ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻪﻧﻮﮔ ود دﺮﮑﻠﻤﻋ ياﺰﺟا و دﺮﮑﻠﻤﻋ ،ﺪﺷر ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ ﻢﮐ يﻮﮕﻟا ﺮﯿﺛﺎﺗ )
Lallemantia
royleana & iberica
( ﻪﯿﻣورا و ﺪﻬﺸﻣ ﻪﻘﻄﻨﻣ زا
ﯽﻧﺎﻫاﺮﻓ ﯽﮑﻠﻣ هﺪﯿﻌﺳ
*
- 1
ﯽﻬﻟاﺪﺒﻋ ﺎﻨﯿﻣ 2
ﺖﻓﺎﯾرد ﺦﯾرﺎﺗ :
30 /4 / 1392
شﺮﯾﺬﭘ ﺦﯾرﺎﺗ :
18 /5 / 1393
هﺪﯿﮑﭼ
ﺶﻨﺗ ﻞﻣاﻮﻋ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎﯿﮔ ﺮﺑ ﺎﻬﻧآ ﺮﯿﺛﺄﺗ و از
ﺪـﺳر ﯽﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﯽﺗﺎﯿﺣ رﺎﯿﺴﺑ ﺎﻣ رﻮﺸﮐ ﻂﯾاﺮﺷ رد هﮋﯾو ﻪﺑ ﯽﯾوراد نﺎﻫ .
ﯽﻫﺎـﯿﮔ ﻮﮕﻨﻟﺎـﺑ ﺖـﺳا
ﺮـﺑ هوﻼـﻋ ﻪـﮐ
دراد ناواﺮﻓ دﺮﺑرﺎﮐ ﺖﻌﻨﺻ رد ،ﯽﯾوراد فرﺎﺼﻣ .
ﻪـﮐ ﺖﺳا مزﻻ ،هﺎﯿﮔ ﻦﯾا ﺪﺷر هرود لﻮﻃ رد ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ عﻮﻗو لﺎﻤﺘﺣا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ زا ﯽـﺷﺎﻧ تاﺮـﺛا ﯽـﺳرﺮﺑ
و دﺮﮑﻠﻤﻋ تاﺮﯿﯿﻐﺗ يور ﺮﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ يﺪﺷر يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﯽﺧﺮﺑ و دﺮﮑﻠﻤﻋ ءاﺰﺟا
دﻮﺷ ﻪﺘﺧادﺮﭘ هﺎﯿﮔ ﻦﯾا ﺦﺳﺎﭘ ﺎﺗ
ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ ﺎـﺑ ﻪـﻠﺑﺎﻘﻣ رد هﺎـﯿﮔ يﺎـﻫ
دﻮﺷ ﯽﺑﺎﯾزرا .
رﺬﺑ يروآ ﻊﻤﺟ اﺪﺒﻣ و ﯽﻫﺎﯿﮔ ﻪﻧﻮﮔ ،يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﻞﻣﺎﻋ ﻪﺳ ﺎﺑ ﯽﺸﯾﺎﻣزآ اﺬﻟ ترﻮﺻ ﻪﺑ
تﺮﮐ كﻮـﻠﺑ حﺮﻃ ﺐﻟﺎﻗ رد هﺪﺷ دﺮﺧ يﺎﻫ ﻞـﻣﺎﮐ يﺎـﻫ
ﯽﻓدﺎﺼﺗ ﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا راﺮﮑﺗ ﻪﺳ رد ﺖ
. سﺎﺳا ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ ﺢﻄﺳ ود ﺪﺷر ﻞﺼﻓ لﻮﻃ رد ﻪﯿﻠﺨﺗ
40 ) ﺪﻫﺎﺷ ( و 60 كﺎـﺧ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻞـﺑﺎﻗ بآ ﺪـﺻرد )
ﺶﻨـﺗ ( ود ﺮـﺑ
ﻪﻧﻮﮔ ﻣﺎﺷ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ي ﻞ
Lallemantia royleana
و L. iberica ﻪﻘﻄﻨﻣ زا ﺎﻬﻧآ رﺬﺑ ﻪﮐ
ﻪﯿﻣورا ﺪﻬﺸﻣ و ﺪـﺷ لﺎﻤﻋا ،دﻮﺑ هﺪﺷ يروآ ﻊﻤﺟ .
ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ
ﺎﺷ ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺖﻓﺎﯿﻧ راد ﯽﻨﻌﻣ ﺶﻫﺎﮐ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ يﺎﻫ هﺰﯿﮕﻧر راﺪﻘﻣ و گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧ
. ﻪﻧﻮﮔ L. iberica ﺺﺧﺎـﺷ راﺪـﻘﻣ ﻦﯾﺮﺘـﺸﯿﺑ
گﺮﺑ ﺢﻄﺳ )
99 /2 ( ﺖﺷاد ار . ﻪﻧﻮﮔ L. royleana ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪﻘﻣ
يﺮﺘﺸﯿﺑa ) 0008 /0 ﺮﺗ نزو مﺮﮔ ﺮﺑ مﺮﮔ ﯽﻠﯿﻣ (
ﻪـﻧﻮﮔ ﻪـﺑ ﺖﺒﺴﻧ L. iberica
ﺖـﺷاد
. ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ،دﺮﮑﻠﻤﻋ ءاﺰﺟا ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ تﺎﻔﺻ زا يرﺎﯿﺴﺑ ﺮﺑ ﺪﺻرد60 ﺪﺣ ﺎﺗ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺖﺑﻮﻃر ﺶﻫﺎﮐ ﻞـﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺎﻣا ،ﺖﺷاﺪﻧ راد
ﻞﮔ لﻮﻃ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﻧاد نزو ﺎﻣا ،ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ و ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا ،ﻦﯾذآ
و ﻪﺗﻮﺑ رد راﺰﻫ نزو ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ ﯽﺸﯾاﺰﻓا ﺪﻧور ﻪﻧاد .
ﺢﻄﺳ زا ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ 40
ﺪﺻرد )4 / 208 رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ (
ﺢﻄﺳ ﻪﺑ 60 هدﺎﻔﺘـﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد
،كﺎﺧ )3 / 107 رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ (
84 / 43 ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ ﺪﺻرد .
ﻪﻧﻮﮔ L. royleana يﺮـﺘﻤﮐ ﻪـﻧاد دﺮـﮑﻠﻤﻋ ﺶﻫﺎﮐ كﺎﺧ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺶﯾاﺰﻓا ﺮﺑاﺮﺑ رد
) 40 ( ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ L. iberica
) 100 رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ (
داد نﺎﺸﻧ . داد نﺎﺸﻧ ار ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﺪﻬﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا .
ﯽـﻨﻌﻣ و ﺖـﺒﺜﻣ ﯽﮕﺘـﺴﺒﻤﻫ يراد
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ ،گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ و ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻦﯿﺑ ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو و a
. ﻪـﻧﻮﮔ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ L. royleana
ﺪﻬـﺸﻣ ﻪـﻘﻄﻨﻣ زا ﻦﯾﺮﺘـﺸﯿﺑ
ﮑﻤﻠﻋ دﺮﮐ ﺪﯿﻟﻮﺗ كﺎﺧ ﯽﺘﺑﻮﻃر دﻮﺒﻤﮐ ﻂﯾاﺮﺷ رد ار ﻪﻧاد دﺮ
.
هژاو يﺪﯿﻠﮐ يﺎﻫ :
ﻮﮐا ،يرﺎﯿﺑآ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ،ﭗﯿﺗ ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ،گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ،يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ يﺎﻫ هﺰﯿﮕﻧر ،
ﻪﻣﺪﻘﻣ 1
ﺶﻨـﺗ ضﺮﻌﻣ رد دﻮﺧ ﺪﺷر هرود لﻮﻃ رد نﺎﻫﺎﯿﮔ ﯽﻧﻮﮔﺎـﻧﻮﮔ يﺎـﻫ
ﯿﻟﻮﺗ رد ﺶﻟﺎﭼ ﻦﯾﺮﺘﮔرﺰﺑ بآ دﻮﺒﻤﮐ نﺎﯿﻣ ﻦﯾا رد و ﺪﻧراد راﺮﻗ لﻮﺼﺤﻣ ﺪ
ﯽـﻣ ناﺮﯾا ﻪﻠﻤﺟ زا ﺎﯿﻧد ﮏﺸﺧ ﻪﻤﯿﻧ و ﮏﺸﺧ ﻖﻃﺎﻨﻣ رد ًﺎﺻﻮﺼﺧ ﺪـﺷﺎﺑ
) 36 .(
دراد ﯽﮕﺘﺴﺑ نآ دﻮﺒﻤﮐ هزاﺪﻧا و ماود ،نﺎﻣز تﺪﻣ ﻪﺑ ﯽﺑآ ﺶﻨﺗ ﺮﺛا ) 38 .(
نﺎﻣز و ﯽﻧاﺮﺤﺑ نﺎﻣز ﯽﯾﺎﺳﺎﻨﺷ يﺪﻨﺑ
يرﺎﯿﺑآ ﻪـﻣﺎﻧﺮﺑ ﮏﯾ يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ
1 و 2 - و رﺎﯾدﺎﺘﺳا ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ يﻮﺠﺸﻧاد هوﺮﮔ
ﺖﻋارز و تﺎﺗﺎﺒﻧ حﻼﺻا ﺪﮑﺸﻧاد ،
ه ناﺮﻬﺗ ،ﺪﻫﺎﺷ هﺎﮕﺸﻧاد ،يزروﺎﺸﮐ
*) - لﻮﺌﺴﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ :
Email: [email protected]
( تﺎﯿﻠﻤﻋ دﻮﺒﻬﺑ و بآ يراﺪﻬﮕﻧ ياﺮﺑ يﺪﯿﻠﮐ ،هﺎﯿﮔ ياﺮﺑ ﯽﺳﺎﺳا و ﻖﯿﻗد
يزروﺎﺸﮐ رد بآ دﻮﺒﻤﮐ ﻪﺑ هﺎﯿﮔ ﻞﻤﺤﺗ ﺖﯿﻠﺑﺎﻗ و يرﺎﯿﺑآ ا
ﺖﺳ )3 .(
ﺖﻠﻋ ندﻮـﺒﻧ ﯽﻓﺎـﮐ ﺎـﯾ ،بآ تﺎـﻔﻠﺗ ناﺰـﯿﻣ ﺶﯾاﺰﻓا هﺎﯿﮔ رد بآ ﺶﻨﺗ ﯽﻠﺻا ناﺰـﯿﻣ نآ ﺮﺛا ﺮﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻞﻣﺎﻋ ود ﺮﻫ زا ﯽﺒﯿﮐﺮﺗ ﺎﯾ و بآ بﺬﺟ ناﺰﯿﻣ ﻪـﺸﯾر ﻂـﺳﻮﺗ نآ بﺬـﺟ ناﺰﯿﻣ ﺮﺑ قﺮﻌﺗ زا ﯽﺷﺎﻧ بآ تﺎﻔﻠﺗ ﯽـﺸﯿﭘ ﺎـﻫ
ا ﺶﻨﺗ ناﺰﯿﻣ و ﻪﺘﻓﺮﮔ ﯽﻣ ﺶﯾاﺰﻓ
ﺪﺑﺎﯾ )4 .(
ﺶﻫﺎـﮐ ﻖـﯾﺮﻃ زا بآ ﺶﻨـﺗ
نﺪﺷ ﻪﺘﺴﺑ ،گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﻪﻧزور
ﺎﻫ ﻪـﻧزور ﺖﯾاﺪـﻫ ﺖﯿﻠﺑﺎﻗ رد ﺶﻫﺎﮐ ، ،ﺎـﻫ
ﺶﺨﺑ ﺮﯾﺎﺳ و ﺖﺳﻼﭘوﺮﻠﮐ يﺮﯿﮕﺑآ رد ﺶﻫﺎﮐ ﻢﺳﻼﭘﻮﺗوﺮﭘ يﺎﻫ
) ﻪـﺑ ﻪﮐ
ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐ ار ﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ ﯽﯾارﺎﮐ يﻮﺤﻧ ﺪﻫد
( ﺶﻫﺎﮐ ، ﺖﺧﺎـﺳ و ﻦﯿﺌﺗوﺮـﭘ
ﻨﯾاﺮﻓ ﻞﯿﻠﻘﺗ ﺐﺒﺳ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ــــ
ﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ ﺪ ﯽـﻣ
ددﺮـﮔ )5 .(
يﺎﺘـﺳار رد
يور ﻪـﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ،نﺎﻫﺎﯿﮔ ﺪﺷر ﺮﺑ بآ دﻮﺒﻤﮐ تاﺮﺛا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
رﺎـــــﻬﺑ ﻪـــــﺸﯿﻤﻫ
) Calendula officinalis
ﻪـــــﻧﺎﯾزار و(
)
Foeniculun vulgare
( ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ هﺎﯿﮔ رد ﻞﮔ داﺪﻌﺗ و عﺎﻔﺗرا ﻪﮐ
ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐ تﺪﺷ ﻪﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻂﯾاﺮﺷ رد ﺪﺑﺎﯾ
) 11 و 45 .(
ﻦﯿـﻨﭽﻤﻫ
ﻫ يور ﺮﮕﯾد ﯽﻘﯿﻘﺤﺗ رد ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺢﻄﺳ ﻪﺳ ﺎﺑ رﺎﻬﺑ ﻪﺸﯿﻤ
40 ،
80 A سﻼﮐ ﺮﯿﺨﺒﺗ ﮏﺘﺸﺗ ﺢﻄﺳ زا ﺮﯿﺨﺒﺗ ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ120و ﻪـﮐ ﺪﻨﺘﻓﺎﯾرد
ﺢﻄﺳ زا ﻦﻏور دﺮﮑﻠﻤﻋ و ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ 40
ﺢﻄـﺳ زا ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ
ﺢﻄـﺳ زا ﻦﻏور ﺪﺻرد ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﮐ ﯽﻟﺎﺣ رد ﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ ﮏﺘﺸﺗ 120 ـﺗﺄ ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ .( )7 ﺪـﺷ ﻞـﺻﺎﺣ ﮏﺘـﺸﺗ ﺢﻄﺳ زا ﺮﯿﺨﺒﺗ ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ رود ﺮﯿﺛ
ﻪﺑ ﯽﯾوراد هﺎﯿﮔ دﺮﮑﻠﻤﻋ يور ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ ﯽـﻔﻨﻣ و ﻒﯿﻌﺿ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﻮﻤﯿﻟ
گﺮـﺑ ﺖﺒـﺴﻧو ﺶﺷﻮﭘ جﺎﺗ ﻦﯿﺑ ﺰﯿﻧ و ﻪﻗﺎﺳ ﻪﺑ گﺮﺑ ﺖﺒﺴﻧ و عﺎﻔﺗرا ﻦﯿﺑ داد نﺎﺸﻧ ﻪﻗﺎﺳ ﻪﺑ )2
.(
ﻢﯾژر ﯽﺳرﺮﺑ ﻦﻤﺿ كﺎـﺧ ﯽﺘﺑﻮﻃر ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻪﻧﻮﮔ ﺮﺑ ﺺﺧﺎـﺷ ،كﺎـﺧ ﺖـﺑﻮﻃر ﺶﯾاﺰﻓا ﻪﮐ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ عﺎﻨﻌﻧ زا يا
هﺎﯿﮔ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ ار ﮏﺸﺧ هدﺎﻣ ﻊﻤﺠﺗ و
داد ﺶﯾاﺰﻓا يراد
) 35 .(
ﻪﻗﺎـﺳ داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺮﮕﯾد ﯽﺳرﺮﺑ رد ﻦــﺸﯾوآ ﯽــﺸﯾور ماﺪــﻧا ﮏــﺸﺧ نزو و ﺮــﺗ نزو ،ﯽﺒﻧﺎــﺟ )
Thymus
vulgare L.
( ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ )3
.(
ﭗﯿﺗﻮﻧژ مﺎﻤﺗ رد ﯽﺑآ ﺶﻨﺗ درﻮـﻣ يﺎـﻫ
ﺪﻧا دﺮﮑﻠﻤﻋ ﺶﻫﺎﮐ ﺚﻋﺎﺑ يﺪﻨﻫ ﻞﺒﻨﺳ ﺶﯾﺎﻣزآ و هﺎﯿﮔ عﺎﻔﺗرا ،ﯽﺸﯾور ما
ﺪﺷ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ )
22 .(
ﻢﯾﻼﻣ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ
يﺮﯿـﺳدﺮﺳ هﺎـﯿﮔ ود رد ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪـﻘﻣ يور ﺮـﺑ
Festuca
و
Poa
pratensis
ﻦـﯾا رد ار ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪﻘﻣ ﺪﯾﺪﺷ ﯽﮑﺸﺧ ﯽﻟو ﻪﺘﺷاﺪﻧ يﺮﺛا
ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐ هﺎﯿﮔ ود ﺪﻫد
) 26 .(
ﻦﯿﻤﻫ ﺗﻮﺗ هﺎﯿﮔ رد ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪﻘﻣ رﻮﻃ
نﻮ ﯽـﻣ ﺶﻫﺎﮐ كﺎﺧ ﺶﻨﺗ ﺖﺤﺗ كﺎﺧ بآ ﻞﯿﺴﻧﺎﺘﭘ ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ هاﺮﻤﻫ ﺪـﺑﺎﯾ
) 39 .(
ﺎﺑ ﭘﯿ ﺖﻓﺮﺸ ﻢﻠﻋ و ﻪـﺟﻮﺗ ﻧﺎﻬﺟ ـﯿ نﺎ ﻪـﺑ ﺛﺎـﺗ ﯿﺮ ز ﯾ رﺎـﺒﻧﺎ هدﺎﻔﺘـﺳا
زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﻪـﺑور نﺎـﻬﺟ ًادﺪـﺠﻣﮏﯿ ﺘﺘﻨـﺳ داﻮـﻣ وﯽﯾﯿﺎ ﯿﻤ ﺷتﺎﺒﯿﮐﺮﺗ زا ﺖـﺴ ﺑﯿ نﺮـﻗ دﻮـﺷﯽ ﻣﻪﺘﻔﮔﻪﮐيرﻮﻃﻪﺑهدروآﯽﻫﺎﯿ ﮔيﺎﻫهدرواﺮﻓ و (Lallemantia sp. )ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ .(12) ﺖﺳاﯽﯾورادنﺎﻫﺎﯿ ﮔنﺮﻗﻢﮑﯾ هﺎﯿﮔ
زا ﻪﻟﺎﺳ ﺪﻨﭼ ﺎﯾ ﮏﯾ يﺮﯿﺳدﺮﺳ هداﻮﻧﺎـﺧ
Lamiaceae
ياراد و هدﻮـﺑ
5 L. peltata, L. iberica. L.canescensﻪﻧﻮﮔ
L. Baldshuanica,
و
L. royleana
ﯽﻣ ﺪﺷﺎﺑ ) 41 .(
،ﻪـﯿﮐﺮﺗ رد و هدﻮﺑ زﺎﻘﻔﻗ ﯽﻣﻮﺑ هﺎﯿﮔ ﻦﯾا
ﻐﻓا ،نﺎﺘـﺴﮐﺎﭘ ،ﺪﻨﻫ ،ﻪﯾرﻮﺳ ،ناﺮﯾا دراد ﺶﻨﮐاﺮـﭘ ﺎـﭘورا و نﺎﺘـﺴﻧﺎ
) 41
.( ﻨ ـﺷﺎﺑ ﯽـﻣ ژﻼﯿـﺳﻮﻣ ياراد ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ يﺎﻫرﺬﺑ تﻻﻼﺘـﺧا نﺎـﻣرد رد ﻪـﮐ ﺪ
يرﺎﻤﯿﺑ و يﺪﺒﮐ ،ﯽﺒﺼﻋ تﻻﻼﺘﺧا ﯽﺧﺮﺑ ﺮﯿﻈﻧ نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ ﻪﺑ يﻮﯿﻠﮐ يﺎﻫ
رﺎﮐ ﯽﻣ ﻂﻠﺧ و ﯽﺴﻨﺟ كﺮﺤﻣ يوراد ﮏﯾ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺪﻧور روآ ( .41) ﺖـﺳا هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ ناﺮﯾا ﯽﻠﺤﻣ يﺎﻫوراد ﻦﯿﺑ رد ﻦـﯾا ﻦـﻏور زا
مﺮﭼ رد ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ هﺎﯿﮔ ﮓﻧر ،يزﺎﺳ
ناور ،يزﺎﺳ ﻪـﺑ ،هﺪﻨﻨﮐ
هدﺎـﻣ ناﻮـﻨﻋ
،نﻮﺑﺎﺻ ﻪﯿﻬﺗ ،ﺮﺘﻨﯾﺮﭘ ﺮﻫﻮﺟ ،ﻞﺒﻣ ﺲﮐاو ،بﻮﭼ دﺎﺴﻓ زا هﺪﻨﻨﮐ يﺮﯿﮔﻮﻠﺟ ﻪﻧﺎﺧرﺎﮐ رد و ﯽﻏﺎﺑد رد ﯽﻣ هدﺎﻔﺘﺳا مﻮﺌﻟﻮﻨﯿﻟ يﺎﻫ
دﻮﺷ ) 12 .(
ﻪـﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
ﯽﺘﻌﻨﺻ و ﯽﯾوراد صاﻮﺧ
، ﻮﻈﻨﻣ ﺪﻨﭼ ﯽﻫﺎﯿﮔ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﯽـﻓﺮﻌﻣ هر
ﯽﻣ دﻮﺷ . نآ ﯽﻋارز ﺖﺸﮐ و ندﺮﮐ ﯽﻠﻫا ،ﯽﯾوراد نﺎﻫﺎﯿﮔ رد ﺶﻨﯾﺰﮔ ،ﺎﻫ
ﭗﯿﺗﻮﻧژ يرﺎﺘﻓر يﻮﮕﻟا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و ﯽﮑﺸﺧ ﻪﺑ موﺎﻘﻣ مﺎﻗرا رد ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﯽﮔﮋﯾو ﺖﺧﺎﻨﺷ و ﯽﮑﺸﺧ ﺮﺑاﺮﺑ ﺮﺛﻮـﻣ ﻞﻣاﻮﻋ زا ماﺪﮐ ﺮﻫ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يﺎﻫ
ﺖـﯿﻤﻫا زا ﯽﮑـﺸﺧ ﻪـﺑ ﺖـﻣوﺎﻘﻣ يﺎـﻫرﺎﮐ و زﺎـﺳ كرد ياﺮﺑ ﺪﺷر رد هﮋﯾو ﺧﺮﺑ يا ﺖﺳا رادرﻮ .
ﺶﻨﺗ ﻞﻣاﻮﻋ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ اﺬﻟ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﺮﺑ ﺎﻬﻧآ ﺮﯿﺛﺄﺗ و از
شور ﻪﻌـﺳﻮﺗ و دﺎﺠﯾا ،ﻪﺋارا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﯽﯾوراد ﺎـﺑ ﻪـﻠﺑﺎﻘﻣ يﺎـــــــﻫ
ﺶﻨﺗ ﺮـﻈﻧ ﻪـﺑ ﯽﺗﺎـﯿﺣ رﺎﯿـﺴﺑ ﺎﻣ رﻮﺸﮐ ﻂﯾاﺮﺷ رد هﮋﯾو ﻪﺑ ﯽﻄﯿﺤﻣ يﺎﻫ
ﯽﻣ ﺪﺳر . ﺪـﺷر هرود لﻮـﻃ رد ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ عﻮﻗو لﺎﻤﺘﺣا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
ﻪﮐ ﺖﺳا مزﻻ ،ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ رﺮﺑ
يور ﺮـﺑ ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ زا ﯽـﺷﺎﻧ تاﺮـﺛا ﯽﺳ
يﺪﺷر يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﯽﺧﺮﺑ و دﺮﮑﻠﻤﻋ ءاﺰﺟا و دﺮﮑﻠﻤﻋ تاﺮﯿﯿﻐﺗ هﺎـﯿﮔ ﻦﯾا
دﻮﺷ ﻪﺘﺧادﺮﭘ ﺦﺳﺎﭘ ﺎﺗ
دﻮﺷ ﯽﺑﺎﯾزرا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺎﺑ ﻪﻠﺑﺎﻘﻣ رد هﺎﯿﮔ يﺎﻫ
و ﭗﯿﺗﻮﮐا ﻪﮐ ﺎﺠﻧآ زا
ﯽﻣ ﺪﺷر توﺎﻔﺘﻣ ﯽﻤﯿﻠﻗا ﻂﯾاﺮﺷ رد ﻪﮐ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ
ﻃر دﻮـﺒﻤﮐ ﻪـﺑ ﺶﻨﮐاو رد ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﺪﻨﻨﮐ ﺶﻨـﮐاو ،كﺎـﺧ ﺖـﺑﻮ
يﺎـﻫ
ﭗـﯿﺗﻮﮐا يور ﺮﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا ﺪﻨﻫد نﺎﺸﻧ ﯽﺗوﺎﻔﺘﻣ ﻦـﯾا نﻮﮔﺎـﻧﻮﮔ يﺎـﻫ
ﻧا هﺎﯿﮔ ﭗﯿﺗﻮﮐا ﺎﺗ ﺪﺷ مﺎﺠ ﻞﯿـﺴﻧﺎﺘﭘ ﺎﺑ يﺎﻫ
رد هﺎـﯿﮔ ﻦـﯾا ﺪـﯿﻟﻮﺗ يﻻﺎـﺑ
دﺮﮐ ﯽﯾﺎﺳﺎﻨﺷ ار بآ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺖﯾدوﺪﺤﻣ ﻂﯾاﺮﺷ
.
شور و داﻮﻣ ﺎﻫ
ﯽـﻃ ﺪﻫﺎـﺷ هﺎﮕﺸﻧاد ﯽﯾوراد نﺎﻫﺎﯿﮔ ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﻪﻋرﺰﻣ رد ﺶﯾﺎﻣزآ رز لﺎﺳ ﯽﻋا 1391 - 1390 ﺪﺷ مﺎﺠﻧا . رد ﻪﻋرﺰﻣ ﻦﯾا ﯽﯾﺎـﯿﻓاﺮﻐﺟ ضﺮـﻋ
35 و ﻪﺟرد 34 و ﯽﻟﺎﻤﺷ ﻪﻘﯿﻗد ﯽﯾﺎﯿﻓاﺮﻐﺟ لﻮﻃ
51 و ﻪﺟرد 38 ﻪﻘﯿﻗد
ﯽﻗﺮﺷ و ﺎﺑ عﺎﻔﺗرا 1190 ﺮﺘﻣ زا ﺢﻄﺳ ﺎﯾرد ﺖـﺳا هﺪـﺷ ﻊـﻗاو .
ﻦﯿﮕﻧﺎـﯿﻣ
ﺎﻣد ﻪﻧﺎﯿﻟﺎﺳ 1
/ 17 ﻪﺟرد داﺮﮔ ﯽﺘﻧﺎﺳ شرﺎﺑ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ و
ﻪﻧﺎﯿﻟﺎﺳ 216 ﯽﻠﯿﻣ
ﯽﻣ ﺮﺘﻣ ﺪﺷﺎﺑ . ﯾو ﯽﺧﺮﺑ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ و ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ يﺎﻬﯿﮔﮋ كﺎﺧ
ﺶﯾﺎﻣزآ ﻞﺤﻣ
لوﺪﺟ رد 1 ﺖﺳا هﺪﺷ هدروآ .
ﺶﯾﺎﻣزآ
ﻊـﻤﺟ اﺪـﺒﻣ و ﯽﻫﺎـﯿﮔ ﻪـﻧﻮﮔ ،يرﺎـﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﻞﻣﺎﻋ ﻪﺳ ﺎﺑ
رﺬﺑ يروآ ترﻮﺻ ﻪﺑ تﺮﮐ
كﻮـﻠﺑ حﺮـﻃ ﺐـﻟﺎﻗ رد هﺪﺷ دﺮﺧ يﺎﻫ يﺎـﻫ
ﯽﻓدﺎﺼﺗ ﻞﻣﺎﮐ ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا راﺮﮑﺗ ﻪﺳ رد
.
لوﺪﺟ 1 - ﻖﻤﻋ رد ﻪﻋرﺰﻣ كﺎﺧ تﺎﺼﺨﺸﻣ 30
ﺮﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ
ﺖﻓﺎﺑ سر كﺎﺧ ﺖﻠﯿﺳ (%) ﻦﺷ (%)
(%) ﺖﯿﻓﺮﻇ
ﯽﻋارز (%) ﻪﻄﻘﻧ
ﯽﮔدﺮﻣﮋﭘ ﻢﺋاد (%) ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ
بﺬﺟ ﻞﺑﺎﻗ (mgkg-1) ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻔﺴﻓ
بﺬﺟ (mg kg-1) نژوﺮﺘﯿﻧ
ﻞﮐ
(%) ﻦﺑﺮﮐ
ﯽﻟآ (%) ﻪﺘﯾﺪﯿﺳا
(pH) يرﻮﺷ
(dS m-1)
مﻮﻟ ﯽﺘﻠﯿﺳ 18
24 58
5/
13 09
/7 382
3/
22 08
/0 77 /0 1/
8 75
/3
ﻄﺳ ود ﺪﺷر ﻞﺼﻓ لﻮﻃ رد
سﺎﺳا ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ ﺢ ﻪﯿﻠﺨﺗ
40 ) ﺪﻫﺎﺷ (
و ﻪــﻧﻮﮔ ود ﺮــﺑ (ﺶﻨــﺗ) كﺎــﺧ هدﺎﻔﺘــﺳا ﻞــﺑﺎﻗ بآ ﺪــﺻرد60 ﻮﮕﻨﻟﺎــﺑ ي
ﻣﺎـﺷ ﻞ
Lallemantia royleana
و
L. iberica
زا ﺎـﻬﻧآ رﺬـﺑ ﻪـﮐ
ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻪﯿﻣورا ) بآوﺪﻧﺎﯿﻣ ( ﺪﻬﺸﻣ و ) تﻼﮐ ( لﺎﻤﻋا ،دﻮﺑ هﺪﺷ يروآ ﻊﻤﺟ
ﺪﺷ . هزاﺪﻧا ﻪﺑ ﯽﯾﺎﻫ تﺮﮐ رد ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ 3
5/
1 ﺮﺘﻣ ) ﺶﺷ ﺖﺷﺎﮐ ﻂﺧ
ﻪﺳ (ﻪﺘﺸﭘ و يﻮﺟ ترﻮﺻ ﻪﺑﺮﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ25 ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺎﺑ يﺮﺘﻣ ﺪﻧﺪـﺷ ﺖـﺸﮐ
ﯽﺸﯾﺎﻣزآ تﺮﮐ ﺮﻫ ﺖﺣﺎﺴﻣ سﺎﺳا ﻦﯾا ﺮﺑ ﻪﮐ رﺎﻬﭼ
و ﻢﯿﻧ ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ دﻮﺑ
.24 ﺦﯾرﺎـﺗ رد ﺖـﺸﮐ . دﻮـﺑ ﺮﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ25 5 ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺖﺷﺎﮐ ﺶﯾارآ ﺎﻫﺎﯿﮔ ﻪﮐ ﺖﺷﺎﮐ زا ﺲﭘ هﺎﻣ ﮏﯾ دوﺪﺣ و ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﺪﻨﻔﺳا ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ن
8 . ﺪﻧﺪـﺷ لﺎﻤﻋا ﺶﻨﺗ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ،ﺪﻧدﻮﺑ ﯽﮔﺮﺑ ﻞـﺣاﺮﻣ ﺶﯾﺎـﻣزآ لﻮـﻃ رد
لﺎـﻤﻋا هﺎـﯿﮔ زﺎـﯿﻧ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ هﺮﯿﻏ و ﯽﻫددﻮﮐ ،ﮏﻨﺗ ،ﻦﯿﺟو ﻞﺜﻣ ﺖﺷاد ﺪﻧﺪﺷ . زﺎﯿﻧ درﻮﻣ هروا دﻮﮐ راﺪﻘﻣ ﻪﺑ
30 رﺎـﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ نﺎـﻫﺎﯿﮔ ﻪـﺑ
ﺪﺷ هداد ﻪـﻄﻘﻧ رد كﺎـﺧ ﯽﻧزو ﺖﺑﻮﻃر ﺮﯾدﺎﻘﻣ ،يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا لﺎﻤﻋا ﺖﻬﺟ.
ﻇ ﯽﻋارز ﺖﯿﻓﺮ )5
/ 13 ( ﻢﺋاد ﯽﮔدﺮﻣﮋﭘ و )
09 /7 ( ﻪﺤﻔـﺻ زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ
هزاﺪﻧا جﺮﮐ يزروﺎﺸﮐ ﯽﺳﺪﻨﻬﻣ ﯽﻨﻓ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ ﻪﺴﺳﺆﻣ رد يرﺎﺸﻓ يﺮﯿﮔ
ﺪﺷ . شور ﻪـﺑ كﺎـﺧ ﺖـﺑﻮﻃر يﺮﯿﮔ هزاﺪﻧا ﺎﺑ ﻪﻋرﺰﻣ يرﺎﯿﺑآ يﺎﻫ نﺎﻣز
كﺎﺧ يﺮﯿﮔ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻖﯾﺮﻃ زا ﯽﻧزو زا زور ﺮـﻫ ﻂـﺳو رد ﺖـﺑﻮﻧ ﮏـﯾ رد
ﻖﻤﻋ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد ﻪﺸﯾر ﻪﻌﺳﻮﺗ ﺮﻈﻧ درﻮﻣ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﺑ نﺪﯿﺳر و ﻒﻠﺘﺨﻣ ي
ﺪﯾدﺮﮔ ﻦﯿﯿﻌﺗ )
44 (.
ﻦﺘﻓﺮـﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺎﺑ تﺮﮐ ﺮﻫ ياﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ بآ ناﺰﯿﻣ
ﻪﺸﯾر ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻖﻤﻋ )
30 ﺮﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎﺳ ( ﺖـﯿﻓﺮﻇ ﺖـﺑﻮﻃر و تﺮﮐ ﺖﺣﺎﺴﻣ ،
كﺎﺧ ﯽﻋارز ﺑ
ﺐﻌﮑﻣ ﺮﺘﻣ ﺐﺴﺣ ﺮ ﺪﺷ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ
) 31 .(
ترﻮـﺻ ﻪﺑ يرﺎﯿﺑآ
يﺮﯿﮔﻮﻠﺟ ياﺮﺑ ﺎﻫ تﺮﮐ يﺎﻬﺘﻧا و ﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻪﺘﺸﭘ و يﻮﺟ بآ جوﺮﺧ زا
ﺪﺷ ﻪﺘﺴﺑ ﻞﻣﺎﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ .
زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ رﺎـﻤﯿﺗ ﺮـﻫ ياﺮﺑ مزﻻ بآ راﺪﻘﻣ
هزاﺪﻧا ﺪﯾدﺮﮔ ﺐﺼﻧ ﻪﻋرﺰﻣ رد ﻪﮐ يرﻮﺘﻨﮐ ﺪﺷ يﺮﯿﮔ
. ﯽﺧﺮﺑ
ﯽﮔﮋﯾو ﺎﻫ ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ ناﺰﯿﻣ و گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﻪﻠﻤﺟ زا ،a
وb
ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ )
13 ( ، ﺲﭘ ﯽﻫﺪﻠﮔ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد رﺎﻤﯿﺗ لﺎﻤﻋا
يﺎﻫ يرﺎـﯿﺑآ
ﺪﻧﺪﺷ يﺮﯿﮔ هزاﺪﻧا ﭘ رد
ﺪﺷر ﻞﺼﻓ نﺎﯾﺎ ﺦﯾرﺎﺗ رد و
30 ،دادﺮـﺧ زا ﺲـﭘ
اﺪﻌﺗ ،ﻞﻣﺎﮐ ﯽﮔﺪﯿﺳر د
5 و بﺎـﺨﺘﻧا ﻪﯿـﺷﺎﺣ ﺮﺛا فﺬﺣﺎﺑ تﺮﮐ ﺮﻫ زا ﻪﺗﻮﺑ
اﺰﺟا ء دﺮﮑﻠﻤﻋ اﺪـﻌﺗ ،ﻪـﺗﻮﺑ رد ﻪـﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ،ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ ،ﻞﻣﺎﺷ
ﻪﺧﺮﭼ ﺮﻫ رد ﻪﻧاد و ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧادد
،ﻞﮔ لﻮﻃ ﻞﮔ ﻦﯾذآ
، عﺎﻔﺗرا هﺎﯿﮔ
،
،ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد نزو
و دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ .ﺪﺷ يﺮﯿﮔهزاﺪﻧا ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو رﺬـﺑ و ﯽﮑﯾژﻮـﻟﻮﯿﺑ
ﺮﺑاﺮﺑ ﯽﺘﺣﺎﺴﻣ ،ﯽﺸﯾﺎﻣزآ تﺮﮐ ﺮﻫ زا ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ود
ﺪـﺷ ﺖـﺷادﺮﺑ ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ
. دﺮــﮑﻠﻤﻋ ﺮــﺑ ﻪـﻧاد دﺮــﮑﻠﻤﻋ نﺪـﺷ ﻢﯿــﺴﻘﺗ زا ،ﺰـﯿﻧ ﺖــﺷادﺮﺑ ﺺﺧﺎـﺷ ﺪﯾدﺮﮔ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﮏﯾژﻮﻟﻮﯿﺑ .
ـﯿﻠﺤﺗ و ﻪﯾﺰﺠﺗ ﻪـﻧﻮﻤﻧ زا ﺲـﭘ ،ﺎـﻫ هداد ﻞ
هزاﺪـﻧا و يرادﺮـﺑ يﺮـﯿﮔ
مﺮﻧ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ،مزﻻ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ راﺰﻓا
مﺎﺠﻧاSAS
ﺖـﻓﺮﮔ ﻦﯿﮕﻧﺎـﯿﻣ و
نﻮﻣزآ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ درﻮﻣLSD
. ﻫرادﻮﻤﻧ ﻢﺳر ـ
،ﺎ . ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧاExcel راﺰﻓمﺮﻧ ﻂـﺳﻮﺗ ﺚﺤﺑ و ﺞﯾﺎﺘﻧ
گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ او ﻪﯾﺰﺠﺗ زا ﻞﺻﺎﺣ ﺞﯾﺎﺘﻧ داد نﺎﺸﻧ ﺲﻧﺎﯾر
ﯽﻠﻋ ﻪﮑﻨﯾا ﻢﻏر ﻢﯾژر
يﺎﻫ ﺮـﺑ يرادﯽﻨﻌﻣﺮﺛايرﺎﻣآ ﺮﻈﻧ زايرﺎﯿﺑآ ﻒﻠﺘﺨﻣ گﺮـﺑ ﺢﻄـﺳ ﺺﺧﺎـﺷ
ﻪﻧﻮﮔ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ ﻧ
ﺘﺷاﺪ ﺪﻨ ) لوﺪﺟ 2(
. ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺎﻣا
زا گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ،كﺎﺧ بآ 68
/2 رﺎﻤﯿﺗ رد 40 ﻪﺑ ﺪﺻرد 02 /2
رد ـﺧ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻞـﺑﺎﻗ ﺖـﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد60 رﺎﻤﯿﺗ ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎـﮐ ،كﺎ
) لوﺪﺟ 3(
.
لوﺪﺟ
2 - ﺮﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﺛا ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﺧﺮﺑ
يﺎﻫ ﯽﮔﮋﯾو ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﮏﯾژﻮﻟﻮﯾﺰﯿﻓ
ﺎﻌﺑﺮﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
ت يدازآ ﻪﺟرد
ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ b ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ aﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﻊﺑﺎﻨﻣ
02
/1 10-5 n.s. /102 10-5 n.s. /420 10-7 n.s . /0083n.s. 2 كﻮﻠﺑ
67
/4 10-5 n.s. /467 10-5 n.s. /920 10-7 n.s /259n.s 1 يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا
20
/1 10-5 /120 10-5 ns /151 10-7 /050 2 لوا يﺎﻄﺧ
45
/1 10-5 ns /145 10-5n.s /330 10-6** /979** 1 ﻪﻧﻮﮔ
10
/6 10-6 ns /610 10-6 n.s. /350 10-7 n.s. /0002n.s. 1 ﭗﯿﺗﻮﮐا
08
/1 10-6 ns 1 100/ -5n.s. /150 10-7 n.s. /1167* 1 ﻪﻧﻮﮔ ×يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا
0/
9 10-6 ns. /947 10-6n.s. /108 10-6 n.s. /001n.s. 1 ﭗﯿﺗﻮﮐا ×يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا
0/
3 10-6 n.s 3 100/ -7 n.s. /260 10-7 n.s. /127n.s. 1 ﭗﯿﺗﻮﮐا ×ﻪﻧﻮﮔ
76
/1 10-5 n.s. /176 10-6 n.s. /570 10-7 n.s. /0175n.s. 1 ﭗﯿﺗﻮﮐا ×ﻪﻧﻮﮔ ×يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا
19
/6 10-6 n.s. /142 10-6 2 107/ -7 /0 198 12 مود يﺎﻄﺧ
43
/1 10-6 23 ﻞﮐ
10 /
24 24/10 /637 18/92 تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﺐﯾﺮﺿ
،n.s
* و
**
- ﯽﻨﻌﻣﺮﯿﻏ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ﺢﻄﺳ رد راد ﯽﻨﻌﻣ ،راد
5 و 1 ﺪﺻرد
ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ هوﻼﻋ ﻪﺑ
هداد يﺎﻫ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ داد نﺎـﺸﻧ
ﺖﻔﺻ ﻦﯾا يراد ﯽﻨﻌﻣ رﻮﻃ ﻪﺑ
ﺪﺻرد ﮏﯾ ﺢﻄﺳ رد ﺗ ﺖﺤﺗ
ﺄ ﻪﻧﻮﮔ ود ﺮﯿﺛ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ .
گﺮـﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ رد
ﻪـﻧﻮﮔ
L.
iberica
راﺪﻘﻣ ﺎﺑ 99 /2 ﻪـﻧﻮﮔ رد ﻦﯾﺮـﺘﻤﮐ و
L. royleana
ﺎـﺑ 71
/1 ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ يﺎﻫﻪﻧﻮﮔ ويرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﺶﻨﮑﻤﻫﺮﺑ .دﻮﺑ ﺪـﺻرد ﺞﻨﭘ ﺢﻄﺳ رد
ﯽﻨﻌﻣ ﺪﺷ راد . رد ﻪﻧﻮﮔ ود ﺮﻫ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎﺑ هاﺮﻤﻫ
ﺪـﺻرد ﺖـﺑﻮﻃر ﻪـﯿﻠﺨﺗ
ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﻪﻧﻮﮔ رد ﯽﻟو
L.
iberica
ﯽـﻨﻌﻣ ﺶﻫﺎــﮐ ﻦـﯾا ﯽﺗرﻮـﺻ رد ،دﻮــﺑ راد
ﻪــﮐ ﻪـﻧﻮﮔ رد
L.
royleana
ﯽﻨﻌﻣ ﺶﻫﺎﮐ ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ رد راد
. ﻦـﯾا
گﺮﺑ ﺪﺷر ﻪﮐ ﺖﺳا نآ ﻦﯿﺒﻣ ﺮﻣا ﻪﻧﻮﮔ رد ﺎﻫ
L. royleana
ﺶﻨﺗ ﺖﺤﺗ
ﻪـﮐ ﯽﻟﺎﺣ رد ﺖﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ ﯽﮑﺸﺧ ﻪــــــﻧﻮﮔ
L. iberica
تﺪـﺷ ﻪـﺑ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ .
ﯽﺳرﺮﺑ ﺮﯾﺎﺳ رد ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻂﯾاﺮﺷ رد گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺶﻫﺎﮐ ﺰـﯿﻧ ﺎﻫ
ﮔ ﺖﺳا هﺪﺷ شراﺰ نارﺎـﮑﻤﻫ و ﯽﻠـﺳﻮﺑﺎﮐ.
) 16 ( نارﺎـﮑﻤﻫ و ﮓـﻧﺎﭼ و
) 18 ( ﺪﻧدﻮﻤﻧ نﺎﯿﺑ ﺞﻧﺮـﺑ هﺎـﯿﮔ رد گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺶﻫﺎﮐ
)
Oryza sativa
( فﻼـﺗا ﺶﻫﺎـﮐ ﺐﺒﺳ ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﮑﺸﺧ ﻪﺑ ﻞﻤﺤﺗ دﻮﺒﻬﺑ ياﺮﺑ يدﺮﺒﻫار لﻮﻠﺳ هزاﺪﻧا نﺪﺷ ﮏﭼﻮﮐ نآ ﺐﻗﺎﻌﺘﻣ و قﺮﻌﺗ و بآ ﻢﯿـﺴﻘﺗ ﺶﻫﺎﮐ ،ﺎﻫ
لﻮﻠﺳ ﺪﻨﮐ ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و ﯽﻤﺘﺴﯾﺮﻣ يﺎﻫ ﺪـﯿﻟﻮﺗ ﻒـﻗﻮﺗ ،گﺮـﺑ ﺪـﺷر نﺪﺷ
گﺮـﺑ شﺰﯾر نآ ﺐﻗﺎﻌﺘﻣ و يﺮﯿﭘ ﻊﯾﺮﺴﺗ و گﺮﺑ زا ﯽـﮑﯾ دﻮـﺧ ﻪـﮐ ﺎـﻫ
رﺎﮑﻫار ﯽـﻣ ﯽﮑـﺸﺧ ﺮﺑاﺮﺑ رد نﺎﻫﺎﯿﮔ ﺖﻣوﺎﻘﻣ ﺶﯾاﺰﻓا يﺎﻫ ﺪـﺷﺎﺑ
) 29
و ( 44) نارﺎﮑﻤﻫ و ازﻢﺘﺳر ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ .(30 تﺪـﺷ ﻦﯿـﺑ ﯽﺘﺒﺜﻣ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ
زا گﺮـﺑ ﺢﻄﺳ ﺶﻫﺎﮐ و بآ ﺶﻨﺗ 7
ﺎـﺗ ﺪـﺻرد 5/
45 هﺎـﯿﮔ رد ﺪـﺻرد
Pennisetum americanum L.)
( ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ دﻮﺧ ﺮﺑ ﯽﻠﯿﻟد دﻮﺧ ﻪﮐ
ﺣ ﺖﻬﺟ هﺎﯿﮔ ﯽﻤﯿﻈﻨﺗ ﻔ
و هﺎﯿﮔ نﺪﻧﺎﻣﺰﺒﺳ ﻆﻔﺣ ياﺮﺑ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﻆ
ﯽﻣ هﺎﯿﮔ رد يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ داﻮﻣ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﺪﺷﺎﺑ
ﺮﺑ كﺎﺧ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﺮﯿﺛﺎﺗ - 1ﻞﮑﺷ توﺎﻔﺘﻣ ﻪﻧﻮﮔ ود گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ
) 5 / 0
= ( LSD
ر هﺰﯿﮕﻧ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ يﺎﻫ
ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ )
لوﺪﺟ 2 ( يرﺎـﯿﺑآ بآ ﺶﻫﺎﮐ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ناﺰﯿﻣ ﺮﺑ
وa
ﺖـﺷاﺪﻧ يراد ﯽـﻨﻌﻣ ﺮـﺛا ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ وb
.
ود a ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪـﻘﻣ ظﺎـﺤﻟ زاL. royleana وL. iberica ﻪــــﻧﻮﮔ ﯽــﻨﻌﻣ توﺎــﻔﺗ لﺎــﻤﺘﺣا ﺢﻄــﺳ رد يراد
1 % ﺪــﻧداد نﺎــﺸﻧ .
ﻪــﻧﻮﮔ
L.
royleana
ﺎﺑ 0088 /0 ﯽﻠﯿﻣ ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪﻘﻣ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ مﺮﮔ ﺮﺑ مﺮﮔ ارa
ﻪﻧﻮﮔ ﺎﺑ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ رد
L. iberica
ﺎﺑ 0080 /0 ﯽﻠﯿﻣ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ مﺮﮔﺮﺑ مﺮﮔ
a
داد نﺎﺸﻧ . گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﺮﯿﻈﻧ ﯽﮑﯾژﻮﻟﻮﯾﺰﯿﻓ تﺎﻔﺻ ﺮﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺮﺛا
ﯽﻨﻌﻣ دﻮﺒﻧ راد . ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد ناﺰﯿﻣ ﺶﯾاﺰﻓ ﺎﺑ ﺎﻣا
ﺶﻫﺎﮐ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﺖﻓﺎﯾ
. ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا يرﺎﯿﺑآ ﻪﮑﻨﯾا ﻢﻏﺮﯿﻠﻋ يراد
هﺰﯿﮕﻧر ﺮﺑ ﻞـﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺎﻣا ،ﺖﺷاﺪﻧ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ يﺎﻫ
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ ﺎﻣا ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐa
وb
ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ ﯽﺸﯾاﺰﻓا ﺪﻧور هﺎﯿﮔ ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ .
ﺖـﺳد رد ﺪﻫاﻮـﺷ
ﺮﻠﮐ ناﺰـﯿﻣ ،ﯽـﺑآ ﺶﻨـﺗ ﻪـﮐ ﺖﺳا نآ ﺮﺑ ﯽﻨﺒﻣ ﺶﻫﺎـﮐ ار گﺮـﺑ ﻞـﯿﻓو
ﯽﻣ ﺪﻫد ) 14 و 32 .(
رد ﯽـﺸﻫﺎﮐ ﻦﯿـﻨﭼ ﺮﮕﯾد ﯽﺗﺎﻘﯿﻘﺤﺗ رد ﻪﮐ ﯽﻟﺎﺣرد
ﺖـﺳا هﺪـﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺶﻨﺗ ﻂﯾاﺮﺷ رد ،ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ )1
.(
ﻦﯿـﻨﭽﻤﻫ
نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﺤﻟﺎﺻ )9
( هدﺮـﮐ شراﺰﮔ مﺪـﻨﮔ رد ﻪـﮐ ﺪـﻧا
)
Triticum
sativum
( ﺺﺧﺎﺷ ، ﺶﻨـﺗ ﻪـﺑ ﺶﻨﮐاو رد ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ يﻮﺘﺤﻣ ﺮﯿﻈﻧ ﯽﯾﺎﻫ
ﯽﻣ ﺶﯾاﺰﻓا ﯽﮑﺸﺧ رد ﺶﻨﮐاو ﻦﯾا و ﺪﺑﺎﯾ
گﺮﺑ ﻪـﺟﻮﺗ ﻞﺑﺎﻗ ،ﻢﭼﺮﭘ يﺎﻫ
ﺖﺳا . شراﺰﮔ ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﺎﻫ ﺮـﺑ يﺮﺘﺸﯿﺑ ﺮﺛا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ لﺎﻤﻋا ﻪﮐ ﺪﻫد
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺶﻫﺎﮐ ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖـﻈﻠﻏ ﻪﮐ يرﻮﻃ ﻪﺑ درادb
رﻮـﻃ ﻪـﺑ ارa
دوﺪﺣ رد ﻂﺳﻮﺘﻣ 35
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ و ﺪﺻرد ارb
38 ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐ ﺪﺻزد ﺪـﻫد
)8 .(
نارﺎﮑﻤﻫ و فﺮﺷا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ )
15 ( ﺰـﮔ ﺰﯿﻧ ﺶﻨـﺗ ﻪـﮐ ﺪـﻧدﺮﮐ شرا
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ ،ﯽﮑﺸﺧ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ ارb
ﯽﻣ ﺶﻫﺎﮐa
ﺪـﻫد .
رد ﺶﻨﮐاو ﺎﺑ ﻪﻄﺑار رد ﯽﯾﺎﻫشراﺰﮔ ﯽﻋارز نﺎﻫﺎﯿﮔ ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ توﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫ
موﺎﻘﻣ و سﺎﺴﺣ مﺎﻗرا رد ،ﯽﮑﺸﺧ ﻪﺑ )
17 ( ،ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﯿﺛﺎﺗ مﺪﻋ ﺎﯾ و
ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺑ )
28 .(
ماود ﻪـﮐ ﺖـﺳا هﺪﺷ شراﺰﮔ
ﻪــﻠﻤﺟ زا ،ﺶﻨــﺗ ﻂﯾاﺮــﺷ ﺖــﺤﺗ گﺮــﺑ ﻞــﯿﻓوﺮﻠﮐ ﻆــﻔﺣ و ﺰﺘﻨــﺳﻮﺘﻓ ﺺﺧﺎﺷ ﺖﺳا ﺶﻨﺗ ﻪﺑ ﺖﻣوﺎﻘﻣ ﮏﯾژﻮﻟﻮﯾﺰﯿﻓ يﺎﻫ )
40 .(
ﺖـﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا
ﯽﻣ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ هﺎﯿﮔ ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ ﺮـﺑ ﺖـﻟﻻد ﺪـﻧاﻮﺗ
ﯽـﻤﯿﻈﻨﺗ دﻮـﺧ ﯽﻋﻮـﻧ و رﻮﻧ ﻦﺘﺧﺪﻧا ماد ﻪﺑ ﺖﻬﺟ هﺎﯿﮔ ﺖﯿﻓﺮﻇ ﺶﯾاﺰﻓا ﻪﮐ اﺮﭼ ،ﺪﺷﺎﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﺑاﺮﺑ رد هﺎﯿﮔ ﻞـﯿﻓوﺮﻠﮐ ياﻮـﺘﺤﻣ ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ
ﺪـﯿﻟﻮﺗ ﻪـﺑ ﺮـﺠﻨﻣ يﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ ياﺰـﺟا ﻂـﺳﻮﺗ رﻮﻧ بﺬﺟ ﺶﯾاﺰﻓا و هﺎﯿﮔ ﻪﻧﻮﮔ هﺰـﯿﮕﻧر ﻪﯾﺰﺠﺗ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ دﻮﺧ ﻪﮐ هﺪﺷ لﺎﻌﻓ نﮋﯿﺴﮐا زا ﯽﯾﺎﻫ يﺎـﻫ
ﯽﻣ رﻮﻧ بﺬﺟ رد ﻞﯿﺧد ﺪﻧﻮﺷ
) 27 .(
ﺐﯿﺳآ ﺐﺒﺳ بآ دﻮﺒﻤﮐ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ
ﻪﻧاﺪﮕﻧر ﯽـﻣ ﺎﻫﺪﯿﺘﺳﻼﭘ و ﺎﻫ ﺖﯾدوﺪـﺤﻣ ﺚـﻋﺎﺑ ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ و دﻮـﺷ
ﻮﺘﻓ ياﺰــﺟا ﺮـﺑ ﺮﯿﺛﺄـﺗ و ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ راﺪﻘﻣ رد ﯽﺗاﺮﯿﯿﻐﺗ دﺎﺠﯾا ﺎﺑ هﺎﯿﮔ ﺰﺘﻨﺳ
ﯽﻣ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ دﻮـﺷ
) 30 .(
هﺰـﯿﮕﻧر راد ﯽـﻨﻌﻣ ﺶﻫﺎـﮐ مﺪـﻋ ﺎـﻣا يﺎـﻫ
يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ نآ زا ﯽﮐﺎﺣ ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا رد يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ هﺰـﯿﮕﻧر ﺮـﺑ ﺮﺛا ظﺎﺤﻟ ﻪﺑ هﺪﺷ لﺎﻤﻋا ﻮﮕﻨﻟﺎـﺑ هﺎـﯿﮔ رد يﺰﺘﻨـﺳﻮﺘﻓ يﺎـﻫ
ﺒﻧ هﺪﻨﻨﮐ دوﺪﺤﻣ هﺰـﯿﮕﻧر يدوﺪﺣ ﺎﺗ ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ هﺎﯿﮔ ﻦﯾا و ﺖﺳا هدﻮ
يﺎـﻫ
راﺪﻘﻣ رد ار دﻮﺧ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ 60
كﺎـﺧ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻞـﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد
ﺪﯾﺎﻤﻧ ﻆﻔﺣ .
لوﺪﺟ 3 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ– ﻢﯾژر رد ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ود يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ يﺎﻫ ﻪﻧاﺪﮕﻧر و گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ يﺎﻫ
يﺎﻫ ﯿﺑآ يرﺎ
رﺎﻤﯿﺗ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ ﺺﺧﺎﺷ
ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ a
mg g-1 FW ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ
b mg g-1 FW
ﻞﮐ ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ mg g-1 FW
يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا
40 هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد 68
/2 a 0086
/0 a 0098
/0 a 0175
/0 a
60 هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد
02 /2 a 0082
/0 a 0117
/0 a 0199
/0 a
ﻪﻧﻮﮔ
L. iberica 99
/2 a 0080
/0 b 011
/0 a 0191
/0 a
L. royleana 71
/1 b 0088
/0 a 009
/0 a 0183
/0 a
ﭗﯿﺗﻮﮐا
ﻪﯿﻣورا 36
/2 a 0083
/0 a
0098 /0 a 0181
/0 a
ﺪﻬﺸﻣ 34
/2 a 0085
/0 a 010
/0 a 0194
/0 a
ﯽﻨﻌﻣ فﻼﺘﺧا دﻮﺟو مﺪﻋ هﺪﻨﻫد نﺎﺸﻧ كﺮﺘﺸﻣ فوﺮﺣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ توﺎﻔﺗ رد راد
نﻮﻣزآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ لﺎﻤﺘﺣا ﺢﻄﺳ ردLSD
5 ﯽﻣ ﺪﺻرد
ﺪﺷﺎﺑ
ﮐ ﯽﻣ ﺮﻣا ﻦﯾا ﻪ ﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ ﻆﻔﺣ ﺖﻬﺟ هﺎﯿﮔ ﯽﯾﺎﻧاﻮﺗ هﺪﻨﻫد نﺎﺸﻧ ﺪﻧاﻮﺗ
ﺪﺷﺎﺑ ﯽﺘﺑﻮﻃر ﺶﻨﺗ ﻂﯾاﺮﺷ رد .
ﺢﻄـﺳ و ﻞﯿﻓوﺮﻠﮐ راد ﯽﻨﻌﻣ ﺶﻫﺎﮐ مﺪﻋ
ﯽﺘﺑﻮﻃر ﺶﻨﺗ ﻪﺑ ﺖﻣوﺎﻘﻣ ﺎﯾ ﻞﻤﺤﺗ يﺎﻫرﺎﮐ و زﺎﺳ ﻦﯿﺒﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ گﺮﺑ ﺪﺷﺎﺑ هﺎﯿﮔ ﻦﯾا رد
.
اﺰﺟا ء دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ
اد نﺎﺸﻧ ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻪﮐ د
ﺮـﺛا يراد ﯽـﻨﻌﻣ
ﺖﺷاﺪﻧ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ )
لوﺪﺟ 4 ( ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎـﺑ ،لﺎـﺣ ﻦﯾا ﺎﺑ ﺎﻣا
زا كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ تﺪﺷ 40
ﻪﺑ ﺪﺻرد 60 داﺪـﻌﺗ ،ﺪـﺻرد هﺎﯿﮔ ﻦﯾا ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ
5/
21 ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎـﮐ ﺪـﺻرد )
لوﺪـﺟ 5(
. ﺮـﺛا
ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ،يرﺎﯿﺑآ حﻮﻄﺳ ﻦﯿﺑ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ يﺎﻫ
ﻪـﻗﺪﻨﻓ داﺪـﻌﺗ ﺮﺑ
ﻪﺗﻮﺑ رد ﯽﻨﻌﻣ دﻮﺑ راد ) لوﺪﺟ 4 .(
ﻞﮑﺷ 2 راد ﯽﻨﻌﻣ فﻼﺘﺧا دﻮﺟو ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ
ﭗﯿﺗﻮﮐا ﻦﯿﺑ ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يﺎﻫ
L. iberica
يرﺎﯿﺑآ ﺢﻄﺳ ود رد 40
و .ﺪﺷﺎﺑﯽﻣ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد60 داﺪـﻌﺗ ﻦﯾﺮﺘـﺸﯿﺑ
ﻪـﻧﻮﮔ ﻪـﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ
L. iberica
ﻪـﯿﻣورا ﭗـﯿﺗﻮﮐا و رد
40 . ﺪﺷﺎﺑﯽﻣ كﺎــﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد ﺮـﻫ ﯽــﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ
ﻪــﻧﻮﮔ ود
L.royleana
و
L. iberica
ﻪـﯿﻣورا ﭗـﯿﺗﻮﮐا صﻮـﺼﺧ ﻪﺑ
ﺖﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ .
توﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫ ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ كﺎﺧ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﺮﯿﺛﺎﺗ - 2ﻞﮑﺷ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ
) 45
= ( LSD
ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ
ﺮـﺛا ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ ،ﺲﻧﺎـﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ زا هﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻖﺒﻃ ﯽﻨﻌﻣ ﺖﺷاﺪﻧ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ يور يراد )
لوﺪﺟ 4 ( ﺎﺑ دﻮﺟو ﻦﯾا ﺎﺑ ﺎﻣا
ﺖـﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا )
لوﺪـﺟ 5 .(
ﺮـﺛا
ﻮﮐا و يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﺪـﺻرد ﺞﻨـﭘ ﺢﻄـﺳ رد يرﺎـﻣآ ﺮﻈﻧ زا ﭗﯿﺗ
ﺪﺷ راد ﯽﻨﻌﻣ )
لوﺪﺟ 4 ( ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ يرﻮﻃ ﻪﺑ
ﺶﻫﺎـﮐ يراد ﯽـﻨﻌﻣ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﻪﯿﻣورا ﭗﯿﺗﻮﮐا رد ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ ﺖـﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﺖﺤﺗ ﺪﻬﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا ﺎﻣا ﺖﻓﺎﯾ )
ﻞﮑـﺷ
3 .(
ا ﻂﻘﻓ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﺮﺛا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ﭗﯿﺗﻮﮐ
يﺎﻫ ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ L. iberic ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ
رد ﻪـﻧاد داﺪـﻌﺗ ظﺎـﺤﻟ زا يراد
طﻮـﺑﺮﻣ ﭗـﯿﺗﻮﮐا ود ﻦﯿﺑ ﯽﺗوﺎﻔﺗ ﭻﯿﻫ ﻪﮑﯿﻟﺎﺣ رد ﺪﻨﺘﺷاد ﺮﮕﯾﺪﮑﯾ ﺎﺑ ﻪﺗﻮﺑ ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ
L. royleana
ﺪﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ .
رد ﻪـﺗﻮﺑ رد ﻪـﻧاد داﺪﻌﺗ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ
ﻪﻧﻮﮔ ود ﺮﻫ
L. iberica
و
L. royleana
ﯿﻣورا ﭗﯿﺗﻮﮐا ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ، ﻪﺑ ﻪ
داﺪﻌﺗ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﺎﺑ ﺐﯿﺗﺮﺗ 67
/ 206 و 50 / 170 ﺪـﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد
) لوﺪﺟ 6 .(
ﻪﺗﻮﺑ رد ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺖـﺷاﺪﻧ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ يور يراد
) لوﺪﺟ 4 .(
لوﺪﺟ ﻖﺒﻃ ﺎﻣا 5
رﺎـﻤﯿﺗ زا ﺖـﺑﻮﻃر راﺪـﻘﻣ ﺶﻫﺎـﮐ ﺎـﺑ ،
40 ﻪـﺧﺮﭼ داﺪـﻌﺗ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﯾﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد60 ﻪﺑ ﺪﺻرد يﺎـﻫ
ﻪﺗﻮﺑ رد ﻞﮔ 11
ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ ﺪﺻرد .
طﻮـﺑﺮﻣ ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ
رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ 40 دﻮـﺑ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد )
لوﺪـﺟ 5
.( ﻪـﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ ﺪﺻرد ﺞﻨﭘ ﺢﻄﺳ رد يراد ﯽﻨﻌﻣ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﯽﻫﺎﯿﮔ ﻪﻧﻮﮔ عﻮﻧ ﺖﺷاد ﯽﯾوراد هﺎﯿﮔ ﻦﯾا رد ﻞﮔ )
لوﺪﺟ 4 .(
ﻪﺧﺮﭼ داﺪﻌﺗ ﻪﻧﻮﮔ ﻞﮔ يﺎﻫ
L.
royleana
12 ﻪﻧﻮﮔ زا ﺮﺘﺸﯿﺑ دﺪﻋ
L. iberica
دﻮﺑ . ﭗـﯿﺗﻮﮐا ﻦﯿـﺑ ﺎـﻫ
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﻪﻧﻮﮔ ﭻﯿﻫ ﺪﺸﻧ ﻪﻈﺣﻼﻣ يراد
) لوﺪﺟ 5 .(
ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ و ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ﯽﻠﻋ ﻪـﻧاد داﺪﻌﺗ و ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ يراد ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا يرﺎﯿﺑآ ﻪﮑﻨﯾا ﻢﻏر
ﺖﺷاﺪﻧ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ ﺮﻫ رد )
لوﺪﺟ 4 ( لوﺪﺟ ﻖﺒﻃ ﺎﻣا 5
ﻪـﻈﺣﻼﻣ
داﺪـﻌﺗ ﺖـﯾﺎﻬﻧ رد و ﻪﻗﺪﻨﻓ داﺪﻌﺗ ،ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ ﺪﺷ ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ ﺮﻫ رد ﻪﻧاد .
ﻪﻧﻮﮔ ﺮﺛا داﺪـﻌﺗ و ﻪـﻗﺪﻨﻓ داﺪـﻌﺗ ﺮﺑ
تﺎﻔﺻ ﻦﯾا ﺮﺑ ﭗﯿﺗﻮﮐا ﺮﺛا و ﺪﺻرد ﮏﯾ ﺢﻄﺳ رد ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ ﺮﻫ رد ﻪﻧاد دﻮﺑ راد ﯽﻨﻌﻣ ﺪﺻرد ﺞﻨﭘ ﺢﻄﺳ رد )
لوﺪﺟ 4 .(
و ﻪـﻗﺪﻨﻓ داﺪـﻌﺗ ﻦﯾﺮﺘـﺸﯿﺑ
ﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪــﻧﻮﮔ ﻪـﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻞﮔ ﻪﺧﺮﭼ ﺮﻫ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ ﻦﯾ
L. iberica
و .(4 لوﺪﺟ) دﻮﺑ ﺪﻬﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا
لوﺪﺟ 6 - ﺖﺷادﺮﺑ ﺺﺧﺎﺷو ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ،ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ ،ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا ﺮﺑ ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ تاﺮﺛا ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ
ﺖﻔﺻ
رﺎﻤﯿﺗ عﺎﻔﺗرا
ﻪﺗﻮﺑ ) (cm رد ﻪﻧاد داﺪﻌﺗ
ﻪﺗﻮﺑ ﺮﮑﻠﻤﻋ ﻪﻧاد د
) kg ha-1 ( ﺖﺷادﺮﺑ ﺺﺧﺎﺷ
L. iberica ×ﻪﯿﻣورا 8/
33 a 67
/ 206 a 6/
143 b 2/
19 b
ﺪﻬﺸﻣ × L. iberica 7/
27 c 133 c
6/
234 a 3/
30 a
ﻪﯿﻣورا × L. royleana 31
/ 24 d 5/
170 b 7/
141 b 3/
21 b
ﺪﻬﺸﻣ × L. royleana 6/
29 b 5/
136 c 3/
130 b 5/
17 b
ﻧ كﺮﺘﺸﻣ فوﺮﺣ ﯽﻨﻌﻣ فﻼﺘﺧا دﻮﺟو مﺪﻋ هﺪﻨﻫد نﺎﺸ
ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ توﺎﻔﺗ رد راد ﻪﻨﻣاد ﺪﻨﭼ نﻮﻣزآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ
لﺎﻤﺘﺣا ﺢﻄﺳ رد ﻦﮑﻧاد يا 5
ﯽﻣ ﺪﺻرد ﺪﺷﺎﺑ
ﻞﮑﺷ 3 - كﺎﺧ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﺮﯿﺛﺎﺗ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ
ﻪﻧاد ﻪﺗﻮﺑ رد ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ توﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫ ﭗﯿﺗﻮﮐا )
60
= (LSD
ﻦﯾذآ ﻞﮔ لﻮﻃ ﻣ ﯽﺳرﺮﺑ ﻦﯾا رد ﻞﮔ لﻮﻃ ﺮﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ حﻮﻄﺳ ﻪﮐ ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸ
- .(4 لوﺪﺟ) ﺖﺷاﺪﻧ يرادﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﻦﯾذآ بآ ﻪـﯿﻠﺨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﺎﻣا
ﻞﮔ لﻮﻃ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ داد نﺎـﺸﻧ ﯽﺸﻫﺎﮐ ﺪﻧور ﻦﯾذآ
) لوﺪـﺟ 5
.( ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺰﯿﻧ ﺎﻫﻪﻧﻮﮔ ﻦﯿﺑ
،ﺪـﺸﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻦﯾذآ ﻞﮔ لﻮﻃ ﺮﻈﻧ زا يراد
ﻪﻧﻮﮔ لﺎﺣ ﻦﯾا ﺎﺑ ﺎﻣا
L. iberica
ادوﺪـﺣ ﯽﺘﻧﺎـﺳ ود زا ﺮﺗﺪـﻨﻠﺑ ﺮـﺘﻣ
L.
royleana
دﻮﺑ . ﭗﯿﺗﻮﮐا ﻦﯿﺑ ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﺎﻫ
ﻞﮔ لﻮﻃ ﺮﻈﻧ زا يراد ﻦﯾذآ
ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ )
لوﺪﺟ 4 ( ﯽﺘﻧﺎـﺳ ﻪـﺳدوﺪﺣ ﻪﯿﻣورا ﭗﯿﺗﻮﮐا ﻪﮐ يرﻮﻃ ﻪﺑ
دﻮﺑ ﺪﻬﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا زا ﺮﺗﺪﻨﻠﺑ ﺮﺘﻣ )
لوﺪﺟ 5 .(
ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا يور ﺮﺑ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﺮﺛا ﻪﮑﻨﯾا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﯽﻨﻌﻣ
دﻮﺒﻧ راد ) لوﺪﺟ 4 ( لوﺪـﺟ ﻖﺒﻃ ﺎﻣا 5
ﻪـﺗﻮﺑ عﺎـﻔﺗرا رد ﯽـﺋﺰﺟ ﺶﻫﺎـﮐ
ﺑ ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻪ
زا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ يرﻮﻃ 40
ﺪـﺻرد
ﻪﺑ 60 ﺮـﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎـﺳ رﺎـﻬﭼ ﻪـﺗﻮﺑ عﺎـﻔﺗرا ،كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﺪﺻرد
ﺖﻓﺎﯾ ﺶﻫﺎﮐ .
ﻪﻧﻮﮔ ﻦﯿﺑ ﯽـﻨﻌﻣ توﺎـﻔﺗ ﻪـﺗﻮﺑ عﺎـﻔﺗرا ﺮﻈﻧ زا ﺰﯿﻧ ﺎﻫ يراد
ﺖﺷاد دﻮﺟو )
لوﺪﺟ 5 ( ﻪﺑ يرﻮﻃ ﻪــﻧﻮﮔ ﻪﮐ
L. iberica
4 ﯽﺘﻧﺎـﺳ ﺮـﺘﻣ
ﻪــــﻧﻮﮔ زا ﺮﺗﺪﻨﻠﺑ
L. royleana
دﻮﺑ ) لوﺪﺟ 5 .(
ﻞـﺑﺎﻘﺘﻣ ﺮﺛا ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ
راد ﯽـﻨﻌﻣ ﺪـﺻرد ﮏـﯾ ﺢﻄﺳ رد ﺖﻔﺻ ﻦﯾا ﺮﻈﻧ زا ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ﻦﯿﺑ ﺪﺷ ) لوﺪﺟ 6 .(
ﻪﻧﻮﮔ رد
L. iberica
ﻪـﯿﻣورا ﭗـﯿﺗﻮﮐا ، 6
ﺮـﺘﻣ ﯽﺘﻧﺎـﺳ
ﻪـﻧﻮﮔ رد و ﺪﻬـﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا زا ﺮﺗﺪﻨﻠﺑ
L. royleana
ﺪﻬـﺸﻣ ﭗـﯿﺗﻮﮐا
5 .دﻮﺑ ﻪﯿﻣورا ﭗﯿﺗﻮﮐا زا ﺮﺗﺪﻨﻠﺑ ﺮﺘﻤﯿﺘﻧﺎﺳ ﯽـﻄﯿﺤﻣ ﻂﯾاﺮـﺷ ،ﯽـﮑﯿﺘﻧژ تﺎﯿﺻﻮﺼﺧ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ نﺎﻫﺎﯿﮔ عﺎﻔﺗرا
ﯽـﻣ راﺮﻗ رﻮﻧ ﺖﯿﻔﯿﮐ و ﺖﯿﻤﮐ ،ﻪﯾﺬﻐﺗ ،رﻮﻧ ،ﺖﺑﻮﻃر ﺮﯿﻈﻧ دﺮـﯿﮔ
. ًﻻﻮـﻤﻌﻣ
ﻪـﮐ ﯽﻣﺎـﻗرا ﯽـﻟو ﺖﺴﯿﻧ ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ ﻦﯿﯿﻌﺗ رد ﯽﻤﻬﻣ ءﺰﺟ ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا د يﺮﺗﺪﻨﻠﺑ عﺎﻔﺗرا ﺪﻨﺘﺴﻫ يﺮﺘﺸﯿﺑ ﮏﯾژﻮﻟﻮﯿﺑ دﺮﮑﻠﻤﻋ ياراد ﺪﻧرا
. ﺮﻈﻧ ﻪﺑ
ﯽﻣ ﻪﺗﻮﺑ ﻦﯿﺑ ﺖﺑﺎﻗر ﺪﺳر ﺶﻨﺗ يﺎﻫرﺎﻤﯿﺗ رد بآ ندروآ ﺖﺳد ﻪﺑ ياﺮﺑ ﺎﻫ
ﻪﺘـﺷاد لﺎﺒﻧد ﻪﺑ ار ﻪﻗﺎﺳ ﻪﺑ يﺰﺘﻨﺳﻮﺘﻓ داﻮﻣ ﺺﯿﺼﺨﺗ ﺶﻫﺎﮐ ،ﯽﮑﺸﺧ ﯽـﻣ ﺐﺒﺳ ار هﺎﯿﮔ يﺪﻗ هﺎﺗﻮﮐ ﺮﻣا ﻦﯾا ﻪﮐ دﻮـﺷ
) 10 .(
هد ﯽﻨﯿـﺴﺣ ﺮـﯿﻣ
يدﺎﺑآ ) 33 ( ﺪﯾﺪـﺷ ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨـﺗ ﺖـﺤﺗ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﻪﮐ ﺖﺷاد رﺎﻬﻇا ﺰﯿﻧ
ﻪﺧﺎـﺷ داﺪـﻌﺗ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﻪﺗﻮﺑ عﺎﻔﺗرا ياراد ﺪﻫﺎﺷ رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺎـﻫ
ﻪﻗﺎﺳ ﺪﺷر و ﺪﻧدﻮﺑ يﺮﺘﮑﭼﻮﮐ ﻪﺧﺎﺷ و ﺎﻫ
ﻪﺘـﺴﻫآ ﺰﯿﻧ نآ ﯽﺒﻧﺎﺟ يﺎﻫ ﺮـﺗ
لﻮﻃ ﺪﺣاو رد ﺮﺘﻤﮐ گﺮﺑ ﺢﻄﺳ و ﺮﺘﻤﮐ زﺎﺳ و ﺖﺧﻮﺳ ﺮﻣا ﻦﯾا ﺖﻠﻋ دﻮﺑ ﺖﺳا هﺪﺷ شراﺰﮔ ﻪﻗﺎﺳ .
ﺷ داﺪﻌﺗ ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﯽﯾوراد هﺎﯿﮔ ﯽﺒﻧﺎﺟ يﺎﻫ
ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﺖﺷاﺪﻧ راد )
لوﺪﺟ 4 .(
ﻪـﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ
رﺎﻤﯿﺗ 40 ﺎﺑ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺖﺑﻮﻃر ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد 8
و ﯽﺒﻧﺎـﺟ ﻪﺧﺎﺷ
رﺎﻤﯿﺗ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ نآ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ 60
ﺎﺑ كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد 7
دﻮﺑ ﯽﺒﻧﺎﺟ ﻪﺧﺎﺷ )
لوﺪﺟ 5 .(
ﯽﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﯽﻫﺎﯿﮔ ﻪﻧﻮﮔ ﻪﺧﺎـﺷ داﺪﻌﺗ ﺮﺑ راد
ﺖﺷاد ﯽﺒﻧﺎﺟ )
لوﺪﺟ 4 .(
ﻪﻧﻮﮔ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑ
L. iberica
ﻪﺧﺎـﺷ داﺪـﻌﺗ
ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ يﺮﺘﺸﯿﺑ
L. royleana
ﺖﺷاد . و ﯽﻫﺎـﯿﮔ ﻪـﻧﻮﮔ ﻞـﺑﺎﻘﺘﻣ ﺮـﺛا
ﯽـﻨﻌﻣ ﺮﺛا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ حﻮﻄﺳ و ﭗﯿﺗﻮﮐا ﺖـﺷاﺬﮕﻧ ﻪﺧﺎـﺷ داﺪـﻌﺗﺮﺑ راد
) لوﺪﺟ 4 .(
ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﯽﻣ دوﺪﺤﻣ ﺪﺷر ﯽﻫﺎﯿﮔ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻪﮑﻨﯾا ﻪﺑ ﺶﯾاﺰـﻓا ﺎﺑ اﺬﻟ ﺪﺷﺎﺑ
ﯽـﻣ ﻪﺘﺳﺎﮐ هﺎﯿﮔ ﯽﺸﯾور ﺪﺷر زا ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ يﮋﺗاﺮﺘـﺳا و دﻮـﺷ
ﻊﯾﺮـﺳ و دﻮﺷ ﯽﺸﯾاز زﺎﻓ دراو ﯽﺸﯾور ﺪﺷر ﻞﻗاﺪﺣ ﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦﯾا هﺎﯿﮔ ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ و ﺪﻧﺎﺳﺮﺑ مﺎﻤﺗا ﻪﺑ ار دﻮﺧ ﺪﺷر هرود رد ﯽﺒﻧﺎـﺟ يﺎﻫ
ﯽﺸﻫﺎﮐ ﺪﻧور هﺎﯿﮔ ﻦﯾا ﺖﺷاد
) 34 .(
نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﮑﭼﻮﮐ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ )
11
( ﻪﺧﺎﺷ داﺪﻌﺗ يرﺎﯿﺑآ ﻞﺻاﻮﻓ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﮐ ﺪﻧاهدﺮﮐ شراﺰﮔ ﯽﺒﻧﺎـﺟ يﺎـﻫ
ﻪﻧﺎﯾزار رد ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ رد )
Foeniculum vulgare
( ﺖﺷاد ﯽﺸﻫﺎﮐ ﺪﻧور
.
ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪﻧاد نزو
،ﯽﮑـﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﺮﺛا و ﭗﯿﺗﻮﮐا ،ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﻧاد نزو ﺮﺑ ﭗﯿﺗﻮﮐا و ﻪﻧﻮﮔ ﯽﻨﻌﻣ ﻪﺗﻮﺑ رد ﻪ
دﻮـﺒﻧ راد ) لوﺪـﺟ 4 .(
لوﺪـﺟ
ﺶﻨـﺗ رﺎﻤﯿﺗ رد ار ﻪﺗﻮﺑ ﺮﻫ ﻪﻧاد نزو رد ﯽﺋﺰﺟ ﺶﯾاﺰﻓا ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ 60 ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺪﺻرد 40
نﺎـﺸﻧ كﺎـﺧ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻞـﺑﺎﻗ بآ ﻪﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد
ﯽﻣ ﺪﻫد . راد ﯽـﻨﻌﻣ فﻼﺘـﺧا ﻪـﺗﻮﺑ رد ﻪـﻧاد نزو ظﺎـﺤﻟ زا ﻪﻧﻮﮔ ود ﻦﯿﺑ
ﺖﺷاد دﻮﺟو )
لوﺪـﺟ 4 .(
ﻪـﻧﻮﮔ
L. iberica
رد ﻪـﻧﻮﮔ ﺎـﺑ ﻪـﺴﯾﺎﻘﻣ
L.
royleana
دﻮﺑ ﻪﺗﻮﺑ رد يﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﻧاد نزو ياراد )
لوﺪﺟ 5 .(
ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو
يور يراد ﯽـﻨﻌﻣ ﺮﺛا يرﺎﯿﺑآ ،ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ زا ﻞﺻﺎﺣ ﺢﯾﺎﺘﻧ ﻖﺒﻃ نزو ﯽـﺋﺰﺟ رﺎﯿﺴﺑ ﺶﯾاﺰﻓا دﻮﺟو ﻦﯾا ﺎﺑ ﺎﻣا ﺖﺷاﺪﻧ ﻮﮕﻨﻟﺎﺑ ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو
لوﺪﺟ ﻖﺒﻃ ﯽﮑﺸﺧ ﺶﻨﺗ تﺪﺷ ﺶﯾاﺰﻓا ﺎﺑ ﻪﻧاد راﺰﻫ 5
ﻣ ﺪـﺷ ﻪـﻈﺣﻼ
. ﺪﻨﺘـﺷاد ﺮﮕﯾﺪـﮑﯾ ﺎﺑ ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو ظﺎﺤﻟ زا يراد ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﻪﻧﻮﮔ ود ) لوﺪﺟ 4 ( ﻪﻧﻮﮔ ﻪﮐ يرﻮﻃ ﻪﺑ
L. iberica
ﺎـﺑ 63 /9 ﻪـﺑ ﺖﺒـﺴﻧ مﺮـﮔ
ﻪــﻧﻮﮔ
L. royleana
ﺎﺑ 62 /7 دﻮﺑ يﺮﺗﻻﺎﺑ ﻪــﻧادراﺰﻫ نزو ياراد مﺮﮔ
ﯽــﻣ ﻪــﮐ يﻻﺎــﺑ دﺮـــــﮑﻠﻤﻋ ناﻮــﺗ
L. iberica
ﺎــﺑ ﻪــﺴﯾﺎﻘﻣ رد ار
L.royleana
داد ﺖﺒﺴﻧ نآ يﻻﺎﺑ ﻪﻧاد راﺰﻫ نزو ﻪﺑ .
ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ
ﻪـﻧاد دﺮـﮑﻠﻤﻋ ﺮﺑ يرﺎﯿﺑآ يﻮﮕﻟا ﺮﺛا ،ﺲﻧﺎﯾراو ﻪﯾﺰﺠﺗ لوﺪﺟ ﻖﺑﺎﻄﻣ ﯽـﻨﻌﻣ ،ﺪـﺻرد ﮏـﯾ لﺎـﻤﺘﺣا ﺢﻄـﺳ رد يرﺎﻣآ ﺮﻈﻧ زا يﺪﯿﻟﻮﺗ دﻮـﺑ راد
) لوﺪﺟ 4 ( رﺎﻤﯿﺗ ،يﺪﯿﻟﻮﺗ ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ فﻼﺘﺧا ﻪﮐ يﻮﺤﻧ ﻪﺑ 40
ﺪﺻرد
) 40 / 208 رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ (
ﺎﺑ رﺎﻤﯿﺗ 60 ﻞـﺑﺎﻗ ﺖـﺑﻮﻃر ﻪـﯿﻠﺨﺗ ﺪﺻرد
كﺎﺧ هدﺎﻔﺘﺳا )
14 / 189 رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ (
دوﺪﺣ ، 84 / 43 دﻮـﺑ ﺪـﺻرد
) لوﺪﺟ 5 .(
ﯽﻨﻌﻣ توﺎﻔﺗ ﭗﯿﺗﻮﮐا ود ﻦﯿﺑ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ ،ﺪـﺷ هﺪﻫﺎـﺸﻣ يراد
ﺪﻬﺸﻣ ﭗﯿﺗﻮﮐا 40
ﻪـﺑ ﺖﺒـﺴﻧ يﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﻧاد دﺮﮑﻠﻤﻋ رﺎﺘﮑﻫ رد مﺮﮔﻮﻠﯿﮐ
