Le Quang Bon. Thdeh thuc eua doanh nghidp nhd vd vita...
THACH THU'C CUA DOANH NGHIEP NHO VA VITA VIET NAM TRONG BOI CANH KHUNG HOANG NEN KINH TE TOAN CAU VA GIAI PHAP HO TRO CHO SU* PHAT TRifiN
Le Quang Bon*
J~^oanh nghiip vira vd nhd hogc doanh nghidp nhd vd vira (DNWN, DNNW) a bdt J-^ ky mgt quoc gia ndo cung cd nhirng vai trd rdt quan trgng, hd trg dae lue cho su phdt triin kinh te, chuyin dich ca cdu kinh te - xd hgi, trg thu khong the thieu cua cdc edng ty l&n, xuyen qude gia. Tuy nhien trong bdi cdnh hien nay dudi tdc dgng ciia khung hodng nin kinh te, DNNW nu&c ta dang dimg tru&c nhitng thdch thirc to l&n trong viee tdn tgi vd phdt trien. Tir thuc tien nhu tren, viec tim ra vd lira chgn ca s& ly thuyit ddm bdo eho syr phdt triin eua cua DNWN & Viet Nam trong bdi cdnh khung hodng kinh te todn cdu vd tdi cdu true nin kinh ti Id mgt viic ldm mang nhieu y nghia ly ludn vd thyc tiin sdu sdc.
Tu khda: Doanh nghifp nho va vfla, Vift Nam, hd trg doanh nghiep
Trong qua trinh phat trien kinh te Vift Nam, cac DNVVN cd rit nhieu Ipi the trong vifc sfl dyng nhieu lao ddng nhu cd nhieu lao ddng phd thdng, kha nang thich ung nhanh vdi sy thay ddi cua thj trudng, lam CO sd cho sy phat trien kinh tl trd nen nang dpng hon. DNVVN dupe thanh lap don gian, so vdn khdng ldn, difn tieh san xuat kinh doanh khdng doi hdi eao, v.v..
*NCS., Hpc vifn Khoa hpc X3 hpi Viet Nam, Vi^n Hin lam Khoa hpc xS hpi Viet Nam.
san xuat dupe nhieu mSt hang eo the thay the dupe hang nhap khau, gdp phan hgn che nh^p sieu, tiet kiem ngoai tf. Ben canh do, nhieu D N W N boat dgng trong e^c Iang nghe truyen thdng, qua do gop phan gin gifl cac lang nghi, eai thifn ddi song ndng th6n, day nhanh qua trinh hifn dai hda ndng nghiep, ndng thdn, gdp phin tich eye vao edng tac xda ddi giam ngheo va thue day qua trinh tai eiu true kinh tl nha nude. Day la Iyc lugng khdng thi thieu, la
Nghien eim An Do va Chau A. Sl 10 - 2015 thanh phan cd ddng gdp nhilu nhat vao co
cau GDP va thu hut lao dgng cua ca nude hifn nay.Vifc eac D N W N ra ddi va phat trien manh me khdng chi tao cdng an vifc Iam ma cdn gdp phan rut ngan khoang each gi^u - ngheo, tao su can bing trong xa hgi.
Tuy nhien trong bli canh hifn nay dudi tae dpng cua khung hoang nen kinh te DNNW nude ta dang dflng trudc nhflng thach thflc to ldn trong vifc tin tai va phat trien. Bdi vay vifc chi ra nhimg thach thuc va lya ehpn nhflng giai ph^p phat triln DNNW nude ta la mpt vifc Iam mang nhieu y nghta.
1. Khung hoang nSn kinh t€ toan cau va th^ch thuc cho doanh nghifp vfla va nho Vift Nam
Sau mpt thdi gian nen kinh te the gidi co budc tang trudng ngoan mye, bude sang nam 2008 va eho tdi hifn nay, cuge khiing hoang kinh te toan ciu da n l ra, ban diu khung hoang kinh te toan cau dugc bat nguin tfl nhilu nguyen nhan nhu vat gia leo thang, gia luong thuc tang cao, hay nhu trong ITnh vyc bit dpng san, tdi ngan hang tgi My va ehau Au rdi lan rpng ra toan the gidi, gay ra nhihig hau qua nang ne eua nd ngay cang lp ro tren tat ca mpi m^t eua kinh tl - xa hpi, ehinh trj toan thi gidi. Vdi mot nin kinh tl da hdi nh^p, nen kmh tl Vift Nam ciing chju nhCmg hau qua do tae dgng cua khung hoang kmh tl, san xuit dinh tre, din tdi sy pha san cua hang flam nghin doanh nghifp trong nhflng nam vfla qua, trong do phin ldn la nhthig DNWN. Mac dii hifn nay khung hoang kinh tl toan eiu da vupt qua giai d o ^ tdi tf nhat, nhung hoat
ddng cua cae doanh nghiep vfla va nhd d nude ta van dang phai duong diu vdi rat nhieu thach thflc: thj trudng diu ra bj thu hep, vifc huy dpng vdn khd khan, thj trudng nang lupng, thj trudng ngoai tf, v.v..
Thuc te cho thay tir nam 2008 din nay, Viet Nam chflng kien nhilu sy xao trpn manh me ve kinh te vi md, do tac dpng ciia cudc khiing hoang tai chinh va suy thoai thi gidi. Cu thi, nin kinh tl Vift Nam khong ehi suy giam ve tde dp tang trudng kinh te ma eon bgc Id ro nhflng yeu kem va bat on cfla kinh te vi md. Lam phat tang den mfle ky lue trong nam 2008, ddng thdi vdi dd la nii ro tai chinh tang eao. Chinh saeh tai ehinh that chat de ddi phd vdi lgm phat eao da dupe thyc hien ngay trude khi cuge khung hoang kinh te the gidi diln ra.
Tiep theo dd la cac gdi kich thich kinh tl dupe dua ra vao dau nam 2009 nham "giai cuu" doanh nghifp (DN) khdi bd vue pha san, duy tri san xuat va giai quyet vifc lam, hd trp eho he thdng ngan hang. Tuy nhien, hf lyy eua cae gdi kich cau da khien nen kinh te roi vao trang thai tai lam phat; tham hut ngan sach; thj trudng ngoai hoi, thj trudng vang, thj trudng bat dgng san xao trpn, V.V.. cung vdi dd, mgt "mat bang mdi" - tang trudng tin dung da dugc thiet lap. Mpt mat, no gan vdi dinh hudng dieu hanh chinh saeh tien tf tap trung kiem ehe Iam phat, mgt khae phan anh trd ngai ldn din tfl np xau va la kit qua cua cau tm dyng yeu khi san xuat kinh doanh khd khan, nhieu DN suy yeu qua anh hudng khiing hoang va hang ton kho tang cao. Sl lifu eua Vy Tin dung (NHNN) cho thiy, ty
67
Lf Quang Bdn. Thdch thuc cua doanh nghiep nho vd vira..
if np xiu (cho cac DN nhd va vvra) ciia hf vting. Khiing hoang kinh tf da lam cho cac thdng ngan hang tinh dfn 31/7/2008 la DN vua va nhd ciia Vift Nam gip rit nhifu 3,64% (khoing 10.886 ty ddng), ting 1% khd khan, mdt phin bi tit chdi hgp ddng, so vdi 2007. Nfu danh gia trfn nang luc tra san phim tifu thy cham, liang tdn kho ngay np diing han, phin ddng DN hoat dpng a cang nliieu. Phin thi chiu inh hudng ciia muc trung binh, ty If gap khd khan gin 4%, chmh sich that chit tifn te, ban chf ting trong do khoing 1,5% co nguy co mit vdn. tnidng tm dyng ngan hang lam lai suit cho Giai doan tir nam 2007 - 2012, chiing kifn vay cao vupt xa khi ning cua DN. No xiu phin ldm DN boat dpng dua vao cic khoin ngan hang ngiy cang cd xu hucmg gia ting, np. Chi sd np ciia cac DN ludn ldn hon ky Sit suy yfu cua mdi trucmg kinh doanh di vpng chuin. Chi sd np cua cic DN trong
giai doan da tang tu 1,6 len 2,3 lin va giim xudng 2 lin vio cudi nim 2012. Tir 2012 dfn nay, np xiu da tro nfn nhiic nhdi khi vupt xa nguong 3% va tiien nay vin chua cho thiy mft su diu bdt rd ring va bfn
lifn vdi su ddng bang tin dung da budc hon 5 van DN rdi khdi thi trudng, khifn ty If that nghifp tang nhanh. Khao sat ciia Tdng cyc Thdng kf cho thay, tinh trang thua Id ciia cic DN thuc sir tang vpt tir nim 2011, dac biet la kinh te tu nhin.
Biiu id 1: Doanh nghifp kinh doanh thua Id (%)
2006 2007 2008 2009 2010 2011
— DN nha mKK. •« DN ngodi nha nifOc - • - DN FDl Todn bO DN
Tit nim 2010 dfn nay, sd luong DN thanh lap mdi lin diu tifn cd xu hudng giam xuong kf tu khi Luit DN cd hifu luc.
Bfn canh dd, sd DN rdi thi tnrdng ciing chifm ty trpng dang kf. Trong khoing 600.000 DN di dang ky thinh lap, dfn nay
Ilgii6ii: TSng m ThSng III
chi cdn gin 380.000 dem vj ho^t ddng, trong sd nay cd tod 70% lam an khdng cd lai. Difu niy cho thiy khd khan ciia DN van cdn diy nhu sir suy giim ciia thj trudng trong nude, nifm tin giim xudng do siic mua ciia nfn kmh tf xudng rit thap. Theo
Nghien ciiu An Dp vi Chau A. Sd 10 - 2015 Bio cio thudfng nien doanh nghifp Vift
Nam cdng bd ngiy 14/3/2012, khi nang canh tranh chung cua DNVN ddu d miic yfu vi trung binh. Trong nim 2011, Vift Nam cd 79.014 doanh nghiep giai thf. Tuy nhifn, neu tinh ca cic DNNW khdng cd khi ning tifp tuc kinh doanh thi con sd thyc tf se ldn hoti rit nhifu. Nfu nhu diu
Hinh I: So doanh nghidp dang *ji thanh lap m&i
nam 2011, nhiing doanh nghifp trong Iinh vuc xiy dung, bit ddng sin gap khd khan do thi tnidng ddng bang, thi dfn diu nam 2012 hau nhu da sd cic DN thudc mpi nginh, nghe deu diing trudc nguy hif m vi siic mua yeu, hing tdn kho tang, chi phi dau vao tang, v.v..
84531 83.737
2007 2008 2009 2011 2012 S t h i n g 2013
Trong bdi cinh chung dd, bien phip mi Chinh phu sir dyng df kich thich kinh tf li thdng qua "cic gdi kich cau". Cliinh phii da ban hanh Nghj quyft sd 30/2008/NQ-CP vf nhiing giii phip cap bich nham ngan clian suy giim kinh tf, ciing nhu nghj dinh sd;
56/2009/ND-CP ngay 30/06/2009 ciia chinh phu vf trp giiip phit trien doanh nghiep nhd va viia. Nhim tao khung khd phap ly cho hoat dpng trp giiip phit trifn DNNW, tifp dfn la Nghi quyft sd 22/NQ-CP ngiy 05/5/2010 ciia Chmh phii nham diy manh u-ifn khai thyc hifn Nghi djnh sd 56/2009/ND-CP. Kf hpach phat trien
NgtiSn: Cue Qudn if Hang kf Imh doanh
DNNW 5 nam giai doan 2011-2015 (ban hanh kem theo Quyet dinh sd 1231/QD-TTg ngay 07/9/2012) da diioc xay dung , trong do, cu the hda nhieu giai phip t ro giup DNNW quy dmh tai Nghi djnh sd 56/2009/ND-CP. Day li co sd quan trpng trong vifc phat trifn DNWN trong bdi cinh tai ciu tnic nen kinh tf nude ta trong giai doan hifn nay.
Trong bdi canh nen kinh tf the gidi nhu vay cpng vdi kinh tf dat nude dang giim Slit tdc dp ting trudng va md hmh ting tnidng chu yfu theo chifu rdng ciing dang
69
Le (juang Bdn. Thdch thuc cua doanh nghiep nhd vd vita..
bde Id nhimg nhupc diem, cae D N W N ehju nhirng anh hudng khdng nhd. Hang ngan doanh nghifp hifn d§ ddng cua hogc hogt ddng cam chimg (chiem tren 60%). Tfl nhimg sd lifu thdng ke cua Tong cue thdng ke cho biet sd doanh nghiep np thue, xin hoan, gian nop thue gia tang nhanh chdng trong nhimg nam gan day, trong do da phan la cae DNWN. Mat khae, sy phat trien eae doanh nghifp vua nhd la vifc can thiet, dieu nay khdng chi cho khae phue tinh trang khiing hoang, ma cdn la nhflng bai hgc phdng tranh eho eae cupc khung hoang kinh te sau nay. Tuy nhien, ddi vdi cac doanh nghifp vfla va nhd, khiing hoang kinh te khdng chi mang lai nhimg khd khan thach thfle, ma cdn chua dyng mdt sd co hgi phat trien quy bau. Vi vgy eae doanh nghifp vfla va nhd phai biet tan dung tit ca cac CO hgi nay.
2. Lura chgn giai phap ho trv cho sir phat trien ciia loai hinh doanh nghifp nay
Tfl thyc tien nhu tren, vifc tim ra va lya ehgn eo sd Iy thuyet dam bao cho sy phat trien eua D N W N d Viet Nam trong bdi eanh khung hoang kinh te toan eau va tai cau tnie nen kinh te la mgt viee Iam mang nhieu y nghTa ly luan va thyc tiln sau sie.
Vdi ly do nhu vay, tae gia neu ra mgt vai giai phdp trpng tam nhim hd trp cho DNNW nude ta phat trien vupt qua giai doan khiing hoang nhu hien nay.
* Ddy mgnh tuyen truyin vd td chiec ddo tgo miin phi ve cde ky ndng qudn trj cho
cdc ehd DN vd nhd qudn tri ede cdp eda DNNW ciia Viet Nam
Vdi nang lue quan tri ylu kem, thi du ed cam ket cao din miy, cac chu DN va cac DNNW eiing khdng thi dam bao rang cae khoan uu d§i hay hd trp eiia Nha nude ve mat bang, thue, ehuyen giao cdng nghf, xuc tien thuong mai, v.v.. se dupe sfl dyng mgt each hifu qua va hieu lye eho vifc xay dyng va phat trien cae nang lue va kha nang canh tranh cua doanh nghifp. Dieu kifn dau tien eiia mpt nha doanh nghifp dan tge la phai cd nang lye va tinh yeu vdi td qude. Vi vay, cac co quan va cae hifp hgi cd trach nhifm diy manh tuyen truyin de eae ehu DN hifn tai va tuong lai se khdi nghiep va phat trien DN hieu ring cin phai hgc va ty hge de cd dugc mdt sd ky nang CO ban trudc khi lam kinh doanh. Dilu nay khdng cd gi dang xau hd khi cac chfl DNNW ed hang chuc nam kinh nghifm cua Singapore vin thudng xuyen duge ehinh phu keu gpi, thuc ep va tai trp eho vifc quay trd lai cac trudng dgi hpc dl tham gia eac khda dao tgo ngin hgn ve ky nang quan tri kinh doanh. Nhieu doanh nhan qude te da cd bang tien sy khoa hgc cac nganh khae, nhung vin di hpe thgc sy quan trj kinh doanh hay eae ldp ky nSng phat trien doanh nghifp de thanh edng han tren thuang trudng.
Nha nude cin hd trp dao tao diing cdch va yeu ciu dung ngudi di hpc. Cac nha quan tri mudn di hgc phai dap ung mft sd tieu chi CO ban va tdt nhit la cd gidi thifu ciia hifp hpi nganh nghe noi ma DN la thanh vien.
Cac nha DN da tham gia dao tgo hay ty hpc
Nghien cuu An Dd va Chau A. Sd 10 - 2015 va ty thi liy chflng chi cfla cac ea sd dao tgo
ed uy tin quic gia mdi ed du dieu kifn diu tien de dupe xet cflu trp va hd trp tfl tien ngan saeh nha nude. Cae trudng dgi hge va ca sd dupe cip chimg nhgn kilm djnh ehit lupng qude gia, mdi du dilu kifn dupe nhan tien hd trp tfl ngan sach dl ciii eho vifc dao tao hay td chfle thi kiem tra cap chimg ehi cho cac nha doanh nghifp.
* Hd trg tiip can tdi chinh, ndng cao hi$u qud sit dung vdn, tin dixng eho DNNW
Cae doanh nghifp vfla va nhd do kha nang tich luy thip, nen cae phuang an dau tu thudng eiing ehu yeu dya vao vay tin dyng cua eac ngan hang va td chuc tin dung dudi nhieu hinh thuc. Do vgy, de doanh nghifp vfla va nhd cd dieu kifn phat trien hon nfla, Nha nude can chi dao NHNN la dau mdi trong vifc thue hifn hoat dgng hd trp ve vdn cho D N N W hifu qua ban qua mpt sd hanh dpng;
Trong nSm 2014 va cae thang diu nam 2015, tren co sd bam sat eae Nghj quyet ciia Qude hgi, Chinh phu, chi dgo cua Thu tudng Chinh phfl, Ngan hang nha nude (NHNN) da ban hanh Chi thi sd 01/CT- NNHH ngay 15/1/2014 vl td chfle ehinh saeh tiln tf va dam bao boat ddng ngan hang an toan, hifu qua. Theo do, NHNN da dieu hanh chinh sach tiln tf than trgng, linh hogt, chCi dgng nhim giam Iam phat, giam m^t bing Iai suit, dn djnh lai suit, dn dinh ty gia, quan Iy thj trudng vang, In dinh kinh tl vT md, tgo dieu kifn thugn Ipi cho mdi trudng kinh doanh cua DN. NHNN da
triln khai nhieu giai phap nham thao gd khd khan cho hogt dgng san xuat kinh doanh eua DNNW, hd tra thi trudng, giai quyet ng xau eua DNNW, tren ea sd da dat dupe chung ta can thuc hien tdt cae nhifm vy sau trong thdi gian tdi:
Chinh phfl cin chi dgo NHNN cin cd chinh sach lien bp, trong vifc phdi hop vdi cac Bp, chinh quyin dia phuang triln khai chucmg trinh ket ndi DN-ngan hang tren dia ban cac tinh, thanh phd dl nim bit cae kho khan, vudng mac eua DNNW trong quan hf tin dung vdi ngan hang va dua ra cac giai phap thao gd, tgo dieu kien eho DNNW vay vdn hieu qua. Vi du nhu tai Tp. Hd Chi Minh, trong nam 2013 da t l chuc 28 dot ky ket va ed 654 DN duge ky ket (ehii yeu la cae DNNW) vdi sd vdn cam ket eho vay la 13.704 ty ddng va s l vdn giai ngan dat 12.300 ty dong (90%
tdng sd von cam ket) vdi Iai suat eho vay ngan hgn 9%/nam va trung va dai han la 9- 12%/nam. Trong 6 thang dau nam 2014, Chuang trinh ket ndi ngan hang - DN da earn ket tai trp eho DN la 40.625 ty dong.
Theo chi dao cfla NHNN, sap tdi vifc td chuc ket ndi ngan hang - DN se dupe trien khai tren pham vi toan quoc.
* Hd trg ddi m&i edng nghe vd dp dung cdng nghe m&i trong cde doanh nghiep vira vd nhd
Cac doanh nghiep ed quy md Idn thudng ed cdng nghf, ky thuat hifn dgi, edn DNNW cdn nhieu ban chl trong vifc ap dyng tien bd khoa hpc cdng nghf, ehu ylu do doanh nghifp nay thilu vdn, thilu dilu
Le Quang Bdn. Thdch thue eiia doanh nghiip nhd vd vira..
kifn dl nghien cuu, ^ dung tien bd khoa hpc, lam giam nang suat, hifu qua eiia cac doanh nghiep vfla va nhd. Do dd, trong thdi gian tdi ben cgiih nhiing vifc da Iam Chinh phii ein hd trp eho D N N W co ehe de ddi mdi cdng nghe va ed the ap dyng edng nghf mdi vao san xuit tren mdt sl phuang difn sau:
Trong Iinh vyc nay, chinh phfl cin ehu tri va giao cho Bd KH&DT, Bd Tai chinh flong vifc xay dyng kl hogch, ra soat, Nghi djnh sd 119/1999/ ND - CP, Thdng tu sfla dii sd 01/2008/TT - BKHCN, v.v.. hd trp DNNW, tao thuan loi cho loai hinh DN nay cd thi vgn dyng mpt each hifu qua, t6i uu flong viec doi mdi, ap dung edng nghe vao san xuat, nham tang nang suat, chat lupc san pham cfla DN nay. Trong nam 2013 va 6 thang diu nam 2014, Bp Khoa hpc va Cdng nghf da tich eye phdi hpp vdi eae Bp, nganh, dja phuang trien khai eac chuong trinh, hogt dpng hd trp DN ddi mdi, nang eao nang lue cdng nghf.
* Nhdm gidi phdp vi qudn ly thue hien ke hogch phdt triin DNNW
Trong nhifm vj giai phap nay Chinh phu cin giao Bp KH&DT ma co quan chu tri la Tdng Cyc Thong ke (TCTK), eae Bp, Nganh lien quan, eae Uy ban nhan dan tinh thanh trong ca nude n h ^ mye dieh:
Xay dung khung theo doi danh gia thyc hifn tdt nhimg nhiem vy cdn Iai flong 5 nam flg giup phat triln DNNW 2011 2015. Tren co sd dd dfl lieu quoc gia ve DNNW vdi cae ehi sd, edng tae xay dung chinh sach, sd hihi, v.v.. ddi vdi DNNW.
TSp trung xSy dyng kl hogch giai phap trg giup phat fliln D N N W d timg dja phuang, nghien cflu va de xuat cac bai hgc kinh nghifm hay flong phat trien D N N W d tflng dja phuong cho chuong trinh qude gia vl phat triln D N N W nude ta hien nay.
* Hd trg doanh nghiep trong vi^c cung cdp thdng tin hd trg doanh nghiep viea vd nhd vd xuc tiin mo rgng thi truang cho docmh nghiip vira vd nho
Ddi voi D N N W thdng tin vl thj trudng la yeu td vd cimg quan flpng quyet djnh su phat trien ciia doanh nghifp. Trong thj trudng canh flanh gay git nhu hifn nay, doanh nghiep nao cd dupe thdng tin chinh xac, doanh nghifp dd se thanh edng. Tuy nhien d Vift Nam hifn nay, cac ngudn thdng tin chinh thue cdn rat han che. Trong khi cac doanh nghifp chiu anh hudng rat nhilu tfl eae ludng thdng tm phi ehinh thflc, khdng ed df chinh xac. Vdi Iy do nhu vgy flong thdi gian tdi Nha nude, ma dflng diu la Chinh phu can Iam tdt vifc thanh \^ cdng thdng tin difn tfl cfla cac Bp, nganh, dja phuang nhim myc dich cung cap thdng tm ve eae van ban phap luat, cac chinh sach, chuang flinh flp giup, dieu chinh hogt dpng cua DNNW va cac thdng tin khae hd trp boat ddng kmh doanh ciia doanh nghifp.
Trong dieu kifn hien nay cua dat nude, vifc huy dpng mpi ngudn Iyc trong nude ciing nhu flanh thu mpi ngudn lye quic te cho qua trinh cdng nghifp hda, hifn dai hda la rit ein thilt. Doanh nghiep vfla va nho cd mpt vai fld quan flpng flong sy nghifp Cdng nghifp hda va hien dgi hda dat nude.
Nghien euu An Do va Chau A. Sd 10 - 2015
la mdt bd phgn rit quan flgng flong nen kinh t l ciia Vift Nam. Cd t h i t h i y eupe khiing hoang kinh t l cang lam cho doanh nghifp vua va nhd gap khd khan ve vdn, cdng nghf, quan tri, thdng tin,... su vuon len d l trd thanh eae doanh nghifp quy md Idn cang bj thu hep. D e giup eae doanh nghifp vua va nhd thoat khdi tinh flgng khd k h ^ cua khung hoang kinh te, rSt c3n su hd flp cua Chfnh phu flong vifc dua ra eac chinh sach kich thieh sy phat triln cua D N N W n u d e ta flong giai dogn hien nay.
T a i lifu t h a m k h a o
1. Phong Thuang mai va Cong nghiep Vift Nam, Bdo cdo thudng nien doanh nghiep Viet Nam 2011, c6t\gb6 3/2012.
2. Bf Cong Thuang va T l chirc Phat fliln Cong nghiep Lien Hifp Qude (UNIDO), Bdo cdo cgnh tranh edng nghidp Viet Nam 2011, cong bo 12/2011.
3. Bg Cong Thuang va Dy an h i trp thuong mgi da bien (Muflap 111), Hgi thdo ddnh gid tdc dgng cua hgi nhdp kinh te qude te ddi v&i kinh te vd thuang mgi Viet Nam - Khuyen nghi chinh sdch thyc hien Chien luge xudt nhgp khdu hdng hda thdi ky 2011-2020, dinh hudng din 2030, Ha Ngi 10/4/2012.
4. Hoang Dinh Phi (2011), Qudn tri cdng ngh^, Nxb. D^i hgc Quoc gia Ha Ngi.
5. Bg K I hoach va Diu flr (11-2011), Du thdo ki hogch phdt trien doanh nghiep vua vd n/jd 2011-2015.
6. Bg Ke hoach va DSu tu (2009), "Khiing hoang tai chinh toan cau: thach thuc va ca hgi dii vdi Viet Nam", Trung tam Thong tin va Du bao quoc gia.
7. Bg K I hoach Diu tu - Bf Tai chinh (31/3/2011), Thdng tu lien tich Hudng ddn trg giup ddo tgo, boi dudng ngudn nhdn lye cho doanh nghiep vua vd nhd.
8. Cue phat trien doanh nghifp nho va vvra, Cdc doanh nghiep nhd vd vira a Viet Nam, www.business.gov.vn.
9. Cue Phat flien doanh nghiep nho va vfla:
Cdc chinh sdch phdt triin doanh nghiep nim vd vira. www.business.gov.vn
10. Cue Thing ke (2009), Nien gidm thdng ke.
11. Cue Thing ke (2010), Nien gidm thdng ke.
12. Nguyin Cue (1997), Chinh sdch phdt trien doanh nghiep vua vd nhd d Viet Nam, Nxb. Chinh trj Quoc gia.
13. Luu Khanh Cudng (2008), "Qh doanh nghiep vfla va nho phat triln bin vihig", Tap chi Kinh ti qudn ly (8), fl.23.
14. Duncan Green (3/2010), Khmg hodng kinh te todn cdu vd cdc nude dang phdt triin, tdc dong vd bien phdp ung phd, Td chuc phi chinh phu Oxfam Anh.
73
