PHAP LUAT Vfi HT VE THlTOfNG MAI 6 VIET NAM HIEN NAY
Nguyen Thu Hifong
T6m tat: Bdi viet phdn tich. ddnh gid thtrc trgng phdp lugt ve tif v^ thuang mgi a Vi^t Nam hien nay: chi ra nhirng hgn chi trong cdc qui dinh vd dua ra kien nghi hoan thien.
Abstract: This article analyses and evaluates the practices of trade remedy lam k Vietnam nowadays. It also points out shortcomings of the laws and makes proposal for improvement.
H
Oi nhap kinh t l qudc te - Tu do hoa thuong mai mang lai nhirng Igi ich cho cdc quoc gia trong dd cd Vi?t Nam. Vi$c Vi?t Nam tham gia ky kit nhieu Hiep djnh thuang mai - trong dd cd Hiep djnh thuang mai ty do (FTAs) vdi cdc cam kit cdt giam, loai bd hoan toan thue ddi vdi nhieu m^t hang cd the tao ca hdi cho hang nhap khdu gia tang nhanh chdng. Mdt sd thj tmdng hang hda Viet Nam cd the bj hang hda nhap khau hi cdc nude ddi tdc trong khu vyc thuang mai ty do chilm ITnh. Day thyc sy la mgt khd khan va tdt ylu se keo theo nhieu van de kinh t l - xa hdi phat sinh.Trong bdi canh do, cdc nude nhu Viet Nam cd the sii dung cdc bien phap phdng ve thuang mai trong khudn khd Hiep djnh ciia Td chiic thuang mai thi gidi (WTO) va cdc thoa thuan khac v l ty ve nhdm bdo ve thj trudng. Cdng cu phap ly hgp phap nay la ket qua ciia viec ngi luat hda cdc qui dinh ciia WTO tai Dilu XiX Hi?p dinh chung v l thul quan va thuong mai (GATT 1994) va Hiep dinh ve cac bien phap ty ve (SA) ciing nhu cdc thda thuan khac frong cac FTAs ma Viet Nam la thanh vien.
ThS., Vi|n Nha nuoc v i Phap luilt.
1. P h a p lu|it ve ^ p d u n g bifn phap tir ve t h u o n g mai a Vi^t Nam
1.1. Th^c tr^ng phdp luat Nham ddm bdo ty do hda thuong mai ddng thdi bao vf Igi ich cua cac nh^ san xuat trong nude, W T O cho phep cac quoc gia thanh vien dugc dp dung cac bien ph^
phdng ve thuang m^i (gdm cdc bi?n phap:
chdng bdn phd gid, chdng trg cap, ty v?
thuang mai) theo nhiing nguyen tac, dieu kien, thii tuc chat che.
Khdc vdi hai bien phdp chong ban pha gia vd chdng trg cap, bien phdp ty ve dugc coi la mgt cong cu bao ve nganh san xuat ngi dja trong trudng hgp khan cap nhSm haxi chS nhiing thiet hai nghiem trgng do tinh trang gia tang bdt thudng cua hang hiia nhap khau. N h u vay, bien phdp ty v? coth^
dugc dp dung ke cd khi cdc ddi tdc thucmg mai thuc hien hoat ddng kinh doanh chinh dang, khdng vi pham nguyen tac canh tranh binh dang. Ve hinh thiic, viec dp dyng bi?ii phdp ty ve bj coi la di ngugc Igi ty do hoa thuang mai. Tuy vay, bien phap ty ve van la bien phdp dugc thira nhan trong WTO theo cdc dieu kien ap dung chat che nham trdnh viec cdc qudc gia thdnh vien l^m dyng cong cu nay.
PHAPLUAT VE TlfVE..
Viec ngi luat hda cdc qui djnh ve ty ve thuang mai cua Viet Nam thi hien trong:
Phdp lenh sd 42/2002/PL - UBTVQHIO cua Uy ban Thudng vu qudc hgi ve ty ve trong nhdp khau hang hda nude ngoai vao Viet Nam (Phdp lenh TVTM) vd Nghi djnh cua Chinh phii sd 150/2003/ND-CP quy djnh chi tiet thi hanh Phap lenh vl ty ve trong nhap khau hang hoa riudc ngoai vao Viet Nam (Nghj dinh 150).
Trong qua trinh thyc hien phdp luat vl t\x ve thuong mai ciia Viet Nam, cd thi nhan thay mgt sd bat cap nhu sau:
- Can cir khdi xucmg dieu tra WTO khdng qui djnh ve van de ndy.
Phap luat Viet Nam qui djnh ca quan dilu h^ tien hdnh dieu tra dp dung ty ve thuang mai khi':
(i) Cd ho sa ciia td chiic, ea nhdn dai dien eho ngdnh san xudt trong nude vdi dilu kien todn bg hang hda ciia td chirc, cd nhan do chiem it nhat 25% san lugng hang hda tuang ty ho^c hdng hda canh tranh tryc tiep dugc san xudt trong nudc^.
(ii) Bd Thuang mai (nay la Bd Cdng Thuang) cd the chu ddng tien hanh dieu tra trong trudng hgp cd bang chiing chiing minh sy can thiet phai ap dung cdc bien phdp ty ve^.
(iii) "Cd bang chiing chiing minh sy can thiet phdi dp dung cdc bien phap ty ve"'' Tire la cd bang chiing ro rdng ve viec tang dot bien sd lugng hang hda gay ra hoac de doa gay ra thiet hai cho nganh san xudt trong nude.
Khoan 2 Dieu 5 Nghi djnh 150.
^ Khoan 1 Dilu 10 Phap lenh TVTM.
^ Khoan 2 Dilu 10 Phap lenh TVTM.
'' Diem b khoan 2 Dieu 5 Nghi dinh 150.
Tuy nhien, dieu kien ty le dai dien cho nganh sdn xudt gui dom yeu cau phdi
"chiim 25% sdn luang mdt logi hdng hod tren thi trudng" khdng de vdi cdc doanh nghiep chu ylu la nhd vd viia cua Viet Nam.
Mac dii quy djnh cho phep cdc nhd san xuat trong nude lien kit de dat 25%, song tren thuc tl viec Hen kit nay ciing khd khan.
Han nira, vice phdi tap hgp du doanh nghiep de dap ling tieu chi tren ciing vdi mau hd so yeu cau dieu tra dp dung bien phdp tu ve qud chi tiet^, dan den viec keo dai thdi gian xem xet cua co quan dieu tra ve tu each ciia ben yeu cdu dp dung bien phdp ty ve ciing gdy khd khan cho ben yeu cau dieu tra.
Ben canh dd, do chua cd qui djnh cy the ve trinh ty, thii tuc, cac can cii de ca quan dieu tra ty khdi xudng dieu tra nen tren thyc te viec nay chua dien ra.
Ban chat ciia bien phdp ty ve la mdt bien phap mang tinh khan cap, kjp thdi nham khac phuc thiet hai ciia nganh sdn xuat ngi dja nen nhirng ban che ciia cdc qui djnh tren da 1dm gidm tinh hieu qud cua bien phap nay.
- Dieu kien dp dung.
WTO qui djnh dieu kien de dp dung bien phap ty ve khi chiing minh dugc: (1) Cd sy gia tang dot bien ciia hang hda nhap khdu; (2) Nganh san xudt san phdm tuang ty hoac canh tranh tryc tiep vdi hang hda do bi thiet hai hoac de dga thiet hai nghiem trgng;
(3) Cd mdi quan he nhan qud giiia hien tugng nhap khdu tang dot biln va thiet hai hoac de dga thiet hai ndi tren.
Theo phdp luat Viet Nam, bien phap ty ve dugc dp dung khi thda man cdc dilu kien: (i) Khdi lugng, sd lugng hoac trj gid
^ Xem them Dilu 6 Nghj djnh 150.
^ Dilu 12 Phap lenh TVTM.
55
NHA NirdC VA PHAP LUAT SO 7/2016
hang hoa nhap khdu gia tang dot bien mgt cdch tuyet ddi hoac tuang ddi so vdi khdi lugng, sd lugng hodc tri gid cua hdng hod tucmg hi hoac hdng hoa canh tranh tryc tiep dugc san xudt trong nude; (ii) Viec gia tang nay gay ra hodc de doa gay ra thiet hai nghiem trgng cho nganh sdn xudt hang hoa tuong ty hoac hang hoa canh tranh tryc tiep trong nudc^.
Tuy nhien, vdi qui djnh "nhap khdu hdng hod qud muc la viec nhap khau hang hod vdi khdi lugng, sd lugng hoac trj gia gia tang mdt each tuyet ddi hoac tuang ddi so vdi khdi lugng, sd lugng hoac trj gia cua hang hod tuang ty hoac hang hoa canh tranh tryc tiep dugc sdn xudt trong nudc"^, phap ludt Viet Nam da sir dung tieu chi trj gid nhap khau trong viec xdc dinh miic do gia tang nhap khau la chua chinh xac. Do viec xac djnh nay se khdng the phan anh day du ve miic dd gia tang eiia hang hda nhap khau so vdi hang hda tucmg ty san xudt trong nude.
Phap luat Viet Nam qui djnh viec danh gia "thiet hqi" cho nganh san xuat trong nude khi cd su gia tang dot biln ciia hang hda nhu sau: "Thiet hgi nghiem trong cho ngdnh sdn xudt trong nuac la tinh trang nganh san xuat dd suy giam mot each dang ke ve san lugng, miic tieu thu trong nude, Igi nhuan san xuat, tdc do phat triln san xuat; gia tang muc tdn dgng hang hoa; anh hudng xau den viec tam, miic tiln luang, dau tu va tdi cac chi tieu khac cua nganh san xuat trong nude san xudt hang hod dd"''
"De doa gdy ra thiet hgi nghiem trong cho ngdnh sdn xudt trong nuac la kha nang chde chan, ro rang vd chiing minh dugc vl su
thiet hai nghiem trgng gay ra cho ngdnh san xuit trong n u d c " ' ^ tiic la phan tich gia cua hang hda bj dilu tra so vdi gia cua hang hoa tuong t y "
Trong qui djnh nay, "ngdnh sdn xudt trong nuac" dugc hieu la toan bd cac nha san xudt hang hod tuang tu hoac hang hoa canh tranh tryc tilp trong pham vi lanh thi Viet Nam hoac dai dien hgp phap ciia ho chilm ty le chu ylu trong tdng san lugng hang hod cua nganh dd dugc san xuat ra d trong nude'^. Nghi djnh 150 cu the hda nhu sau: "Ngdnh sdn xudt trong nuac Id todn bg cdc nhd sdn xudt hang hod tuang tu hoac hdng hod canh tranh true tiep trong phgm vi lanh thd Viet Nam hodc dgi dien h(rp phdp cua ho chiem ty le it nhdt 50% tdng sdn luang hdng hod cua ngdnh dd duac sdn xudt ra a trong nuac"^^. Chinh viec qui djnh ciing ve 'ty le dgi dien hap phdp cho ngdnh sdn xudt chiem ty le it nhdt 50% tdng sdn luang hdng hda" nay se gay khd cho ca nhan, td chiic yeu cdu dieu tra. Bdi tren thj trudng sd lugng cdc doanh nghiep Viet Nam rat Idn ma thi phdn lai nhd le. Trong khi do, WTO qui 6mh: "Ngdnh sdn xuat trong nuac" la nhirng nha san xudt cd san lugng chiem phan Idn tdng san lugng trong nuac ciia cac san pham dd''' md khdng dat ra miic ty trgng cu thi d l xac djnh dai dien.
- Qui trinh vd thai gian dieu tra
^ Dilu 6 Phap lenh TVTM.
* Khoan 1 Dl^u 4 Nghi dinh 150.
' Khoan 2 Di^u 4 Nghi djnh 150.
'" Khoan 3 Di^u 4 Nghi dmh 150.
I' Xem them Dilu 16 Phap lenh TVTM.
^ Khoan 4 Dieu 4 Phap lenh TVTM!
'^ Dieu 3 Nghi dmh 150,
" Xem them Dilu 4.1(c) Hiep dinh SA khi xac dinh Ihiet hai hay de doa gay thiet hai, "nganh san xu5t npi dia" dugc hieu la toan bo cac nha san xuat san pham tuang tu hoac cac san ph4m true tilp c?nh tranh trong pham vi lanh t h i mot Thanh vien, hoac tap^hop eac nha san xuat ma dSu ra cua san ph^m chiem phan Ion tong so san xuSt npi dia cua loai san pham nay.
PHAP LUAT VE TI/ V$...
WTO khdng gidi h ^ thdi gian dilu tra.
Phap luat Viet Nam qui dinh tdng thdi gian dieu tra la 6 thdng vd cd the gia han them 2 thang. Ca quan dieu tra phai cong khai ket qud dieu tra, tren ca sd do ra quylt djnh dp dung hoac khdng dp dung cac bi^n phdp ty ve thuang mai ddi vdi nhdm hdng nh$p khau bj dieu tra'^-
Vdi cac qui djnh nay, cdc doanh nghiep cd thS chii ddng du doan ve thdi gian ap thue de cd ke hoach kinh doanh hieu qua.
Nhung ben canh dd, trong qua trinh dilu tra neu cd nhung tinh hudng phiic tap, bdt ngd phat smh can nhieu thdi gian hon de xir ly thi cung se khd khdn cho ca quan dilu tra.
_ - Cdc bien phdp ttr ve
Phap ludt Viet Nam quy djnh, can cii vdo ket qud dieu tra chiing minh dii cac dieu kien dugc dp dung bien phdp ty ve thuang mai, CO quan dieu tra ra quyet dmh dp dung cdc bien phdp sau'^:
(1) Tdng miic thue nh$p khau (thue ty ve);
(2) Ap dyng cdc h ^ ng^ch nhap khdu;
(3) Ap dyng hanh ngach thul quan;
(4) Ap dung thue tuyet doi;
(5) Cap phep nhdp khdu de kiem soat nh^p khdu;
(6) Phu thu doi vai hang hoa n h ^ khau va
(7) Cac bien phdp khdc".
Trong cac bien phap t r ^ th) cdc bien phdp (1) "Tang ra&c thul nhdp khdu" khdng CO hudng dan, ciing khdng co qui dinh d^
tinh toan thue so vdi miic thul nhdp khdu hien hdnh (trong thdri dilm dp thul); (5)
"dp phep nhap khau de kiem soat nhap
khiu" vd (6) "Phu thu ddi vdi hang hoa nhdp khdu" chua cd qui djnh cu the. Ddy Id nhiing khodng trdng phap ly edn dugc bd sung.
1.2. Th^c te dp difng
Trong bdi cdnh ty do hda thuong mai, khd nang cdc nude cd the lya chgn dp dung cdc bi6n phdp phong v§ thuang mai khdc nhau. Tren thyc tl, Vi?t Nam da la ddi tugng cua 96 vu dieu tra phdng ve thuang mai tren the gidi, trong dd cd 17 vu bi dieu tra dp dung ty ve vd ket qua Id 8 vu bj dp dung bien phdp ty ve" Viet Nam tien hanh 6 vu dieu tra phdng v$ thuang m^i ddi vdi hang hoa nhdp kh|u nhimg chi co 4 vu quylt dinh dp dung bi^n phdp phong ve, trong do cd 3 vu la dp dung bien phdp tu ve'«
Trong 04 vy dp dyng phdng v$ thuang mai, phan Idn (3/4) vy viec Viet Nam dp dyng bien phdp ty ve. Dieu nay dudmg nhu khac vdi thuc te d cac nude khi so sdnh bien phdp ndy vdi bien phdp chong ban phd gid'^.
Vay nguySn nhan ndo lai cd hien tugng nay vd tai sao bien phap ty v? l^i dugc su dung nhilu tai Viet Nam?
Thvt nhdt: Do vy kien phdng v?
thuang mai ddi hdi trdch nhi?m nhe han cho cdc nguyen don Id cac doanh nghidp Viet Nam bi thiet hsii vi khdng phai chiing minh hdnh vi canh tranh khdng Idnh manh, tiic Id
"Xem them Dteu 18 Phap lenh TVTM.
" Qui dinh t§i Dieu 3 rfi^ l?nh TVTM vi hudng din cu the t^i Bieu 2 Nghi dinh 150.
http://chongbanphapia.vn/thong-ke-cac-doi-voi- hanp-hoa-viet-nam-n 13889 ."html, tray cap ngiy 15/5/2016.
'* Theo s6 li?u thdng k6 aia Cyc q^n ly c^nh tranh thi 03 vu ^ dyng bi^n pluqi tii v$ g^m; (i) D ^ th^c vit;(ii) B$t ngQt; (iii) Ph6i thep va t h ^ dai.
Nguon; http://www.vca.gov.vn/extendpages.aspx?
id=41&CatelD=70. tray C£^ ng4y 15/5/2016.
" Tdng hop tfir s6 li?u thing ke ciia WTO.
Nguon: https://www.wto.orp/. tray c^^ ngay 15/5/2016
57
NHA NU6C vA PHAPLVATSd 70016
khong phai xuat trinh cac thong tin ve chi phi cua hang hoa nhap Idiau ma doanh nghiep se Idio co dugc bcfi ca che tiep can thong tin xuat, nhap Ichau Ichong quy dinh chi tiet. Day chinh la mot u\i the ciia kien tir ve so voi cac bien phap phong ve khac doi voi cac doanh nghiep nguyen don chua co nhieu kinh nghiem di kien.
- Thir hai: Duoi goc dp phap iy, thi day la cong cu dugc ap dung mgt each hgp phap. Tuy nhien, viec nay co thS ik lai nhiing hau qua phap ly nhu: (i) Phai b6i thuong : WTO qui dinh nuoc dp dung bien phap tu ve phai boi thuang cho cac doanh nghiep nhap khau co lien quan bi thiet hai.
Cam ket dam bao dua ra mgt muc b6i thuong thoa dang d6i voi cac nuoc chiu thiet hai do he qua ciia viec bi ap dung cac bien phap tu ve thugng mai; (ii) Nuac ap dung bien phap tu ve co thS phai hiing chiu su tra dua thuang mai cua cac nuoc khac neu cac ben khong the thoa thuan dugc miic boi thuang tuong xiing. Tuy nhien, quy^n thuc hien bien phap tia dua nay tir phia nuoc hi thiet hai chi co thi ti6n hanh sau 3 nam tir thoi di6m bi ap dung^'
Chinh vi cac hau qua phap ly phai d6i mat, cac nuac thuang ban ch6 ap dung bien phap nay. Tuy nhien, day lai la cong cu dan
phap den bu pha, co tinh ,„„„g xi„g ^ j ; ^-^^ ,^.5, h . Im ,ch .hucmg mai cho ntric x„S, khdu do v^ec p dung cac b,c„ phap xv vc thtrong ma, gay ra i Z i-c ,c. cac n w c c o ,h^ ,„a ch'on hinh Z c gi "
ap dung tl, ve thuong ma,. Kha nang ap dun. d6n bu thuoug m,, bang mot khoin „a„ „hs. dinh finh trSn c, so nguon tang tu thuj tu vc nhSp khSu u „ . c6 the duoc nnh den, Nhfeg .hi,, hai'trong did„ duoc den „ pha. ,a nhung thtet hai phat s t n h U i f p " ^ cac bten phap tu vc thuong mai duoc ap dung
K h o a n 3 B , e u 8 H , e p d , n h S A
gian de doanh nghiep Viet Nam co du dilu kien yeu cau dieu tra.
Nhu vay, mac du co cac tdn tai phap luat nhu neu tren va Viet Nam chua co kinh nghiem thuc te nhieu ve viec su dung cac bien phap tu ve thuang mai, nhung bicn phap nay dugc coi la co mi t h j hon so voi 02 bien phap con lai. Tuy chua dap ling iiy dii nhu ciiu bao ve nganh san xuit ngi dia, nhung thuc xk ap dung tu ve thuang mai da cho thay sy chti dgng cua cac doanh nghiep Viet Nam va Cue quan ly canh tranh. Vi du mgt so vu viec nhu sau:
Vuthirnhh
Ngay 15/12/2015, 4 doanh nghiep thep (nguyen don) la dai dien cho 38.6% thi phin hang hoa dugc san xuat ra b trong nuoc co dan yeu cau ap dung bien phap tu ve d6i voi mat hang phoi thep va thep d a i "
Dan dugc coi la djy dii va hgp le theo CiSc tieu chi: (a)"ty le dai dien" 25% theo quy dinh tai Digu 10 Phap lenh TVTM; (b)
"nganh san xujt trong n u a c " chiim it nhSt 50%, theo qui djnh tai Diju 3 Nghj dinh 150, Cue quan Iy canh tranhda ra quySt djnh S6M296/QD-BCT (25/12/2015) v6 vice dieu tra ap dung bien phap ty ve d6i vai san pham phoi thep va thep dai nhap khiu vao Viet N a m "
Theo qui dinh tai khoan I Digu 3 Hiep iinh SA; Dilu 7 Phap lenh TVTM va Diiu 15 Nghj djnh s6 150, tir ngay 29/1 - 23/2/2016, Cue quan ly canh tranh da liSn hanh^ tham tra tai chd d6i voi cac doanh nghiep san xuit hang h6a tuong ty va hang
_ VKI Nam nin hmh diiu Ira ap dmg bien phap If ve loan cau doi vai sdn phdm phoi Ihep vi Ihep Mi, http://www.vca.gov.vh, tmy cap ngay 16/5/2016.
ym Nam lien hanh diiu Ira ap dung bien phap lit ve loan cdu ddi v&i sdn phdm phoi Ihep vd Ihep dii.
Ismlmauvci^gSSLm, t,-uy cap ngay 15/5/2016.
PHAPLUAT VE T{J VE .
hoa canh tranh trirc ti6p trong nuac^". Can cir vdo k6t qua di^u tra so bp cho thdy dii dieu kien dp dung bien phdp tu ve^^ theo quy dinh cua Phdp 16nh TVTM, ngay 7/3/2016 Bp Cong Thuong^*^ da ban hdnh Quyat dinh 862/QD-BCT dp dung biSn phdp tu ve tam thai doi voi thep ddi vd phoi thep nhap khdu^^
Ngay 05/5/2016, Cue qudn ly canh tranh da t6 chuc buoi tham vdn cong khai cho cdc ben lien quan truoc khi ra ket ludn cuoi cung^^ Tai phien tham vin, su mau thuan giira cdc doanh nghi?p thep chii yeu xuat phdt tir viec phdn d6i dp dung bien phdp tu ve doi voi phoi thep, chu khong phdn doi dp dung bien phap tir ve d6i vai thep dai. Cu thi:
(a) Cac nguyen dan va mot s6 doanh nghiep khdc ling ho vu viec nay vai lap ludn: viec dp dung bien phap ty ve trong vu viec ndy la dung ludt cua WTO. Niu cham dp dung bien phdp tu ve tam thoi se gay ra
Viet nam quyet dinh ap dung bien phap tu ve tam thoi doi voi mat hang phoi thep va thep dai nha - khau, http://chongbanphagia.vn, truy cap ngay 15/5/2016.
Bo truang Bg Cong Thuong ban hdnh quyet dinh dp dung bien phdp tu ve tam thai doi vai mat hdng phoi thep vd thep ddi nhdp khdu vdo Viet A^am,http://www. moit.gov. vn, truy cap ngay 15/05/2016.
" Dika 20 Phap lenh TVTM qui djnh: Bp truang Bp Cong Thucmg co the ra quyet dinh ap dung bien phap tir ve tam thai truoc khi ket thiic di^u tra, n^u xet thay viec cham thi hanh cac bien phap tu ve gay ra hoac de doa gay ra thiet hai nghiem trpng cho nganh san xuat trong nuoc va thiet hai do kho c6 the khac phuc ve sau.
Quyet dinh thong bdo dp dung tu ve tgm thai phoi thep ddi, http://chongbanphagia.vn, truy cap ngay 15/5/2016.
Viet Nam to chuc phien tham vdn cong khai vu dieu tra dp dung bien phdp tu ve doi v&i mot so mat hdng phoi thep vd thep ddi nhap khdu, http://www.vca.gov.vn, truy cap ngay 15/5/2016.
thiet hai nghiem trong cho ngdnh sdn xudt thep trong nuac va kho co the khac phuc dupe.
Tren thirc te, Cong ty trdch nhiem hihx han Khodng san vd Luyen kim Viet Trung cho biet, trong thdng 5/2016, Cong ty co the thodt 16 nha nhung tdc dong tich cue cua chinh sdch dp thue ty ve thuong mai tam thai vai san pham thep xdy dyng vd phoi thep. Ton kho gidm, sdn xudt phuc hoi tich eye khi cdc nhd mdy edn dat hdng nhieu han^^ The nhimg phdi hieu rdng, do chi la bien phdp bdo ho tam thai, ve Idu ddi, npi lye mai Id yeu to quyet dinh sir ton tai ciia doanh nghiep thep.
(b) Nhom cdc doanh nghiep co dung den phoi thep de sdn xudt thep^" lap ludn rang: viec dp thue ty ve doi vcri phoi thep khong nhung chang co Ipi gi cho nhd san xudt phoi thep trong nuac do gid phoi thep trong nuac se tang theo, dan tai gia thanh san phdm tang va con gdy tdc dong bdt lai hen dai cho mpt so nganh co lien quan nhu:
xay dyng, bdt dong san va nguai tieu dung.
Dieu nay di nguac vai bdn chat cua bien phap ndy, do la thay vi bdo ve thi truang thi chi 1dm Ipi cho mpt vai nha cung ung phoi thep Ion trong nuac.Cac doanh nghiep nay kien nghi: thay vi dp thul thi nen dp dung bien phdp "hgn ngach" hoac "hgn nggch
Thep thodt to nha thue tu vp, http://chongbanphagia.vn. truy cap ngay 15/5/2016.
•"' Ngay khi c6 quySt dinh diSii tra, mpt s6 doanh nghiep thep gom Pomina, Thep Uc SSE, Thep Viet Diic. . cung CO kien nghi gui Thii tuong Chinh phii va_ cac Bp, nganh lien quan xem xet dinh chi viec dieu tra ap dung bien jihap ty ve d6i voi mat hang phoi thep nhap khau, d6ng thoi khong chap nhan ap dung mijc thu6 tir ve tam thoi nh^m tranh viec canh tranh khong lanh m^nh, doc chi^m thi truang.
59
NHA NMC VA PHAP LVATSO 7/2016
thue quan"&b\ vcri nhap khau phoi thep, tuong ty nhu mot so nuac tren the giai '.
Vu viec tren cho thdy, neu ca quan dieu tra khong can nhac vd linh hoat xic ly khi dp dung bien phdp ndy co the ddn toi: bdo ve thi tnrdng khong phdi vi lai ich chung ciia ngdnh hoac cua ngdnh lien quan vd nguai tieu dung md chi Id bdo ve nhom cdc nhd sdn xudt trong nu&c. Bieu ndy se khong dap ung duac muc tieu ctia bien phdp tu ve thuang mgi trong khi phdi doi mat vai cdc hau qud phdp ly cua viec dp dung bien phdp tuve.
Vii thii- hai
Thang 7/2015, Cong ty Vedan Viet Nam (chiSm 46,95% thi phin trong nuoc) va Cong ty Miwon da co dan yeu ciu ap dung bien phap ty ve d6i voi bgt ngot'^
Ngay 01/09/2015, Bp trutjng Bo Cong Thuong ra quyit djnh s6 9269/QD-BCT v i viec dieu tra ap dung bien phap ty ve d6i voi mat hang bot ngpt nhap khiu vao Viet Nam". Ngay 19/1/2016, Cue quan ly canh tranh to chtic tham vin vu diiu tra ap dung bien phap ty ve dii vai san phim bot ngpt nhap khau vao Viet Nam (vu viec s6 15- KN-TVE-01)« Ngay 10/03/2016, Bo Cong Thuong ra Quyit dinh s6 920/QD- BCT ve viec ap dung bien phap ty ve toan
Ap lime lu ve lam Ihii vd, phdi Ihep vd Ihep ddi http.//cl,ongbanphagia.v„, truy cap ngay 16/5/2016
Bo„-yeu-cau-lu-ve. littp://chongbanphagia vn truv
cap ngay 16/5/2016 ' '= V,el Nam din hanh d.iu Ira ap dung b,e„ phdp ,u
ve loan cau doi vii „d, bang bo, L , ht,p://ww„.vca.Bov v„, trny cap „gay I6/5/2015 '
t,w quan ly canh Iranh 16 chic Iham vdn va d,iu tra ap d,,ng b,p, phdp ,„ ve di, vol sdu nhlnZ, ngo, nlidp mu vdo Vie, Nam (Vu viCc\t t j
cau doi voi san pham bot ngot nhap khiu vao Viet Nam^^
Sau khi co quyet djnh ve viec ap dung bien phap ty ve, mpt so doanh nghiep co qui mo san xuat lan frong nuac co su dung bot ngpt lam nguyen lieu san xuat cho ring; (1) Luang bot ngot nhap khau tu Trung Quic chiem toi gan 7 5 % , do do, viec ap dung mpt muc thue chung vai tat ca cac nuac khac se khien cac doanh nghiep khong nhap khiu ttr Trung Qu6c se bi anh huang dang ki; (2) Vi thj phin ca ben yeu ciu va cac ben ting ho da chiim toi 59,19%> t i n g lupng san xuit hang hoa trong nuoc nen bien phap nay duong nhu chii yeu la dap ling yeu ciu cua ciia Vedan; (3) Mat khac, nguyen nhan chinh ciia vu viec nay lai la do bot ngot Trung Q u i c dang dugc ban vai gia sieu re.
Vi vay. Cue quan ly canh tranh, hoan toan CO CO so phap ly d i chii dong khai xuraig dieu tra c h i n g ban pha gia mat hang nay thay vi lip dung bien phap ty ve thuang mai nhu tren.
Nhu vay, ben canh mot s6 ngdnh sdn xudt trong nuac kho ddp img ty le dai dien 50% khi xdc dinh thiet hai. mot so ngdnh lai CO thedat tyle ndy di ddng Vi du I hoac 2 doanh nghiep chiem thi phdn l&n se tan dung triet de cong cu ndy de cung co vi tri cua minh chir khong phdi vi lai ich chung.
Trong truang hap ndy niu cdc doanh nghiep phdn doi bien phdp tren vd co diy dii can cit phdp luat thi Cue qudn ly canh tranh CO the su dung bien phdp co tdc dmg ngay lap lire do Id ra quyit dinh "dinh chi dp dung cdc bien phdp tu v e " " Tuy nhien.
"Bo Cong Thumg ban hanh quyel dinh dp dmg bien phdp lu ve loan cau dii vii sdn phdm hoi ngot.
http://www.moit.gov.vn/vn/tin-tuc, truy cap ngay 16/5/2016.
" Xem them Dilu 23 Phap lenh TVTM.
PHAP LUAT VE TUVE ...
quy dinh nay lai khong chi tilt nen kho dp dung tren thyc t l
Thong qua 2 vu viec tren, co the nhdn djnh rang ngoai hieu qud bao ve thj truang thi van co nhiing van de can luu tam nhu:
(i) Neu CO quan co tham quyen dieu tra khong dung, khong du, tham chi !a ngay ca khi dieu tra. dp dung dung thi cung van c6 the dan tai viec cac doanh nghiep chiSm thi phan lan tren thj tru'ong lam dung cong cu nay de bao ve vi tri cua minh, gay thiet hai tai canh tranh noi chung, nguai tieu dung noi rieng ciing nhu di ngupc lai su ty do hoa thuang mai Boi, bien phap nay co the ciing khong khuyen khich dupe san xuat trong njoc tang sue canh tranh, nhdt la khi Viet Nam da hpi nhap sau nhu hien nay.
(ii) Hon nii'a, bat ky mpt vu viec dieu tra va ap dung bien phap phong ve thuang mai nao cung deu se dan den viec xung dot Ipi ich giua cac ben. Ben dupe huang lai la nha san xuat trong nuac, ben chju thiet la nha nhap khau va ngu'di tieu diing. Do chinh la nhuTig ly do can phai can nhac ky truoc khi quyet dinh ap dung mpt bien phap phong \'e thuang mai noi chung va ty ve noi rieng (vi day la cong cu phap ly "phai tra tien").
{iii) Viet Nam cung co nguy ca cao bi kien neu dp dung bien phap ty ve thuang mai khong diing luat.Vi can cu theo luat cua WTO. cac quoc gia co quyen kien khi co dii bang chung la bi ap dung sai luat. Tren thyc te, Viet Nam da kien Indonesia khi bj ap dung bien phap ty ve.
Vi du vu viec: Ngay 7/7/2014, Bo Tai chinh Indonesia da ty ra quyet djnh ap dung bien phap ty ve thuang mai doi vai san pham thep can khong hap kim ciia Vict Nam {ton lanh) nhap khau vao Indonesia ma kliong qua tham van Chinh phii Viet Nam.
Truac su viec tren, Hiep hgi Thep da d^
nghi xem xet dua vu viec giai quyet tai WTO voi can cu la Uy ban ty ve thuang mai Indonesia co dau hieu vi pham cac dieu kien dp dung bien phap ty ve thuang mai dupe quy djnh trong Hiep dinh SA nhu: (i) IChong ehirng minh dupe de doa gay ra thiet hai nghiem trpng, khong co sy phan tich day du ve nhu'ng dien tien khong luang truac dupe, moi de dga nhan qua giira viec nhap khau san pham ton lanh va thiet hai cua nganh cong nghiep npi dia''^; {ii) Ve thii tuc, iru'oc khi dp dung cac bien phap ty ve thuong mai, nuac nhap khau se phai tien hanli thuang Iirgng vdi cac nuoc xuat khau ve gioi han va hinh thuc den bii theo thii tuc tham van" ^
Ngay 01/6/2015, Viet Nam nop don khieu nai len WTO ve bien phap ty ve thuong mai do Indonesia ap dung doi vai mat hang ton lanh^^ Ngay 28/9/2015, Viet Nam nop don len Ca quan giai quyet tranh chap WTO (DSB) sau khi tham vdn khong thanh cong voi Indonesia ve bien phap ty ve nay nhung khong duac chap thuan. Viet Nam tiep tuc lan thu hai yeu cau thanh lap Ban Hgi t h W " . Ngay 28/10/ 2015. DSB da thong qua yeu cau nay ciia Viet Nam""-
" Xem them qui dmh tai Dieu 4 Hiep dmh SA
^^ Xem ihem qui dinh lai Dicu 12 Hicp dinh SA.
"'' Ca quan gidi quyel ticuih chdp WTO thong bdo thdnh lap Ban Hdi thdm trong vu viec giai quvel tranh chdp .<:dn phdm tliep can kliang htrp kini cua Viet Xam (DS496). hltp://w\vw.vca.gov,vn. truy cap ngay 18/'5/2016.
Dicu 6 1 DSU quy dmh; "i\'eu ben nguyen ilan co yeu can. mar han hoi thdm pliai duac thanh lap chum uhdi h'l ta! moc hop ctia DSB tiep theo ciitk hop ma lai do yeu cdu ndy Idn dau Hen duac dira ra nhu mot mm cua chuang trinh nghi su DSB. trir khi tai cudc hop do DSB quyc-l dinh Hen ca iO dong ihudn khong thdnh Idp hau hoi llidm" Theo do, lai lan yeu cau dau lien duoc dira ra thao luan lai chirong trinh nghi su cua DSB. ben bi dan c6 thC- bac bo vice thanh lap ban hoi tham. nhung tai ctioc
61
NHA NVdC VA PHAP LUAT sd 7/2016
Co the nhdn dinh rang, ngodi nhiing ly do edn phdi can nhac ky ve lai ich chung truac khi quyet dinh dp dung bien phdp tu ve thuang mai, Viet Nam cUng can chu y den nguy ca bi cdc nuac kien neu dp dung khong diing luat hoac kien do vi phgm cdc cam ket nhu truang hap neu tren, dgc biet Id hien nay khi Viet Nam da tham gia ky ket nhieu FTAs.
2. Mot so kien nghi
Tir nhung phan tich a tren ve thuc trang phap luat, thuc te ap dung phap luat ve tu ve thuong mai a Viet Nam hien nay cung nhu cac cam ket bo simg ve tu ve thuang mai trong cac FTAs nham bao ve doanh nghiep tot ban nhu''^;
Yeu cau cac nutjc thanh vien FTAs phai cung cap ban thong bao dien ni ciia nhung thong bao theo quy dinh ctia WTO khi mot thanh vien quyet dinh khdi xuong dieu tra tu ve. Dieu nay dam bao r5ng cac nha xuat khau khi d6i mat voi cac bien phap tu ve do cac nuac khac khai xuong se duoc thuc hien bang mot quy trinli di6u tra ap dung mpt each cong bSng, minh bach, diing trinh tu thu tuc trong cac vu viec.
- Cam cac nuac thanh vien ap dung nhieu han mot bien phap tu ve d6i voi mpt san pham trong cung mpt thoi di^m, dij do la bien phap tu ve toan cau, bien phap tu ve dac biet nao khac duoc quy dinh trong Hiep dinh.
h9P tiep theo, do ben nguyen don yeu cju (trong votig 15 ngay ke tir lan hop dju ticn), ban hpi thim sc duoc ty dong thanh lap.
' Co. quan gid, quyi, Iranh chdp WTO Ihong bdo Ihanh lap Ban Ho, ,hdm Irong va viec gidi quyil iranh chap sa,, phdm Ihep edn Ichong hop him cua V,el Nam (DS496). http://www moit govv„/vn/ti„- tuc, truy cap ngay 18/5/2016.
- Xetu ban dich khong chinh thuc Chuong phons ve thuong ma, trong TPP, hBEi&CjLgovvfl truv can ngay 19/05/2016. ^ ™ ' ' ^ ^^
- Cho phep cac nuac thanh vien ap dung mpt bien phap tu ve trong giai doan chuyen tiep doi vai mpt, mpt so hoac t^t ca cac thanh vien trong khoang thai gian ma mpt mtjc thue dang duac xoa bo theo 16 trinh da cam ket, neu hang nhap khau tir cac nuoc nay tang len do ket qua ciia viec c^t giam thue quan la nguyen nhan gay ra thiet hai nghiem trpng hoac de dpa gay ra thiet hai nghiem trpng. Tuy nhien, thanh vien ap dung bien phap tu ve trong giai doan chuyen tiep phai b6i thuang tu do hoa thuong mai tuong duong vai thiet hai cua ben bi ap dung duoi hinh thiic cac nhuang bp CO tac dong thuong mai tuong duong hoac tuong duong voi miic thug b6 sung.
Ngoai ra, thanh vien bi ap dung bien phap tu ve nay co thS dinh chi cac nhupng bp tuang duong sau khi thong bao cho cac ben khac, nlu khong dat duoc thoa thuan vh b6i thuang.
Chung toi cho ring, cSn hoan thien phap luat Viet Nam theo huong sau:
Thir nhdt, siia d6i, bo sung phap luat v6 tu ve thuang mai dSng bp, thdng nhjt. Dac biet, luat hoa cac bien phap phong ve thuang mai noi chung cung nhu tu ve noi rieng (vi du nhu thi hien trong Du thao Luat Quan ly ngoai thuang)"'
Thir hai, siia doi, bo sung, phap luat vS tu ve thuang mai tuong thich vai cac qui dinh cua WTO va cac cam kit khac cua Viet Nam. Cu thi:
Stra doi, bo sung nhung qui dinh con thieu hoac chua hoan chinh so vai cac qui dinh WTO nhu: (a) Cu thi hoa can cir, Uinh tu thu tuc de Cue quan ly canh tranh co thi
(Xem tiep trang 69)
Xem them Du thao van ban,
http://www chinhphn vn truy cap ngay 19/05/2016.
