1
نشیوآ فلتخم یاه هنوگ سناسا هدنهد لیکشت تابیکرت یسررب (Thymus )
لیبدرا ناتسارد
هدازدمص یلع
1
،*
ماکهب ق
2بیر
، ولناغمرفعجروپزاطوق کریم هداز نیریش یلع،2
ینیسح یلعو2 2رف
1 - لوئسم لگنج تاقیقحت شخب دشرا سانشراک ،تابتاکم عبانم و یزرواشک شزومآ و تاقیقحت زکرم ،عتارم و اه
همانایار ناریا ،لیبدرا ،یزرواشک جیورت و شزومآ ،تاقیقحت نامزاس ،لیبدرا ناتسا یعیبط
:
)
2 - سانشراک
، لگنج تاقیقحت شخب عتارم و اه
و تاقیقحت زکرم ، ،لیبدرا ناتسا یعیبط عبانم و یزرواشک شزومآ
ناریا ،لیبدرا ،یزرواشک جیورت و شزومآ ،تاقیقحت نامزاس
هدیکچ یاهلاس یط رد سناسا ییایمیشوتیف یسررب روظنم هب 1811
، 1811 و 1811 ، 91 هنوگزا نشسکا هتشاک ،نشیوآ فلتخم یاه
قحت زکرم هب هتسباو نایماس یتاقیقحت هعرزم رد هدش نامز رد لیبدرا ناتسا یعیبط عبانم و یزرواشک تاقی
01 یهدلگ دصرد
زا سناسا جارختسا .دندش بایسآو هدش كشخ هیاسرد هاگشیامزآ هب لاقتنا زا سپ هدش یروآ عمج ناهایگ.دندش یروآ عمج نشسکا یمامت هس تدم یارب ایناتیرب هپوکامراف حرط رجنولک هاگتسد طسوتو بآاب ریطقت شور هب اه
سناسا .تفرگ ماجنا لاس -
لاس هب طوبرم هدمآ تسدب یاه 1811
هاگتسدزا هدافتسااب یاه
یفارگوتامورکزاگ یجنس فیط هب لصتم یفارگوتامورکزاگو GC
GC/MSیمرج لاس یط رد .دندش ییاسانش اهنآ ییایمیش یاهبیکرتوزیلانآ
1811 هب طوبرم لومیت بیکرت نیرتشیب
نشسکا یاه 47 ، 41 و 08 ینعی Th.fedchenkoi ،
Th.kotschyanus و
Th.pubescens اب بیترت هب
27 / 98 ، 19 / 98
و 0 / 92 نشسکا هب طوبرم لورکاوراک بیکرت نیرتشیب ،دصرد یاه
84 ، 41 و 8 ینعی Th.vulgaris ،
Th.migricus و
Th.kotschyanus اب بیترت هب
17 / 41 ، 92 / 71 و 14 / 71 اب لوینارژ بیکرت نیرتشیب و دصرد 14
/ 42 ، 11 / 91 و 12 / 02 دصرد
نشسکا هب طوبرم بیترت هب یاه
74 ، 00 و 70 دیربیه ینعی Th.kotschyanus*Th.pubescens
، Th.pubescens
و Th.lancifolius دندوب
.
یدیلک تاملک لیبدرا ناتسا ، لوینارژ ، لورکاوراک،لومیت، سناسا ، نشسکا :
2
همدقم هیودا و ییوراد ناهایگ زا یکی نشیوآ هک تسا یا
سومیت هملک زا قتشم هایگ مان .تفرگ یم رارق هدافتسا دروم میدق یاه نامز زا
،یگیب دیما( تسا هدوب تعاجش لبـمس ناتساب نانوی رد هک تسا تعاجش ینعم هب 1847
و یچراق دض ،ییایرتکاب دض صاوخ .)
نرق زا هایگ نیا هک تسا هدش بجوم نشیوآ سناسا یلگنا دض 19
هایگ كی ناونع هب ًامسر مامت رد و دوش یفرعم ییوراد
،نسناج(دوش دای مهم ییوراد هایگ ناونع هب نآ زا ربتعم یاه هپوکامراف 1114
.) و یکاروخ هایگ كی ناونع هب نشیوآ دربراک
و تشوگ همیق ،اه پوس ،یهام ،هدش هیهت یاه هباشون ،ینیریش ،هماخ رد .تسا هدوب لومعم میدق رایسب یاه نامز زا یا هیودا تفوک هدافتسا نآ مرگ و دنت معط زا یجنرب ه
(دوش یم ,1993
Deans زین یهایگ یاچ و روش نوتیز هیهت رد نشیوآ سناسا .)
هراپ رد .دوش یم هدافتسا ناونع هب شرترایخ هلمج زا یشرت عیانص رد زین و یتشوگ یاه هدروآرف یرادهگن یارب اهروشک زا یا
دوش یم هدافتسا ینشاچ (
,1993 Piccaglia et al و
,1975 Hornok .)
رطع عیانص رد تاتسا لوینارژ و لوینارژ ،لولانیل
یم هدافتسا یزاس ( دوش
Baudavan ،
1119 لیتم لومیت هیهت رد نینچمه .تسا لوتنم زتنس یارب هدام نیرتبسانم لومیت .)
یم راک هبدنراد دربراک رطع هیهت رد هس ره هک تانویپورپ لومیت و رتا لیتا لومیت ،رتا ر
،ناراکمه و ازریم( دو 1840
.)
قیقحت شور رب غلاب یتحاسم اب ناریا برغ لامش رد لیبدرا ناتسا 14108
دودح عبرم رتمولیک 11
/ 1 دوخ هب ار روشک لک تحاسم زا
نیب و هداد صاصتخا تاصتخم
ییایفارغج 8´
° و
ْ
74
´ ات 00
° و
ْ
71 و یقرش لوط 70´
°و
ْ
84
´ ات 72
° و
ْ
81 رارق یلامش ضرع
تسا هتفرگ .
سناسا جارختسا بآ اب ریطقت شور زا .دش هدافتسا سناسا جارختسا یارب1
شور نیا رد دودح
11 مرگ نلاب رد ار هدش كشخ یهایگ هنومن
بآ نآ یور و هتخیر ریطقت رطقم
دوش لاغشا نلاب مجح موس ود ات مینک یم هفاضا .
لصتم رجنولک هاگتسد هب ار نلاب سپس
یم مینک اب . نلاب زا دوش یم ریخبت یهایگ فلتخم یاه مادنا زا هک یسناسا اب هارمه هدش دیلوت بآ راخب ،نلاب نداد ترارح
دهد یم لیکشت یزاف ود طولخم كی بآ اب هارمه و دوش یم عیام هب لیدبت و هدش درس رجنولک دربم تمسق رد و هدش جراخ لیکشت ار ییلااب زاف سناسا بلغا هک ایاپ رد و دهد یم
هیبعت رجنولک ییاهتنا شخب رد هک یریش هلیسو هب یریگ سناسا ن هدش
زیلانآ یاه هاگتسد هب قیرزت اتو هدش هتخیر صوصخم یاه هشیش نورد ینغور زافو هدش ادج یبآ زاف وGC
GC/MS رد
. دوش یم یراد هگن لاچخی جیاتن ات دصردرفص زا نمیساراپ نازیم 71
/ 21 دصرد نیرتشیب .دوب ریغتمدصرد نمیساراپ
نشسکا رد 88
هـنوگ زا Th.trancaspicus
نیرتمک و نمیساراپ دصرد
نـشسکا رد 28
هـنوگ زا Th. kotschyanus لاـس رد
1811 .دـمآ تـسد نازـیم
1،1 - زا لوئنیـس
رفص ات دصرد 71 / 10 دـصرد نیرتـشیب .دوـب ریغتمدـصرد 1،1
- لوئنیـس نـشسکا رد
04 هـنوگ زا Th.vulgaris لاـس رد
1811
مک و دش هدهاشم نیرت
دصرد 1،1 - لوئنیس نشسکا رد 70
هـنوگ زا Th.lancifolius لاـس رد
1811 .دـمآ تـسد اـماگ نازـیم
ات دصردرفص زا ننیپرت 8
/ 17 دصرد نیرتشیب .دوب ریغتمدصرد نـشسکارد
88 هـنوگ زا transcaucasicus لاـس ردTh.
1811
نیرتمک و دش هدهاشم دصرد
نشسکا رد 7
هنوگ زا Th.lancifolius لاس رد
1811 د دمآ تس . نازیم زا لولاـنیل رفص
اـت دـصرد
71 / 21 دصرد نیرتشیب .دوب ریغتم لولانیل
نشسکا رد 21
هنوگ زا Th. kotschyanu لاـس رد
1811 نیرـتمک و دـش هدهاـشم
دصرد لولانیل نشسکا رد 1
هنوگ زا Th.lancifolius لاس رد
1811 .دمآ تسد زا لومیت نازیم
رفص ات دصرد 19 / 98 .دوب ریغتم
نیرتشیب لوـمیت دـصرد نـشسکا رد
41 هـنوگ زا Th. kotschyanus لاـس رد
1811 نیرـتمکو دـش هدهاـشم لومیتدـصرد
نشسکارد 77
هنوگ زا Th.lancifolius لاس رد
1811 .دـمآ تـسد هب اـت دـصردرفص زا لورکاوراـک نازـیم
17 / 41 .دوـب رـیغتم
1Clevenger
8
دلورکاوراکدصرد نیرتــشیب نــشسکار
84 هــنوگزا Th.vulgaris لاــس رد
1811 نیرتمکودــش هدهاــشم لورکاوراکدــصرد
رد
نشسکا 74 دیربیه زا Th.pubescens
* Th. kotschyanus .دمآ تسد هب
7
لودج 1 نشیوآ فلتخم یاه هنوگ رد هعلاطم دروم یاه پیتونژ سناسا یلصا یاهبیکرت ریداقم : یا
-
نلیفویراک تاتسا لینارژ لورکاوراک لومیت لوینارژ لوئنیپرت- افلآ لوئنروب لولانیل لوئنیس -1و1 نمیس - یپ دک لاس
421 /
2 - 27/814 01/72 - - 8/481 1/802 1/211 0/102 1 11
221 /
1 - 0/194 8/181 - 10/402 1/171 1/192 - 1/112 2 11
118 /
1 - 71/149 14/171 - 2/111 7/949 - 2/079 9/124 8 11
714 /
1 4/701 1/914 8/197 11/747 22/199 1/171 14/111 1/28 1/811 7 11
141 /
1 11/111 11/111 19/729 - 21/441 2/181 0/101 0/147 7/129 0 11
989 /
1 21/014 7/410 8/917 71/881 7/78 7/112 2/192 1/424 1/174 9 11
1111 /
2 - 80/818 1/914 - - 8/710 11/112 8/117 9/811 4 11
219 /
1 - 17/212 71/111 - 2/171 7/111 2/141 1/929 8/117 1 11
- - - - - - - - 4/817 4/817 11 11
17 /
7 - 11/201 81/88 - 1/911 2/79 2/114 0/122 18/410 11 11
421 /
1 - 11/194 79/410 - 1/48 8/21 12/240 1/821 7/118 12 11
017 /
1 2/141 1/818 2/811 - 8/192 2/214 2/111 9/77 18/711 18 11
914 /
1 1/117 18/11 71/111 27/14 1/812 9/794 1/112 7/7 1/440 10 11
4 /
1 02/11 2/21 11/79 - 19/71 1/712 1/019 1/079 1/100 19 11
10 /
2 2/19 9/70 88/00 - 8/14 2/10 1/71 0/14 - 14 11
- 10/71 2/0 9/47 19/41 10/11 2/04 4/11 2/14 - 11 11
تاتسا لینارژ لورکاوراک لومیت لوینارژ لوئنیپرت- افلآ لوئنروب لولانیل -8و1 نمیس - یپ دک لاس
0
همادا لودج 1 : نشیوآ فلتخم یاه هنوگ رد هعلاطم دروم یاه پیتونژ سناسا یلصا یاهبیکرت ریداقم یا
- نلیفیراک
لوئنیس
11 /
6 5/91 12/28 26/5 - - 6/95 1/22 2/22 16/22 11 88
22 /
2 2/88 22/28 22/28 8/18 - 6/28 9/51 5/22 8/91 29 88
21 /
9 21/85 1/1 1/8 6/81 - 1/28 18/1 2/66 - 21 88
21 /
2 2/96 5/21 26/28 - 15/22 2/66 2/86 8/68 - 22 88
82 /
9 11/2 2/21 2/82 16/11 22/61 1/82 21/25 1/8 9/28 22 88
16 /
2 - 28/22 19/12 - 2/11 2 9/88 1/88 15/21 22 88
2 /
9 21/6 2/92 2/12 12/61 2/82 9/88 11/22 2/62 - 25 88
62 /
1 6/51 28/18 9/11 21/62 - 2/81 1/21 1/92 2/26 28 88
11 /
2 1/26 19/12 69/12 - - 2/81 1/2 2/1 6/85 28 88
81 /
6 - 6/68 61/82 - - 1/51 1/12 2/95 1/1 21 88
18 /
2 5/22 18/68 26/22 11/11 1/912 2/12 - 1 8/88 29 88
68 /
1 - 11/82 22/62 - 18/61 2/56 - 8/22 19/51 22 88
1 /
1 - 2/81 26/51 - - 2/51 2/82 - 28/21 22 88
61 /
9 - 22/28 2/82 25/98 - 5/6 - 1/56 2/82 22 88
92 /
1 - 22/5 22/1 - 9/28 2/8 - 2/28 1/21 25 88
62 /
9 - 81/12 2/11 - - 5/98 - 1/21 2/22 28 88
88 /
5 - 6/21 52/21 - - 1/28 9/11 1/15 11/81 28 88
9
هجیتن یریگ دوش یم لرتنک یطیحمو یکیتنژ یاهدنیآرف هلیسوب هرثومداوم تیمکو تیفیکو یئوراد ناهایگومنودشر (Morton,1977 )
.
،کاخ طیحم،میلقا ناهایگدرکلمعو دشرربرثوم و مهم یطیحم لماوع هلمجزا ،یئایفارغج تیعقوم و ایرد حطسزا عافترا
،ینیسحو یکچوک(دنتسه هایگ فارطا تادوجوم و رون ،یئاذغرصانع،بآ 1847
سناسا تیفیکو تیمکرب یطیحم لماوع .)
یمریثاتاه یگیبدیما(دنراذگ
1849 .) هک دوش یم داهنشیپ سناسااب یاه هنوگ
Th.vulgaris ,
Th. daenensis
Th.lancifolius ,
Th.pubescens و
kotschyanus
Thymus سناساو تشاک یارب
.دنتسه بسانم یریگ
عبانم
1 - ر،یگیبدیما .
1847 . .زوررکف تاراشتنا ،لوادلج ،ییوراد ناهایگ یروآرفودیلوت یاهتفایهر
.ز ،دازمج 1848
،روشک عتارم و اهلگنج تاقیقحت هسسوم تاراشتنا ،نشیوآ . 10
.هحفص
2 - ک،دنمیاج .م، یئاضرو
1810 سناسا هیزجترد یرادزاب یاه صخاشو ن.ومزآ یاهشور،ریطقت یاههاگتسد،سناسا.
801 .هحفص
8 - ع ،یرگرز . 1842 . ،نارهت هاگشناد تاراشتنا ،مجنپ پاچ ،مراهچ دلج ،ییوراد ناهایگ 141
.هحفص
7 - .م،یئاضرو نکدیفس.همطاف،یرگسع 1811
سناسا یمکو یفیک تارییغت یسررب.
Thymus pubescens رد یشیور هطقندنچرد
دلج،رطعمو یئوراد ناهایگ تاقیقحت،رلا هرد 12
.عتارمو اهلگنج تاقیقحت هسسوم.
0 - .دجمو نشودن یئازریمو نکدیفس همطاف.نیهش،روپرهم 1818
سناسا هسیاقم.
هایگزا تیعمجراهچ Thymus kotschyanus
ریا رطعمو یئوراد ناهایگ تاقیقحت همانلصف.هناخلگو هعرزم تشک طیارشرد دلج.نا
21 هرامش 2 .
6-Bentley, R. and Trimen, H. 1991. Medicinal Plant. Vol.3, Jowhar offset press, India, No 205.
7-Biskup, E.S. and Saez, F. 2005. Thymus. London and New York press. P.330.
8-Baudavan, S., 1996. The Merck index. Merck and Co. INC. USA. 12 th ed.
9-Baser, k.H.C,T Ozek,M.Kurkcuoglu,G.Tumen,B.Yildiz,1999.Composition of the Essential Oils of Thymus pubescens&……..j.Essent.Oil Res.,11,776-778
10-Deans, S.G; Svoboda, K.P; Gundidza, M; and Brechang, E.Y .1993. Essential oil profiles of several temprate and tropical aromatic plants : Their antimicrobial and antioxidant activities . Acta Horticultures, 306:229-232.
Investigation of important chemical Compounds of essential oil of Thymus different species in Ardabil province
Ali Samadzadeh*1, Behkam Gharib2 , Gotaz Pour Jaafar Moghanlu2 Ali Shirin Zadeh-e- Mirak2 and Ali HosseinyFar2
1*- Corresponding author, Reasercher,Forests and Rangelands Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Center, Education and Extension Organization (AREEO), Ardabil, Iran.
2- Forests and Rangelands Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Center, Education and Extension Organization (AREEO), Ardabil, Iran.
Abstract
In order to phytochemical study of various thymus species, an experiment was carried out in five years. 69 accessions of thymus species were cultivated in experimental field of Agriculture Natural resource Research center of Ardebil province (Samian station). All samples were collected at flowering time (50%). Collected plants transferred to lab and dried on shadow. Then, they grinned and essential oil extraction was done by Clevenger apparatus (Pharmacopoeia Britanica) for 3 years. Essential oil compounds were identified By gas chromatography (G.C) and gas chromatography-mass spectroscopy (GC/MS). The highest carvacrol percentage in 2009 were obtained in 37.71 and 3 accessions, respectively (Th.vulgaris, Th.migricus and Th. kotschyanus).
The highest thymol percentage in 2oo9 was obtained in. 74.70 and 53 accessions, respectively (Th.fedtchenkoi, Th.kotschyanus and Th.pubescens). The highest geraniol percentage in 2009 was obtained in 47, 55 and 45 accessions, respectively (Th.kotschyanus×Th.pubescens, Th.pubescens and. Th.lancifolius).
Key words: Accession, Thymus, Chemotype, Thyme
