Tieu Diem In Focus
Loi i c h q u o c g i a c u a Trung Quoc
trong q u a n h e vdi
ASEAN
Luu Trang (tdng hop)
TiJ thap ky 90 th^ ky 20 tdi nay, Trung Quoc tiing budc ap dung chien luge ngoai giao khu vtrc chij dpng tfch ciju, tham gia va thuc day hap tac khu vi/c Ddng A. Vdi vi trf dja chien luac v6 cijng quan trong, Ddng Nam A da t r d thanh mijc tieu hang dau de Trung Qudc thi/c hien ngoai giao vdi cac nude lang gieng d Ddng A. Do Igi I'ch chung khdng ngijng tang len va nhung no li/c khdng met mdi cija hai ben, quan he Trung Quoc - ASEAN dugc phat trien toan dien trong 15 nam dau, dac biet la t u khi budc sang the ky mdi tdi nay, da trai qua nhiJng di^n bi^n va nang cap ttj quan he doi tac ban bac tdi quan he doi thoai toan dien, quan he doi tac lang gieng than thien ctjng tin cay lan nhau tdi quan he doi tac hgp tac chiin luge ngay nay. Nhting budc phat trien Idn trong quan he vdi ASEAN da phat huy vai t r d het strc quan trgng trong viec tao ra mdi trudng xung quanh t o t dep, xay di/ng chd dija chi^n luge xung quanh on djnh phon vinh cho Trung Qudc, cd Igi cho viec thijc hien va md rdng lgi I'ch quoc gia cua Trung Qudc trong thi ky mdi cijng nhtrng co hgi va thach tht/c phai doi mat trong khi phat trien quan he nay la chu 6i quan trgng trong ti^n trinh lam cho quan he ch\in luge Trung Qudc - ASEAN sau sac hon, thiJC hien mijc tieu ch\in luge Idn phat trien hda binh.
KINH Tt C H A U A - THAI BlNH DUONG S6 270 - 273 (7/2009)
I. Loi ich quoc gia ciia Trung Quoc trong the ky mdi
L
a mdt trong nhtrng khdi niem cdt Idi nhat trong nen ehinh trj qudc te, lgi ich qud'c gia xua nay la can cu CO bdn de mdt nude vach ra chinh sach ngoai giao. Tuy nhien, 3 trudng phai ldn trong quan he qud'c te - chu nghia hien thyc, chu nghia tu do vd chii nghia kie'n tao — lai cd nhtrng di6n giai khac nhau ve van de nay. Trudng phai hien thyc ton siing quyen lyc nhat, coi quyen lyc hofic an ninh gdn lien vdi quyen lyc la cot loi ciia lgi ich qud'c gia. Trudng phai ty do lai nhan manh xdc dinh Igi ich qudc gia bdng cdc co che qude te vd td chirc qudc te, cho rang hgp tdc qudc te cd lgi cho viec thuc hien va bao ve lgi ich qudc gia.Trong khi dd chii nghia kie'n tao lai nhan manh nhirng tdc ddng lan nhau ve quan diem gitra cdc ben tham gia trong cgng dong qud'c te, cho rdng Igi ich qud'c gia khdng phai ty nhien ma cd, ma do tac ddng lan nhau giira cdc ben tham gia c6 cting quan diem.
Lgi ich qude gia Id nhu cdu de mdt nude sinh tdn va phdt trien, la "tdt ca nhtrng gi dap irng dugc nhu cdu vdt chat va tinh than eho toan the nhan dan nhd nude dan tdc". Lgi ich qudc gia khdng loai trtr cac nhan to phi vat chat — nhu quan niem v.v..., nhtrng nen tang cua nd la cae nhdn td vat chat. Tu each qud'c gia xac dinh muc ti6u tdng thi cua
lONG HO?-PHAN T i C H - D P A O
£L
chie'n luge qud'c gia va Igi ich qud'c gia. "Tu each qud'c gia chi vai trd cua mdt nude trong cdng ddng qud'c te", "Id muc do ddng cam ciia chu quyen qude gia vdi cdng ddng qudc te chii dao theo y nghia hien dai". Do cdc nhan to mdi trudng qud'c te, thyc lyc ddt nude thay ddi, mdt nude cd the cd tu each qudc gia khdng gidng nhau trong nhtrng thdi ky lich sir khac nhau, dieu nay da quyet djnh lgi ich qudc gia ciia nude dd cting se thay ddi tuong irng. Can cir vao mirc do nghiem trgng ciia mdi de dga va tdm quan trgng ciia cac lgi ich, Igi ich qudc gia chia thanh lgi ich cdt Idi, Igi ich quan trgng va lgi ich thdng thudng. Lgi ich cdt Idi la lgi ich tdng hgp lien quan de'n sy sinh tir tdn vong va phat trien ciia dat nude, khdng cho phep bdt cu thda hiep nhdn nhugng nao, nhd nude se huy ddng ta't ca tdi nguyen va bien phap de thyc hien va bdo v0 nhirng Igi ich nay. Lgi ich quan trgng la lgi ich cd anh hudng ldn tdi sy sinh tdn va phdt trien ciia mdt nude, ne'u xir ly khdng thda dang se'anh hudng nghiem trgng tdi qua trinh thyc hien toan dien lgi ich qudc gia. Nd the hien Igi ich cdt Idi trong nhirng linh vyc cu the. Mdt
nude chi ed the chap nhdn nhting nhugng bd ed ban de thyc hien toan dien lgi ich qude gia cdt ldi.
Lgi ich thdng thudng cd quan he nhdt djnh vdi sy sinh tdn va phat trien eiia mdt nude nhung dnh hudng tuong ddi nhd va thudng xuyen trao ddi vdi eae lgi ich khac.
Budc sang the ky mdi, tinh hinh eo ban tren tmdng qudc te nhin chung cd Igi, mdi trudng xung quanh d vaothdi ky td't nhat trong lich sir va sire manh tdng hgp dat nude nang cao khien Trung Qude dirng tmdc thdi ky ca hdi chie'n luge 20 nam quy gia. Trong 20 nam nay va thdi gian kha dai ve sau, tu each nha nude Trung Qud'c cd the djnh vi thanh: Mdt nude ldn khu vyc chau A — Thai Binh Duong vdi hien trang thyc lyc kinh te dugc nang nhanh, dang hdi nhap toan dien cdc CO ehe qud'c te hien hdnh va ed anh hudng qud'c te nha't dinh.
Tu each qud'c gia nay da quye't dinh muc tieu tdng the trong chie'n luge qud'c gia Tmng Qudc la bao ve va keo dai thdi ky ca hdi chie'n luge, lay chau A - Thai Binh Duong lam chd dya chie'n luge cud'i ciing vuon len hda binh va phat trien hda binh trong qua trinh ttmg budc hdi nhap ca che qud'c te hien hanh.
Trong thdi ky nay, Igi ich qude gia ciia Trung Qud'c phai dd'i mat vdi cac mdi de dga chti ye'u tir linh vuc an ninh truyen thd'ng, ddng thdi mdi de dga trong mdt so linh vyc an ninh phi truyen thd'ng cung ngay mdt ndi rd. Can cir vao mire do nghiem trgng ciia mdi de dga va tdm quan trgng khac nhau ciia cac Igi ich, Igi ich qudc gia cdt ldi va lgi ich qud'c gia quan trgng ciia Trung Qud'c trong giai doan hien nay bieu hien nhu sau:
'^Lgi ich qudc gia cdt Idi:
Chinh tri dn dinh. Ngay nay trong khi xay dyng toan dien xa hdi kha gia, sy dn dinh lau dai ciia cue dien chinh tri va ddi sd'ng xa hgi ddt nude vdn la mdt lgi ieh qud'c gia cdt Idi, se tao sy dam bao ve che do chinh tri manh me de thyc hien Igi ieh qud'c gia tren cac mat khac. Dang Tieu Binh tirng nhieu ldn nhdn manh tam quan trgng ciia viec giir virng dn dinh chinh tri va trat tu xa hdi. Ddng chi neu rd:
"Van de dp dao tat ea ciia Trung Qud'c la can dn dinh", "Igi ich tdi cao ciia Trung Qudc la dn dinh". Sir dn dinh chinh tri eiia dat nude giai doan hien nay khdng nhung gdm dn dinh cue dien chinh tri va phuong cham dudng ldi chinh sach
S(S 270 - 273 (7/2009) KINH TE C H A U A - THAI BINH DUONG
Tieu Diem In Focus
ldn ciia Dang va Nha nude, ma cdn chira dyng nhirng ndi dung mdi ve xay dyng xa hdi hdi hda xa hdi ehii nghia.
Kinh te phat trien. Ndi cho Cling, Tmng Qud'c mudn vuon len hda binh dugc quye't dinh bdi nen kinh te phat trien lien tuc, nhanh, lanh manh va nhtrng thay ddi trong phuang thuc tang trudng kinh te ddt nude. Day Id co sd kinh te va tien de de thyc hien toan dien myc tieu chien luge qud'c gia va Igi ich qud'c gia. Ddng thdi, tao ra mdt mdi trudng ben ngoai td't dep cd Igi cho Trung Qud'c, phat trien kinh te eung ndm trong pham vi Igi ich nay.
Chii quyen ddc lap, toan ven lanh thd va hda binh thd'ng nhdt. Chu quyen ddc lap, todn ven lanh thd la dieu kien co bdn de mdt nude sinh tdn va phat trien, la lgi ich cdt Idi nha't. Tmng Qud'c van chua hoan toan thd'ng nhdt dat nude, cd tranh chap lanh thd va quyen lgi bien vdi mdt sd nude lang gieng, ban nua vdn dd'i mat vdi 3 the lyc xau chia re dan tdc, tdn giao cyc doan va lye lugng khiing bd, do vay, "trong khi cd gdng khdng gay ra bdt cir chan ddng Idn nao va xung dot vdi ben ngodi, dam bao lanh thd lanh hai toan ven va khdng bj xam pham, ttmg budc thyc hien sy nghiep ldn thdng nhat td qud'c" van la mdt trong nhung Igi ich qud'c gia cdt Idi ciia Trung Qud'c.
Tao mdi trudng qud'c te va xung quanh cd Igi. Tu cdch qud'c gia hien nay da quye't djnh Trung Qudc phai ty vuon len hda binh tren co sd thich irng, hdi nhap he thd'ng quyen lyc qud'c te do My chii dao. Dieu nay quye't dinh mdt mat Trung Qudc phai giu gin quan he tdt vdi cdc cudng qud'c the gidi dae biet Id My, giam nhe cdc sire ep khi vuon len; mat khac, thdng qua di sau hgp tdc Ddng A, tao dyng va dya vao dja - chinh trj, kinh te va chie'n luge cd lgi.
* Lgi ich qud'c gia quan trgng
Ddm bao ngudn tai nguyen chie'n luge can cho phat trien kinh te va an ninh tuyen van tdi qudc te.
Sy phdt trien lien tuc ciia nen kinh te va an ninh qud'c gia Tmng Qudc ngay cdng dya vao viec dugc d a m bao ddy dii cac tai nguyen chie'n luge gdm ddu md, khoang san va an ninh tuyen van tdi qud'c te.
Tang cudng qudn ly ngoai hdi, hen te vd hop tdc tdi chinh - tien te khu vye, nang cao khd nang tranh rui ro tai chinh - tien te qud'c te. An ninh tien te la dau nao va
kinh te, sy tang trudng lien tuc ciia nen kinh te ngay cang can dugc thj trudng ben ngodi ting hd dn dinh, ngoai thuang, tim kiem thi trudng qud'c te trd thanh ddng lye chu yeu thiic ddy kinh te qude dan tang trudng nhanh.
Xay dung quan he nude ldn td't dep. Chii ye'u gom: Duy tri quan he chie'n luge Tmng - My lanh manh dn dinh; tang cudng quan he dd'i tac chie'n luge Tmng - Nga;
phat trien quan he ddi tac hgp tac vdi chau Au; cai thien va phat trien
NHAT
• • • •
• • • ,- • •
• • ••
• • • • •
^
mach mau cua an ninh kinh te, Cling vdi be thdng tdi ehinh - tien te Trung Qud'c ngay mdt m d ciia, dam bao on dinh he thd'ng ndy, nang cao khd nang trdnh nii ro tien te qud'c te trd thanh Igi ich quan trgng ciia Trung Qude.
Day manh xua't khau, m d rdng thj tmdng qudc te, thyc hien chie'n luge da dang thi tmdng xuat khau. Trong bdi cdnh toan cdu hda
quan he Tmng - Nhat.
Tao ra cue dien dja chie'n luge xung quanh cd lgi cho Tmng Qud'c. Chu ye'u gom: Tang cudng todn dien quan he dd'i tdc chien luge vdi ASEAN, thiic ddy xdy dyng Khu mau dich ty do Trung Qud'c — ASEAN (CAFTA); cimg cd va phat trien Td chuc Hgp tac Thugng Hai;
day manh ddm phan 6 ben, phan dd'i phd bie'n vu khi buy diet, bao
KINH Tt C H A U A - THAI BiNH DUONG S(5 270 • 273 (7/2009)
T O N G H O ? • PHAN TiCH • DIJ BAG
ve hda binh va dn dinh tren ban dao Trieu Tien.
Thdng qua tao ra trat ty mdi d khu vyc Ddng A cd lgi cho Trung Qud'c, md rdng anh hudng khu vuc va qud'c te ciia minh. Chii yeu la: Dam bao vai trd kenh chinh ciia 10 + 3 hong hgp tac Ddng A, tie'p tuc lam cho co cfie hgp tac trong khudn khd 10 + 3 sau sdc hon; thiic day xay dyng cdc co che hgp tac an ninh da phuong khu vyc...
Trien khai hgp tac trong linh vyc an ninh phi truyen thd'ng tren pham vi khu vyc va qud'c te:
tich cyu hgp tac vdi cdc nude Ddng A trong Iinh vyc tie'n cdng tdi pham xuyen qudc gia , phdng ngira va ngan chan thien tai, ngan ngira va khdng che dich benh lan tran...
Ra sue nang cao "thyc lye mem". Mgt la nang cao sue thu but, cam hda cua nen van hda, quan niem gia tri chinh tri va md hinh phat trien ciia Trung Qud'c;
hai la nang cao kha nang sang lap the che qudc te va anh hudng ciia Trung Qudc, xay dyng hinh tugng nude ldn cd trach nhiem, tu- dd loai bd nhung anh hudng tieu cue ciia "
Thuyet ve mdi de dga ttr Trung Qud'c".
II. Nhung CO hpi va thach thiic dat ra doi voi Igi ich qudc gia ciia Trung Quoc trong quan he vdi ASEAN.
Lgi ieh qud'c gia cdt ldi va quan trgng trong the ky mdi da quyet dinh xudt phat diem co ban trong chinh sach ngoai giao ciia Trung Qudc la tao ra mdi trudng xung quanh va qudc te tdt dep de vuon Ion hda binh. Bdi vay, Trung Qudc tich cyc quan triet phuang cham ngoai giao " than thien vdi lang gieng, coi Idng gieng la ban"
va " hda muc vdi ldng gieng, yen dn vdi lang gieng, lam giau ciing lang gieng", tang cudng than thien hiru nghj va hgp tac khu vyc vdi cac nude lang gieng.
La mgt trong nhtrng mdi
trudng xung quanh quan trgng nha't, Ddng Nam A chinh la khu vyc then chd't lien quan tdi sy sinh tdn va tuong lai phat trien ciia Tmng Qud'c.
Lgi ich qudc gia cdt ldi cua Tmng Qudc d Ddng Nam A chii ye'u gdm: cd lap, hen cdng the lyc Oai Loan ddc lap, thiic day hda binh thdng nha't td qudc; gidi quye't dn thda tranh chap ehii quyen d bien Nam Tmng Hoa (bien Ddng); xay dyng chd dya dia-chinh tri, kinh te va chie'n luge cd lgi.
Lgi ich qud'c gia quan trgng ciia Tmng Qudc d khu vyc nay la:
Dam bao nang lugng va an ninh tuyen van tai nay; thiie day xay dyng khu mau dich ty do, md rdng thi trudng qudc te; tang cudng hgp tac tai chinh-tien te, nang cao kha nang tranh riii ro tai chinh-tien te;
nang cao thyc lyc mem...
Nhung lgi ich qud'c gia cdt Idi va quan trgng tren da quyet dinh Ddng Nam A trd thanh muc tieu quan trgng hang dau va diem tya quan trgng trong chien luge ngoai giao xung quanh ciia Trung Qude.
Tir khi budc sang the ky mdi tdi nay, do Igi ich chung khdng ngimg md rdng va nhtrng no luc khdng met mdi ciia hai ben, quan he hgp tac Trung Qudc-ASEAN dugc phat trien toan dien va budc vao giai doan td't dep nhat trong kich sir. Ve chinh tri, viec cdng bd " Quy tdc
irng xir ciia cac ben d Bien Ddng", Trung Qudc la nude ddi tac ddi thoai ddu tien tham gia "Hiep udc hgp tdc hiru nghi Ddng Nam A" va viec thiet lap quan he ddi tac chien luge da khien sy tin cay nhau ve chinh trj khdng ngiing tang len; ve kinh te, viec thiic day thuan Igi tien trinh xay dyng CAFTA, tang trudng nhanh ve kim ngach thuang mai giua hai ben va xu the phat trien tdt ciia dau tu true tiep nude ngoai va xudt khau lao ddng khien Trung Qud'c va ASEAN ngay cang dya vao nhau sau hon, hgp tac kinh te thuang mai budc vao thdi ky hoang kim. " Tuyen bd chung ve hgp tac trong linh vyc an ninh phi truyen thdng" nam 2002 da thuc day Trung Qud'c va ASEAN hgp tac cd hieu qua thiet thyc trong viec cam budn ban ma tuy, chdng khiing bd, hen cdng tdi pham xuyen qude gia, khdng che benh truyen nhiem va ngan chan thien tai. Nhirng budc phat trien Idn trong quan he vdi ASEAN da tang them lgi ich qudc gia Trung Qud'c, tuy nhien nhung van de tdn tai trong quan he nay lai dang kiem che viec thuc hien va bao ve lgi ich qudc gia Trung Qudc tren mdt sd mat. Toi nay tien trinh phat trien quan he Trung Qudc- ASEAN da budc vao 15 nam tiep theo, suy tinh sau hon Igi ich qudc gia Trung Qudc rdt cugc diing trudc CO hdi va thach thiic gi, cd Igi
So 270 - 273 (7/2009) KINH TE CHAU A - THAI BINH DUONG
Tieu Diem I n Focus
cho viec thuc day cd muc dich quan be song phuang phat trien ban, hudng tdi nhtrng dieu ed lgi, tranh thiet hai trong thyc hen ngoai giao nhdm thiic day thyc hien toan dien Igi ich qud'c gia. Vdi nhieu chuang trinh lgi ich qud'c gia nhu vay khdng the phan tich nha't nha't theo thir ty, nhu vay cting tat se ddn den luan chung lap lai. Bdi vay trong bai nay chiing tdi se lya chgn nhirng van de ldn trong quan he Trung Qudc-ASEAN lien quan gdn bd vdi lgi ich qudc gia cdt Idi, lgi ich qud'c gia quan trgng ciia Trung Qud'c, lan lugt tim hieu tir hai mat tich cyc va tieu cyu.
1-Van de Dai Loan, Bien Nam Trung Hoa
Hai van de nay lien quan tdi lgi ich qudc gia cdt Idi toan ven lanh thd, hda binh thd'ng nhat va lgi ich qud'c gia quan trgng an ninh nang lugng, la nhimg van de ndi com dat ra trudc quan he Trung Qudc-ASEAN.
-Co hgi. Cdc nude Ddng Nam A lien ke Dai Loan, cd quan he kinh te thuong mai rdng rai vdi Dai Loan bao nam qua. Trudc day, do cae nude Ddng Nam A cd y de phdng kha manh trudc sy phat trien ciia Trung Qudc, cdng them the lue "
Dai Loan ddc lap", Ddng Nam A la ddi tugng trgng diem de md rdng "
khdng gian qudc te" d Ddng A, nen mdt sd nude khu vye nay tren mirc do kha Idn da cd y dinh Igi dung Dai Loan kiem che Trung Qud'c.
Nhung budc phat trien trong quan
he dd'i tac chie'n luge Tmng Qudc- ASEAN vdi nam gan day da tang
cudng sy tin cay lan nhau ve chinh tri, ve khach quan da chen ep khdng gian chinh tri ciia " the lyc Dai Loan ddc lap", kiem che "
chie'n luge hudng Nam" ciia Dai Loan; mat khac, viec thanh lap CAFTA va hieu qud chuyen djch thuong mai eiia nd da thu hep khdng gian tieu thu hdng hda Oai Loan d Trung Qudc va ASEAN, cting khien cdc nha ddu tu nude ngoai vao Oai Loan ngdy cang hudng tdi Hoa luc va cdc nude ASEAN. Ve khdch quan, dieu nay se thdi thuc Dai Loan vdn ndm ngoai nha't the hda kinh te Ddng A hm each hgp tac kinh te thuong mai gdn bd hon vdi Hoa luc, khien dan chiing Dai Loan nhan thirc rd hon nguyen tdc " mdt nude Tmng Hoa", ttr dd dat nen tang kinh te virng chdc cho hda binh thd'ng nhat. Trong van dfe Bien Nam Trung Hoa, " Quy tdc irng xir ciia cac ben d Bien Ddng" ra ddi vd viec td chuc hdi nghi quan chuc cap cao de thyc hien quy tdc nay da tang cudng sy tin cay ve ehinh tri giija Tmng Qud'c vd cdc nude ASEAN, dgn dudng de sdm gidi quyet tranh chap d khu vyc bien ndy. Lien ke't trien khai tham dd va hgp tac nang lugng vdi ede nude ASEAN cd lgi cho Tmng Qud'c khai thac, sir dung tdi nguyen chie'n luge d Bien Nam Trung Hoa, dam bao an ninh huyet mach xuat nhap khdu thuang mai eiia Trung Qudc,
/ , V ' * ' » ^ • ^ p
V
ve lau dai cd lgi cho budc cuo'i ciing thyc bien Igi ich chu quyen cua Trung Qud'c tren viing bien nay.
-Thach thirc. Cdn nhan thdy rdng nha cam quyen Ddi Loan vdn chua ttr bd y dd thyc thi" chinh sach tie'n ve Nam" nhdm vao mdt so nude ASEAN, trong khi mdt so nude ASEAN vdn ed y dd lgi dung van de Oai Loan de kiem ehe Trung Quo'c phat trien. Dac biet sau khiing hodng tai chinh-tien te Ddng Nam A, rdt nhieu nude ASEAN can gap lugng tien ldn, da tao co hgi cho Dai Loan thyc hien " ngoai giao kim hen". Dieu nay rat cd the khien mdt sd nude ASEAN ngam nang cap quan be vdi Ddi Loan, ve lau ddi se mang lai nhtrng bie'n sd mdi cho cdng cudc hda binh thdng nhdt Tmng Qud'c. Ngodi ra, khd co the ndi van de Ddi Loan se khong trd thanh eon bdi de mdt sd nude Ddng Nam A dat gia cao trong dam phan khu mau dich ty do song phuong. Do Bien Nam Trung Hoa ndm d viing xung ye'u chie'n luge va chira day tdi nguyen chien luge, them vao dd " chien luge can bdng nude ldn" eua cae nude ASEAN ddn de'n cae nude ldn My, Nhat nhting tay vdo, tranh chap chii quyen Bien Nam Tmng Hoa ngay cang qud'c te hda dan xen vdi nhirng eude tranh gianh nang lugng, da lam tang them riii ro va m u c do khd khan eho Trung Quoc trong viec thyc hien an ninh nang lugng vd lgi ich chii quyen.
2-Van de nang luong, tai nguyen chien luge
Tir khi cdi each md ciia tdi nay, nhirng nguyen nhan kinh te cat canh va phuang thuc tang trudng kinh te da khien Trung Qud'c cd nhu eau ngay cdng ldn ve tai nguyen thien nhien dac biet la ddu md. Tim kiem ngudn cung irng nang lugng day dii dn dinh tren the gidi la Igi ieh qudc gia quan trong lien quan tdi viec duy tri kinh te, xa bdi Trung Qude phat trien ben virng. (Cdn tiep)
2 2 KINH TE C H A U A . THAI BlNH DUONG S6 270 • 273 (7/2009)
