NGHIENClJU-TRAODdl
CO NEN CHdfNt SUY THOAI KINH TE
9
TRONG H(3
D
e chong suy thoai kinh te toan cau, cac nudc da hop nhau lai de tim bien phap khac phuc, trong do co bien pliap tung tien ra de kfch cau va CLIU van he thong tai chinh - ngan hang.Hoi nghj thudng nien Ian thil 42 cua Ngan hang Phat trien chau A (ADB) dien ra Id ngay 2/5 - 5/5/2009 tai Indonesia da keu gpi thanh lap quy ho'tro ngoai te va cac nUdc chau A can tap trung khai thac thi trUdng noi dja, thay vi tap trung hu6ng vao XK.
De chong choi lai cuoc khung hoang kinh te toan cau, ADB se cho vay tdi 32 ty USD trong 2 nam 2009 va 2010, tang gan 50% so vdi giai doan 2007 - 2008.
Tai hoi nghj, cac nha tai trd thong qua ke hoach tang von cho ADB id 55tyUSDIen165tyUSD.
Nhat Ban cung cdng bo gdi hd~
trd tai chfnh cua rieng nUdc nay trj gia tdi 6.000 ty Yen (tUdng dUdng 61 ty USD) danh cho cac nUdc dang phat trien trong khu vUc bi anh hudng cua cuoc khung hoang kinh tetoan cau hien nay. Dd la chUa ke Hoi ngh! G20 cdn hdlrd hang nghin ty USD cho to chQc IMF de chong suy thoai kinh te toan cau trong dd danh ra ngdt 300 ty USD de hd'trd cho cac nudc dang phat trien gap khd khan ve vdn ngoai te.
Di ddi tang cUdng cho vay von, cac nudc phUdng Tay cdn mach nUdc cho cac nudc ngheo d chau A khong nen tap trung nhieu vao XK ma nen chuyen hudng phat trien thi trUdng trong nudc.
Chu tich ADB nhan d|nh, cac thj trudng XK chinh cua cac nudc chau A dang giam sut ro ret ve cau, dieu nay phan anh mot each cu the va rd net qua viec kim ngach XK cua nhieu qudc gia giam sut dang ke, nen ve cd ban va lau dai cac qud'c gia chau A phai chu trong hudng ve th] trUdng ndi dja thdng qua viec kfch cau tieu dung d thj trudng ndi dja, ve dai han cac qudc gia chau A phai can bang sU tang trudng cua minh bang each giam sU phu thudc vao XK, thay vao dd la dau tU va kfch cau tieu dung 6 thi trudng trong nUdc. Bd trudng Tai chfnh Nhat cung nhan manh: Cac nudc chau A phai tai co cau nen kinh te cua minh va tap trung nhieu hdn nQa cho viec khai thac tdi da nhu cau trong nUdc.
Tat nhien cac nudc ngheo d chau A do XK bi thu hep cung dang can vdn ngoai te de bu dap su thieu hut do XK dem lai nhung neu tai cd cau nen kinh te cua minh thee hUdng han che XK va tap trung vao thi trudng ndi dia mot phan bang hang hoa cua cac nudc cho vay thi qua la nguy hiem. Cai can cua cac nudc ngheo chau A la thi trudng XK, la dau ra khdng phai la dau vao de mang lai nguon ngoai te va cdng an viec lam cho ngUdi lao ddng, khdng phai la ndi tieu thu hang hoa cua cac nUdc cho vay mang lai. Xem ra vdng dam phan Doha cdn lau mdi ket thuc, vi cac nudc giau va'n chu trUdng md cUa cac nudc ngheo de dua hang XK cua minh vao va han che XK cua cac nudc ngheo vao thj trudng cua ho. Khi h\ suy thoai kinh te toan cau chu trUdng oay cung khdng vi the ma thay ddi.
MM
Ddi vdi Viet Nam cai khd chu yeu la nudc san xuat de XK, nay XK b\
thu hep, giai phap de chong suy thoai kinh te la tim thj trudng XK, chu khdng phai tai cO cau de thu hep XK, chuyen sang thj trudng trong nUdc, tat nhien yeu cau ve thj trudng trong nudc cung la het sOc can thiet.
Chung ta khdng the bd XK de chuyen sang ndi dia ma se phai ket hop ca hai. Trong suy thoai kinh te ca 2 mat ndi tren deu dang dung trudc thu thach to Idn. Ve nhu cau tieu thu trong nudc qua so lieu thdng ke hinh nhU dang bi suy giam do suy thoai kinh te, siic mua kem, nhUng nhin vao thUc te siic mua cua ngUdi dan ndi chung thdi gian qua khdng he suy giam. Tong gia tri hang hoa lUu thdng 4 thang qua van tang 2 con sd so vdi cung ky, trong khi kim ngach XK giam rd ret.
Thang 4 XK dat 4,5 ty USD, giam 15% so vdi muc 5,3 ty USD trong thang 3, tinh chung 4 thang XK giam 0,1% so vdi thang trudc, neu loai XK vang thi XK cdn giam manh hdn nua.
Ve thi trudng XK, se cung ky nam 2008 XK cua Viet Nam quy 1/2009 vac My dat 2,3 ty USD giam khoang 6,4%, vao EU giam khoang 5,8%
vao Nhat Ban giam khoang 35%, vao ASEAN giam khoang 5,8%. Tfnh chung 4 thi trudng Idn ndi tren td'ng kim ngach XK trong quy 1/2009 vua qua dat dUdc 7,9 ty USD giam hdn 2,2 ty USD, tUOng duong muc giam 13,4% SO vdi cung ky nam trudc).
Kfch cau bao gdm kfch cau cho san xuat va kich cau cho tieu dung, ddi vdi cac nudc dang phat trien nhU
(Xem tiep trang 7)
THU0NCMAIS6 16/2009 I 3
NGHIEN c d u - T R A O O d i
chu yeu cac thanh pho Idn {TP. Ha Ndi xap xi 6 van hd, TP Hd Chi Minh tren 10 van hd) va cac dd thj, tinh ly, th! tran. 7.719 chp va cac ndi tap trung budn ban xen lah cac khu tap trung dan cu, tao d nhiem mdi trudng ve tieng dn, anh hudng den gid giae nghi ngdi, lam viec cua mpi ngudi dan trong cdng ddng xa hdi. Chp hpp khap ndi sinh ra rac ban, nude thai mat ve sinh dUdng pho {kinh doanh rau, ca, thuc pham,...) gay d nhiem mdi trudng dat, nudc, khdng khi lam anh hudng den sQc khoe, phat sinh benh tat. Song dang ngai hdn cho xa hdi la tinh trang d nhiem mdi trudng va sQc khoe cdng ddng trong giet mo, kinh doanh thjt, che bien thuc pham va djch vu an ud'ng.
Tinh trang d nhiem mdi trudng, can kiet tai nguyen, huy hoai cac gidng loai, anh hudng xau sQc khoe con ngudi la cai gia phai tra cho qua trinh tu do hoa thUdng mai dupe tien hanh trong vdng 10 nam trd lai day d nude ta.
Cac giai phap nham dieu hoa can bang giQa ta do hoa thadng mai va bao v$ moi tradng sinh thai 6 nadc ta:
Siia doi. bo sung phap lu$t.
Thuc te cho thay viec hoan thien cac quy dmh phap luat ve mdi trudng chua dap Qng dupc su trdng dpi cua xa hdi. Dae biet, kieu lam luat chap va, thieu ddng bd va thieu sU phdl hpp khien nhieu quy dmh chi mang y nghia ly thuyet. Vi vay, muon cho quy dmh phap luat ve mdi trudng cd hieu luc thuc te, phai cham dQt tinh trang venh nhau giQa cac nganh phap luat nhat la luat hanh chinh va luat hinh su, phai thay doi quan niem ve chu the chiu trach nhiem hinh sQ va bo sung cac quy dmh cho phep truy cQu trach nhiem hinh sU cua phap nhan...
Hoan thi$n, chfnh sach cd che.
• Hpp nhat cac muc tieu mdi trudng vao cdng tac ke hoach hoa cua qud'c gia, cac nganh, cac tinh, cung nhu ke hoach phat trien cac dd thi. Cach tiep can nay cho phep giai
quyet van de mdi trudng theo quan diem toan dien va ddng bd, ket hpp giQa phat trien va mdi trudng ngay tQ khau lap ke hoach.
- Chuyen dan quan ly mdi trudng tQ chu yeu thdng qua cac menh lenh hanh chfnh sang chu yeu la thdng qua cac bien phap kinh te. Quan ly bang menh lenh hanh chfnh chu yeu dupc ap dung ddi vdi nhQng khu vue npi ma nan d nhiem da len tdi mQc bao ddng.
Khi hoach dmh chfnh sach va luat phap thuong mai can phai dat dupc 3 yeu cau: 1.) tao khudn kho ph^p luat cho qua trinh tu do hoa thuong mai;
ii.) thuc day nen kinh te phat trien;
ill.) gdp phan bao ve mdi trudng trong nudc cung nhu mdi trudng khu vuc va mdi trudng toan cau thdng qua thuc hien cac thoa Udc.
- Sdm ban hanh cac van ban dudi luat de hudng dali cac hanh vi thUdng mai, tao khudn kho phap luat dn dmh cho cac DN thudc cac thanh phan hoat ddng trong dieu kien canh tranh, ket hop giai quyet tdt giQa yeu cau tu do hoa thUdng mai vdi bao ve mdi trudng.
- Cd nhQng dmh che rieng va ngat ngheo ve XK hang khoang san va lam san {gd' va tai nguyen rung).
TrUde mat chi cho phep XK nhung mat hang cd ham lupng tinh che cao, khuyen khfch XK nhQng hang hoa sQ dung cac loai lam san thdng dung, cd
kha nang tai tao nhanh, tien den han che va cam khai thac cac lam san quy thudc cac khu vuc rQng tu nhien, ehi dupe phep khai thac d cac khu vUc tai tao va trdng mdi.
- Trong ITnh vuc hai san, can khuyen khich XK ddi vdi nhung san pham danh bat xa bd, tim kiem thi trudng cho nhung san pham mdi, xay dung quy dmh ve tieu chuan, chat lupng de dmh hudng khai thac hpp ly ngudn hai san, tranh tinh trang XK bang mpi gia, mpi thQ neu thj trudng yeu cau va ngu dan cd kha nang danh bat.
- Khuyen khich NK may mdc, thiet b\ cd cdng nghe tien tien {ket hap xem xet vdi yeu cau cua cdng nghe xanh).
Han che NK thiet bj, cdng nghe trung gian. Day la mdt chinh sach quan trpng, nham ngan chan ddng thuong mai ve thiet b\ - cdng nghe cu va lac hau dd vao nude ta, theo dd la sU tieu tdn tai nguyen, phat thai cac chat doe lam ton hai den mdi trudng sinh thai.
- Han che sd lUdng, nang mUc thue NK len cao, tien den thU nghiem dau gia cac giay phep NK ddi vdi nhung hang hoa gay anh hudng Idn den mdi trUdng sinh thai. Day la chinh sach can thiet cd tac ddng dieu chinh true tiep ddi vdi cac san pham gay hai den mdi trUPng, phat thai cac chat gay hieu Qng nha kinh, lam thung tang d-zdn (nhu dtd hdn cho'ngdi, cac hoa chat cd gd'c CFC...) •
CO NEN CHONG...
(Tiep theo trang 3) Viet Nam, trudc mat can Uu tien cho dau ra cua nen kinh te trong dd cd kfch cau cho XK va kfch cau tieu dQng trong nudc, ca 2 deu phai quan tam. Trong hoan canh hien nay can tap trung cac giai phap kfch cau cho XK trudc vi nd bi tac ddng manh nhat cua suy thoai kinh te toan cau. Hoan
canh Viet Nam khdng the ddn gian tai cd cau theo hudng giam XK vi cho la khach quan khdng cudng lai dupc, chuyen hudng vao thj trudng tieu thu ndi dia trong bdi canh kim ngach XK chiem tdi 75% GDP Chu truong tiep tue khuyen khich day manh XK tang 13 - 15% trong nam 2009 la het sue cap bach va quan trpng gdp phan dam bao tang 5 - 5,5% GDP dn dmh kinh te, on dmh xa hdi chd'ng suy thdai kinh te •
THUOHGMJ5IS6 16/2009 I 7
