Buc TRANH XAM
KHUNG HOANG TAI CHINH
DO PHU'CNG ANH ViQn Khoa hqc Tai chinh
Trong nhung thdng cudi ndm 2007 vd ndm 2008, cudc khiing hodng tin dung cua My duac chdm ngdi tit khu vuc thi trudng nhd &vd khu vuc ngdn hdng dd biing phdt vd tr& nen ngdy cdng tram trgng, gdy thiet hqi nang ne cho nen kinh te'My cimg nhu kinh tetodn cdu.
Di^n b i e n k h u n g hodng
Thi trudng nhd d cua My bdt dau bung nd vao ndm 2001 sau sy kien dot-com. Sau kbi da Ien tdi dinh diem trong nam 2005, thi trudng bdt dau didu chinh vdo ndm 2005-2006. Gia nhd giam manh khien cac ngan hang bdt dau chuyen sang dpng thdi phdng ngira rui ro, xiet chat tin dung vd thu hdi cdc khoan vay.
Hang loat cdc chu sd hiru nhd khdng ed kha ndng thanh todn cdc khoan n o cam cd vd cung khong the bdn nha khi gid nha bi gidm. Ty le tich thu nhd gdn n o trong ndm 2006-2007 do cdc chii sd heiu nha khdng cd kha ndng thanh todn cdc khoan n o cam cd ngdy cang gia tang, Mpt sd td chirc cho vay cam cd khi khdng thu hdi dupe cac khoan n p ciing lam vdo tinh trang thieu thanh khoan \'d mat kha ndng thanh todn. Tinli trang tren tidp tuc Ian rpng ra cae td chiic tin dung va ngdn hang khac tren todn nude My gay nen cudc khung hoang tren dien rdng bdi thang 8/2007 ddng loat tren cdc thi trudng cho vay edm c6, thi trudng tin dung vd toan bp be thdng tai chinb cua My. Cupc khung hoang cung nhanh chdng lay lan tdi cdc nuac khac tren the gidi. Cac mdc cu the nher sau:
Nguyen nhdn
Cupc khung hoang cua My bdt dau xuat hien khi qud trinh bung nd thi trudng nhd d budc
\ a o giai doan thodi trao sau thdi ky bong bdng. Tuy nbien, ben
canh su sut gid nhd vdn la yeu to cham ngdi cho sy bung phat eua khung hoang tdi chinh, cdn nguyen cua cupc khung hoang bdt ngudn tir nhieu yeu td, ca khach quan va chu quan trong dd quan trpng nhd't phai ke tdi cac yeu td sau:
Yeu to mang tfnh chu ky Hien tupng dau cald nguyen nhdn dua tdi sy bung nd eua thi trerdng ndy. Yeu td khien hien tucmg dau co ducrc day manh dua tcii bong bdng nhd dcua My Id do sy thieu kien tbeic ve tai chinh cua cac hp gia dinh My.
Thdng tin khdng day du, thieu kinh nghiem va tham vpng eua ngudi tieu dung vd cdc nha dau tu da dua tcii niem Hn sai Lim cho rdng dtiu tu vao nha d la mpt khoan dau tu tdt.
Toe do doi m&i va phat trien nhanh chong ciia cac cdng cu tai chinh
Tdc dp ddi mdi va phat trien nhanh chdng cua cdc cdng cu tai chinh trong vdng 10 ndm qua khien cdc khoan tin dung kem tinh thanh khodn trd nen dd dang dupe "thanh khoan hda"
vd dupe hnh vdo danh mue dau tu. Cdc ngdn hdng cd cdc khoan vay deu cd the sir dung ky thuat ndy de cheing khodn hda cdc khoan hn dung cua chinh minh.
Do cdc khoan tin dung nii ro trd nen de thanh khoan hon cung khien cdc ngdn hang gidm sat ngudi di vay trd nai hem. Dieu nay khien tbi trudng tin dung ciing de tiep can hon ddi vdi nhiing ngudi di vay kem kha
ndng.
Stf yeu kem trong giam sat tai chfnh
Cdc sdn phdm cam corui ro cao vd chudn muc cho vay hi ha thdp:
Nhdm tang cudng canh tranh va giii khach, nhidu td chiic eho vay cua My da ha thd'p tieu chuan cho vay, trong nhieu trudng hpp, eac cd nhan da dupe vay tien ma khdng pbai trinh cdc tdi lieu chiing minh thu nhdp vd ban than nhiing ngudi di vay ceing ter ddt minh vao riii ro khdng cd kha ndng thanh todn mpt khi lai suat tdng do chap nhan cac khoan vay vdi Idi sud't tha ndi trong mpt thdi ban ddi.
Sir tiiieu than trong ciia cAc ngdn hdng vd cdc to chiic tdi chinh:
Nhieu td cheic tai chinh, ngdn hdng dau tu da phdt hdnh mpt sd lucmg Idn cdc khoan np trong giai doan 2004-2007 va dau hr vdo MBS vdi d y dodn gid nhd se tiep tue tdng vd cdc chu sd hiiu nhd se Hep tue thanh todn cac khoan n o edm cd. Day Id mpt hinh thuc tdng ty le vay tren vdn ty cd (leverage rado) khi cdc nha dau tu (d ddy la cdc td chuc tai chinh, cdc ngdn hang dau tu) vay vdi ldi sua't thdp vd dau tu vdi muc lai sua't cao. Dieu nay tuong ty n h u viec mot cd nhdn cam cd ngdi nhd ciia minh kin ther 2 de dau tu vdo thi trudng chiing khoan. Khodn dau tu ndy rd't c6 lai trong thdi ky thi trudng nha 6 bung nd song se mang lai nhirng khoan thua Id Idn khi gid nha giam vd cdc khoan cam cd khdng cd kha ndng dupe thanh todn.
N h u vay, cac td chuc tiii Tai chmh THANG 2«OO»
chinh hang dau ciia nude My dd hdnh ddng thieu than trpng khi chi chu trpng tdi loi nhudn ngdn ban vd bd qua cdc riii ro ddi ban. Hdu qua Id khdng chi he thd'ng tdi chinh My md he thd'ng tdi chinh todn cau dd phai ddi mdt vdi mpt cupc khiing hoang tai chinh.
Ddnh gid tin nhii'm thieu chudn xdc:
Trong thdi gian trude khi khung hoang, cdc td chirc tin nhiem cua My dd dua ra mdt sd ddnh gid tin nhiem thieu chuan xdc, cy the Id muc ddnh gid tin nhiem cua CDOs vd MBS dupe dua ra d muc cao dya tren cdc khoan vay cam ed dudi chuan. Khi dua ra meie danh gia tin nhiem cao ndy, cdc td chuc ddnh gid tin nhiem dd chua ddnh gid dupe het bode dd ha tha'p cdc rui ro eua thi trudng, ke't qua Id cdc nhd dau HJ phai ganh chiu rui ro mang tinh he thd'ng khien he thdng tdi chinh My vd toan cau dang dung trude nguy c o s u p dd. Viee dua ra mire ddnh gid tin nhiem cao mot each thidu chinh xdc dd khuyen khich cdc nhd ddu tu dau tu nhieu hon vdo cdc cd phieu dua vdo cdc khoan cam cd dudi chuan (sub- prime mortgage) khien tbi trudng nhd d ciia My bung nd. Viec ndi Idng cdc quy dinh vd yeu cau ve tich bien ciia SEC cdng khien qua trinh ddnh gia tin nhiem thidu chinli xdc hon.
Mpt yeu td khde eung can ke tdi d ddy Id sy xung dot vd quyen lpi. Chinh cdc ngdn hang dau tu vd cdc cdng ty dung ra td chuc ban cdc san pham cd phieu lai Id ngudi diing ra trd Hen eho cdc td cherc danh gid tin nhiem nen qud trinli ddnli gid tin nhiem tdt yen se cd phan thieu khdch quan.
Chfnh sach cua Chfnh phii My Chinh sdch ldi sudt
Cupc khiing hodng np dueii ehud'n cua My mdt phan khdi ngudn tu chinli sach ldi suat tha'p cua Greenspan - cuu Gidm ddc Fed. Chinh sdch ldi sud't tha'p bi coi la mdt trong nhiing thu pham chinh. Neu khdng cd chinb sdch lai sua't thd'p, cupc khung hoang hien nay khdng chdc dd xay ra.
Chinh sdch ldi suat thd'p cua dng Alan Greenspan nhdm ddi phd vdi sy suy giam kinh te sau sy kien 11/9 cimg nhu sy sup dd cua dpt bong bdng kmh te dd bcrm mpt lupng thanh khoan khdng Id vdo he thd'ng Hen te todn cau.
Dieu ndy dd khich ldi suat ngdn ban hit xudng muc 1% - muc thap nhd't H-ong vdng 50 ndm qua. Muc ldi sudt nay thdp hon mirc ldi suat can bdng cua thi
Tai chinh THANG 2/2009
trucmg. Trong mdt thdi gian ddi, ldi sud't dupe giii d muc thd'p.
Den nay, dng Alan Greenspan da phai thua nhdn lai sud't thap Id khdi ngudn cho cudc khung hoang nha d hien nay cua My. Trong giai doan 2000-2003, lai sud't cho eac khoan vay cam ed thdi ban 30 ndm dd giam xudng chi cdn 2,5% so vdi muc 8% h-udc dd.
Muc ldi sua't ndy hien nhien ldm giam chi phi di vay vd tdng gid nhd d tai mdt tbi trudng md da sd ngudi ddn vay de mua nhd.
Sau khi nen kinh te'My phuc hdi vd nguy CO lam phdt xud't hien, viee tdng ldi sud't cua Fed dd khien ngudi mua nha the cha'p lam vao nguy co khdng thanh toan dupe np, thdm ehi phai ban hodc bi tieh thu nhd. Trong giai doan 2004-2006, sy dao chidu trong chinh sdch lai sud't cua Fed qua 17 Idn tdng ldi sua't dd khien ldi suat tdng manh Hi 1%
. r
Fed chi cd cdc chinh sach phan eing sau khi cac dpt bong bdng bi sup dd nhdm ban che nhemg tdn that cho nen kinh te chu khdng cd cdc chinh sdch ddn dciu nhdm ban che sy hinh thdnh bong bdng.
Tdc dong toi kinh te the gioi
Tac dong t&i tang trw&ng kinh te
Cudc khung hoang np dueii chuan ciia My da nhanh chdng chuyen thdnh cupc khung hoang tdi chinh lan rdng tren quy md todn cau va ddn ten suy thodi kinh te tai nhieu nude tren the gidi, tir cdc nude phdt trien tdi cdc nen kinh te mdi ndi vd cac nude dang phdt trien. Lien teic trong 2 thdng cudi ndm 2008, hdng loat cdc nen kinh te dd cdng bd chinh thuc roi vdo tinh trang suy
Cupc khung hodng tdi chinh ddn tdi suy thodi kinh te tgi nhieu nuoc tren the gio"!, tu cdc nude phdt trien tdi cdc nen kinh te mdi ndi...
len 5,25"'i., tuy nhien de cd the ngdn chdn dupe ccm sdt tren thi trudng bat ddng Scin le ra Fed dd phai tdng ldi sud't tir trude dd. Khi khimg hoang thi trucing nhd d vd thi trudng Hn dung co the de dpa tdi todn bp nen kinh te Fed bcit dciu ha ldi sUcit ngdy 18/9/2007.
Cliinh sdch khui/cn khich tdng sdlu'ni nhd ciia ngu&i ddn My
Tdng ty le sd hiiu nhd d Id muc Heu cua Chinh phu ciia ca hai Tdng thd'ng My gcin ddy nhd't. Chinh phu dd dua vdo ngdnh edng nghiep edm cd, trong dd cd hai td chuc Fannie Mae vd Fred- die Mac de gicim cdc chuan mye cho vay. Ddng thdi, chinh sdch edm cd cua Cue Nhd d vd phdt trien dd thi (HUD) My cung Id mpt yeu td thuc dd'y viec cap cdc khoan \'ay riii ro.
Cliinh sdch tien te
Vdi ccr che kim phdt muc Heu, cdc chinli sdch ciia Fed ceing chu trpng nliieu tdi lam phdt cd phan it quan tdm tdi tinh trang bong bdng cua thi trucmg. Trong nhiing ndm qua. Fed derimg nher khdng quan tdm nhieu teii tinh tning bong bdng gid ca nher bong bdng nhd d hay di,rt biing nd dot.com.
thodi. Trien vpng tdng trucrng kinh te cua cdc nude va cac khu vyc tucmg ddi am dcim trong ndm 2008 vd 2009. Udc Hnh, tdc dp tdng truimg kinh te the gicii chi vdo khoang 3"(i trong ndm 2009 nhd vdo tdng trudng cua cdc nen kinh te mdi ndi vd dang phdt trien, cdc nude cdng nghiep phdt tnen deu khdng cd ducrc muc tdng trucing duong,
Nen kinh te My: Tdc dp tdng trudng kinh te cua My vdo cudi ndm 2008 chi la 0,3%, dy Hnh ndm 2009 tdc dp tdng trudng cua kinh te My cd the hi -0,2%
de'n 1,1%, vd thdi gian de nen kinh te Mv hdi phuc kii cd the la khd ddi. Do tinh trang kinh te suy yeu, dy kien ty le that nghiep 2008 ciia My tir 6,3% - 6,5%, vd sang ndm 2009 cd the se tdng len 7,1%-7,6%.
KJui vuc dong Euro: Theo der bdo eua IMF, khu \'yc ddng Eurro se win tdng trucing l,2"o trong cd ndm 2008 wi sang ndm 2009 mdi bi suy giam 0,5''u. Tinh hinh kmh te tcii Anh cimg khdng khac nhieu so vdi eac nereic chdu Au luc dia.
Trong ca ndm nav, kinh te Anh se win tdng treremg 0,8"u, nhemg trong ndm sau se bi suy gicim l,3"u.
55
" - ^ " ' ' ' ^
m^
-"'•C.ftBERT^'Sh,*'*" CH««J
2007: B ^ dau cudc khung hoang nhd » cua My
- Gia nha & va Iworng giao dich lien tuc giam v&i ty 1$
giam cao nhat ke tW nam 1989.
• Thang 1/2007: Nganh cong nghiep cim c6$ifp 66, horn 25% nha cho vay cim coda phai tuyen bSpha san, thua lo nang hoae phai rao ban.
- Thing 8/2007: "Thieu tin dyng" tr& thanh hien twcrng toan ciu khi cac khoan cho vay cam c6 durprc phat hien trong danh muc ciia nhieu ngan hang va cac quy phong ngCra tren khdp the gi&i, tCr ngin hang BNP Paribas t&i Ngin hang Trung Quoc Bank of China. Nhieu td ch&c cho vay da dirng cSp cac khoan vay cim c&bat dong san. Mot so td chirc cho vay cam cdphai nop do'n xin pha san hoae phai ban lai cho cac td churc khac.
• Tir thing 8 den het nim 2007, Fed da lien tyc phii ha lii suat tir m&c 6,25% con 4,25%. Ddng th&i Chinh phu cung di phii cd nhirng giai phip trcr giiip cho nhu'ng ngw&i mua nha cam cd, cho cic ngan hing vay tien song gia nha van tiep tuc giim.
• 2 0 0 8 : G i d n h d t i e p t u c g i d m v d k h u n g h o d n g t d i c h i n h b u n g n o
- Cudc khiing hoing no' dw&i chuan vin tiep tuc lan rdng. Thing 9/2008, nd di chfnh thWc dwqrc cdng nhin li mdt cudc khimg hoing til chinh mang tfnh he thdng (tfn dung, ngan hing, tfen te, thwcrng mai). Cudc khiing hoang nay dwcrc danh gii li cudc khimg hoang tdi te nhat ke tW cudc dai suy thoii trong lich sW kinh te the gi&i.
- u . . ^ - . . .
• Trong thing 9/2008, hang loat cic td ch&c tii chinh]
hing diu ciia My da lim vio canh phi sin, phii sip nh$p hoae dwac mua lai dw&i sw sip x€p aja \ Chinh phu My.
• Ngiy 15^3/2008, Fed phii borm tdng sdti^n 70 ty USD vio he thong ngin hing My nham ting cw&n tfnh thanh khoin. Ddng th&i. Fed cung m& rdng cac lo^i tii sin mi cic ngin hang xin vay vdn co the dung lim tii san ttidchifp.
• Ngay 19/9/2008, Uy l)an giao djch ch&ng khoan My (Securities and Exchange Commission) cSm cic hoat ddng ttan thio. BQ Tii chinh My va Fed cdng 1)6 cic bien phap khin cip deglim tj&t sw dng thing cua cic quy diu tw tien t$.
- Ngiy 20/9/2008, Chwarng trinh dn djnh kinh tekhin cap cung dwwc ban hinh cho phep Chinh phu mua if^
lai cic tii sin khdng cd tinh thanh khoan cdng nhw ^ han che cac khoan nw xau ciia cic td ch&c tii chinh. Mgt chwcrng trinh cWu trqr trj gii 700 ty USD dwcrc thiet lip vi trinh len Qudc hdi My.
• Ngiy 4/10/2008: Chinh phii My ban hinh "Dao luit dn djnh kinh tekhin cap 2008" tn gii 700 ty USD.
• Khung hoang tiep tuc lan rdng sang nhieu nw&c va die biet nghiem trong tai mdt sdnen kinh tdnhw Lien bang Nga vi Ai Len.
- Ngiy 2/12/2008, Chinh phii My chinh th&c thWa nhin nen kinh teMy bW&c vio tinh trang suy thoii kinh te.
- Trong nam 2008, sdngin hing thwcrng mai cua My phai ddng cWa di len t&i con sd25, so v&i con sd3 ngin hang bi ngwng hoat ddng trong ei nim 2007.
Nhdt Bdn: Theo dy bdo eua IMF, nen kinh te nereic ndy trong ca ndm 2008 se tdng trercing 0,5% \'a trong nam 2009 GDP cua Nhcit Ban se bi su>' giam 0,2%. Tuy nhien, con sd dir bdo cua Chinh phii Nhdt Ban kii cd sy khde biet, theo dd, GDP ducie d y bdo se giam 0,8% h-ong tai khda 2008 (ket thue vdo thdng 3/2009) vd tdng trerdng GDP thye chi d m u e 0% trong tdi khda 2009.
Day la Idn dciu tien trong vdng 7 nam qua, Nhcit Ban dua ra d y bao tdng trudng kinli tdO'.'o.
Cdc nen kinh te dang phdt trien chdu A dupe IMF der bdo ciing se klidng Hep tuc duy tri derpe tdc dp tdng trudng manh nhu ndm 2007 (10%), do cudc khung hodng Idm giam xua't khci'u cimg \'cii sersu)' thodi kinh te tcii nhieu nude. Tuy nbien, Trung Qudc va An Dp se Id nheing dciu tdu eua nen kinh te the gicii trong giai docin kheing hoang nay vdi tdc do tdng trucrng kinh te ca ndm 2008 dupe d y bao dcit 9,7%
va 7,8%. Mcic du Vciy, sang ndm 2009 tdc dp tdng tnreing GDP cua 2 dciu tau na\' se chi ci mere 8,5"o \'d 6,3"!.. Cdc
nude dang phdt trien chau A ndi chemg se tdng trudng 8,3% trong ndm 2008 vd 7,1% trong ndm 2009. Cdc nude ASEAN - 5 se tdng trudng 5,47o trong ndm 2008 vd 4,2% trong ndm 2009.
Tac ddng t&l dir trw ngoai hdi ciia mdt sdqudc gia
Khung hodng tdi chinh ciing lam sut giam dy trii ngoai hdi cua cdc nen kinb te mdi ndi vd cac nude chau A.
Chi tinh rieng trong vdng 1 thdng Hi thang 9 tdi thdng 10, trong sd 28 nude dd edng bd so lieu thi cd 27 nude Dy trii ngoai hdi sut giam trir Estonia. Ddc biet, 3 trong so 5 nude cd quy md d y tni ngocii hdi Idn nhd't the' gidi la Trimg Qudc, Nhdt Ban, Nga, An Dp vd Hdn Qucic deu cd muc sut giam manh.
Dimg dciu Id Nga vdi muc sut giam Id 71,5 ty USD tir 556 ty USD xudng chi cdn 484,5 ty USD, sau dd tdi Hcin Qudc giam 27,4 ty USD tir 239, 7 ty USD xudng 212,3 ty USD; Nhcit giam 18,2 ty USD tu 995,9 ty USD xudng 977,7 ty USD.
Cupc khung hoang tdi chinh da
khien ddng Hdn cua cdc nude bien ddng manh. Mot sd ddng tidn da hi sut gid nghiem trpng so vdi ddng USD nhu ddng Rup cua Nga, ddng Won cua Han Qudc. Viee ddng Hen trong nude bi mcit gia khien mdt so ngdn hang tremg uong cdc nude bdn rdng ngoaj te trong dd chu yeu la ddng Dd la My de can thiep thi trudng nhdm giii gid ddng npi te. Trong dieu kien nhu cau v^
hdng boa sut giam, thi trudng xuat khau ciia cdc qudc gia bi eo hep thi viec ddng npi te mat gid se ldm tdng Hnh canh tranh ciia cdc doanh nghiep Nga va Han Qudc. Tuy nhien, viec ddng Rup vd ddng Won mat gid qud muc so vdi USD se ldm suy giam Idng Hn ciia nhd dau tu va dan cheing, dcin tdi hanh dpng bdn thdo nheing ddng Hen ndy va sy tdng gid cua hdng hod nhdp khdu, gay sue ep tdi lam phdt. Do dd, Chinh phii Nga vd Han Qudc da bcmi mdt lupng lein USD vdo thi truemg de ngdn chcin dd sut giam ciia ddng npi te.
Melt khde do ty gid cua mdt s6 ngocii te nicinh trong rd ngoai te thudc d y tru ngocii hdi bien ddng nen mere du
T i l Ctrinil THANG 2/2009
t n i ngoai hdi cua mOt so nude quy ra dd la My ciing bi sut giam. Sy mat gid cvia ddng Euro, dong tidn dang chiem khoang 25% h-ong co cau ngoai te d y trir ngoai hdi ciia cac qudc gia mat gia khi^n d u trii ngoai hdi ciia cac nude bi sut giam. Chi trong thang 10 ddng Euro da mat gia khoang 10% so vdi USD do tam ly ndm giii ddng USD nhu tai s^n an toan trong thdi ky khiing h o i n g va lo ngai cac nen kinh te thupc khu vyc chau Au se phuc hdi cham chap hon so vdi My. Ddng Euro mat gia khie'n d y t n i ngoai hdi quy ddi ra USD ciing bi giam.
Tic dqng tim ly mang tinh biy dan
Neu n h u cudc dai suy thoai nhiing nam 1930 de lai hau qua nang nd do cac nha hoach djnh ehinh sdch giai doan dd da ngan ngai trong viec cung cap thanh khoan eho thi trudng thi hien nay, cac giai phap cimg ca'p thanh kho3n da dupe thuc hien mdt each triet de song yeu td suy giam long tin da phan ndo lam giam di tac dung cua eac chinh sach truyen thd'ng nay. Sy sup do Clia he thdng chiing khoan hda - bdt ngudn cua cupc khiing hoang hien nay da khien cac ngan hang can kiet cdc quy vd'n dupe sii dung trong cemg cap cdc khoan vay vdi quy md Idn trude day. Su sut giam niem tin cung khien h$ thdng tdi chinh roi vdo Hnh trang
"ddng bdng Hn d u n g " vdi mere dp nghiem trpng. Cdc doanh nghiep, cdc ngan hang cd ket qua kinh doanh tdt cung van phai ganh chiu Hnh trang thidu thanh khoan trong ca he thdng tdi chinh.
Merc dp lay lan cua cupc khimg hoang do hieu ung bdy ddn cua cupc khiing hoang tai chinh giai doan hien nay ciing cao hem ban cdc cudc khung hoang khac. Mpt phan cung la do tdc dp phat tridn ciia he thdng tdi chinh va cdc cdng cu tdi chinh ddc biet nhanh trong nhung ndm gan day.
Tic ddng din diu tw
Ddng vd'n dau tu vd'n dupe eoi Id mdt h-ong nhung dpng lyc chu yeu cho tang trudng kinh te todn cau trong vdng mdt thap ky qua. Do tac dpng Clia cudc khung hoang, ddng vd'n ndy da bi suy giim nghiem h-png. Theo sd lieu eua Ngdn hdng Thanh toan qudc td BIS ddng vdn ndv dd giam 1,1 ngdn ty USD h-ong quy 11/2008 eho thd'y ddy la mdt quan ngai thye s y cho kinh te
cae nude, ddc biet la khu vyc cac nen kinh td moi ndi va cac nude dang phat tridn. Ddng vd'n tir eac nen kinh te phat trien dd vao khu vyc cac nen kinh te mdi noi va dang phdt trien dd tdng vdi tdc dp nhanh trong vdng mdt thap ky qua, ke tir sau cupc khimg hoang khu vuc chau A nam 1998.
Ddng vdn ddc biet tdng manh d cdc nude Trung Qudc, Hdn Qudc, An Dp, d mpt sd nude chdu A khde, tdc dp tdng cham hon. Ddng vd'n tang phan anh qua trinh ty do hda thi trudng tdi chinh va meie do m d cua ciia cdc nen kinh te mdi ndi vd dang phdt trien. Tuy nhien, cupc khung hoang cd kha ndng se gdy nen sy dao chieu cua ddng vdn vdo khu vyc nay trong thdi gian tdi. Tinh hinh hdn loan trong ngdnh tdi chinh My ciing gay ra sy sut giam sau cua cac thi trudng vdn, ngodi ra, tinh bat dn dinh vd tam ly ngai rui ro gia tdng, day ehi phi vay vdn tai khu vyc eiia cdc nude mdi ndi vd dang phdt trien vd'n dang cdn vd'n cho phdt trien kinh telen cao. Khdng it nen kinh te' dd phai cheing kien sy chia tay cua nhieu danh muc dau tu Idn trong niia cudi ndm ngodi, trai ngupe vdi ludng vd'n Idn chay vdo dau ndm.
Cd the ndi, sy dao chieu dpt ngpt cua ddng vd'n dau tu vdo khu verc cdc ndn kinh te mdi ndi vd dang phdt trien la yeu to chu chdt khien cdc chi sd d u bdo ve tdng trudng kinh te trong ndm tdi eua khu vyc ndy bi sut giam manh.
Ben canh dd vdi nhiing nen kinh te dang phdt trien (vi du nhu Viet Nam) dya vdo ddng vd'n cho bu ddp tham hut thuong mai thi sy suy gidm ddng vdn ciing ldm tdng rui ro eho cdn cdn thanh todn.
G i d i phdp chinh sdch cua cdc nude v d t r i e n vong
Trong bdi canh ndy, hau bet cdc Chinh phu deu phai cd nhung chuong trinh/ehinh sdch de ddi phd vdi khimg hodng vd ngdn chdn dd su}- thodi kinh te. Mdc du quy md vd tdc ddng cua khung hoang tdi chinh den cdc nen kinh te khde nhau song nhin ehung cae nude deu dp dung mdt sd nhdm giai phdp nhcit dinh:
1. Ban hdnh cdc chuang trinh ciru tra khdn cdp cho nen kinh te. Cdc chuong trinh eihi trp cho nen kinh tedeu nhdm vao cdc muc dich kich thich kinh te tdng trudng: Dy kien muc chi cho khung hodng cua My da len tdi 7.000 Iv USD. EU lap ke hocich cho mdt gdi
thuc day kinh te tri gid 130 tv Euro nhdm vyc day cdc nen kmh te npi khdi.
Thu tudng Nhat Taro Aso dd cdng bd mpt ke hoach kich thich kinh te tri gid hon 250 ty USD va tiep dd md rdng quy md chuong trmh nay len muc 437 ty USD. De trp giup nen kinh te dya vao xua't khau, Trung Qudc cung dd dd ra mpt "Dai ke hoach" kich thich kinh te tri gia 586 ty USD nhdm thuc day nhu edu Heu dimg trong nude vd kich thich kinh te, d y kien dupe thyc hien trong giai doan tir nay den ndm 2010.
2. Tdng thanh khodn cho thi tnrdng thdng qua cae chinh sdch ha ldi sua't, ha ty le d u trii bdt budc, bom edn cho cac ngan hdng vd cdc td cbiic tdi chinh.
Khu vyc cdc ngdn hdng cung Id trpng diem d nhieu nen kinh te, trong bdi canh khiing hoang, nhdm ngdn chdn sy sup dd eua he thdng ngan hang \ d n se gay nen nhieu he luy eho nen kinh te, ngdn hang trung uong sdn sdng bom vdn va eho cdc ngdn hdng vay nhdm tdng tinh thanh khodn trong nude.
3. T/;i/c hien cdi cdch ca cdu vd tdng cuong cong tdc qudn hj vd gidm sat. Cdc chuong trinh tro gieip dupe dua ra ddng thdi vdi veu cau mpt so ngdnh edng nghiep phai thyc hien tdi co cdu nhdm tdng cudng hieu qua kinh te.
Tdng cudng gidm sdt ciing la mpt nhiem \ u trpng tdm bcii sy yeu kem trong giam sdt ludn la mpt trong nhiing nguyen nhdn gay nen cdc cudc khung hoang. Mpt trong nhirng bien phdp thyc hien tai cocau la qudc heiei hda mpt so ngdn hdng cung dupe thyc hien d mpt so nude (dien hinh Id Anh).
Cho de'n thdi diem hien nay, cdc chuong trinh/ehinh sdch ddi phd vdi khung hoang cua cdc nude cung mdi chi dupe dua ra thyc bien trong mdt thdi gian rdt ngdn (da phan la dupe dua ra trong thdng 11 vd thdng 12/2008), thdm chi mpt sd chuong trinh d mpt sd nucie mcii chi dang trong qua trinh xem xet vd chua dupe dua vdo thyc bien. Do \dy, tdc ddng vd hieu qua cua viee thyc hien cdc chinh sdch tren ddi \di nen kinh te cdn chua rd rdng.
Nhin chung cdc chuyen gia kinh te deu nhdn dinh, khimg hoang tai cbinh dd qua con kich phdt, nhemg nd cdn Hep tuc tdc ddng khien trong ndm 2009, kinh te the gidi se cdn phai duong dciu \ in vd sd kho khdn, va mpt ser phuc hdl tir ter chi cd the xudt hien vdo
cudi ndm 2009. *
Til chinh THANG 2/2009
