S6'5lhanc 10/2013-Nam ihiJTam
CAICACHTUPHAP
((
HOAN THIEN CO SO PHAP LY VE SU" LANH DAO CUA BANG CONG SAN DOI V6l NHA NI/^C VA xX HOI
d VIET NAM HIEN NAY: M O T SO VAN DE LY LUAN VA T H V C TIEN
Ths. Hoang Thi Thuy Hang*
H
ien phap nam 1992 nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam da quy djnh ve vi tri, vai tro cua Dang trong m6i quan he voi Nha nuac va xa hoi. Day la ca so phap ly can ban cho moi quan he giua Dang vcri Nha nuoc va xa hoi. Tuy nhien, khong n^m ngoai quy luat chung, ca so phap ly do cung luon can nghien ciai, sua doi, bo sung cho hoan thien de phu hop vai xa hoi o moi giai doan phat trien nhat djnh.Viec hoan thien ca sa phap ly ve sic lanh dgo cita Bang doi vai Nha nuac va xa hoi nham dam bdo nguyen tdc thong nhat va thiioc tinh chat che cua phap luql. Hien nay, co so phap ly ve su lanh dao cua Dang Cong san doi vai Nha nuoc va xa hoi dugc quy djnh duy nhat mot dieu c6 npi dung mang tinh nguyen tac tai Dieu 4 Hien phap nam 1992: "Dang Cong san Viet Nam, doi ticn phong cua giai cap cong nhdn Viet Nam, dgi bieu trung thanh quyen lai ciia giai cap cong nhdn, nhdn dan lao dpng vd cua ca dan toe. iheo chu nghia Mac - Lenin vd tu tir&ng Ho Chi Minh. Id lire lumig lanh dgo Nha nuac va xa hoi. Moi to chuc cua Bdng hogt dong trong khiion kho Hiin phdp vd phap luat". 0 bat ky mot quoc gia nao, ben canh Hien phap - dao luat goc dieu chinh nhirng van de co ban cua quoc gia, con CO h? thfing cac van ban phap luat co gia tri phap ly th5p hem 6k cu the hoa Hien phap. 6 he th6ng phap luat Viet Nam, de trien khai thuc hien Di6u 3 v6 quy^n lam chu cua nhan dan, Nha nuoc ban hanh Luat Shu cu dai bieu Qu6c
•Sa Npi vu Thanh pho Ha Noi
hoi, Luat bau cu dai bieu Hoi dong nhan dan, Luat To chuc Chinh phu, Luat To chiic Hoi dong nhan dan va Uy ban nhan dan; de trien khai Dieu 8 ve Cong chiic nha nuoc, Nha nuac ban hanh Luat Cong chuc; de trien khai Dieu 9 ve Mat Iran To quoc Viet Nam, Nha nuoc ban hanh Luat Mat tran To quoc Viet Nam.. .Chinh vi vay, can thiet phai tiep tuc hoan thien ve noi dung va hinh thiic quy pham de dam bao tinh thong nhat va chat che cua he thong van ban quy pham phap luat noi chung va trong tirng che dinh luat noi rieng.
Viee hoan thien ea sa phdp ly ve sir lanh dgo ciia Dang con gop phdn hoan thien he thong cdc quy dinh ve vi tri, vai tro eiia Dang vd Nhd nuac trong van ban cua Dang vd phdp luat ciia Nhd nirae. Cac to chuc Dang va dang vien boat dong theo cac nguyen tac va quy dinh cua Dang; song va lam viec theo phap luat ciia Nha nuoc. Chinh vi vay, cac quy dinh cua Dang voi cac quy dinh cija Nha nuoc can c6 sir thong nhat, phu hop ca ban. Tuy nhien hien nay, trong cac van ban ciia Dang va cac van ban phap ly cua Nha nuac van con mot so npi dung chua thong: tai Dieu 4 Hien phap neu
"....Dang... Id lire luang Idnh dgo Nhd nuac vd xa hoi" nhung Dieu le Dang lai ghi "Ddng ...Id ddng cdm quyen". "Cam quyen" va "lanh dao" mac dii c6 nhung npi dung dong nhat vcri nhau, song la nhiing khai niem kliac nhau.
Dang van co the thuc hien vai tro lanh dao (doi voi nhan dan) khi chua gianh dupe chinh quyen, nhung Dang chi co the cam quyen khi Dang gianh duac quyen lanh dao chinh quyen.
Tuy nhien, khi da trcr thanh Dang cam quyen
o
IS^HESZSl
thi yeu to cam quyen luon gan lien vai yeu to lanh dao. Bai le, muc tieu eiia bat ky mot Dang cam quyen nao deu la viec tac dpng, lanh dao Nha nuoc va xa hoi theo mot dinh huang nhat dinh. Hai yeu to nay la mot the thong nhat trong Dang cam quyen. Mot chinh dang khong the giii duac vi tri cam quyen neu khong thuc hien duac vai tro lanh dao cua minh doi vai Nha nuac. "Ddng cdm quyen co nghia Id Ddng lanh dgo chinh quyen. chi phoi chinh quyen, 1dm cho moi hogt dong eua chinh quyen the hien vd thuc hien tu ticang, dicang loi ciia ddng do, phu hap vai lap tneang vd phuc vu cho lai ich cua giai cap, tang lap md ddng do dgi dien"K Mot so npi dung trong Dieu le Dang nhu Dieu 25 quy dinh: "Ddng lanh dgo Quan doi nhdn dan Viet Nam vd Cong an nhdn dan Viet Nam tuyet doi, true tiep ve moi mat"; song tren thuc te, Hien phap quy dinh tai Dieu 103, Chu tich nuac la "Thong ITnh cdc luc luang vu trang nhdn dan vd giic chicc vu Chii tich Hoi dong quoc phong vd an ninh "; mac dii ve mat CO cau to chuc Dang, Chu tich nuoc luon luon la Uy vien Bp Chinh tri; hoac Dieu 41 Dieu le Dang quy dinh "Ddng lanh dgo Nhd nuac vd dodn the chinh tri - xa hoi bdng Cuang ITnh chinh tri, chien luac, chinh sdch. chu truang;
bdng cong tdc tir tuang, to chirc. cdn bo vd kiem tra, gidm sdt viec thuc hien.... ". Tat ca nhiing quy dinh nay cua Dang chua duac khing dinh hoac khang dinh chua day du, cu the trong Hien phap va phap luat. Chinh vi vay, nhijng npi dung nay can dupe quy dinh bang cac quy pham phap luat cu the chu khong the chi la y chi cua duy nhat to chuc Dang va dugc dang vien thua nhan.
Hodn thien ca sa phdp ly ve su lanh dgo cua Ddng Id mot trong nhirng noi dung xdy dung nhd nuac phdp quyen xa hoi chu nghia a
Viet Nam. Trong npi dung cua Dieu 4 Hien phap nam 1992 neu r5: "Moi to chicc ciia Ddng hogt dong trong khuon kho Hiin phdp vd phap luat", tire la quy dinh viec thuc hien vai tro lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuac phai dat trong khuon kh6 cua Hien phap va phap luat, song tren thuc te su lanh dao nay dugc thuc hien duai hinh thuc va npi dung nao lai chua dugc quy djnh cu the tai cac quy pham phap luat khac. Chinh vi vay, c6 the dan den tinh trang co luc, c6 noi, doi voi cung mot van de nhung npi dung va hinh thitc lanh dao cua Dang khong thdng nhat. Mat khac, ve nguyen tac, phap luat co y nghia bat bupc phai thirc hien doi voi moi nguai dan va to chuc trong mot quoc gia; nghi quyet, chu tmcmg cua Dang chi CO gia tri bat bupc doi voi dang vien va to chuc cua Dang; do do, de dam bao vai tro lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuoc va toan xa hoi, cac nghi quyet, chu tru'ong cua Dang, nhat la cac nghi quyet, chii truang gan vcri cac van de quoc gia, chinh sach kinh te, xa hoi phai duac Nha nuac va toan dan ung hp thuc hien; nhirng nghi quyet, chu truang do phai dugc the che hoa thanh phap luat ciia Nha nuoc. Viec quan ly nha nuac va xa hoi bang chi thi, nghi quyet ciia Dang can dugc khac phuc triet de; dam bao sy thong nhat ve hinh thuc va noi dung lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuoc va xa hoi trong pham vi quoc gia.
Hodn thien ca sa phdp ly ve su lanh dgo ciia Ddng nham bdo ve Ddng tot han. " 6 Viet Nam, sau each mang thang 8 nam 1945 ve thuc chat da ton tai che dp dang cam quyen, mac du con thoi gian dai, ngoai Dang Cong san Viet Nam con c6 Dang Dan chii va Dang Xa hoi cung boat dpng chinh tri. Va co ie nhu the, moi chu truang xay dung Dang deu tap trung vac van de nang cao nang luc cam quyen, it va
' GS.TS. Nguyan Phu Trong, Uy vien Trung uang Dang, Chu tich Hpi d6ng ly luan Trung \t(m%,Xay dintgDaiig cam 'quyen: nwl so kinh nghiem lir tfnrc hen doi rncri a Viet Nam, tr 17.
So 5 ihang 10/2013 - N3ni ihLj Tarn
duong nhu khong de cap dSn vSn d6 dilu kien de Dang giii vijng dugc vi the eSm quyen"l Trong boi canh doi moi, phat trign b8n virng va hoi nhap quoc te a nuac ta hien nay, dac biet la nhiing bien dpng chinh tri ngay cang phirc tap dang diln ra tren toan thS giai, xukt hien mpt so quan di^m xuyen tac, sai trai nhu: Viet Nam dang t6n tai tinh trang Dang tri, mk dan chu, tu Dang suy ton vai tro cam quySn... .dang len loi vao nhan thuc, tu tuang cua mot bp phan nhan dan lam anh huong d6n uy tin, hieu qua lanh dao cua Dang Cong san va vai tro quan ly cua Nha nuac Viet Nam tren truang quoc te. Viec ghi nhan vai tro lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuac va xa hpi trong Hign phap the hien su suy ton ciia quoc dan doi vai vi the cam quyen cua Dang, song ciing la mot thanh cong cua Dang Cong san trong viec khang djnh tinh hgp phap ciia mot chii th6 quyen luc chinh tri. Viec quy djnh tai Hien phap vai tro lanh dao ciia Dang khong chi the hien mong muon, chi chi ciia nhan dan muon xac dinh cu the mot chinh dang cam quyen duy nhat ma dong thai bao dam cho Dang boat dpng mot each hgp phap khong chi a trong nuac ma trong nhan quan ciia cong dong quoc te. Tuy nhien, voi Dieu 4 quy dinh tai Hien phap thi vai tro lanh dao ciia Dang chi dugc quy djnh nhu mot nguyen tac trong to chirc thuc hien quyen luc chinh tri, trong to chirc cac thiet che qiiyen luc cua quoc gia. Vi vay, viec hoan thien co sa phap ly de cu the hoa su lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuoc dugc thuc hien boi hinh thuc/phuang thiic nao, a nhiing npi dung gi chinh la nham bao dam cho toan bp cac hoat dpng lanh dao ciia Dang doi voi Nha nuac duac bao ve bai phap luat; cac hanh vi vi pham
"trat tu" tren dugc xir ly bai cac che tai phap luat. Do chinh la nhixng can cu phap ly dap tan
nhung luan diem xuyen tac, boi xau Dang, la cong cu de bao ve Dang virng chae hem.
Hodn thien ca sa phdp ly ve su lanh dgo cua Ddng de tgo ca che ndng cao hieu qud thuc hien ddn chu trong Ddng vd xdy dung nen dan chu xa hoi chit nghia tai Viet Nam. Trong cuang ITnh xay dung dat nude trong thai ky qua dp len chii nghia xa hpi dupe thong qua tai Dai hpi Dang toan quoc Ian thu XI, nam 2011 da khang dinh: "Nhd nuac ta Id Nhd nuac phdp quyen xa hpi chu nghia cua nhdn ddn. do nhdn ddn, vi nhdn ddn. Tdt cd quyen li/e nhd nuac thuoc ve nhdn ddn md nen tdng la lien minh giua giai cap cong nhdn vai giai cap ndng ddn vd doi ngd tri thuc, do Ddng Cong san Viet Nam lanh dgo"K Bang vice quy dinh ro npi dung, hinh thirc lanh dao trong moi he giua Dang vai Nha nuoc, xa hpi trong cac quy pham phap luat. Dang va Nha nuac da thuc hien minh bach hoa cac boat dpng lanh dao, chi dao nay. Dieu nay tao dieu kien de moi to chiic trong Dang, dang vien cung nhu cac can bp, cong chirc, ca quan trong bp may nha nuoc thuc hien dung, tot cac nhicm vu chinh tri ciia minh; dong thai, nhin ro trach nhiem tap the va ea nhan trong moi quyet dinh, viec lam ciia Dang va Nha nuoc; tao dieu kien cho nhan dan tham gia giam sat, xay dung Dang, xay dung nha nuac. Do la nhiing co so de thuc hien dan chii trong Dang va xay dung nen dan chii xa hpi chii nghia a Viet Nam.
Hodn thien ca sa phdp ly ve su lanh dgo ciia Ddng gop phdn ndng cao ndng luc lanh dgo cita Bdng. hogt dong qudn ly, dieu hdnh cua bo may nhd nuac. Hoan thien co so phap ly ve sir lanh dao ciia Dang thong qua viec cu the hoa cac npi dung va hinh thirc lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuac va xa hpi se dam bao Dang va Nha nuoc boat dpng khong bi chong
^ PGS.TS. Le Van Hoe, Dang chinh tri va dieu kien cam quyen. Tap chi Nghien cini lap phap so 2+3, ihang 1+2/2011
^ Van ki?n Dai hpi Dang loan quoc Ian thii XI, nam 2011.
• ' " ' " ^ • • ' " " ' " • • ^
cheo, dim day, ne tranh trach nhiem; tranh dugc hien tugng Dang bao bien lam thay Nha nuac hay Nha nuac thoat ly khoi su lanh dao ciia Dang; Dang va Nha nuoc cung thuc hien day dii va dung chiic nang cua minh; tao ca che de cac ben chu the tham gia quan he phap luat chinh tri va nhan dan giam sat, gop y nang cao chat lugng qua trinh thuc hien se lam cho hieu qua boat dpng eiia moi thiet che chinh trj dugc tot hem.
Ngoai ra, do chua dugc cu the hoa thanh cac quy pham phap luat quy djnh ve npi dung va hinh thiic lanh dao ciia Dang trong cac llnb vuc hoat dpng quan ly nha nuac cu the nen dan den mot thue te la de thuc hien vai tro lanh dao ciia minh trong bp may ca quan nha nuoc, Dang va Nha nuac phai lap ra Ban can su Dang, dang doan a mot so loai ca quan ma chirc nang ciia cac to chiic dang nay cung het sire ban che, phan nhieu chi xoay quanh den cong tac can bp, it c6 vai tro lanh dao, djnh huang doi voi nhiem vu ehuyen mon, nghiep vu chinh ciia co quan. Do do, viec hoan thien CO sa phap ly se lam cho viec ton tai ciia mot so Ban can sir Dang, dang doan tra nen khong can thiet, gop phan thuc hien tinh gpn bp may hoat dpng ciia Dang han, gop phan nang cao hieu qua hoat dpng ciia Dang.
Co quan diem cho rang, viec khong co cac quy pham phap luat cu the quy dinh ve npi dung va hinh thirc sir lanh dao ciia Dang do!
voi Nha nuoc se tao thuan Igi va linh hoat han cho to chirc Dang trong viec thuc hien vai tro lanh dao ciia minh. Day la quan diem khong dimg vi ban than viec khong co quy pham phap luat cu the co the dan den hai trang thai:
Dang lam quyen hoac Dang bi lam quyen. Ca 2 truong hap nay deu tac dpng xau den hieu qua lanh dao Nha nuoc va xa hpi ciia Dang.
Dang lam quyen, lam thay chiic nang ciia cac
thiSt che chinh tri khac nhu Nha nuac chang ban, se lam hieu qua quan ly doi vai xa hpi cua Nha nuac bi yeu di vi Dang khong co bp may vai chiie nang quan ly, dpi ngii can bo, cong chuc ehuyen mon, khong co he thong cac che dinh phap luat ve quan ly nha nuac de thuc hien co hieu qua nhung nhiem vu quan ly nha n u a c ; song Dang cung khong vi the ma manh len, bai le, khi Dang lam quyen, lam thay chiic nang cua Nha nuac thi Dang se phai doi mat vai mot hien tugng la khi Dang vira lanh dao, vira to chirc thuc hien se kho phat hien va xir ly nhung bat cap, ton tai, thieu sot xay ra trong qua trinh minh true tiep to chiic thuc hien. Khi Dang bi lam quyen thi vi the lanh dao cua Dang khong dupe dam bao.
Thieu di sir lanh dao thong nhat va nhat quan ciia Dang thi Viet Nam se mat di su on dinh tren tat ca cac mat ma truac bet la ve chinh trj.
Chinh vi vay, de ngan chan hien tugng Dang hi lam quyen hoac Dang lam quyen can thiet phap luat can quy djnh eu the Dang co quyen va trach nhiem nhu the nao trong cac moi quan he vai nha nuac va xa hpi de the hien vj the la chinh dang lanh dao.
Til nhiing eo sa ly luan va thuc tien tren, trong thoi gian tai, cong tac xay dung phap luat can dat ra va trien khai viec hoan thien co sa phap ly cho vi tri, vai tro lanh dao ciia Dang doi vai nha nuac va xa hpi Viet Nam thong qua viec hoan thien DiSu 4 HiSn phap va xay dung thanh he thong cac quy pham phap luat quy djnh npi dung va hinh thiic lanh dao ciia Dang doi vai Nha nuac va xa hpi. Do khong chi la viec thuc hien mot nhiem vu thuong xuyen cua cong tac xay dung phap luat ma con la mot nhiem vu chinh trj mang tinh cSp thiet hien nay./.
