Downloaded from journal.iehfs.ir at 9:14 IRST on Saturday January 9th 2016

(1)

هرود 3 هرامش ، 3 زییاپ ،

4331 03

یحارط همانشسرپ

یبایزرا یگتسخ

ینهذ یارب ناگدننار سوبوتا

نورد یرهش

هزاریش یماقرا ،4

میرم یدارم

2

، *

همطاف یبیبح

3

تفایرد خیرات :

22 / 3 / 4331 شریذپ خیرات

: 23 / 6 / 4331

هدیکچ همدقم : تسا یکیفارت ثداوح زورب رب رثؤم یلماع ناگدننار یگتسخ .

ورگ دشودمآ ،عماوج رثکا رد وتبوتا زا هدااتتسا اب دارفا زا یریگمشچ ه

نورد یاته یرهتش

یم تروص دریگ

؛ وبوتا نیا ناگدننار یگتسخ نیاربانب هن اه

یم اهنت یداتع دارتفا هتثداح زورب رب ریثأت اب تسا نکمم هکلب ،دوش اهنآ یلغش یگدوسرف بجوم دناوت

دهد رارق رطخ ضرعم رد ار هعماج .

شور نونکات رب نوگانوگ ییاه

تسا هدش حرطم ینهذ یگتسخ شجنس یا .

شور رگید هب تبسن ،همانشسرپ دربراک عیرس اه

رت

ناسآ ییارجا طیحم رد نآ هب یسرتسد و هدوب تسا رت

. نورد وبوتا ناگدننار یارب ینهذ یگتسخ همانشسرپ یحارط هعلاطم نیا فده تسا یرهش

.

و داوم شور اه : ا هدااتسا اب ادتبا ،هعلاطم یارجا یارب یایک شهوژپ یاهرایعم ز

( شسرپ اب هبحاصم یاه

ن همی راتخاس هتفای شسرپ و هتجوت زین و ؛رگوجتسج یاه

هداد عابشا هب یبایتسد هب اه

) وبوتا ناگدننار اب نورد یاه

یگژیو ات دش هبحاصم یرهش ددرگ صخشم اهنآ دوخ نابز زا لغش نیا رد ینهذ یگتسخ یاه

. زا تپ

اب هبحاصم 33

هداد ،ران اه هنومن و دیسر عابشا هب دش فقوتم یریگ

. هبحاصم زیلانآ نورد هب یبایتسد بجوم اه

هیام اه ( themes ) عمج اب هک دش تسرهف اهنآ یدنب

هیلوا هیوگ زا یا اه

( items ) تسد هب دمآ . ، پس و یگژی یاه ناور جنس ی هرتهب اب همانشسرپ ایعم زا یرتیگ

ر ررب دروتم یتنورد یناتسمه و اوتتحم یتیاور یاته یتس

تفرگرارق . اوتحم ییاور اسا رب

دش ماجنا یشول هیور .

هیوگ ،هیور نیا هیاپ رب صخاش هک ییاه

لقادح اهنآCVR 33

/ 3 صخاتش و لقادتح اتهنآCVI

57 / 3 هتب

تسد ینتفریذپ اوتحم ییاور رظن زا ،دیآ دنا

. طسوت ییاهن همانشسرپ ،ینورد یراگزاس نییعت یارب 233

ران هداد و دش لیمکت رد اه

مرن رازفا SPSS16 نییعت یارب

ییایاپ نازیم (

خابنورک یاالآ )

شریذپ رایعم اب 5

/ 3 لانآ زی دش .

هتفای اه : اب هبحاصم رد 33

نت هیلوا تسرهف ،ناگدننار زا اب یا

26 دش هیهت هیوگ .

صخاش رادقم ،نایم نیا رد زا رتتمک هیوگ هُن ردCVR

33 / 3 دوتب بتجوم هتک

نآ فذح هیوگ و دیدرگ اه ه

هب همانشسرپ یا 45

دیسر دروم .

هیوگ یفاک طابترا و حوضو ،یگداس زا یگمه اه (

57 / 3 )CVI=

دندوب رادروخرب .

خابنورک یاالآ نازیم

25 / 3 تسد هب ناشن و دمآ داد

هک یم رادروخرب ینورد ییایاپ زا ییاهن همانشسرپ دشاب

.

تن هجی یریگ : یم همانشسرپ نیا زا ناوت یایاپ و ییاور رظن زا هک

نورد وبوتا ناگدننار یگتسخ یبایزرا یارب ،هدش دییأت ی درک هدااتسا یرهش

.

یدیلک تاملک :

نورد وبوتا ناگدننار ،ینهذ یگتسخ همانشسرپ ،یرهش

4 . رایشناد هورگ یسدنهم تشادهب هفرح

،یا جا لماوع تاقیقحت زکرم ،تملاس رب رثؤم یعامت

هاگشناد مولع یکشزپ ناجنز ناریا ،

.

2 .

* ( لوئسم هدنسیون )

دنهم ،یسانشراک هرود یوجشناد هفرح تشادهب یس

یا ، ناجنز یکشزپ مولع هاگشناد ناریا ،

. یکینورتکلا تسپ :

[email protected]

3 . هفرح تشادهب یسدنهم ،یسانشراک هرود یوجشناد یا

، ناجنز یکشزپ مولع هاگشناد ناریا ،

.

Downloaded from journal.iehfs.ir at 9:14 IRST on Saturday January 9th 2016

(2)

رود ،یمونوگرا هلجم ه

3 هرامش ، 3 ، زییاپ 4331

همدقم

هدیدپ ،یگتسخ مان یا

هبرجت و انشآ تسا هدش

. یم یگتسخ دناوت

رقت اتبی

ج همه رب هتبن

یارتب شلاتت و یلغتش تتیلاعف زا ،نردتم یگدتنز یاته

تیلاعف ات هتفرگ یشزرو نیدایم ینامرهق رتثا ،یکتشزپ و یماتظن یاته

دراذگب . طیتحم رد زین و یداع هعماج رد ییلااب عویش هدیدپ نیا یاته

یم ریخا تلاح رد و ؛دراد یلغش بیسآ و ثداوح زورب بجوم دناوت

یاه

دوش یلغش .

،اتکیرمآ رد اتهنت دتمایپ هتنوگ نتیا هتنیزه

زا یتشان یاته

زا شیب یگتسخ 433

تسا هدش دروآرب لاس رد رلاد درایلیم (

4 ) .

درادتن دوتجو رتظن عاتمجا یتنهذ یگتسخ فیصوت هرابرد .

هتجیتن رد

هزادنا تسا راوشد نآ یریگ (

2 ) . یگتتسخ هدتش هتتاگ دوتجو نتیا اتب

ار دوخ هک تسا باوخ و یرادیب نیب یلاقتنا تلاح کی ینهذ لکش هب

شوه مدع یرای یتم ناتشن یتکیزیف اتی ینهذ درکلمع شهاک و و دتهد

اب بلغا باوخ گدولآ ی تسا هارمه (

3 ) . یتم یگتتسخ دتناوت

هتب تروتص

دشاب ینهذ یگتسخ ای یمسج یگتسخ .

تتسا ترابع ینهذ یگتسخ

یم هک حور ای مسج ندش هتسخ زا یراتک تعاتس ، رتسا رثا رب دناوت

یب یامرس ای امرگ ،ینلاوط ینوزف ای دوبمک ،وراد دایز فرصم ،دح زا ش

و یعامتجا تلاکشم ،مظنمان و مک باوخ ،تخاونکی تیلاعف ،ییانشور یرامیب ای و یگداوناخ (

یناور ای یمسج )

دوش داجیا (

1 , 7 ) . تاتعلاطم

یم ناشن شیازتفا یتنهذ یگتتسخ ،هتایهو ظطتس نتتفر لااتب اب دهد

یم دبای ( 6 ) . لاس رد تسخ هتب هجوت ریخا یاه یراتک تتیعمج رد یگت

تسا هتفای شیازفا (

5 ) .

ثداوح نایم زا یگدننار فداصت ،فلتخم

لد هب لی اتخ تایتصوصخ

یماتمت ندتش رتیگرد ناتش و داتیز تدش ،لااب یناوارف هلمج زا دوخ هژتیو تتیمها زا نآ رد هتعماج دارفا تتسا رادروتخرب یا

( 2 ) . لاتح رد

لاس تلع نیمهن یکیفارت تافداصت رضاح زا یاه

رتثا رد هتتفر تتسد

ردوز گرم و یناوتان (

)DALY تروص رد و دنتسه ناهج رد مدتع

ارجا ی همانرب یم راظتنا بسانم هناریگشیپ یاه لاتس رد هک دور

2323

تلع نیموس هب گرتم تلع نیمشش وDALY

م و رتی ددرتگ لیدتبت

( 3 ) . یناتج تاتالت و تافداتصت یلصا لماوع زا یکی ناگدننار یگتسخ

هداج رد ا اه تس . ریاتس زا رتدیدتش بتلغا یگتتسخ زا یتشان تافداصت

تسا تافداصت ؛

یم شیازفا هدننار شنکاو نامز اریز دبای

( 3 ) . تاتعلاطم

هک تسا نآ زا یکاح ددعتم 23

ات 73 دصرد هداج ثداوح لیلد هب یا

تتتسا هداتتتفا تاتتاتا یگتتتسخ (

43 ) . تاتتعلاطم یتتخرب دوتتجو نتتیا اتتب تبسن

یم ناشن زین ار رتلااب ییاه دنهد

. هتعلاطم رد ،هنومن یارب هتک یا

یور اکیرما ینمیا نمجنا 435

هداتج فداصت صختشم ،داد ماتجنا یا

هک دش 75 نآ دصرد تتسا هداد یور یگتتسخ تتلع هب اه

. تاتقیقحت

ناشن رگید تتسا تورع و بلق هاگتسد رب یگتسخ ریثأت هدنهد

. نوزتفا

یم یگتسخ ،نیا رب هب دناوت

هدنروآ دوجو یرامیب

ور یاته شهاتک ،یتنا

یب ،ینهذ شزادرپ تعرس شیازتفا ،هتظفاح شهاتک ،فعتض و یباوتخ

،یتشومارف ،یشوخان لداتعت مدتع

هتهیهام درد یتتح و دتشاب یا

( 1 ) .

شهوژپ هداد ناشن ناوارف یاه رد صتقن قتعاب یتنهذ یگتتسخ هک دنا

ییاناوت نینهمه و یتخانش یاه نلاوط

ی ندش شیازتفا و شنکاو نامز

یم اهاطخ ددرگ

( 44 ) . هعلاطم رد هیبش کی رد نارگشهوژپ هک یا

زاتس

درتکلمع ،یگتتسخ شیازتفا اتب هک دش صخشم ،دنداد ماجنا یگدننار یگدتتننار یاتتهاطخ و هدتتش رتدتتب (

تعرتتس دیدتتش تارتتییغت دتتننام )

هب هنوگ یم رارکت هدنیازف یا دوش

( 42 ) .

هزادتنا تیمها رب فلتخم تاعلاطم یور ره هب یتنهذ یگتتسخ یرتیگ

و یراک تیعمج هب

هدرتک دتیکأت ناگدتننار هژیو دتنا

( 43 ) . راتیعم یاته

تسا هدش حرطم ینهذ یگتسخ شجنس یارب ینوگانوگ .

اتهرایعم نیا

یم ار ،ینهذ یاهرایعم هب ناوت ناور

تخانش ی کیژولویزیف و یدرکلمع ،

هتسد یدنب درک ( 41 ).

شور رد درتک هفاتضا دیاب زا دتیاب یتنهذ یاته

همانشسرپ ااتسا درادناتسا یاه

درتک هد ( 47 ) . همانتشسرپ لتیلد هتب اته

و عیرس ،تحار هدااتسا راهها دوخ

ی دنراد عیسو یدربراک ندوب (

46 ,

45 ) . لاامتحا هبور دنور دشر تعنص ی ندش رتگید هتبرجت نوتهمه ،نارتیا رد

دوتب دهاوخ هارمه یلغش ینهذ یگتسخ شیازفا اب ،اهروشک .

هدتیدپ یا

یم هک رتکلمع و نانکراک تملاس رب دناوت یتنمیا و دراذتگب رتثا اتهنآ د

دهد رارق رطخ ضرعم رد متسیس ؛

همانتشسرپ نیودتت و هیهت نیاربانب

یم درادناتسا دتشاب رتطخرپ لغاشم ییاسانش یارب یمهم ماگ دناوت

. زا

یگژیو هب یگتسخ هدیدپ تیهام هک ییاجنآ ،دراد یگتتسب یلغتش یاه

همانشسرپ تسا مزلا یگژیو اسا رب یگتسخ یبایزرا یاه

ه ناتمه یا

دوش هیهت لغش .

،کتیمونوگرا تاتعلاطم رد همانتشسرپ نتیا یریذتپدربراک هتب هجوت اب لتماوع ییاسانش رد نآ ییاراک و یلغش تشادهب و ینمیا ا

هدتننکداجی

یتم نیتیعت هتعلاطم نیا فده ،نآ یبایزرا و ینهذ یگتسخ هتک دوتش

درادناتسا و هیهت زا ترابع همانشسرپ کی یزاس

راتهها دوتخ ی

عماتج

(3)

هرود ،یمونوگرا هلجم 3

هرامش ، 3 زییاپ ، 4331

هب ناگدننار تیعمج یارب ینهذ یگتسخ دتحاو وبوتا ناگدننار هژیو

نتفای اب ات تسا هالؤم

اه ی اتهنآ شهاتک تتهج یتهار ینهذ یگتسخ

میهد هئارا .

،داد شهاک ار هدننار ینهذ یگتسخ ناوتب هک نازیم ره هب

یم نازیم نامه هب ماتگنه دارتفا ییاراتک و هتجوت شیازتفا عتقوت ناوت

تشاد ار یگدننار .

داوم و شور اه

یایصوت یسررب کی ،هعلاطم نیا -

زا هدااتتسا اتب ادتبا هک تسا یلیلحت

یایک شهوژپ یاهرایعم (

شسرپ اب هبحاصم یاه

ن همی راتخاتس هتفای و

شسرپ هداد عابتشا هتب یبایتسد هب هجوت زین و ؛رگوجتسج یاه اته

) اتب

وبوتا ناگدننار نورد یاه

یگژیو ات دش هبحاصم یرهش یگتسخ یاه

دوتش صختشم اتهنآ دوتخ ناتبز زا لغش نیا رد ینهذ .

رد یناگدتننار

تسد دیاب دنتشاد تکرش هعلاطم و هدوب راک هقباس لاس کی یاراد مک

یرامیب هب اتب یاته

ضراوتع دنتشاب هدوتبن لاتتبم یگتتسخ (

لتپیتلام

بیتسآ ،ناطرتس ، یزورلکسا هبرتض زا یتشان یاته

رتس هتب ،هتکتس ،

نوسنیکراپ و یگدرسفا .)

رب انب شروتت لرتنک یارب ناگدنسیون یخرب هیصوت هتب

یروآداتی ( 4 ) ،

هبحاصم دتش هتساوخ ناگدننار زا و دش ماجنا راک تبون ره نایاپ رد اه

دننک نایب ار دوخ یگتسخ تلااح هک .

هتنایاپ هتب روتظنم نتیا یارب اته

هبحاصم و دش هعجارم نورد هک ینامز ات اه

هیام اه themes( )

یرارتکت

فای همادا ،دشن ت

. اب هبحاصم زا پ 33

هداد ،ران و دیتسر عابتشا هب اه

هنومن دش فقوتم یریگ .

هبحاصم همه نآ زا پ زیلانآ پس و پیات اه

نورد همه ات دش هیام

دنوش صخشم اه .

عتمج اتب تتسرهف اتهنآ یدتنب

هیلوا هیوگ زا یا اه

( items ) تسد هب دمآ . هیوگ یاه تسد هب آ اتت هدتم

تبز هتب دوب نکمم هک ییاج دتش هتتشاگن ناتسآ رد اتب ینا

. ، پتس

یگژیو یاه ناور جنس ی هرتهب اب همانشسرپ ایعم زا یرتیگ

ر یتیاور یاته

تفرگرارق یسررب دروم ینورد یناسمه و اوتحم .

اوتحم ییاور اسا رب

یشول هیور (

4357 ) دش ماجنا (

42 .) نتیا یارتب

ناتگربخ هورتگ رایتخا رد همانشسرپ روظنم (

n=

7 ) ناگدتننار زا هتک

رو تتفرگ رارتق ،دتندوب هاگتشناد دیتاسا و هدیز .

،یتشول هتیور هتیاپ رتب

هیوگ تبسن هک ییاه لقادح اهنآ

CVR

33 / 3 صخاش و اتهنآ

CVI

لقادح 57 / 3 تسد هب ینتفریذپ اوتحم ییاور رظن زا ،دیآ دنا

. هتجوت اتب هب هک ییارآ دادعت هب

هنیزگ هیوگ ره یارب یرورض أر

ی ،دتنداد CVR

لداعم زا هیوگ نامه ه

( 4 ) دش هبساحم

:

هلداعم ( 4 :)

:ne یرورض هنیزگ هب هک لناپ یاضعا دادعت أر

ی هداد دنا .

:N لناپ یاضعا لک دادعت

کتی ،ناگربخ هورگ رد دارفا دادعت اسا رب ینتفریذتپ اتخCVR

دوب دهاوخ .

،دتشاب رتتشیب لتناپ یاتضعا دادعت هزادنا ره دروتمCVR

گ دهاوخ دوخ هب یرتمک ددع شریذپ تفر

. یاراد لتناپ هاگره 7

وتضع

هنیمک ،دشاب ینتفریذپCVR

33 / 3 تسا .

،رتتگید یوتتس زا رادتتقم نیگناتتیم زا تراتتبعCVI

متتتیآCVR یاتته

اور رازتتبا اتتی نوتتمزآ ،لدتتم رد هدتتنامیقاب تتتسا هدتتش

. صخاتتش CVI

ناشن تواضق تیعماج هدنهد یارتجا تتیلباق اتی یتیاور هب طوبرم یاه

ییاهن نومزآ ای رازبا ،لدم تسا

. رتلااتب ییاهن یاوتحم ییاور هزادنا ره

،دشاب تمس هبCVI

33 / 3 یتم لیم دتنک . اتی اوتتحم یتیاور صخاتش

نامه هلداعم زاCVI

( 2 ) تسد هب یم دیآ :

هلداعم ( 2 :)

هیوگ اتهنآ یتیاور شیتپ هتلحرم رد هتک ییاته ئات

دتی هتب ،دتش تروتص

ختساپ ناکما اب همانشسرپ ترتکیل فتیط رد یتهد

( خ یتلی متک

، ،متک

،دایز ،طسوتم خ

یلی ز دای ) دش هدااتسا ییایاپ نازیم نییعت یارب .

یارب

شریذتپ راتیعم اب خابنورک یاالآ زا ،همانشسرپ ینورد یراگزاس نییعت 5 / 3 دش هدااتسا .

ناتگروم لودج زا هنومن مجح نییعت یارب هدااتتسا

و دیدرگ هنومن دادعت 436

دتش دروآرب ران ؛

همانتشسرپ اتما ار اته

233

ار دندرک لیمکت هدنن .

باتختنا یارتب مظنتم یفداصت شور زا نمض رد

دش هدااتسا دارفا .

(4)

هتفای اه

اتب هبحاتصم زا پ ،هعلاطم تسخن شخب رد 33

رد ناگدتننار زا رتان

عمج و تایش نایاپ نورد یدنب

هیام اه 26 دتش ارختتسا هیوگ .

یاتتن هب اوتحم ییاور یسررب

تروص و CVR

ترت هبCVI بی ودج رد ل یاته

4 و 2 تسا هدش هئارا .

نامه لودج هک هنوگ 4

یم ناشن هتیوگ هُن ،دهد

نییاپ هرمن بسک لیلد هب زا رت

33 / 3 تسرهف زا تلااؤس

دندش فذح .

لودج 1 : ریداقم مدع جیاتن وCVR

/ هیوگ شریذپ سوبوتا ناگدننار یگتسخ همانشسرپ یاه

نورد یاه یرهش مدع

/

شریذپ CVR هیوگ فیدر

شریذپ 1 . دنکیم درد متشپ .1

ذپ مدع ی

شر 0/6 . دنکیم مرو میاهاپ .2

شریذپ 1 . دنکیم درد میاهاپ .3

شریذپ 1 . دنکیم درد میوناز .4

شریذپ 1 . دنکیم درد مرمک .5

شریذپ مدع 0/2 .دریگیم میاهاپ تلاضع .6

شریذپ مدع 0/2 . دنکیم درد مفتک .7

شریذپ مدع 0/2 . دنکیم درد مندب مامت .8

شریذپ 1 . دنکیم درد مرس .9

شریذپ 1 .تسا هتفوک مندب .10

شریذپ مدع 0/2 .مراد دید یاطخ .11

شریذپ 1 .دنیبیم راتمیاهمشچ .12

شریذپ 1 .دوریم یهایسمیاهمشچ .13

شریذپ 1 .مراد هجیگرس .14

شریذپ مدع 0/2 .مرادن زکرمت و تسین عمج مساوح .15

شریذپ 1 .مرادن هلصوح .16

شریذپ 1 .ماهتسخ .17

شریذپ مدع -1 .مراد عوهت تلاح .18

شریذپ 1 .دیآیم مباوخ .19

شریذپ 1 .مشکیم راگیس هشیمه زا رتشیب .20

شریذپ 1 .ماهفلاک .21

شریذپ مدع 0/6 .مرگشاخرپ .22

شریذپ 1 .منکیموگمووگب نارگید ابهشیمه زا رتدوز .23

شریذپ 1 .موشیم یبصع هشیمه زا رتدوز .24

شریذپ 1 .موشیم تحاران نارگید یاهفرح زا هشیمه زا رتدوز .25

شریذپ مدع 0/2 ) . . .ایمنکیمن ضوع هدندعقومهب ،مریگیم زمرترترید(هدش دنک میاهلمعلاسکع .26

(5)

بتیترت نتیا هب 45

پ رد هتیوگ ر

دتنام یقاتب همانتشس .

هتمه 45 هتیوگ

قاب تتت ی پ هنیمک هدنام ت

فریذ ت ش ینت ت تت خا ت ص ارCVI ( 57 / 3 ) ک

ت دندرک بس (

لودج 2 .)

لودج 2 : صخاش رادقم هیوگ یاربCVI

هدشدییأت اهنآ ترورض هک ییاه

CVI لاؤس فیدر

75 /

0 .دنکیم درد متشپ .1

75 /

0 . دنکیم درد میاهاپ .2

75 /

0 . دنکیم درد میاهوناز .3

75 /

0 . دنکیم درد مرمک .4

75 /

0 . دنکیم درد مرس .5

75 /

0 . تسا هتفوک مندب .6

75 /

0 . دنیبیم راتمیاهمشچ .7

75 /

0 . دوریم یهایسمیاهمشچ .8

75 /

0 . مراد هجیگرس .9

75 /

0 . مرادن هلصوح .10

75 /

0 . ماهتسخ .11

75 /

0 . دیآیم مباوخ .12

75 /

0 . ماهفلاک .13

75 /

0 . مشکیم راگیس هشیمه زا رتشیب .14

75 /

0 . منکیموگمووگب نارگید ابهشیمه زا رتدوز .15

75 /

0 . موشیم یبصع هشیمه زا رتدوز .16

75 /

0 . موشیم تحاران نارگید یاهفرح زاهشیمه زارتدوز .17

رازبا نیا یارب خابنورک یافلآ رادقم 78

/ 0 تسد هب دمآ یم نآ ییایاپ دییأت بجوم هک دوش

ثحب و هجیتن یریگ

تتسا یکیفارت ثداوح زورب رب رثؤم یلماع ناگدننار یگتسخ .

رتثکا رد

مآ ،عماوج وتبوتا زا هدااتتسا اتب دارفا زا یریگمشچ هورگ دشود

یاته

نورد یم تروص یرهش دریگ

؛ وبوتا نیا ناگدننار یگتسخ نیاربانب اه

هن یم اهنت اتب تسا نکمم هکلب ،دوش اهنآ یلغش یگدوسرف بجوم دناوت

دهد رارق رطخ ضرعم رد ار هعماج یداع دارفا هثداح زورب رب ریثأت ؛

اما

نامه هنوگ پ هک یتنهذ یگتتسخ فیتصوت هراتبرد ،دش نایب نیا زا شی

یم بجوم عوضوم نیمه و درادن دوجو رظن عامجا هزادنا دوش

نآ یریگ

دشاب راوشد (

2 ) . شور نونکات یگتتسخ شجنتس یارتب نوگانوگ ییاه

تتسا هدتش حرتطم ینهذ .

و فیتصوت رد درتکیور ود رتضاح لاتح رد

هزادنا دراد دوجو یگتسخ یریگ :

تک اتی یتنهذ اتسحا درتکلمع شها

( 43 ) . همانشسرپ یگتتسخ زا وا اتسحا و درتف هتبرجت یباتیزرا رد اه

هب رصحنم دنتسه درف

. رگید هب تبسن همانشسرپ دربراک ،هتشذگ نآ زا

شور عیرس اه ناسآ ییارجا طیحم رد نآ هب یسرتسد و هدوب رت تسا رت

( 4 ) . یگتسخ همانشسرپ یحارط هعلاطم فده هکنآ اب ینهذ

گدننار یارب نا

نورد وتبوتا هبحاتتصم هیتته رد اتما ،دوتتب یرهتتش

هتتب اتتهنت ،دارتفا یا

یگژیو دنتتشادن هراتشا یتنهذ یگتسخ یاه .

اتهنآ زا یتتقو نیتنهمه

هتساوخ هناشن طقف دش یدراوتم هتب ،دنرمشرب ار یمسج یگتسخ یاه

یم هراشا یتم حرتطم ینهذ یگتسخ رد هک دندرک دوتش

. عوتضوم نتیا

یم تسخ رثا زا یشان دناوت متسج رتب ینهذ یگ

( نآ تکع اتی )

دتشاب .

هتب ناگدنتتسیون یتخرب زتین نتیا زا شیتپ ثأتت

ری یگتتسخ یتنهذ

رتتب

هتشاد هراشا یمسج یاهدرکلمع دنا

( 23 ) . هتک تتسا نکمم نینهمه

هب لغش عون هنوگ

اتقلا درتف رتب ار یگتتسخ عوتن ود رته هتک دتشاب یا

(6)

یم ینلاوط کیتاتسا رهسوپ ظاح هب طوبرم طیارش دننام ،دننک تدتم

؛

لاح نامه رد و یرایتشوه زا تتبقارم و زتکرمت هب زاین

( 24 ) . زا راتف

تتاگ دتیاب تتسا رادروتخرب یرتتشیب یتتسرد زا درتکیور مادک هکنیا یم ربرد ار دعُب ود ره رضاح همانشسرپ دریگ

.

هب هتبلا یحارط همانشسرپ ییاور نیمأت یارب هک دوب اج یتسررب زا هدش

ییاور مه نامز م هدااتسا زین ی

دش ؛ یارتب تسناد دیاب اما أت

دتیی یتیاور

مه نامز درادتن دوتجو رتتشیب هار ود همانشسرپ نیا وصخ رد .

یتکی

اتب صختشم یدارتفا یارتب همانشسرپ نیا دربراک زا لصاح یاتن هکنآ هزادنا هب طوبرم یاتن هویش اب یگتسخ یریگ

دتننام ،یتنیع یاه EEG

وش هسیاقم دارفا نامه یارب ،نژویفرکیلف ای د

؛ لاتس دتص زا شیتب اتما

هک تسا یگتشیمه تفاوت شور ود نیا اب یبایزرا یاتن هدش صخشم

دنرادن ( 22 ) . هداد ناشن زین روشک لخاد تاعلاطم رد یتح عوضوم نیا

تسا هدش (

23 ) .

همانشسرپ رگید اب هک تسا نآ رگید هار وصخ نیا رد هدشدییأت یاه

دوتش هسیاقم .

یتم رتظن هتب لوا هاتگن رد دتسر

رازتبا هتب طوتبرم یاته

هزادنا دتمایپ هتعلاطم هاتتوک مرتف دتننام ،یگدتنز تتیایک یرتیگ یاته

یکتتشزپ - رتتیز یتاتتیح اتتیقم (

SF-36 ) ( 21 ) تتتیایک همانتتشسرپ ،

یگدتتنز ( WHOQOL-100 )

همانتتشسرپ نیتتمه هاتتتوک مرتتف اتتی و WHOQO-BREF

تتتشادهب نامزاتتس یوتس زا نآ مرتتف ود رتته هتک

تسا هتفای راشتنا یناهج (

27 ) ارب ی آ دنشاب بسانم روظنم ن .

رازبا رد نینهمه تلخ یتسررب یاه

( )POMS شتسرپ هراتبرد ییاته

دوتتش هدتتید یگتتتسخ (

26 ) . همانتتشسرپ نیتتنچ هتتکنآ اتتب یارتتب ییاتته

هزادنا یگتسخ یریگ (

نودب أشنم بیسآ یتخانتش ) یتحارط هدتش دتنا ،

هزوح رد اهنآ رابتعا زا و هدش یسررب یداع تیعمج رد اهنت اهنآ رابتعا ش ،یلغ نآ مه هب تتسین تتسد رد یتعلاطا ،ناگدننار یارب صخا روط .

ییاور هک دش بجوم لیلاد نیا مه

نامز دریگن تروص هعلاطم نیا رد .

تیدودحم اه

تتفرگ تروتص دودتحم یتتیعمج رد هتعلاطم نیا .

زا ناتنیمطا یارتب

میمعت یم داهنشیپ رتهب یریذپ دوش

تتیعمج رد هباتشم تاعلاطم یاته

گرزب اجنا رت دوش م .

ینادردق و رکشت

راکمه زا ی وبوتا مرتحم تیریدم وبوتا ناگدننار هیلک و ینار

یاته

نورد نیوزق ناتسرهش یرهش یرای ار ام همانشسرپ نیا یحارط رد هک

یم ینادردق و رکشت دندرک ددرگ

.

عبانم

1. Matthews G, Hancock PA, Neubauer MC, Desmond PA.

The handbook of operator fatigue: Ashgate Publishing, Ltd.;

2012 .

2. Christodoulou C. The assessment and measurement of fatigue. Fatigue as a window to the brain. 2005:19-35 . 3. Zhao C, Zheng C, Zhao M, Liu J. Physiological assessment of driving mental fatigue using wavelet packet energy and random forests. The American Journal of Biomedical Sciences. 2010;2(3):262-274 .

4. Wright RA, Stewart CC, Barnett BR. Mental fatigue influence on effort-related cardiovascular response: Extension across the regulatory (inhibitory)/non-regulatory performance dimension. International Journal of Psychophysiology.

2008;69(2):127-133 .

5. Halvani G, Baghianimoghadam MH, Rezaei MH. Fatigue situation in tile industries workers. Iran Occupational Health.

2007;4(3):57-63 .

6. Lorist MM, Bezdan E, ten Caat M, Span MM, Roerdink JB, Maurits NM. The influence of mental fatigue and motivation on neural network dynamics; an EEG coherence study. Brain Research. 2009;1270:95-106 .

7. Huibers MJ, Kant IJ, Knottnerus JA, Bleijenberg G, Swaen GM, Kasl SV. Development of the chronic fatigue syndrome in severely fatigued employees: predictors of outcome in the Maastricht cohort study. Journal of Epidemiology and Community Health. 2004;58(10):877-882.

8. Mohammadfam I, Golmohammadi R. Evaluation of safety behavior among coach drivers in Hamadan. 2004 .

9. Naghavi M, Jafari N, Alaedin F, Jafari ME. The epidemiology of injuries from external causes of accidents in Iran. Ministry of Health and Medical Education ,First Edition.

2004 .

10. RoSPA. Driver fatigue and road accidents – a literature review and position paper. The Royal Society for the Prevention of Accidents, Birmingham; 2001 .

11. Dorrian J, Lamond N, Dawson D. The ability to self‐monitor performance when fatigued. Journal of Sleep Research. 2000;9(2):137-144 .

12. Campagne A, Pebayle T, Muzet A. Correlation between driving errors and vigilance level: influence of the driver's age. Physiology & Behavior. 2004;80(4):515-524 .

(7)

13. Shankar H, Pesudovs K. Critical flicker fusion test of potential vision. Journal of Cataract & Refractive Surgery.

2007;33(2):232-9 .

14. Anund A, Ahlström C, Kecklund G, Åkerstedt T. Rumble strips in centre of the lane and the effect on sleepy drivers.

Industrial Health. 2011;49(5):549-58 .

15. Belz SM, Robinson GS, Casali JG. Temporal separation and self-rating of alertness as indicators of driver fatigue in commercial motor vehicle operators. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society.

2004;46(1):154-169 .

16. De Vries J, Michielsen HJ, Van Heck GL. Assessment of fatigue among working people: a comparison of six questionnaires. Occupational and Environmental Medicine.

2003;60(suppl 1):i10-i5 .

17. Hjollund NH, Andersen JH, Bech P. Assessment of fatigue in chronic disease: a bibliographic study of fatigue measurement scales. Health Qual Life Outcomes.

2007;5(1):12 .

18. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity.

Personnel Psychology. 1975;28(4):563-575.

19. Wessely S, Hotopf M, Sharpe M. Chronic fatigue and its syndromes: Oxford Univ Press; 1998.

20. Marcora SM, Staiano W, Manning V. Mental fatigue impairs physical performance in humans. Journal of Applied Physiology. 2009;106(3):857-864 .

21. Lal SK, Craig A. A critical review of the psychophysiology of driver fatigue. Biological psychology.

2001;55(3):173-194 .

22. Thorndike E. Mental fatigue. I. Psychological Review.

1900;7(6):547 .

23. Arghami S, Ghoreishi A, Kamali K, Farhadi M.

Investigating the Consistency of Mental Fatigue Measurements by Visual Analog Scale (VAS) and Flicker Fusion Apparatus. Journal of Ergonomics. 2013;1(1):66-72.

[persian]

24. Ware Jr JE, Sherbourne CD. The MOS 36-item short- form health survey (SF-36): I. Conceptual framework and item selection. Medical care. 1992:473-483 .

25. Group W. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF quality of life assessment. Psychological medicine. 1998;28(03):551-558 .

26. McNair D, Lorr M, Droppleman L. Profile of mood states (POMS)1989.

(8)

Developing a Mental Fatigue Questionnaire for public transport bus drivers

Shirazeh Arghami¹, Maryam Moradi², Fatemeh Habibi³

Received: 18/06/2015 Accepted: 14/09/2015

Abstract

Background: Driver’s fatigue is a major factor contributing to the prevalence of road accidents. A vast number of city dwellers in most countries use public transport bus services to move around the city. Driver’s fatigue causes job burnout and affects the risk of a traffic accident injuring the public. Several methods have been used to date for evaluating mental fatigue; however, using questionnaires tends to be a less time-consuming and more accessible technique. The present study was therefore conducted to develop a mental fatigue questionnaire for public transport bus drivers.

Materials and Methods: The study was conducted based on the criteria used for qualitative research. Semi-structured interviews were held with public transport bus drivers using probing questions and data were collected until their saturation so as to enable access to a direct description of mental fatigue by the bus drivers. Data saturation occurred with 30 interviews and sampling was then discontinued. The analysis of the interviews led to the extraction of the themes and an initial list of questionnaire items was then developed. The psychometric properties of the questionnaire were then evaluated through examining the content validity and internal consistency of the items. The content validity of the items was calculated using Lawshe’s table. A minimum CVR of 0.99 and a minimum CVI of 0.75 denoted an acceptable content validity for the items. To determine the internal consistency of the items, 200 bus drivers completed the final version of the questionnaire. The data obtained were then analyzed in SPSS-16 using Cronbach's alpha to measure the reliability of the questionnaire and considering an acceptance level of 0.7.

Results: The interviews conducted at the beginning of the study with 30 drivers led to the emergence of an initial list with 26 items. A total of 9 items with a CVR less than 0.99 were omitted from the list and 17 items with adequate simplicity, clarity and correlation between them and which had a minimum CVI of 0.75 were kept. The questionnaire had a Cronbach's alpha value of 0.87 and was therefore considered a reliable tool.

Conclusion: The questionnaire developed in this study has a good validity and reliability and can therefore be used to assess mental fatigue in public transport bus drivers.

Keywords: Mental fatigue; public transport bus driver, questionnaire.

1. Associate Professor, Occupational Health Engineering, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran.

2. *(Corresponding Author) Student of Occupational Health Engineering, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran.

Email: [email protected]

3. Student of Occupational Health Engineering, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran.

Journal of Ergonomics, Vol. 3, No. 3, Autumn 2015