااااااااااااااااااااس رد ينیمز
2007
...
...
...
...
...
6
لودج -1
.3 بیس درکلمع و دیلوت نازیم ،تشک ريز زطس لاس زا ينیمز
-87 ناتسا رد 75 ا
لایبدر ...
7 لودااااج -1
.4 بیااااس فرااااصم رادااااقم ناااااهج رد نوگااااانوگ فراااااصم گاااااسا رااااب ياااانیمز
...
9
لودااج -2
.1 د لوااط رد ،ارااجا لااحم هااقطنم يياوااه و بآ تاااصخشم رد شيااامزآ هرو
ااس 1388 لا
....
...
39
3لودج 1- . شور سنايراو هيزجت جياتن کارت نازیم رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
فلع لک کشخ نزو و م -
زرااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااه ياااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااه ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
45..
3لودج 2- . شور سنايراو هيزجت جياتن گ کشخ نزو رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
هنو فلع فلتخم ياه -
بیس زره ياه ينیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
50
3لودج 3- . شور ریثات برم رتم رد مرگ( کشخ نزو رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
فالتخم يااه هانوگ )
فلع بیس زره ياه ينیمز
...
...
...
...
...
..
...
...
...
...
51
3لودج 4- . هنوگ يزتنسوتف و يکيژولویب تافص فلع ياه
او رد هداش هدهااشم زره هانومن ياهداح
يرایگ
بیس هعرزم ينیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
52
3لودج 5- . شور سنايراو هيزجت جياتن فلتخم ياه
ييایمیشورگآ یکرت مکارت رب
هنوگ ب فلع يا زراه ياه
ينیمز بیس ...
...
...
...
...
...
...
...
...
....
...
...
54....
3لودج 6- . شور ریثات فالتخم يااه
ييایمیاشورگآ هانوگ بایکرت راب
فالع يا زراه يااه
بیاس يانیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
54
لودج -3
.7 شور سنايراو هيزجت جياتن ييایمیشورگآ فلتخم ياه
لع مکارت رب ف
زره ياه بیس
ينیمز هاب
داااااااااااااااااااانچ و هلاااااااااااااااااااااسکي کاااااااااااااااااااایکفت هلاااااااااااااااااااااس
...
...
...
...
...
...
...
...
57
3لودج 8- . شور سنايراو هيزجت جياتن شاشوپ داصرد راب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
فالع و زراه يااه
بیاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااس يااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااانیمز
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
59
3لودج 9- . شور ریثات بیس ششوپ دصرد تیعضو رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
ينیمز فلع و يااه زراه
...
...
...
...
..
...
...
...
...
...
...
...
59..
3لودج 10- . شور سنايراو هيزجت جياتن درکلمع رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
و بیاس دراکلمع يازاجا -
ينیمز ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
62
3لودج 11- . شور ریثات درکلمع يازجا و درکلمع رب ييایمیشورگآ فلتخم ياه
بیس ينیمز ....
...
62
همدقم فلع هزورما ماظن يلصا لکشم ناونعب زره ياه
حراطم يعارز ياه و تاقو فراص دواجو ااب و دنتاسه
هنيزه يم يعارز تلاوصحم هب تراسخ ثعاب نانچمه ،ناوارف ياه تلاکاشم شيازافا اب نازرواشک .دندرگ
شکفلع دايز فرصم رثا رد يطیحم تسيز بیس دیلوت لوادتم ياهمتسیس زا ،دمآرد شهاک و اه
،يانیمز
شور تمس هب م درکلمع و تیفیک ات دندروآ يور يتيريدم ياه
شيازفا ار دوخ لوصح و نکجيرو( دنهد
،نولناو ،ناراکمه و يلکا ؛1991
1996a شلات .) فلع لرتنک تهج هدش فرص يتيريدم ياه زراه يااه
يژرنا شخب ناونعب هدمع مهس ،هاوخ
زا لاصاح يژرانا ييآرااک نازایم و يدااصتقا صخاش شهاک رد يا
متسیسوکا ،رلیم و لیناد( تسا هتشاد يعارز ياه
.)1990 هنوگ عونت و مکارت فلع يا
راخاوا اات زراه ياه
شکفلع زا هدافتسا مدع لیلد هب هتشذگ نرق شکفلع زا هدافتسا ،اما .دوب شيازفا لاح رد اه
ياهلاس رد اه
هنوگ داجيا هب رجنم ریخا فلع زا صاخ يياه
،زياو( تسا هدش تيريدم طيارش هب دايز يراگزاس اب زره ياه
عماج يياناوت نيا .)1994 فلع ه
شور هب خساپ رثا رد نتفاي رییغت هب زره ياه شور هژيوب ،يتيريدم ياه
-
شور رد عونت و قیفلت هب زاین ،ييایمیش ياه فلع تيريدم ياه
يم ار زره ياه ،نارااکمه و رلهواب( دبلط
لراتنک ،يکینااکم لراتنک ،بواانت داننام فالتخم تایلمع زا يقیفلت ،بولطم تيريدم زا فده .)2000 ييایمیش فلع لرتنک تهج رد ،کاخ بسانم تيريدم و تباقر ،
لکشم زره ياه زا يریگولج قيرط زا زاس
دیلوت زبس شهاک و لثم نآ ندش
نآ تاباقر شهاک زین و تشاک زا دعب اه شهااکو ياعارز نااهایگ ااب ااه
فلع لخادت هب و زره ياه
تسد ،رلهوب( تسا يعارز هایگ لوبق لباق درکلمع ندروآ بیس .)1996
مز يانی
شزرا اب زا يکي هزورما داوم نيرت
يم بوسحم يياذغ دوش
نآ ااب هاسياقم رد يلواصحم چیه تقیقح رد و
و دراد رارق مراهچ ماقم رد ترذ و جنرب ،مدنگ زا دعب و درادن ار زطس دحاو رد يياذغ يژرنا دیلوت تیفرظ رادرواخرب يزروااشک تلاوصحم نیب رد يصاخ تیمها زا لااب درکلمع لیلد هب اهرواشک راثکا رد و تاسا
يم لماش ار يياذغ هریج زا يدايز مهس هعسوت لاح رد ياهروشک هژيوب ،ناراکمه و اداربلا( دوش
.)1994
( يناهج رابراوخ نامزاس هک يروطب لاس )FAO
بیس لاس مان هب ار 2008 ترازو( درک يراذگمان ينیمز
،يزرواشک داهج بیس لوصحم .)1386
رياس دننام زین ينیمز فلع موجه دروم يعارز ناهایگ
يااه زراه
يم رارق نآ لرتنک يارب يبسانم يتيريدم همانرب رگا و دریگ يم دشابن اه
دراو يهجوت لباق تراسخ دنناوت
.دنيامن شکفلع زا هدافتسا رد رتشیب نانیمطا ثعاب يقیفلت تيريدم زا هدافتسا لراتنک ياراب رواتاویتلوک و اه
فلع يم زره ياه ( دوش
،نیلربا و سکنوت هک يروطب .) 2001
ناراکمه و يتلااجار 1999 (
و رواتاویتلوک )
ناونعب ار شکفلع شور هدمع
فلع لرتنک ياه بیس رد زره ياه
هدراب راک هب ينیمز .دانا
راگيد زا هزوراما
شور فالع تیلاعف شهاک اي و يریگولج رد صوصخب و يقیفلت تيريدم رد هک يياه هدافتاسا زراه يااه
يم ک دوش چلام ناونعب يعونصم داوم و يهایگ ياياقب دربرا يهدباتفآ و1
يم2
.دشاب
يم ريز قيرط هس هب يلک روط هب بیاس لواصحم رد ار صلاخ دوس ناوت
داد شيازافا يانیمز ا
ااب لو
هداهن زا هدافتسا شهاک شيازفا اب هرخلااب و درکلمع شيازفا دعب هلحرم رد ،ييایمیش ياه
ک وصحم تیفی ل
ره هک فلع يقیفلت تيريدم کمک اب هس ناکما زره ياه
،ناراکمه و ارتسو( تسا ريذپ .)1995
ک زین ام ه
.میناشوپب لمع هعماج ار فده نيا ييایمیشورگا شرگن اب هک مینآ رب حرط نيا رد
1- Mulch 2- Solarizasion
:لوا لصف
عبانم يسررب
و
قيقحت هنيشيپ
1-1 - ن بيس تشك و ديلوت تيعضو رب يهاگ ناهج رد ينيمز
بیس
هک تسا ناهج رسارس رد يعارز تلاوصحم نيرتمهم زا يکي ينیمز هدرتسگ ياراد ترذ زا دعب
-
ایند رد يزوت نيرت يم
. دشاب نيرخآ گاسارب لاس رد يزرواشک داهج ترازو شرازگ
، 1386 بیس ينیمز
79 رد ياهروشک زا دصرد يم راک و تشک ناهج
ش و .د رضاح لاح رد رد لواصحم نايا تشک ريز زطس
دودح ناهج زا شیب نآ يناهج دیلوت و راتکه نویلیم 19
لااس هب تبسن هک تسا نت نویلیم 300 ياه
اوم شهاک اب لبق هدوب هج
تسا . طسوتم درکلمع
يناهج نآ دودح راتکه رد نت16
تاسا ااپ لایلد . ي
نی
طسوتم ندوب درکلمع
قطانم رد هک تسا يياهروشک دوجو يناهج و دعااسمان ياوه و بآ اب و يریسمرگ
اپ يژولونکت ي
بیس ،نی نیمز
ي يم دیلوت دننک
لودج . 1-1(
لااس نیاب رد ار ينااهج دایلوت نازایم ) يااه
2007-1991 يم ناشن ار هعسوت لاح رد و هتفاي هعسوت ياهروشک نیب هسياقم و
،و،ااف( داهد .)2008
بیس هنارس فرصم دودح رد دنمتورث ياهروشک رد ينیمز
لااح رد ياهروشک رد و لاس رد مرگولیک 55
هعسوت ولیک 11
هدش شرازگ لاس رد مرگ لااس رد و،ااف نامزاس .تسا
بیاس دایلوت2000 رد ار يانیمز
ناهج کيدزن هدغ نت نویلیم 321
زا رت /6 ملاعا راتکه نویلیم 19 ،ادانپ و وایاشاک( دراک
.)2001 رد
2005 لاس ،نیچ ياهروشک بیترت هب دیلوت رادقم رظن زا لوصحم نيا هدننک دیلوت ياهروشک نيرتمهم
هدوب ناملآ و ناتسهل ،اقيرفآ ،دنه ،يکاولسا ،هیسور اقم راظن زا لاس نیمه رد نینچمه .دنا
لواصحم راد
ااب بایترت هاب ناتسلگنا و کرامناد ،ناملآ ،اکيرمآ ،کيژلب ،دنله ياهروشک ،زطس دحاو رد هدش تشادرب ،46 ،44 ،41 ،41 و40 هتشاد ار درکلمع نيرتشیب راتکه رد نت 40 .دنا
1لودج 1- - دیلوت نازیم ياهلاس رد ناهج رد ينیمز بیس
-1991 )نت نویلیم(2007
1991 لاس 1993
1995 1997
1999 2001
2003 2005
2007
هعسوت هتفاي /13
183 /31
199 /47
177 /63
174 /93
165 /93
166 /97
160 /97
159 /89
159
لاح رد هعسوت /86
84 /95
101 /50
108 /72
128 /15
135 /92
145 /11
152 /01
160 /41
165
99 لک 267/ /26
301 /97
285 /35
303 /08
301 /85
312 /08
313 /98
319 /30
325
1-2 - ضو رب يهاگن بيس تشك و ديلوت تيع
ناريا رد ينيمز
بیس
دودح ينیمز و دراو مکلم ناجرس طسوت ناريا هب راب نیلوا يارب شیپ لاس 180
رد .داش تشک
بیس تشک قاو رب راجاق هاش يلعحتف تنطلس هرود هب ناريا رد ينیمز
يم اح لاح رد هک ددرگ فرصم رض
د زور هب زور نآ ( يزرواشک داهج ترازو رامآ گاسا رب .تسا شيازفا لاح ر
)1386 ناريا رد
، س بی ينیمز
يياذغ تیمها ثیح زا و نیمود ،دیلوت رادقم ظاحل زا
، هاب جنراب و مدانگ زا ساپ لوصحم نیموس اش
رام
يم دور . درکلمع طسوتم يبآ
ام روشک رد لوصحم نيا /12
راتکه رد نت27 دراکلمع طاسوتم و
د نآ ماي
/63 ت7 راتکه رد ن .تسا
بیس تشک ريز زطس يعارز لاس رد ينیمز
-86 دودح ناريا رد85 رازه 161
هدش دروآرب راتکه تسا
5 هک 98/ نآ دصرد هدوب ميد تروص هب يقبام و يبآ
ت لک نازیم .تسا نايا دیلو
رب غلاب لوصحم /3
نت نویلیم4 تسا
دودح هک /6
بیس يناهج دیلوت دصرد0 صتخا دوخ هب ار ينیمز
صا
هداد رظن نيا زا و تسا ناريا
رارق مهدزیس هبتر رد دراد
. ( لودج 1-2 م ياهروشک ) بیس هدننکدیلوت مه
-
نآ درکلمع طسوتم و تشک ريز زطس ،ينیمز اس هداننک دیلوت ياهروشک نیب رد ناريا تیعضو و اه
-بی
لاس رد ينیمز يم ناشن ار 2007
،و،اف( دهد دایلوت ياهرواشک دادعت ظاحل زا .)2008
رد هداننک ،اایند
بیس رد جنراب و ترذ ،مدانگ زا ساپ دایلوت رادقم ظاحل زا و مود هاگياج رد ترذ زا سپ ينیمز ج
هااگيا
.دراد رارق مراهچ لودج -1
-2 دیلوت نازیم مهم ياهروشک نیب رد ناريا روشک تشک ريز زطس و درکلمع طسوتم ،
دیلوت بیس هدننک لاس رد ينیمز
2007
)راتکه رد نت( درکلمع )راتکه( تشک ريز زطس )نت( دیلوت لک روشک /4
14 5000000 72040000 نیچ
/9
12 2851660 36784200 هیسور
/4
16 1600000 26280000 دنه
/6
44 4569060 20373267 اکيرمآ
/1
13 1453300 19102300 نيارکوا
/7
20 569600 11791072 ناتسهل
/3
42 274961 11643769 ناملآ
/2
21 412553 8743976 گورلاب
/7
44 161000 7200000 دنله
/2
43 145000 6271000 هسنارف
.... .... ....
/0
25 210000 5240000 ناريا
لیبدرا ناتسا بطق زا يکي ناونع هب
بیس تشک ياه تاهج هژايو ياوه و بآ ندوب اراد تلع هب ينیمز
يم هجوت دروم لوصحم تشک لودج( دشاب
-1 .)3 يز زطس هچرگا ر
لایبدرا ناتسا رد ينیمز بیس تشک
لاس زا ات75
87 يریگماشچ شيازافا زطس دحاو رد نآ درکلمع و دیلوت اما هدرکن يهجوت لباق شيازفا
هتشاد هب ،تسا لاس نيا يط لیبدرا ناتسرهش طسوتم روط
ريز زطس شهاک اه دراکلمع شيازافا و تاشک
هتشاد تسا ،يزرواشک داهج ترازو(
.)1388 ز لاس رد يعار
-86 اب85 23500 و تشک ريز زطس راتکه
دیلوت رازه828
بیس نت درکلمع طسوتم و ينیمز
35230 روشک لوا هبتر راتکه رد مرگولیک
دوب اراد ار .
لداعم ناتسا نيا /6
بیس تشک ريز يضارا دصرد 14 ار روشک لک ينیمز
تاسا هداد صااصتخا دواخ هب .
ناتسا ياه و تفریج هقطنم ،ناهفصا ،نادمه جونهک
، هبتر رد ناتسدرک و گراف ناتسا يدعب ياه
راراق -
دنراد دوداح هاک داصرد59
بیاس تاشکريز ياضارا لاک يم اراد ار رواشک ينیمز
دناشاب دااهج ترازو(
،يزرواشک )1388
.
لودج -1
-3 تشک ريز زطس بیس درکلمع و دیلوت نازیم ،
لاس زا ينیمز -87
سا رد 75 لیبدرا نات
لیبدرا ناتسا 76-75
77-76 78-77
79-78 80-79
81-80 82-81
83-82 84-83
85-84 86-85
-87 86
ريز زطس تشک 23260
25515 26535
27511 26200
24644 25061
28100 25150
15956 23470
23895
دیلوت 397690
629226 643385
655825 416049
591936 692074
710149 723968
- 803422 -
درکلمع 17000
24700 24250
23838 15880
24000 27616
25272 28786
26154 32239 -
1-3 - م و هچخيرات بيس شياديپ اشن
ينيمز
بیس شيادیپ اشنم لک ،يوایلوب ،وراپ ياهرواشک( يبوانج يااکيرمآ رد دنآ فترم يحاون ينیمز
و اایبم
نامز زا هایگ نيا .تسا )روداووکا راس طاسوت ميدق رایسب ياه
اشک ااکنيا ناتاسوپ يام ت
شیاب .داش ز ا
بیس يشحو هنوگ150 هدش يياسانش اکيرمآ يودارلک تلاايا و کيزکم ،يزکرم ياکيرمآ رد ينیمز
تاسا
، ازردناو و امکویب(
بیس .)1990 لياوا رد ييایناپسا ناسانشراک طسوت راب نیتسخن ينیمز ق
مهدزناش نر
لاس رد و ديدرگ دراو اپورا هب نلريا هب جیلر رتلاو طسوت1586
رد لوصحم نيا .دش هدرب د ظ
زا راتمک فر
.دش حرطم يياذغ مهم لوصحم کي ناونع هب اپورا لامش و دنلريا هب دورو زا دعب ،لاس دص بیس هانوگ رايز هاب قالعتم دش هدروآ اپورا هب اکيرمآ زا راب نیلوا يارب هک ينیمز Andigena
هانوگ زا
Solanum andigenum
يرپوتف رظن زا هنوگ نيا .دوب دواخ شيادایپ قطاانم يهااتوک زور ااب ماسيدو
يم لرتنک ار يشياز لحارم اهنت هن مسيدويرپوتف ،دوب راگزاس شر و هدغ لیکشت رب هکلب دنک
نآ د اات ااه ریث
يم ،ناراکمه و يلوفزد يمشاه( درلذگ .)1377
پیت هورگ ياه Andigena
ادقم اي و دندرکن دیلوت هدغ اپورا هقطنم دنلب زور طيارش رد يدایلوت هدغ ر
نآ نولک هلدتعم قطانم يمیلقا طيارش رد شنيزگ دعب قاو رد .دوب مک رایسب اه دواجوب ييااه
آ هاک داندم
بیاس تعارز و دندرک لمحت ار دنلب زور طيارش نآ قايرط زا يانیمز
يلوافزد يماشاه( داش راسیم ااه و
،نراکمه .)1377
هنوگ دايز لامتحا هب بیس زا يرایسب ياه
ينیمز ه 5
اانم رد زیاسم دلایام زا لبق لاس راز بوانج قط
هانوگ نیلوا .تسا هتفرگ رارق هدافتسا دروم يياذغ بنم ناونع هب ناتسوپخرس طسوت اکيرمآ اه
بیاس يا -
هياپهوک رد ينیمز مرف دعب و تفاي راشتنا يبونج ياکيرمآ ياه
پیت و اه ايز يکيژولوکا ياه
دواجو هاب يدا
بیس اکيرمآ فشک اب .دندمآ ب ينیمز
وراد هایگ ناونع هب ادتبا رد هک تفاي راشتنا اپورا ه درگ تشک يي
و داي
نرق رخاوا ات نآ راشتنا ، ازردناو و امکویب( تشاد همادا 16
.)1990
بیس تشک يلک روط هب دودح زا ایند رد ينیمز
زا ناريا رد و لبق لاس 450 ات150
لابق لااس200
،روپ هجاوخ( تسا هدش عورش .)1383
1-4 - بيس شقن ناسنا هيذغت رد ينيمز
بیس داوم نيرتمهم زا يکي ناونعب ينیمز امش هب ناهج رسارس مدرم يياذغ ميژر رد يياذغ
يام ر زا .دور
اق لوا فايدر رد ،هدمع يياذغ تلاوصحم نیب رد راتکه رد يدیلوت نیئتورپ و يژرنا نازیم رظن دراد رار
و
ریغ يياذغ لوصحم نيرتمهم هلغ
ایند رد يا يم
،جاجاب( دشاب د زارد نایلاس لوط رد .)1987
ياهرواشک ر
رارق هدافتسا دروم ناسنا يارب يژرنا هدننک نیمات مهم بنم ناونعب يدايز لا .تسا هتفرگ
یاس هامه هتب -ب
ينیمز يمن هدافتسا ناسنا هيذغت رد يدیلوت ماد هايذغت رد نآ زا يشخب هکلب ،دوش
داقم و ااه هاب زاین يرا
اي و رذب ناونع راراق هدافتسا دروم هریغ و لکلا ،هتساشن هیهت يارب
يام لوداج( درایگ -1
هدافتاسا . )4 زا
بیس ،رواپ هجاوخ( تسا لوادتم نپاژ و يقرش ياپورا ،دنله رد هتساشن دیلوت يارب ينیمز هولااع .)1383
هنیمآ دیسا يرسکي هتساشن رب يو و نیلواتولگ و نیلوراپ ،نیلوابولگ ،نیموبلآ لثم يرورض ياه
يااهنیمات
بیس رد زین فلتخم ،يتحلاف( دراد دوجو ينیمز
.)1379 بیس ب هسياقم رد زطس دحاو رد ينیمز تلااغ ا
هب کيدزن و نیئتورپ يواسم تبسن هب نآ ربارب2
يم دیلوت تاردیهوبرک اه .دانک
یاس نیانچمه ب
يانیمز
ياراد طسوتم روطب ،تاردیهوبرک دصرد17
،حلاما دصرد 1 ،نیئتوراپ داصرد2
و يابرچ داصرد1 /6
0
،روپ هجاوخ( تسا ربیف دصرد .)1383
لودج -1
-4 م بیس فرصم رادق ناهج رد نوگانوگ فراصم گاسا رب ينیمز
فرصم عون (رادقم
)Kg لک دص رد
ناسنا فرصم 126
45
ماد کاروخ 88
31
39 رذب 14
هتساشن 6
2
1-5 - هايگ بيس يسانش ينيمز
یااس ب هراایت زا هلاااسکي تااسا يهااایگ ياانیمز Solanaceae
سنااج ، Solanum
نآ هاانوگ و
Solanum tuberosum داشاب يم
نيا.
هانوگ دای،ولپارتت 48(
= 4x
= 2n تاسا ) ( و اامکویب
، ازردناو )1990
لماش هک يگژيو ياراد هک تسا هنوگ ريز ود
يمريز ياه دنشاب
Solanum Tuberosum ssp. Andigenum ر يهایگ لکش ياراد و هاتوک زو
يرگيد و تسا يدايز ياه :
Solanum Tuberosum ssp. Tuberosum
بیس هتفرگ ءاشنم يویلوب و ورپ فترم يحاون زا هک ،يدنلريا اي دیفس ينیمز ایگ .تسا
هاک تاسا يه
يام ور نیمه زا و هتشاد يثنخ شنکاو ،هدغ تخاس يارب رون يلاوتم شبات نامز تدم هب تبسن ت
و رد دانا
تشک يعیسو قطانم بیس هب و دوش
بیس .تسا فورعم يلومعم ينیمز هاپل ود ،يهایگ ينیمز
ع ،يا يافل
هخاش ،هداتسيا دودح عافترا هب و يا
-150 يتناس60
دشر هرود لوط و رتم ات3
يم هام 6 روپ( دشاب ،زلااص
،روپ هجاوخ ؛1374 .)1383
شر ًاعيرس دعاسم طيارش رد هناوج ،تشک زا دعب لوت هقاس و هدرک د
يم دی .دنک
1-5-1 -
هقاس
بیس يم هقاس عون ود ياراد ينیمز هقاس دشاب
ريز ياه اقوط لاحم زا هاک نلوتاسا ااي يانیمز
زا ااي و ه
تمسق ريز رد هک يياوه هقاس فلتخم ياه يم جراخ دنتسه نیمز
رب ياراد و دنوش اش يسلف ياه
و لک
هب ليدبت رون لباقم رد هک دنتسه کچوک يم يياوه هقاس
بیاس هدغ نياربانب .دنوش هقااس يانیمز
راییغت
هناوج هک تسا هتفاي لکش رارق مشچ مانب هتفر ورف طاقن رد نآ يبناج ياه
هاتفرگ د عوان .دانا هقااس مو
،ااه
هقاس نآ مجت و نس نتفر لااب رثا رب تسا نکمم و هدوب زبس ادتبا رد هک دنتسه يياوه ياه اب نینایاسوت
ه
گنر شفنب ياه ،روشناد( دنيآ رد زمرق و
هقاس نيا .)1380 هيواز و میقتسم و میخض اه
م راد ي رد و دناشاب
هس يضرع شرب ،يلاخ وت ًامومع و شوگ
لاب ياراد هقااس ينااتحت شخب و رادجوم اي میقتسم ياه
و دراگ
يم تفس دشاب
،يناطلس و يياضر(
هقاس .)1380 هاایگ لداعت ظفح و يگداتسيا لماع
هدواب و ر طابا نیاب
رب يياذغداوم لاقتنا رد هشير و اه و
بّآ .تسا
ب يرذب هدغ زا ًامیقتسم هقاس رگا ه
يم هاتفرگ راظن رد يلصا هقاس ،ديآ دوجو يبنااج تاباعاشنا .دواش
هقاس ار يلصا هقاس زا لصاح يناتحت يم هيوناث ياه
نمان .د کي رگا س
اغ هاب ياکيدزن هلصاف رد هيوناث هقا هد
يلصا هقاس زا يرذب دوجو هب
،داشاب يلاصا هقااس هبااشم نآ هدغ و ينیمزريز هقاس لیکشت و ديآ نايا رد
تروص يم ناوت ار هقاس نيا زین
رظن رد يلصا هقاس کي ناونع هب تفرگ
، ازردناو و امکویب(
.)1990
1-5-2 -
گرب
دعب روهظ زا هچهایگ رب تعرس هب هایگ ، دوداح هب رب زطس هک يماگنه و هدرک يياز
ات200 400 ا
يتناس هنيزبس ييافکدوخ هلحرم هب ،دیسر برم رتم يم يا
دسر . رب بیاس ياه و رزاب ،راداکرک ينیمز
هدوب بکرم و
ب ه رارق هقاس يور رب بوانتم روط هتفرگ
دنا هزادنا اب هچگرب يدايز دادعت و فلتخم ياه
دنراد .
بکرم غلاب رب ياراد
هچگرب ، ربمد ياهتنا هچگرب ،يبناج ياه
،ي هچگرب هاچگرب يهاگ و هيوناث ياه ياه
ثلاث يم ه هراوشوگ و دشاب يم هديد هقاس هب رب لاصتا لحم رد
دوش ( هجاوخ 1383 ،روپ
.)
1-5-3 -
لگ
بیس ينیمز ياراد لگ ياراد ،تيدورفامره ،مظنم ياه ياراد لگ ماج ، ربساک 5
هاب رابلگ5 ماه
ياراد ،لکش يفیق و زاب نآ ياهتنا و هدیبسچ يم هنادند5
.دشاب و هااتوک هالیم ااب مچراپ جناپ لماش هفان
میخض
، هدیبسچ ماج يلخاد زطس هب هدعاق زا هک نآ کاسب و
لصتم رگيدکي هب اه .تسا
آ لاصتا زا ن
اب اه
هلول مه يا يم لیکشت هماخ نآ زکرم زا هک دوش
يم جراخ يگدام هداش لیکاشت هچرب ود زا يگدام .ددرگ
نيدنچ مادک ره رد هک .دراد دوجو کمخت
لگمد اب يناوغرا اي و زمرق ،دیفس اهلگ هاب هک دنتسه دنلب ياه
لگ اب هقاس ياهتنا رد مکارتم روط يم هديد نزرگ نيذآ
دنوش لاگ عوان نيا رد ود هاب يلاصا لاگمد نايذآ
يم بعشنم تمسق دوش
، ،روپ هجاوخ(
.)1383 بیس دوخ تسا يهایگ ينیمز هناد ياراد ،نشگ
يلیخ هدرگ
گنس رطق هب رثکادح و هتس عون زا نآ هویم ،نی يتناس2
هقااس يور هک ،رتم يام رهااظ يياواه يااه
دواش
، ازردناو و امکویب(
.)1990 رد يدايز لماوع لگ
يهد نآ نيراتمهم هاک دنراد شقن هایگ زا دانترابع ااه
نزو ،ترارح هجرد ،زور لوط يرذب هدغ
ح هجرد و زور لوط قوف لماوع نیب زا .هایگ نس و تایمها ترار
ب يرتشی راد
ن يم رییغت ييایفارغج ضرع و لوصف ریثأت تحت هک د نک
ن .د
1-5-4 -
هدغ
بیس هدغ تسا هقاس زا يشخب ينیمز
هریخذ يارب هک داوم يزاس
دایلوت و يياذغ لاثم
، لکاش راییغت
تسا هتفاي يم رارق هجوت دروم رگيد مادنا ره زا شیب و
م نيا يداصتقا درکلمع اريز ،دریگ رد ار لوصح
قاو
يم لیکشت هدغ .دهد
يم ار هدغ تم نولوتسا کي ناوت
رظن رد زین هدش مرو تفرگ
. رد تاسا نکمم هدغ دشر
دودح ات2
و دوش عورش يمارآ هب ندش زبس زا دعب هتفه 4 روطب
تباث ط ًاتبسن هرود لوط رد هامادا ينلاو
هتشاد تسا نکمم هدغ دشر نازیم بسانم طيارش تحت .دشاب ات800
رد رااتکه رد مرگولیک1000 زور
هدغ و رب و اش دشر .دشاب هرود لوط رد
دشر زا يا ب
ه نامزمه روط يم ماجنا
دواش گنااشن هاک هاطبار ر
نآ نایم ر ااب لصف لياوا رد هدغ دشر و ، رب و اش هعسوت اب لصف رخآ رد هدغ دشر .تسا اه
راتمک داش
دادعت ياراد هدغ تسوپ .دراد طابترا رب و اش يم هاک تاسا کاسدع يدايز
آ ناوات ن اه ناوانع هاب ار ا
هنزور رب رد .تفرگ رظن رد هدغ ياه شخب ،هداغ ياضرع ش
هايلا يااه بواچ
هابنپ يا يانوریب رپ(
،)مرداي
میشناراپ هریخذ
يا هریخذ میشناراپ ،ينورد هقلح و ينوریب يا
اق يدنوآ ياه تسا هدهاشم لب
. باسانم نيرت
هدغ دشر يارب کاخ يامد اه
بیس ي دودح ينیمز
ات 18 يتناس هجرد 20 تسا دارگ
، ک ه 20 يامد هاجرد
يتناس هدغ دشر کيرحت بجوم دارگ يم
،دوش دودح هب امد شيازفا اب يلو يتناس هجرد28
دارگ
، هدغ دشر
يم فقوتم دوش
،ناراکمه و يلوفزد يمشاه(
؛1377 ،يناطلس و يياضر .)1380
1-5-5 -
هناوج
طاقن رد اه هناوج رارق مشچ مانب هتفر ورف
هتفرگ طسوت هک تسا هناوج هس ياراد لقادح مشچ ره .دنا
سلف هدش هطاحا يياه .تسا
ب هدغ کي رد مشچ دادعت ه
هظحلام لباق روط ،هتيراو نوچ يلماوع هب هتسب يا
تسا ریغتم دشر طيارش و هدغ هزادنا .
هصخشم زا يکي هناوج گنر يياهتنا شخب و هدوب هتيراو ياه
مامت اي
دشاب يگنر تسا نکمم هناوج دعب .
هناوج ،هدغ تشک زا ب اه
ه دشر تعرس يم هقاس دیلوت و هدرک
دننک زا و
هرگ لحم يم نولوتسا و هشير دیلوت هقاس نیياپ ياه
.دوش دراوام زا يرایاسب رد شاخب رد يلاصا هاناوج
يم رارق مشچ ينایم هناوج نآ فرط ره رد و دریگ
هاک دراد دوجو رگيد يا هاناوج نايا ًاابلاغ
يبواخ هاب اه
هدش کیکفت هدغ تشوگ طسوت هناوج نيا .دنا
نیيااپ ناوانع هب تسا نکمم ار يرانک ياه هاناوج نيرت
ياه
تفرگرظن رد شین کي يبناج هدش ادج رگيدکي زا هدغ دشر رثا رد هک
دنا . هتاشاک يرذاب هدغ هک يماگنه
يم هناوج دشر نازیم ،دوش يم شيازفا تعرس هب اه
ي ،يناطلس و يياضر( دبا ).1380
1-5-6 -
هشير
هشير متسیس بیس يياز
و هدوب فیعض ينیمز هشير
نآ ياه قامع ماک ًاامومع
قامع هاب(
اات40 50
يتناس )رتم هيلا رگا يلو .دنتسه رد راگيد عوان هاب عوان کاي زا کااخ يناهگان رییغت اي ذوفن لباقریغ ياه
شير قمع ،دشاب هتشادن دوجو کاخ لیفورپ هاشير .دسرب مه رتم کي ات تسا نکمم ه
رذاب زا لاصاح ياه
يرذب هدغ و يقیقح هک يروطب .دنتسه رگيدمه زا توافتم
هتوب کاي ،ياقیقح ياهرذب زا هتفاي دشر ياه
کيراب و تسار هشير يم دیلوت
دننک يبناج تاباعشنا نآ زا هک يام داجيا
،دواش يترواص رد هاشير هاک
ياه
ب يرذب هدغ زا لصاح ه
تروص هرگ لحم زا ناشفا هقاس ياه
نولوتاسا ااي و ااه
ام دواجو هاب ي
عاوانا .دانيآ
هشير بیس رد هک يياه يم ينیمز
هاشير زا دنترابع درک هدهاشم ناوت هداعاق ياه
هاشير ،1
هاگدانویپ ياه ،2
هشير ينولوتسا ياه و3
هشير هدغ ياه
4يا ،يناطلس و يياضر(
؛1380 ،اتلاپ و کزتارک 985
.)1
1-6 - س يژولوكا بي
ينيمز
بیس يم لدتعم و کنخ قطانم لوصحم ينیمز اح ااب طسوتم ات کبس کاخ تفاب هب هک دشاب
دود
و ،بآ يرادهگن تیفرظ دصرد70 هشير متسیس .دراد زاین يدیسا يمک ات يثنخ pH
بیس يا يانیمز
رد
اق دریگب رارق کشخ ياوه و بآ طيارش رد نآ زا سپ هچنانچ و هدش فیعض دايز تبوطر بذج هب رد
و بآ
دهاوخن يياذغ داوم بیس بولطم دشر يارب هنیهب يترارح طيارش .دوب
يامد ينیمز س هجرد20
يتنا داراگ
و زور رد ات12
يتناس هجرد14 يم بش رد دارگ
هایس ثعاب لااب يامد .دشاب هدغ لخاد ندش
اه هزوراکن و ا
يم نآ ندش ک ببس لااب يامد هدغ دیلوت قوم رد نینچمه .دوش
هدغ يلکش دب و لوصحم شها ام ااه
-ي
دودح نآ بولطم دشر يارب بسانم تبوطر .دوش ،ناراکمه و يفاک( تسا دصرد70
.)1379
1-Basal roots
2- Junction roots 3- Stolon roots 4- Tuber roots
زور طيارش رد هدغ هاتوک
يم لیکشت رتدوز اه ار يدنلب زور رثا نیياپ يامد .دنوش
ب هدغ ر خ ياياز ياثن
يم هدغ لیکشت .دنک 40 اه
70 ات ت تحت( تشاک زا سپ زور اتین دواک و ياطیحم طياراش ،مقر ریثا
)نژور
،يناطلس و يياضر( درادن يهدلگ هب يطابترا و هدش عورش .)1380
1-7 - يگژيو ايرگآ مقر ياه
بیس مقر هتوب ياراد ايرگآ ينیمز
و يرس و يوق دشر اب ،هداتسيا ،رادياپ ياه عافترا ،بوخ ششوپ
هقاس و دايز مک ،تفلک ،دنلب ،يوق ياه
رب گنر ،طسوتم ات ماود ،هریت زبس ات زبس اه
ح رب هیشا ااه
يم جوم مک
لگ .دشاب هچنغ ،مک اه
لگ ،هزیگنر نودب و اياپ ،لگ ياه دیفاس گانر هب اه
لاگ و نايذآ
يم تشرد دوز همین ،دشر هرود لوط رظن زا .دشاب
هدغ ،لااب يلیخ درکلمع ياراد ،گر د اه
،تاشرد ،زار
مخت شوگ و لکش يغرم ت
هب فاص تسوپ اب هریت درز گنر مک اهمشچ ،نشور درز گنر
سا ،قمع هناوت
-
خپ زا سپ گنر رییغت مدع .بوخ يدنسپ رازاب اب ،تفس هدغ زغم .يناوغرا گنر هب ،لکش يا ياراد ،ت
سپیچ يارب بسانم ،تخپ يارب يلاع تیفیک يم يزاس
هرود و لاااب ،کاشخ هدام دص رد .دشاب ر
دواک
ا تیصاخ و ينلاوط بیس لیگز ، رب يگدیچیپ ، رب گنز هب گاسح .بوخ يرادرابن
قت و ينیمز ابير
گوريو و ،هدغ يگدیسوپ هب تبسن مواقم و هدغ تيلاب هب گاسح ،Yn
،X ج ترازو ( تساA دااه
،يزرواشک .)1383
1-8 - فلع هاگياج زره ياه
متسيسوكا رد يزرواشك ياه
فلع يزرواشک شخب رد هزورما زره ياه
هدمع تلاکشم زا هار زا و میتسه وربور نآ اب هک دنتسه يا
-
داوم ،بآ ،رون رس رب تباقر و يتاپوللآ لثم فلتخم ياه هالخادم ياعارز هاایگ ومن و دشر رد اضف و يياذغ
يم لوصحم درکلمع شهاک بجوم و هدرک .دنوش
فلع ار يزروااشک لوصحم دیلوت هنيزه اهنت هن زره ياه
شيازفا دیلوت و هداد يم شهاک ار يعارز ناهایگ
شور هب مومع يارب يتلاکشم هکلب دنهد نوگاانوگ يااه
يم داجيا فلع صاخ و زراب تلاکشم زا .دننک
يم ،زره ياه راثا رد ياعارز نااهایگ دراکلمع شهااک ناوت
هنيزه شيازفا ،لوصحم تیفیک شهاک ،تباقر يراامیب لراتنک يااه
شيازافا ،تاراشح و يهاایگ يااه
ريدم تلاکشم فالع هولااعب .درب مان ار راک يورین ييآراک شهاک و يعارز نیمز نامدنار شهاک ،بآ تي
-
ياعارز نااهایگ دراکلمع شهااک ثاعاب ،طیاحم هب يتاپوللآ داوم يزاسدازآ رثا رد تسا نکمم زره ياه هنوگ بیکرت و مکارت بات اهنت هن درکلمع شهاک نازیم .دنوش فلع يا
ييااناوت بات هکلب ،زره ياه يتبااقر
يم زین يعارز تایلمع و يطیحم طيارش ،هایگ ود ( لایه و نواسلراک ياشيامزآ رد .دشاب
شرازاگ )1986
نژوراتین زا مدانگ اب هسياقم رد يياذغ داوم زا هدافتسا رد رتلااب نامدنار تلع هب يشحو فلاوي هک دندرک يم يرتشیب دوس هدش هدوزفا يم مدنگ درکلمع شهاک بجوم و درب
امزآ .ددرگ شي
ناشن زین يدايز ياه -
هداد فلع روضح هک دنا بیس هعرزم رد زره ياه
شهااک ار نآ هداغ دراکلمع يانیمز ،يروان( داد
؛1381
،زلیگو نوسلن ،رنر و لسگنو ؛1989
1990a ،زيدالاک و وانارتلب ؛ ( نارااکمه و دانز .)1993
زاین )1381
شرازگ تعارز رد هک دندرک هخلت ،ميد ياه
ات تسا رداق1
رد80 شهاک ار لوصحم دص راب هولااع و ،داهد
يم نیياپ ار يعارز نیمز و يعارز هایگ تیفیک ،درکلمع يدج شهاک .دروآ
( زيدلاکو ونارتلب راهظا )1993
فلع هک دنتشاد قایق زره
تسيز ،نآ مکارت هب هتسب2
بیس هدوت ينیمز
زا ار ات28 يم شهاک دصرد68 رنر و لسگنو .دهد
1990a) رازگ ) ش يامک داداعت رارقتاسا اب هک دندرک
جات
3گورخ فوروس و هدغ يدنسپرازاب ،تشاک نامز رد4
19 اه 33 ات نزايرف و لاو .تافاي شهااک دصرد
( 1990a يسررب رد زین ) ناشن دوخ ياه
مد تباقر ،هک دنداد يهابور
لوط رد5
بیاس ااب هاتفه 10 يانیمز
هدغ يدنسپرازاب ار اه
ات 69 لک درکلمع و دصرد 86 شهاک ار
( نزيرف و لاو .داد 1990b
اجنکاماريزاب و )
( سکورل و ناشن )1994
هک دنداد Elytrigia repens
مکارت اب رتم رد هتوب 150
بیس اب تباقر و برم -
بیس درکلمع ،دشر لصف لوطرد ينیمز ات ار ينیمز
شهاک دصرد 78 يم
فالع زا يخرب .دهد زراه يااه
ا رد تیمومسم و يژرلآ داجيا بجوم ماد رد تحارج داجيا و ناسن
يم اه فالع زا ياضعب نینچمه .دنوش -
کچیپ دننام زره ياه يم لوصحم يگدیباوخ بجوم6
داشار( داندرگ ،نارااکمه و لاصحم
و دانز ؛1375
،ناراکمه .)1383
1- Acroptilon repens 2- sorghum halupens 3- Amarantus sp.
4- Echinochloa crus - galli 5- Setaria viridis
6 - Convolvuos sp.
فلع روضح زا يشان تراسخ شهاک يارب تسا مزلا نياربانب تهج يصاخ تامادقا زره ياه
لراتنک
ومن و دشر نآ
ماجنا اه شور .دوش
فلع ومن و دشر لرتنک يارب يفلتخم ياه دافتاسا زره ياه
يام ه ،دواش
رگا شکفلع دربراک اب هک دندقتعم يرایسب هچ يم اه
فلع تراسخ ناوت داد شهاک ار زره ياه
ا يسررب ام -اه
هداد ناشن ریخا ي رد تسا مزلا ،يکیتنژ عونت ظفح و تسيز طیحم ظفح روظنم هب هک تسا
براک نآ در اه
.ددرگ لوذبم يرتشیب تقد 1-9 - شكفلع هاگياج فلع تيريدم رد اه
زره ياه
فلع اب هزرابم يارب رشب هک تسا ييایمیش هدام نیلوا ماعط کمن هدراب رااک هاب زره
يژوالونکت .تاسا
شکفلع زا هدافتسا فلع لرتنک رد اه
لاس زا ،زره ياه رد ينرکااپ .داش زاغآ يدلایم 1900
لااس 1941
وت زتنس هب قفوم -
روف - لاس رد و دش يد چیه1942
وت ریثات نمرميز و کوک -
روف - ار ناهایگ يور يد
شرازگ لاس رد .دندرک فلع ندرب نیب زا لشیم و گرام 1944
گنهراب زره ياه لگ و 1
داصاق طاسوت ار2
وت - دوف - نمچ رد يد يراک
شرازگ اه .دندرک
فلع زا هدافتسا مه ناريا رد شک
لاس زا اه هجوت دروم1337
رارق لاس رد .تفرگ يفااعم طاسوت جنرب رد لیناپورپ شکفلع زا هدافتسا1339
و نورواياد شاکفلع و هداز
لاس رد يرهاظم طسوت هبنپ رد نيرتمورپ شرازگ1346
،يوسوم( دش .)1380
شکفلع هزورما هداهن زا يکي اه
ک تاشک ياهمتاسیس رد يروراض و ماهم يااه هتفراشیپ ياهرواش
زا شیب و هدش بوسحم يام فراصم يزروااشک رد هاک ار ييایمیاش مومس زا دصرد75
دواخ هاب دنواش
هداد صاصتخا لاس رد .دنا
هب کيدزن1997 /9
والیک نویلیب کي يزوت و هیهت فرص رلاد نویلیب 16 مراگ
ارز تلاوصحم درکلمع شيازفا زا يهجوت لباق شخب .تسا هدش ناهج زطس رد شکفلع نواهرم زاین ياع
شکفلع فرصم ،ناراکمه و نميلا( تسا اه
لاس ات .)2004 دودح ،2004
شکفلع عومجم زا دصرد 61 -
مهاس هاک تاسیلاح رد نايا .تاسا هدواب ااپورا و يلاماش ياکيرمآ هب طوبرم ناهج رد هدش فرصم ياه
1- Plantago sp.
2- Taraxacum sp.
