بررسی آزمایشگاهی تأثیر افزودن سیمان و آهک بر میزان واگرایی خاک منطقه ی سیمین دشت گرمسار

(1)





PHN10104280649

سررب ی امزآ ی هاگش ی ثأت ي ر س ندوزفا ي

نام رب کهآ و

م ي ناز

ارگاو یی

هقطنم کاخ ی

س ي م ي ن راسمرگ تشد

دادح نیسحلادبع ،

1

روپ میهاربا هزئاف

2

-

1

یملع تایه وضع و رایداتسا نانمس هاگشناد ،

2 - د انشراک یوجشنا یپ و کاخ کیناکم ،نارمع دشرا یس

هاگشناد ،

نانمس

[email protected]

هصلاخ

سر هزاس زا یرايسب رد ،دنراد هک یکدنا یریذپذوفن تلع هب اه یبآ یاه

- خ ناونع هب یکا

بآ یم رارق هدافتسا دروم دنب سر تخانش مدع .دنريگ

یم ارگاو یاه و تراسخ هب رجنم دناوت

هزاس نیا یبارخ م یصاخ طیارش تحت ارگاو یسر یاه کاخ تارذ اریز ،ددرگ اه

هب و هدش قرفت

هقطنم رد .دنوش یم هتسش تعرس زا یخرب ،)نانمس ناتسا رد عقاو( راسمرگ تشد نيميس ی

هزاس هب یکيلورديه یاه کاخ عون نیا یور رب یريگرارق تلع

هدش یبارخ و تراسخ راچد اه .دنا

کاخ ییارگاو نازيم یسررب هب شهوژپ نیا رد نیا هب .تسا هدش هتخادرپ هقطنم نیا یاه

م هنومن روظن شیامزآ تحت ،روکذم کاخ تاصخشم نييعت زا سپ و هيهت لحم کاخ زا ییاه

یاه

نيپ و هناگود یرتمورديه هدنهد ناشن لصاح جیاتن .دنتفرگ رارق لوه

نیا کاخ ییارگاو ی

ندوزفا بيترت هب و هدوب )تشد نيميس بآ لاقتنا لاناک فارطا رد صوصخ هب( هقطنم 7

3 و

ای کهآ دصرد 5

3 و کاخ هب ناميس دصرد و ارگاو رايسب

تيبثت بجوم ،هقطنم نیا یارگاو

کاخ نیا یم اه

.دنوش

:يدیلک تاملک نیپ ،هناگود یرتموردیه ،کاخ تیبثت ،ییارگاو هدیدپ ،سر کاخ

-

.لوه

1 . همدقم یم ناشن هتشذگ تايبرجت كاخ بلغا یكيناكم صاوخ هک دهد

تبوطر شیازفا اب اه

ييغت ندش عابشا و یم ر

كاخ زا یخرب رد .دنك هدیدپ تبوطر شیازفا رثا رب اه

یاه

یم زورب یصاخ هدمع تاراسخ هب ًاضعب هك دنك

حرط رد یا یم رجنم ینارمع یاه

.ددرگ

كاخ نیا اه

، كاخ یم هديمان بآ لباقم رد ساسح یاه اهنآ ماسقا نیرتمهم زا و دنوش

یم كاخ هب ناوت مروتم یاه

كاخ ،هدنوش ارگاو یاه

كاخ و هراشا هدنبمر یاه ن

وم .د

کاخ یم قلاطا یکاخ هب ارگاو یکیزيف تلاح هک دوش

- ش هناد ییايمي هب نآ یاه

هنوگ زا و هدنکارپ ،سر درفنم تارذ ،صلاخ ًاتبسن بآ اب سامت رد هک تسا یا

یم ادج رگیدکی یم ریذپ شیاسرف تدش هب سر کاخ تلاح نیا رد .دندرگ

هب ،دوش یروط

ت تحت یتح هک شنت ريثأ

یم ناور ،کچوک رايسب یاه ددرگ

1] رد ارگاو کاخ یتقو .[

یم رارق بآ اب لباقت نيشن هت نويسناپسوس تروص هب و هدش قرفتم سر تارذ ،دريگ

یم دنوش 2]

سر .[ سر اب هسیاقم رد ارگاو یاه رد لولحم میدس دصرد یاراد یلومعم یاه

.دنتسه یرتلااب بآ سر هدیدپ د ادتبا ارگاو یاه

دودح ر 100

هجوت دروم نازرواشک طسوت لبق لاس

دودح رد ،یزرواشک نيسدنهم و یسانش کاخ ناسانشراک طسوت نآ تيهام و تفرگ رارق 50 دش هتخانش یبوخ ًاتبسن روط هب لبق لاس 3]

4 و .[

نانمس هاگشناد ، یملع تايه وضع و رایداتسا 1

انمس هاگشناد ،یپ و کاخ کيناکم ،نارمع دشرا یسانشراک یوجشناد 2 ن

(2)





هرفح داجیا و شیاسرف ،بیرخت هلأسم ،ايلارتسا رد راب نيتسخن رد گرزب یاه

ک یکاخ یاهدس زا یرايسب ات تشاد نآرب ار ايلارتسا کاخ تظافح نمجنا ،هاتو

هدرتسگ تاعلاطم دنور همادا زا یريگولج و تظافح شور ،تاعیاض دروم رد ار یا

کاخ زا یشان شیاسرف .دنک زاغآ ارگاو یاه

تشن یارجم کی دوجو مزلتسم ییارگاو داجیا –

کرت کی ًلاثم -

ی زیرکاخ رد ا

هراوید شیاسرف سپس .تسا کاخ هدوت هب ارجم رساترس یاه

یم قافتا نامزمه روط .دتفا

شیاسرف یم وحن نیا هب یاه

کرت رد دنناوت یم داجیا کاخ ندش کشخ رثا رب هک ییاه

کرت ای دنوش کرت ای تسشن زا یشان یاه

دنتفيب قافتا یکيلورديه تسکش زا یشان یاه

5] .[ هداج تخاس هراوس و اه

کاخ یور رب اهور تلع هب ،ارگاو یاه

یربراب تيفرظ

کاخ نیا کدنا ترولاک رد بآ زکرمت .تسا لکشم رايسب ،بوطرم تلاح رد اه

یاه

هرانک شکهز و هداج ی هدش ثادحا ارگاو کاخ رد هک ییاه

شیاسرف هب رجنم بلغا ،دنا

هداج بیرخت و یم زیرکاخ اب رواجم ی

.دوش

کاخ یاه و رتسوف یسررب .دنتسه بسانمان دس تخاس یارب ارگاو ( ناراکمه

2000 )

هک داد ناشن 48

هدیدپ زا یشان اهدس یبارخ دصرد نورد ارجم داجیا( باگر ی

و ،)هزاس 42

یم قافتا دس یريگبآ نيلوا ماگنه یبارخ رادقم نیا زا دصرد .دتفا

هدش هتخاس ارگاو سر زا هک ییاهدس نزخم بآ زا شیاسرف.تسا دولآ لگ هشيمه ،دنا

ت شیاسرف( ارجم داجیا قیرط سر تارذ ندش هدنکارپ زا یشان ،دس کی رد )یلنو

هدنکارپ تارذ .تسا دس زیرکاخ رد صلاخ بآ طسوت ارگاو یم ییاهاضف دراو ،سر ی

هدش داجیا دس تخاس نامز رد صقان مکارت رثا رد هک دنوش ثعاب سر تارذ تکرح .دنا

یم یتارفح داجیا لکش رثا رد تارفح نیا ؛دوش

راخ و لخاد رد ارجم یريگ دس زا ج

یم رتگرزب نامز تشذگ اب و هدش داجیا یم قافتا یماگنه دس یبارخ .دندرگ

هک دتفا

دنک اديپ دس زا جراخ هب ار دوخ هار دناوتب روکذم یارجم 6]

.[

يم هظحلام بيترت نیدب کاخ حلاصا نينچمه و ییاسانش هکددرگ

زا ارگاو یاه

ب کاخ صاوخ تیوقت .دشاب یم رادروخرب ییلااب تيمها هدننک تيبثت داوم ندوزفا ا

يم كاخ اب ههجاوم رد بسانم يراکهار ناونع هب دناوت هجوت دروم راد هلأسم ياه

رب ازجم روط هب کهآ و ناميس دربراک ريثأت يگنوگچ شهوژپ نیا رد .دريگرارق هتفرگرارق یهاگشیامزآ یسررب و هعلاطم دروم یسر کاخ عون ود ییارگاو نازيم

.

تسا 2 . قحت شور قي

ياهراميت تخاس و هيهت ،کاخ هنومن هيهت لماش قيقحت نیا رد يلک شور شیامزآ ماجنا و ،هعلاطمدروم کاخ يیاسانش ياه شیامزآ ماجنا ،فلتخم يشیامزآ یاه

يسررب دروم ياهراميت و يلصا کاخ هنومن يور رب لوه نيپ و هناگود یرتمورديه یم دشاب .

3 . یفرصم حلاصم رثا قيقحت نیا رد ناميس نازيم

کهآ و نيميس هقطنم یارگاو کاخ تيبثت رد

ًلاماک و ارگاو همين یسر کاخ عون ود .تسا هتفرگ رارق یسررب دروم راسمرگ تشد هناد ینحنم هک هتفرگ رارق هدافتسا دروم ارگاو هب اهنآ تاصخشم و یدنب

رد بيترت

1 لکش لودج و 1

زين هدافتسا دروم ناميس .تسا هدش هئارا اميس

پيت ن 1

سلاک 325

.تسا هدوب هتفرگ ماجنا یلحم بمارک تست ،یرادرب هنومن ماگنه رد هيلوا ییاسانش یارب

کاخ ییارگاو دیؤم هک .تسا هدوب اه

لودج 1 کاخ تاصخشم . قیقحت نیا رد هدافتسا دروم یاه

کاخ عون تبوطر

یعيبط PI

PL LL

84 A 13/ 54

2/ 09

15/ 63

17/

02 B 3/ 33

6/ 11

16/ 44

22/

(3)





1 لکش هناد ینحنم . کاخ یدنب

هدافتسا دروم یاه

4 . شیامزآ یاهراميت

ناميس و کهآ فلتخم ریداقم رثا يسررب شهوژپ یلصا فده هکنیا هب هجوت اب ياهراميت بلاق رد ناميس و کهآ زا يفلتخم ياهدصرد ،دوب کاخ ییارگاو نازيم رب

وظنم نیدب .دنتفرگ رارق شیامزآ دروم يشیامزآ یاه هنومن و کهآ ،ناميس ،ادتبا ر

تدم هب کاخ ۲۴

يامد رد و تعاس ۴۰

دندش کشخ نوا رد دارگيتناس هجرد ياهتبسن .

ناميس ياه طولخم رد کهآ و نلاوزوپ –

کهآ و کاخ -

تروص هب کاخ ن

اهنآ کشخ نزو تبس

راك هب ناميس و کهآ ياهدصرد هک تسا رکذ هب مزلا .دندش فیرعت طولخم کشخ نزو هب هتفر شهوژپ نیا رد 0

3 ، 5 ، 7 و هتفر راك هب ياهراميت تايئزج .دشاب یم دصرد

لودج رد هعلاطم نیا رد 2

تسا هدش هئارا .

لودج 2 شیامزآ یاهرامیت تاصخشم .

کاخ کاخ A

B

هرامش راميت تملاع

یراصتخا دصرد

ناميس دصرد

کهآ هرامش

راميت تملاع

یراصتخا دصرد

ناميس دصرد

کهآ

1 AC0L0

0 0

8 BC0L0

0 0

2 AC3L0

3 0

9 BC3L0

3 0

3 AC5L0

5 0

10 BC5L0

5 0

4 AC7L0

7 0

11 BC7L0

7 0

5 AC0L3

0 3

12 BC0L3

0 3

6 AC0L5

0 5

13 BC0L5

0 5

7 AC0L7

0 7

14 BC0L7

0 7

5 . تاشیامزآ ماجنا

(4)





درادناتسا ساسا رب هناگود یرتمورديه شیامزآ ASTM D4221

راميت یور رب یاه

هرامش 1

2 و هناد یور رب ناميس و کهآ اب کاخ طلاتخا هک ییاجنآ زا .دش ماجنا

شیامزآ ،دیامن یم رييغت شوختسد ار یدنب هناد و هتشاذگ ريثأت کاخ یدنب .تفرگن ماجنا شیامزآ یاهراميت ریاس یور رب هناگود یرتمورديه

درادناتسا قبط لوه نيپ شیامزآ ASTM D4647

يپ هاگتسد طسوت(

ديلوت لوه ن

حلاصا و هدش حلاصا یاه هنومن عاونا یور رب )ناریا کاخکيناکم عیانص طسوت هدش یاه کاخ هدشن وA

.دش ماجنا B

لودج 3 هب لوه نیپ شیامزآ جیاتن یبایزرا یارب تاقیقحت و شهوژپ رتفد یداهنشیپ لودج .

شور A

یدنب هقبط یامزآ

ش هزادنا

هنومن خاروس بآ یبد

یجورخ بآ گنر

یجورخ تلاح

تدم عافترا

یکيلورديه ( )mm

–D1 یليخ

ارگاو 2 مامت

رطق ربارب نزوس 1

4 ات 1/ I هريت

5 هقيقد

50 لوا امتان -

م

> - 1 II هريت

–D2 ارگاو 5 مامت

1/ ربارب

نزوس رطق 1

3 ات 1/ هريت

5 III هقيقد

مود

–ND4 همين

1/ ربارب

نزوس رطق 8

0/ 1 ات

- امتان

م 4 -

0/ 8 ات 0/ ای فافش

هريت یمک IV

–ND3 ات مک

ارگاو همين 5 مامت

1/ 2 ات

رطق ربارب نزوس 4

1/ 7 ات 2/ I هريت

5 هقيقد 180

- امتان

م 8 -

0/ 4 ات 1/ ای نشور

ردک یمک II

–ND3 یمک

1/ ربارب

نزوس رطق 8

1/ 2 ات 3/ رتردک 5 I

هقيقد 380

- امتان

م 1 -

8 ات 1/ لاماک

فافش II

–ND2 ارگاوريغ 5 مامت

1/ رطق ربارب

نزوس 3

یرصتخم <

هريت I

5 هقيقد 1020

- ND1 ارگاوريغ مامت

رطق لداعم نزوس 3

یرصتخم >

هريت II

رطق هب لوه نيپ شیامزآ هنومن 2

3/ لوط و رتم یتناس 8

3/ دشاب یم رتم یتناس

رطق هب خاروس کی هک 1

هس رد .دوش یم داجیا نآ طسو رد ،نزوس کی طسوت رتميليم

زارت 5 18 ، 38 ، 102 و و دوش یم هداد روبع هنومن نیا لخاد زا بآ ،یرتم یتناس

د نازيم هب هجوت اب رد هدش داجیا خاروس ییاهن رطق و یجورخ بآ گنر ،یجورخ یب

شور هب لوه نيپ شیامزآ ،قيقحت نیا رد .دوش یم نييعت ییارگاو نازيم هنومن –A

درادناتسا رد هک ASTM D4221

تسا هدمآ –

لودج قبط ،جیاتن یبایزرا و هدش ماجنا

لودج( یزاسرهش و هار ترازو تاقيقحت و شهوژپ رتفد یداهنشيپ 3

هتفرگ ماجنا )

لوه نيپ يشیامزآ هنومن هيهت يارب .تسا –

درادناتسا قبط رب –

مکارت شکچ زا

لکش قباطم ( دیدرگ هدافتسا دراوراه 2

ندرک هفاضا زا سپ هک بيترت نیا هب ؛)

(5)





طولخم زا کی ره هب طوبرم هنيهب تبوطر هدش لصاح تخاونکی طولخم ،يسررب دروم ياه

کچ اب و لوه نيپ بلاق رد رد دراوراه ش

۵ اب هیلا ره و هیلا ۱۶

مکارتم شکچ هبرض

زا هدافتسا اب اهراميت زا کی ره يارب هنيهب تبوطر تسا رکذ نایاش .دیدرگ درادناتسا مکارت شیامزآ (ASTM D1557-06)

هب هدش هتخاس ياه هنومن .دیدرگ نييعت

لمع روظنم يرادهگن هاگشیامزآ طيحم رد يکيتسلاپ هسيک لخاد يروآ

نديسر زا سپ و

درادناتسا قباطم )زور کی( رظن دروم نس هب ASTM D4647

رارق شیامزآ دروم

.دنتفرگ

)فلا(

)ب(

2 لکش تم هوحن )ب ؛دراوراه مکارت تازیهجت )فلا . طسوت لوه نیپ شیامزآ هنومن ندرک مکار

دراوراه شکچ

6 . ثحب و جیاتن

1-6 . ن هناگود یرتمورديه شیامزآ جیات هرامش یاهراميت یور رب هناگود یرتمورديه شیامزآ 1

2 و دصرد و دش ماجنا

:دیدرگ لصاح ریز حرش هب ییارگاو

(6)





یاه کاخ ،هناگود یرتمورديه شیامزآ جیاتن قبط و A

و هدوب ارگاو ود ره B

.دنوش یم یبایزرا دیدش ییارگاو اب 2-6 . مکارت شیامزآ جیاتن

تروص رظن دروم ياهراميت هنيهب تبوطر دصرد نييعت يارب مکارت شیامزآ تفریذپ ياهلکش رد بيترت هب هنيهب تبوطر دصرد رب کهآ و ناميس رادقم ريثأت .

3

4 و دنا هدش هداد ناشن لکش .

3 4 و ناشن و کهآ رادقم شیازفا اب هک دهد يم

یمرن زا يشان دناوت يم بلطم نیا هک دبای يم شیازفا هنيهب تبوطر دصرد ،ناميس بآ بذج ،نآ دایز يمرن تلع هب ،ناميس دصرد شیازفا اب .دشاب يفرصم کهآ و ناميس تبوطر شیازفا ثعاب لمع نیا و دبای يم شیازفا کهآ ای ناميس تارذ طسوت يحطس هنيهب .دوشيم

3 لکش هنیهب تبوطر دصرد رب نامیس رادقم ریثات .

(7)





4 لکش هنیهب تبوطر دصرد رب کهآ رادقم ریثات .

3-6 . لوه نيپ شیامزآ جیاتن هنومن هيلک یور لوه نيپ شیامزآ نس اب هدش هيهت یاه

24 ود اب و تعاس

يم هک دوب نآ رگنايب لوه نيپ شیامزآ جیاتن .تفرگ ماجنا رارکت کاخ ییارگاو ناز

کاخ و هدوب دیدش A یم ارگاو B

کاخ رگید ترابع هب .دشاب هورگ زا A

کاخ و D1 B

هورگ زا لودج( دشاب یم D2

4 5 و اریز ؛) یاه هنومن یور ربهتفرگتروصشیامزآرد

کاخ ربارب ود زا شيب خاروسرطق هدننك تيبثت ندوزفا نودب و يلومعم تلاح رد A

زين يجورخ بآ گنر و هدش هنومن رد .تسا هدوب هريت

نودب و يلومعم تلاحرد زين B

يلااب نازيمزا ناشن جیاتن نیا هک تسا تروص نيمه هب هجيتن هدننك تيبثت ندوزفا دراد يیارگاو ليسناتپ .

کاخ هلصاح جیاتن هب هجوت اب هدر رد A

یليخ( D1

کاخ و )ارگاو ییارگاو هدر رد B

یم یاج )ارگاو( D2 .دنريگ

نیاربانب یاهدصرد اب ،ناميس و کهآ ندوزفا زا

3،5 7 و یاه کاخ هب دصرد A

و راتفر ،ارگاو کاخ هب ناميس ای کهآ رتشيب هجره ندوزفا اب هک دش هدهاشم B

یم حلاصا کاخ ییارگاو هب تبسن ،خاروس ییاهن رطق مه و یجورخ یبد مه اریز ،دوش

.دبای یم شهاک ،صلاخ تلاح لودج

4 ه نیپ تست جیاتن . کاخ لو

A

تست هجيتن تاحيضوت

ییاهن رطق بقن بآ یبد

یجورخ بآ گنر

یجورخ ( تدم

)min ( ده )mm

–D1 یليخ

ارگاو نایاپ

تست

≥ 2 رطق ربارب

نزوس 1

1/ 5 هريت

50

5 5 180

5 380

5 1020

5لودج کاخ لوه نیپ تست جیاتن . B

تست هجيتن تاحيضوت

ییاهن رطق بقن د

بآ یب یجورخ بآ گنر

یجورخ ( تدم

)min ( ده

)mm

9 0/ 5 هريت

50 نایاپ ارگاو–D2

تست

≥ 2 ربارب

نزوس رطق 2

1/ 5 هريت

5 180

(8)





5 380

5 1020

کاخ هب ناميس و کهآ فلتخم یاهدصرد ندوزفا رثا یاه لودج رد A

6 7 و یم هدهاشم

.دوش لودج

6 هدصرد ندوزفا رثا . کاخ هب کهآ فلتخم یا

A

7 5 %

3 % هدوزفا کهآ دصرد %

هدش

نزوس رطق اب ربارب 5

1/ نزوس رطق ربارب 2

نزوس رطق ربارب خاروس ییاهن رطق

5 3/ 13

3/ نیرخآ رد یجورخ یبد 2

یسررب دروم ده

فافش هريت یکدنا

هريت ًاتبسن رد یجورخ بآ گنر

دروم ده نیرخآ یسررب

ND1 ND2

یارگاو هورگ ND3 ی

لودج 7 کاخ هب نامیس فلتخم یاهدصرد ندوزفا رثا . A

7 5 %

هدش

نزوس رطق اب ربارب نزوس رطق اب ربارب

2 نزوس رطق ربارب خاروس ییاهن رطق

2 2

33 3/ نیرخآ رد یجورخ یبد

فافش فافش

هريت رد یجورخ بآ گنر

ND1 ND1

ییارگاو هورگ ND3

کاخ هب ناميس و کهآ فلتخم یاهدصرد ندوزفا رثا یاه لودج رد B

8 9 و یم هدهاشم

.دوش لودج

8 کاخ هب کهآ فلتخم یاهدصرد ندوزفا رثا . B

7 5 %

هدش

5 1/ نزوس رطق ربارب خاروس ییاهن رطق

71 0/ 47

1/ نیرخآ رد یجورخ یبد 5

فافش فافش

هريت یکدنا رد یجورخ بآ گنر

ND1 ND1

ND2 ییارگاو هورگ

لودج 9 کاخ هب نامیس فلتخم یاهدصرد ندوزفا رثا . B

7 5 %

هدش

نزوس رطق اب ربارب رطق

خاروس ییاهن

28 2/ 5

2/ 3

1/ نیرخآ رد یجورخ یبد

فافش ردک

فافش ًلاماک رد یجورخ بآ گنر

ND1 ND1 ییارگاو هورگ ND1

7 . یريگ هجيتن

رد كی عمج يدنب يلك اب هجوت هب دراوم ركذ هدش يم ناوت نايب دومن هك :

.1 رد رثا طلاتخا ناميس و کهآ اب

كاخ

،سر شنكاو لدابت ينوی

نيب نوی ياه ميسلک و

نويتاك ياه

كاخ سر تروص يم دريگ و نوی نیزگیاج ميسلک نوی

میدس هك ياراد تيفرظ

(9)





يرتمك تسا يم دوش هك نیا لمع ببس عمجت نوی ياه ميسلک رد فارطا تارذ سر يم ددرگ .

دایز اب ندش

تظلغ ينورتكلا فارطا

تارذ

،سر يورين هبذاج رتكلا يكی رد هناد اه

داجیا هدش

هك ببس هتخل ندش تارذ و داجیا هناد ياه رت گرزب يم

ددرگ و نیا لمع

ثعاب رييغت تخاس كاخ شهاكو لكشم يیارگاو يم

ددرگ .

.2 هفاضا ندومن ناميس و کهآ هب

كاخ

،ارگاو ات

دودح يدایز ببس يريگولج زا

شیاسرف

يلخاد هدیدرگ ببس و

تيبثت و يريگولج زا

شرتسگ ف رار هناد زا اه كرت

ياه يلخاد

.ددرگيم .3 شهوژپ نیا زا لصاح جیاتن ساسا رب رد

صوصخ هئارا دصرد هنيهب رظنب يم هكدسر

ندوزفا 7

کهآ دصرد 5 ای

دصرد

،ارگاو کاخ هب ناميس زين و

ندوزفا 3

کهآ دصرد

3 ای دصرد

،ارگاو همين کاخ هب ناميس كاخ

ار لاماك ريغ ارگاو يم .دنادرگ

8 . رم عجا

1. Dispersive soils in Embankment Dams, ICOLD Bulletin No. 77, 1990 2. Fell, R., Mac Gregor, P., Stapledon, D., 1992. Geotechnical

3. Richards, L.A., ed. (1954,). Diagnosis and improvement of saline and a1kali soi1s.

4. Volk, G.M., "Method of Determination of the Degree of Dispersion of the clay Fraction in Soils", Proceedings, Soil Science Society of America, Vol. 2. 1937 P, 561.

5. Mahabir Dixit, and S. L. Gupta, Problems in characterization and identification of dispersive soils - a case study, International Journal of Earth Sciences and Engineering, ISSN 0974-5904, Volume 04, No 06 SPL, October 2011, pp. 143-146

.6 ،هدنوش مروتم و ارگاو یاه کاخ ،رخاف ،یرگسع 1372