HOi Oja 'y ^a TaMigincnJVIui|nj6nK Thiia ThiCn Hue _ _ . _ Hoi Dja ly Viel \.un
Danh gia gia trj dja chat - dja mao ganh Da DTa (Phu Yen) phuc vu phat trien du Ijch bien
Nguyen Huu Xuan , Ngu\Cn Diic Ton', Ngu>fii Thj Mai LiCii', TrSn Thiiy My'
I. DAT VAN DE
Phil Yen thudc \unLi duyen hai Nam Trung Ho. co dai ven bien rcing, keo dai, tijp trung nil nliiOLi canh quan dep nlur vinh Xuan Dai. dam Cii Mong, dam 6 Loan, gimh Da Dia . eiing cae \Oii td t u nhien doc dao khae Dd la nhung tai nguyen cd gia trj cho phdt trien du licli bien eiia dia phuong
Gia tri dja chat - dia mao la nhiing gia tri noi biii \ c khoa hoc, giao due. thiim inT va kinh tc eua cac tai nguyen dia chat - dia mao [ 1 ]. \ en bien Phii Yen, mgt sd yen Id nhu giinh dii, khdi da xiiin thue.
cac dicm Id cita dii maenia xiim nhfip. i r d i so vinh bien, bai bicn. dam ph.i. Lkio ven bd.,. dirge coi la cae tai nguyen cd gia (ti dia clifit - dia mao r.il ro net. ed giii tii cao doi vdi hoal doiigdu lieh bien
Theo Phiim Trung Luang (2004, "Du lich bien Id hoal ddng du hch dirge id chirc phdt trien a viing dia li due thii Id vimg ven hien .a hen dao tren ca sd khai thdc cdc dgc dicin Item ndng lal nguyin, nidi Irirdng du lich bien " [3, ti 12] De diinh UM cae gia ttj dia chat tlia mao cho phiit trien du Ijch, can xac dinh lieu chi diinh gia, 'long dd, dd hap dan la ticu ehi quan trpng nhal \\ trong du lich.
do hap dan la yeu id co linh qu\et dj.ih den sire Ihu hiil khach du lich Ddi \ d i lai ngujen dia c h i i t - dia mao, do hap dan dugc xiie dinh bang cac yeu id doe diio, dac sac cua ciui lao d;i. qua trinh dia chiit, qua trinh diii mao ciJiig nhu c:ie gia Irt ciia canh quan Ur nhicn,
Moi du khach cd cam nhan va danh gia neng vc net dep. net ddc diio eua t u nhicn, do dd vice phan ehia cac bac eiia dd hiip dan cho mot tai ngu\en dia ehnt - dia mao la \ icc lam rai khd. Dua tren cac tai lieu nghien ciru, ciie ket qua phong van nhanh vdi indt so khiieh du lich d dicm khao sal va trao doi vdi eac chuyen gia trong ITnh vyc du lich. ^o the \ae dinh cac ticu chuan do h.'ip diin ciia eac gia tri dia chat - dja mao ihco 5 muc san:
Rdt hdp ddn Cd 5 >eu id dia chat-dia mao doc diio, qua do co the phat tt icn 3 loai hinhdu Ijch bicn Kfidhdpddn Cd3 - 5 >cu to dia chat -dja mao doe diio deed the phiil iriOn 2 - 3 loai hinhdu Ijch bicn.
Hdp ddn (mirc Irung binh): Cd 1 - 2 yeu id dja ciial - dia mao doe d:io de phal irien 1 - 2 lo^i hinh du Ijch bicn
Kent hdp dan: Y£u td dja chat - dia mao khdng cd tinh dgc dao. dac trung
Vice nghien ciru danii gia cac gia tri dia chat - dia mao dai \cn bien Phii Yi;n eo y ngliTa to ldn, gdp ph^n vao \iec khai thac cd hieu qua eac lai nguyen va phiil trien boat dgng du lieh bien ciia dja phuong trong nhung nam Ihap nien dau ciia thtj ki X X I - "•the ki hirdng ra bien va dai dirang".
2. GIA TRI OIA CHA r - D l V M.\0 CAMI l).\ DIA (PIIIJ VKN)
G a n h D a DTa ihuge thdn 6, .xa An Ninh Ddng. huyC-n l u y An. iinh Phii Yen, co tga do dia li:
I 3 ' ' 2 r i 4 " B , I 0 9 " I 7 ' 3 8 " D , la mdt th^ng canh ciip qu5c gia vdi nhihig dac diem \ a giii uj dja c h i i t - dia mao noi bat.
Klioa Dm li - Dia chinh. hirong Dai hoc OuvSlun
^ J A T V BIEN VA HAI D \ 0 VIRT NAM
Hgi Dja ly va Tai nguyen Moi t r u o n g Thira Thicn Hue lioi Dia ly Vi^l N;i
2.1. Danh gia gia trj dja chut - dia mao ganh Da DTa
Xet ve do hap dan, ganh Da DTa dat duac 5 yeu to ty nhien dgc dao dd la:
Cdnh Dd DTa rut dijc st'ic ve giii tri ilia chdt — dia nuio, lii di tich dia chiit "dgc ididt vo nhif phun trdo bazan dang cot d ven bicn Viit Nam:
Ganh Da DTa cd dicn tich khoang 2km-, ehicu rdng toi thieu khoang 50ITI, chieu dai toi da IK 2.000m (phan Id tren mat va tap trung chi khoang 200m va phan ngam dudi nude bicn - hinh 5), chit cao cita ganh khoang 17 - 18m, Ganh da dugc cau tao chinh bdi da bazan tholeil, bazan olivine-augi plagioclaz man den, xanh den, cau tiio khoi, dae sit hoac Id hong, hanh nhan, kicn tnic porphyr gia ban tinh, ncn kicn triic gian phicn, do cirng cap 4- 6, ldp da day 30 - 200m thupc he tang Dai N^
(PNidn) [6]. Nhung khdi da bazan sap xep dang edl thap, nhin xa trong gidng nhu mgt id ong va dC gan trong giong nhu chdng chcn dTa khdng Id Phan ldn cac khdi da tai day niii theo mach doc la thanh nhiing cpt da dung dung thanh tiing cot kbit nhau, deu tam tap. ben cgnh dd la nlurng khoi d xicn cheo va ngang vdi cac mat da tir bdn den sau canh (hinh 1), Cac Idp da vdi nhiJng the nam kha nhau, Nam ngang, xicn chco va thang dirng. Tren mat mpl so khdi da cd can tao Id hdng.
Gimh Dd DTa dirac hinh Ihimh trong nhieu giid doim vdi nhieu ldn phun trim khdc nhau.
Cac nha dia chat da xac dinh cac khoi da bazan d day ed ngudn gdc tii' boat dpng niii lua cua ca nguyen Van Hda each \ i tri ganh Da DTa hicn nay khoang 30kin. Khi nui lira phun trao, cae ddng dim, nham dugc phun trao nhanh, nhict do ban dau ciia khoi magma bazan khoang 1200"C va do nam sa vimg bicn ncn nhanh chdng ket linh. dudi lac dpng ciia hien tugng iing luu da lao thanh cac vet nin o phuong khac nhau theo kieu toa lia, phan lach ihiinh eac cot da rieng biel tir dudi len tren (hinli''?]
Trong cac da niii lira N: he tang Dai Nga. da bazan tholcit thanh tao sdm ihudng nghco ban tinh, gia doan mudn chuyen dan sang bazan olivin a kiem giau ban tinh, ehinig td phun Irao d giai dogn dai theo kieu khe nirt, lien quan vdi Id magma bazan n^hco chAt bdc va cudns dd manh dan vao giai doai cudi [5], [7].
Ganh Da DTa dugc hinh thanh trong mdt giai doan dai tir cuoi ki Neogen, hoat ddng phun trk niii lira each nay khoang 5,3 - 6,3 Iricu nam ihupc tha Pliocen (Ni) CO th£ keo dai d£n ih^
Pie stocen (Qi) each day khoang 2,5 tricu nam.
-^' "^^ ^
• ;. m:^^i^
^ •''-••• , - J
M!£%^^^^^''•'"•" - * • " • " •• • ' ' • J
Hinh 1: Be mat cac kh6i da til tru, luc lang Hinh 2: Th« nSm dac bict eiia cae kli6i da
//(;; nghi Khoa hoc Dia ly Toiin qudc ldn Ihir 6. Thanh phd Hui 9/2012
H^i Dia Iv va Tai nguyen Moi truong Thira Thicn Hue I loi Dja ly Vict Nam
Qua khao sat, d3 xac djnh mdt vj tri ma d do the nam cita cac khdi da bazan da the hicn ro cac eiai doan phun trao khac nhau. Nhirng khdi da Iren cimg duac hinh thanh sdm nhat, do lac ddng cita ddng macma ben dudi phun trao trong giai doan sau da tao ra nipt lye day ldn lam cho khoi da djch chuySn tir phuang thang dirng sang phuang ngang Khoi da d giira dudi tae ddng ciia khdi da bazan phia tren da tao mgt lyc de xudng cimg vdi dicu kicn xung quanh la bicn da lam cho khdi da cd the nim xifin cheo. Khoi da ven ria gan nhu thang dirng do it chju lac dpng ciia trgng lyc khi hinh Ihimh (hinh 2), da bazan dyng tang tang, nira ndi nua chim trong sdng bien.
Nhiing cgt da bazan Irong ganh Da DTa vdi cac the nam da dang: Nam ngang, nam xicn va kicu thing dirng; Cac be mat ciia cot da cd nhieu canh nhu tir giac, ngu giac, luc giac... tao ncn gia trj dac sic v^ dja chat - dja mao ctia ganh.
Cau tao chat xit xen ke cdu tao bot trong cdc khoi lid btizan:
Ganh gom nhicu tang da lon co mau den, nau den hoac nau xam vai cac hinh dang khac nhau. Moi vicn da rpng tir 30 - 50CITI; Cac cot da dai ngan khac nhau, co cot dai den 12m.
Hau hel cac khdi da bazan d ganh Da DTa cd can lao Id hong (hinh 3), dicu nay dugc li giai do cac ddng dung nham dugc phun trao ra chua rat nhieu hgp chat khi. khi gap cae nhan to anh hudng.
tac dgng den viec ket linh cita ddng dung nham, dicn hinh d day cd nude bien. da lam cho ddng vat chit nay kcl tinh nhanh tu ngoai vao trong va lam cho cac chat khi khong kjp thoat ra ngoai, do do trong khdi vat chat cd chira mpt lugng chat khi. Sau khi ddng vat chat ket linh va ngudi lanh cac chiit khi nay mdi cd dicu kicn dc thoat ra \ a hinh thanh nen cau tao da td ong d tren mat da.
Hinh 3: Cau tao 16 hong cua da bazan Hinh 4: Vet lorn tren cac khoi da va cau true khoi lang tru cua cic C9t da.
K^t qua khao sat ganh Da DTa cho thay: Trong 4m2 cd 19 try da gdm cd 7 try nam c?nb, 6 tru sau canh, 4 tr^i bon c^nh, 2 tru ba canh. Dudng cheo ciia vien ldn nhat la 80em, vicn nhd nhk 50m Kit qua do b^ mat cae khdi da nhu sau:
Mat khoi da 4 canh: Chieu dai cac canh la 41 - 36 - 37- 31cm, chicu dai dudng cheo tir 45 - 53cni.
Mat khdi da 5 c^nh: Lan lugt la 28 - 13 - 16 - 30 - 36cm, chieu dai dudng cheo tir 43 - 35 - 24cm.
DIA LY BIEN VA HAI DAO VI$T NAM
Hui Dja l>' vaTaingu>eii Moi Iruong Thua 1 hicn llu£ ^ _ ___J-"—^^——^
Mat khdi da 6 canh Lan lugl la .^8 - 3 5 - 2 6 - 2 9 - 3 7 - 1 5 e m . chicu dai dudng cheo tirTJ,]
40cm. " " ' ' Cac khdi dii chju lac dgng pha huy, mai mdn ciia cac nhan lo ngoai sinh v:i tao ncn nhung-hi dac bict:
NSm trong \ i i n g khi hau nhict ddi gid miia. tac dgng ciia cac yeu td ty nhien (song, g_io, mi tao ncn nhiOu y^u id dja ch^l. di.i mao dgc dao. Phia ngoai ganh da dugc bao bgc bai bicn, diii|
dons: cita van ddng nude bi6n, d u bict la sdng da tao ra mdt ap luc ldn don cp e;ic khi va vatli^i v^o'eae khe nut ciia da. dii mai mdn diin khdi da lam cho eac canh ciia chimg iron nhan, bj lon tren be mat Nhirng cgt d;i a cao ban, khi sdng m^nh. nude bicn tran len, bj bdc hai de'lai mo mu6i kha day, chinh ldp mudi na\ la nhan Id an mdn mat da vdi tdc do cao \ a tao IKMI nel dci hiem noi nao cd duac
I linh 7- Toan canh ganh Da DTa 1 linh 8: K h d i d i granit ven Ganh Da DTa bj sdng mai mdn tao ncn cac hinh thit dgc tiao
HOI nghi Khoa hoc Dia ly Todn qudc Idn ihi'r 6: Thdnh phd Hue, 9'20l^
H9i It T)falv va Tai nguygn Moi truong Thu-a Thi£n Hue Hgi Dia ly VigtNam Vdi cac dudng nirt theo chi6u thang diing va dudng phuang da cit cac khoi,da thanh hinh lang try tir giac, ngu giac, lyc giac... tao dieu ki|n cho xam nhap ctia nhiet, khi lam pha huy da. Ganh Da
£)Ta cdn chju tac ddng pha buy cua sdng bien rat manh trong sudt nam. Vdi cudng dp eua sdng biin khi x6 vao bd, nhSt la nhifng Itjc cd bao, da tao ra ap lyc Idn cimg cac khdi nude don ap nhirng khdi khdng khi vao cac khe nut, md rdng chimg tao thuan Igi cho qua trinh pha hiiy diln ra nhanh han. Qua trinh nay da hinh thanh nhirng cdt da cd canh trdn nhan va bi lorn d giira gidng nhu mgt chiec dTa.
Ngoai ra con co ehl dp nhat trieu khong deu vdi sd ngay nhat tri^u trong thang tir 17 - 22 ngay, cang lam tang cudng them pha buy eua biSn. Do sy dang cao, ha thap ciia muc nude bien cd tinh chu ki nen cac da ven bd thudng xuyen ngam nude roi Iai phai khd, dan tdi bS mat da bj mai mdn, co cac vang muoi tring cang tao dieu kien cho qua trinh pha hiiy. Mat khae, khi thity trieu rut, da tao thanh cac dong chay tren mat, cac dong chay nay pha huy da biing qua trinh xam thuc sau ciia ddng nude mat vao cac khe nut cita da, bao mdn cac cdt da.
Sif da dang cua canh quan thien nhiin vung vinh Xudn Dai - grmh Dd DTa:
Ganh Da DTa khdng chi ehtJa dyng gia tri dia chat - dja mao ma con la nai hdi tii cua nhiJng gia trj canh quan thien nhien. Phia Bac la khu vuc bai Bang vdi cae tang da granit biotit hat nhd mau vang sang thupc phire he £>eo Ca pha 3 (y^Kdc3):), ngoai ra con co da andezit, da daxit..., phia nam la bai cat dai dai gan 3km thuge th§ Holocen trung (mQ:^) vdi Idp cat trang mjn, sach va nude bien ludn trong xanh la di^u kien tdt &k hinh thanh mdt khu nghi dudng bien. Phia tay ganh la vitng doi bazan thugc he tang Dai Nga (PN2dn), ddi thoai, dinh tron mem mai, dd chia cat yeu do trong Ijch su khu vuc nay trudc day cd nui lua boat dpng manh phun trao badan phii len nhirng viing thap, con nhirng khu vuc cao van 16 da granit. Tat ca hoi tu lai tao nin mot ve dep hoang sa ciia tu nhien (binh 8).
Hinh 9: dai ddi bazan ven bien Chi Thanh - Sdng Cau Hinh 10: Nui Da Bia - khdi macma xam nhap cao 50m - di tich dja chat dgc dao.
Vinh Xuan Dai thuge thi xa Sdng Cau, tinh Phii Yen cd dien tich mat nude khoang 61km^ thuc chSt day la mdt vjnh ven bd vdi bd da goc rat tieu bieu.Vjnh Xuan Dai dugc hinh thanh nhd day nui Cd Ngya chay dai ra bi^n tao thanh ban dao Xuan Thinh bao bgc lay vinh Xuan Dai va dam Cu Mdng trdng gidng hinh d3u con ky lan. CiJra vjnh rat rdng, khoang 4,4km (la cira song Ky Ld). Vjnh cd do sau trung binh 10m, nai sau nhat 20m, bd vjnh dai khoang 50km, chay qua nhi6u dang dia hinh khac nhau vdi nhiing ten ggi kha thit vj nhu: Ganh Den, Miii da Ong, ganh Den, ganh Dd, vung Lim, viing Sii, viing Chao, bai Tir Nham, hdn Mdm, mui Tai Ma, ganh Ba, cii lao Ong Xa.., Vjnh Xuan Dai cdn CO sy da dang dan xen ve dja hinh nhu ganh ndi tiep viing, vung noi tiep bai, bai noi tiep nui, udn lugn DIA LY BIEN VA HAI DAO VIETNAM
Hoi Dja ly va Tai nguyen Moi truo-ng Thira Thicn Hui Hpi Dia ly Vict Na triing diep. Net doe dao ctia vjnh Xuan Dai la nhirng bai cat tring, min, sdng em, rat ly tudng cho i Ijch nghi dudng, tim bien. Dac biet, cd bai Dai hay cdn ggi la bai Binh Sa vdi doi cat hinh canh cm chay dai ban 5km, dugc bao phii bdi rirng duong. Doan tir mui Co Co dSn nui Cgt Cd nSm sat ci vinh cd nhigu mdm nui nho ra ngoai mat nude.
Phia nam tinh Phii Yen, giap Khanh Hda cdn cd di^m di tich dia ch4t rit rit dgc dao, dd la dii Da Bia cao 706m (hinh 10) thugc phiic h? Deo Ca ypKdc, gdm cac p h a : Pha da mach vdi lo da granit alit va pegmatit; Pha 2 (y^KdCj): granit, granosyenit biotit (horblend) hat vira din hjit lc dan xen vdi phuc he Phan Rang (y^nPpr) mach granit porphyr, granosyenit porphyr [6]. Vdi kh, xam nhap cao tdi gin 50m, dinh Da Bia da hinh thanh dilm du Iich mgo hiem ndi tieng cua tinh Ph Yen.
3. CAC GIA TRI BO SUNG VA KHA NANG KHAI THAC CAC GIA TRI DIA CHAT - Dj, MAO GANH BA DIA PHIIC VV DU LICH BIEN
-. Phong canh quanh ganh Da DTa cdn nguyen ven ve dep hoang so va mdi trudng trong sad Hien nay, ganh Da DTa dang nim trong
du an xay dyng thanh cdng vien dja chit ciia ca nude (ciing vdi miii da bazan d Mui Ba Lang An (Quang Ngai), bazan dang cgt d thac Trinh Nif (Dik Ndng).
Ngoai ve dep tu nhien, le hgi dan gian d day cQng rat phong phu.
Hang nam, Phii Yen cd hang chuc ll hpi dan gian nhu: Hat bd, ca bai chdi, ciu ngu, le d cac den chiia cita ngudi Viet va ngudi Hoa, le hpi eiia ngudi Cham... cLing vdi sy than thien cita cu dan b^n dia la nhiing san pham du lich dgc dao, la dieu kien l6t de thu hut du khach.
Thdi gian de triin khai cac ho^t dgng du Ijch d Phu Yen ndi rieng va cac tinh thugc Nam Trung Bg ndi chung dien ra hau nhu quanh nam.
Thdi ky nang nhilu tir thang 1 den thang 8, la miia khach du Ijch den nhilu vi triing vao thdi ki nghi he.
Miia mua bat diu tir thang 9 din thang 12, t^p trung vao hai thang 10 va thang 11 nhung khdng anh hudng nhilu den cac hoat dgng tham quan, da ngoai a day. Thdng ke sd ngay mua va cac hicn tugng thdi tiet bat Igi khac cho du lich, cho thay vai hon
11,\N »6TAINGUyRN 1)1A t l l \ T . OlA MAO DAI mf.H 1 i^H I ' H O V(i^
btSHumiy^
oJ -
/ ^^-—^
i \ '"""' ^ - t ^ r • « " • '•^,,j . . _ ^ 14 1. .
" " i.M \ " • ' ~ ' ' ~ ^ '
J .„'„ ^'-'"' •—•
V ' lf""^~"''i J
f-- : ,• y ' r '
" A*'"^c •."i">?-t.
^ -.-' ^ "'v
• <v - - , . " " ; - - w K - • —
. ^ *^" '. ;-
k ;- -„.
"^'"-^'^ V ^ . . f
^-.^
)
H ^
V""
•V""' y\\«,.K»L- if—vT OJT'^""'"'
-•.\l'l
\ C"^""^—Apr
— ^^t""
z:*
B-Tl*.
—
\ \ -,>''Jrt.l~!.
-V,^'!\
^ ' . 1 ,"\
i*"*j^
"v""'"''^ r' . .
^ : , „
^—
-
Hinh 11: Bdn do tdi nguyin dia chdi - dia mgo ddi ven bien Phu Yen
Hdi nghi Khoa hoc Dia ly Toan qudc ldn ihu 6; Thdnh phd Hui, 9/2012
jjftj Pia ly vi Tai nguyen Moi trirdng Thira Thien Hu£ Hoi Dia ly Viet Nam 250 ngay triin khai hogt ddng du Ijch. Nhu vay, tieu chi thdi gian khai thac tai nguyen du Ijch ganh Da DTa dugc xac djnh d^t miirc kha dai.
Vdi chieu rgng ganh da 50m chieu dai trai dai han 200m (chi tinh phin noi tren mat biln) thi khi nang tai ciia ganh Da DTa dgt cap trung binh. Siic chiia sinh thai cua ganh eho khach tham quan khong qua 200 ngudi/ngay.
G4nh Da DTa each thanh phd Tuy Hda khoang 40km vl phia Bie. Du khach cd thi su dung cae phuong lien van chuyin thdng dung tren tuyen gudc Id 1A vdi thdi gian khdng qua I h, ngoai ra du khach CO the di bang thuyin (hon 2h) xuat phat tir bin cang phudng 6 (Tuy Hda) di dgc theo bd biln la den ganh Da DTa. Trong sudt hanh trinh vira cd thi kit hgp tham quan vjnh Xuan Dai. Hoac tir bin cang Dan Phudc, thj xa Sdng Cau, du khach cd the di thuyen tham quan vjnh Xuan Dai di ra cira vjnh d phia nam la din ganh Da DTa. Xung quanh ganh Da DTa cdn cd cac diem du Ijch da va dang dugc khai thac nhu:
Vjnh Xuan Dai, dim O Loan va khu du lich sinh thai Sao Viet gin vdi bai biln Long Thiiy.
La mgt dja diem du Ijch rat hap dan vice hinh thanh tuyln du Ijch ndi ganh Da DTa vdi cac dilm du lich khac trong tinh se md ra nhieu ca hgi pbSt trien du Ijch cho ganh da noi rieng'va tinh Phit Yen noi chung. Tir Ganh Da DTa cd thi kit nli vdi vinh Vung Rd - dinh nui Da Bia, nai dugc xem la huyln thogi dudng Hd Chi Minh tren biln gin vdi nhirng con tau khdng so vgn chuyin dgn dugc tir mien Bac chi vien cho chien trudng miln Nam. Ngoai ra, ganh cdn cd thi kit ndi vdi vdi cac dilm tai nguyen dja chat - dja mgo khac nhu Hdn Chdng, Hdn Mun (Khanh Hda), Bai Trirng, Cii Lao Xanh (Binh Djnh)... de tao thanh nhirng tuyen du Ijch lien tinh,
Nhu vay, neu xet ve tinh lien kit va kha nang tiep can thi ganh Da DTa dat miic danh gia thuan Igi.
4. MOT S 6 DINH HUCKNG VA GIAI PHAP KHAI THAC GIA TRI DTA CHAT GANH DA DIA PHUC VU PHAT TRIEN DU LICH BIEN TINH PHU YEN.
Hogt dpng du lich dugc phat trien dya tren nen lang sy ket hgp nhuTig tai nguyen thien nhien, tai nguyen nhan van dgc dao chi cd tai dai ven biln va hai dao, cimg vdi sy dam bao vl co sd ha tang, djch vu du lich. Du Ijch bien dugc hieu dudi hai khia cgnh dd la: The hien khong gian cita hogt ddng du lich va the hien dac trung ciia mot loai hinh du lich. Trong ngi dung nghien ciru cita de tai thi du Ijch bien dugc hieu d khia cgnh thii nhat. Loai hinh du lich bien la hogt dgng du lich dien ra vdi cac muc dich, hinh thirc va dgc trung gin vdi vimg ven bien va hai dao tren co sd khai thac cae gia tri cita tai.nguyen va mdi trudng du Ijch viing bien [3],
Hi?n nay, doc ven bien Phu Yen chua cd nhieu dan vj kinh doanh phuc vu du Ijch, nhirng san pham du Iich cdn hgn chi, chii yeu do du khach tu tao nhu: Cim trgi, tam bien, cau ca, td chiie trai sang tac nghe thuat, tha, hdi hga... Mdt sd dan vi lir hanh td chuc tour du Ijch tham quan ganh Da DTa, dam 6 Loan va thudng thiic dac san nhu sd huyet, cua huynh de, ghe, hau, diep, tham quan quan nha thd Ming L^ng, lang gdm Quang Diic... budc diu thu hut khach du Ijch trong nuac tham gia.
Tren ca sd nghien ciru, danh gia gia tri dia chat - dja mgo dai ven bien va phan tich thyc trang phat triin du lich ndi chung, du lich bien ndi rieng cua dia phucmg va dua tren "Chien luge phat trien Du lich Viet Nam den nam 2000, tim nhin din nam 2030 va de an phat trien du lich bicn dao viing ven biln Viet Nam din nam 2020" [2], tren quan dilm phat triin bin vung, m^t sd djnh hudng va giai phap cho phat triin du Ijch biln cua dja phuang nhu sau:
Djnh hudng phat triin cac loai hinh du Ijch biln. Vdi thi manh la cae tai nguyen dia chat - dja mgo, d dja phucmg cd thi phat trien mgt sd logi hinh du Iich dgc dao, hip dan khach du Ijch, phat trien
DIA LY BIEN VA HAI DAO VIET NAM ISl
Hoi Dja ly va Tai nguygn Moi truong Thira Thien Hu6 HgiPjalyVigtf du Ijch bien vdi san pham dgc thii, chat lugng cao va cd kha nang cgnh tranh vdi cac qudc gia tr khu vyc va tren thi gidi. Cac loai hinh du Ijch bien co the phat triin d day la: Tham quan, nghi dui biln, thi thao mgo hiem. Ngoai ra, can tang cudng diu tu hinh thanh logi hinh du lich sinh thai bi£ - dao tren ca sd khai thac cac tiem nang eija vimg bien, dao ven bd vdi he sinh thai dgc sac nai day.
Dinh hudng phat triin cac dilm du lich va xay dung tuyen, tour du lich. Dia phuang cin i - trpng dau tu, xay dung ca sd vat chit - ha tang kT thuat du lich tgi cac diem, gin ket cac dilm du I . cd gia trj dja chit - dja mgo ciia du Ijeh biln lgi vdi nhau. Vi dy xay dung tuyln du Ijch vjnh Xi Dai - ganh Da DTa - bai biln Tuy Hda vdi mgt s6 san pham du Ijch dac trung nhu du ngogn, th quan vinh Xuan Dai, tham nha thd Mang Lang, tham quan kiet tac thien nhien - ganh Da DTa, t, biln d Tuy Hda. Theo tuyln du Ijeh nay, du khach cd the tham gia cac loai hinh du Iich nhu thi "
quan, nghi duang, vui chai giai tri...
Dinh hudng xay dung cac tuyln du Ijch lien tinh dua vao the manh ciia tirng diem du Ijch, "
dy, tuyln du Ijch dgc ven biln Binh Djnh - Phti Yen - Khanh Hda ma trgng dicm la cac diem du li - cd gia tri dja chit - dja mao rat cao nhu vjnh Quy Nhan, vjnh Xuan Dai, ganh Da DTa, niii Da Bia, b.
bien Dgi Lanh, Miii Ddi, Dfle Llt,rfi'jnh Nha Trang, Hon Chdng, Hdn Mun... Tuyen du Ijch gop ph;
khai thac cd hieu qua cac tai nguyen dja chit - dja mgo cho cac loai hinh du lich bien nhu nghi duoti tham quan, the thao bien, mao l\?m (leo niii, Ian bien) va nghien ciru cac gia tri dia chat, cac cat"
quan vung, vjnh, dam pha, dao ven bd ciia cac dia phuang nay.
Xay dyng mdt sd tour du Ijch cho cac nhdm du khach hudng den kham pha nhimg ve dep, net dc"
dao ciia cac gia trj dja chat - dia mao dgc ven bien Khanh Hda - Phu Yen - Binh Dinh. Cd die thyc hir tourdu Ijch sau:
(Thdi gian 4 ngay 4 dem; Phuang tien: O td; nai khdi hanh: Thanh phd Ho Chi Minh)
I Ngay Thdi gian, diem den
- 5h: Xuat phat tir thanh phd Hd Chi Minh - Chieu den Nha Trang, khach nhgn phdng, tam bien - Tdi: Dgo bien, tham quan thanh phd
- 7h: Du khach len tau, tham quan, tam bien d bai Sdi (dao Hdn Milu); Tham quan, giai tri tren dao Hdn Tre hogc cd the tham gia tour du Ijch Ign bien d dao Hdn Mun
- 15h: Tham quan Hdn Chong, tim biln Nha Trang
- 7h: Di Phii Yen, tren dudng di dirng lai tham quan Viing Rd, deo Ca, mii Da Bia - 11 h: An trua, nghi ngai tgi thanh phd Tuy Hda
- 14h: Tham quan ganh Da DTa va di Binh Djnh (tren dudng di dirng lgi tham quan canh quan dam 0 Loan, vinh Xuan Dai)
- 17h: Dgo bien, tham quan thanh phd Quy Nhon - 6h: Tam bien
- 8h: Tham quan dam Thi Nai, ciu Thi Nai - ciu vugt biln dai nhit Viet Nam - 11 h: An trua, nghi ngai
- 14h: Tham quan khu du lich Ghlnh R5ng: Bai Triing, mg Han Mac Tu, bai biln Quy da...
- 18h: An tdi, tra phdng khach san
- 20h: v l thanh pho Ho Chi Minh, kit thiic chuyin di.
Hgi nghj Khoa hoc Dia ly Toan qudc ldn thu 6; Thdnh phd Hui, 9/2012
jjaj Pja ly va Tai nguyen Moi truoTig Thua Thicn Hui Hgi Dia ly Vicl Nam La mpt ki?t tae cita ty nhien, di lich dia chat ganh Da DTa (Phii Yen) la dicm den hap dan ddi vdi du khach Uong va ngoai nuac.
TAI LIEU THAM KHAO
1. Uong Dinh Khanh, Le Dire An, Nguyen Nggc Thanh, Viing mui Lay - Hd Xa: ky quan dia chat ven bien mien Trung can dugc bao ton va phat huy gia tri, Vicn Dja Ly - Vien KH&CNVN 2. Phgm Trung Luang, Quan li phat trien du Ijch bicn, Khda tap huan quoc gia ve quan li khu bao tdn
biln, 8/2003.
3. Pham Trung Luang, Co sd khoa hge eho vice dicu chinh phap ly nham phat trien mgt sd loai hinh du lich dac Ihu d Viet Nam, Dl lai NCKH cap nganh, Tdng cue Du Ijch Viet Nam.
4. La The Phiic, Tran Tan Van, Nghien cuu di san dja chat va xiiy dyng cdng vicn dja chat d Viet Nam, Vien Khoa hgc Dia chat va Khoang san.
5. Dd Dinh Toat, Le Thanh Me, Dac diem cae hoat dgng magma Mesozoi - Kainozoi khu vyc Trung Trung Bd va mdi lien quan ciia chung vdi kicn tgo mang, Tong cue Dja chat va Khoang siin Viet Nam,2002
6. Nguyen Van Trang, Ban do dja chat Viet Nam ti le 1:200.000, td Quy Nhan va Tuy I lda,'Ciie dja chat va khoang san Viet Nam, 1997.
7. Uy ban nhan dan tinh Phti Yen, Dja chi Phii Yen, NXB Chinh trj Quoc gia.
8. Uy ban nhan dan tinh Phii Yen, Quyet dinh ve vice phe duyet quy hogch phat trien du Ijch tinh Phil Yen den nam 2020 tim nhin den nam 2025, 1/2012.
9. Nguyen Hiru Xuan, Phan Thj Lc Thiiy, Ca sd khoa hgc xa> dung tieu chi tuyen, dicm du Ijch (ap dyng tren dia ban tinh Binh Djnh), Trudng Dai hgc Quy Nhan, thang 9/2010.
10.http://www,halongbay.com vn/index.php?option=coin_contenl&vie\v=artiele&id=90%3Agia-tr-a- cht-vnh-h-long&calid=3yo3Alin-gii-thiu-vhl&Itemid=313&lang=vi.
DjA LY BIEN VA HAI DAO VIET NAM
