PHAT TRIEN LANG NGHE TRUYEN T H O N G
TAI HUYEN Y YEN, TINH NAM DINH
• N G U Y I N V A N SONG - TRINH VAN TUAN - LE THI PHl/dNG DUNG
TOM TAT:
Bai viet nghien ciiu thirc trang phat trien cac lang nghe truyen thong cua huyen Y Yen, tinh Nam Dinh. Hien nay, cac lang nghg phai d6i mat voi mot s6 Icho Ithan Hen quan den lao dong, thi tnrcmg, vai 74% dcm vi san xukt chi tieu thu cac san phSm 6 trong nuac. s6 it cac ca so san xuat - kinh doanh tiep can viec ban hang qua du Hch, qua mang Internet. Tir cac ket qua nghien cuu, mpt so giai phap lien quan den quy hoach, phat trien lang nghe gan vai du lich, dao tao va phat triln ngudn nhan luc cho lang nghe da duac de xuat a bai viet nay.
Tir khoa: Phat tri6n lang nghe, truyen th6ng, huyen Y Yen, tinh Nam Dinh.
1. Phan mo-dau
Hien nay, nuac ta co khoang 5.096 lang nghe va lang CO nghe, trong do so lang nghe truyen thong duac cong nhan theo tieu chi lang nghe hiSn nay cua Chinh phu la 1.748 lang nghe (Bp Tai nguyen va Moi truang, 2015). Cac lang nghe va san pham ciia lang nghe da tao nen ban sac cho nen kinh te noi chung a nuac ra.
Huyen Y Yen la vimg dat co, nam a phia Tay Nam tinh Nam Dinh, co 32 lang nghe a 20 xa, thj h-an vai hang nghin hp san xuat - kinh doanh. Trong do, CO nhieu lang nghe noi tieng, nhu: Diic dong Tong Xa, due d6ng Van Diem, do g6 my nghe La Xuyen, may tre dan xuat khau a Yen Tien. Trong quy hoach phat trien kinh te huyen Y Yen, UBND tinh Nam Dmh da chi ro phan dau tang truang gia tri san xuat cong nghiep (theo gia nam 2010) binh quan thai ky 2015 - 2020 dat tren 17%/nam, thai ky 2021- 2030 dat tren 19%/nam, trong do trpng tam la cac nganh nghe, nhu: ca khi diic va gia cong kim loai, do go my nghe, khuyen khich dau tu doi racri thi8t bi cong nghe dk nang cao chk lupng san pham, tang nang suat va kha nang canh tranh ciia san pham, bao ve moi truang (UBND tinh Nam Dinh, 2015).
Trai qua nhieu thang tram, cac lang nghe huyen Y Yen den nay ngay cang phat trien, dii van con mot so lang nghe dang dan bj mai mpt. Nhin chung, quy
mo san xuat lang nghe Y Yen con nho, phan tan, tu phat, san pham it, chat luong chira cao, it cai tien mau ma, thiet hi cong nghe lac hau, trinh dp quan ly thap va thieu thong tin ve thj truong. Day la nhiing van de ma cac lang nghe a huyen Y Yen, tinh Nam Dmh dang phai d6i mat va lam giam siic canh tranh tren thi trucmg ciia cac san pham tir lang nghg. Vi vay, can phai co cac giai phap thuc dly su phat tnln cua cac lang nghg truyen th6ng huyen Y Yen dk dat duac nhung chi tieu ma huyen va tinh da dk ra. Do do, bai vi6t nghien cuu thuc trang phat trien cac lang nghe truyen thong da tim ra giai phap cu thk cho van da phat trian lang ngha tai huyen Y Yen, tinh Nam Dinh.
2. Ngufin so li|u va phuong phap nghien cihi 2.1. Nguon so lieu
Nguon so lieu thir cap (s6 lieu da cong b6)- S6 lieu ±ir cap dugc thu thap thong qua nhung tai lieu CO san, tir cac ca quan quan ly, UBND tinh va cac xa, thi (ran.
Ngu6n s6 li?u so dp (s6 lieu mai): S6 lieu sa cSp thu thap true t.ap thong qua cac cuoc di^vi tm phone van cac hg san xuai. can bg quan ly. Co ,v,.\u quan sat la 100 ca sa san xuat thong qua phonii ^ .n true tign ngucri tham gia san xuat nshc u, ^ du-, d-em nghien ciiu: xa Yen Ninh va "i en l i c ) - i m t5„ .
' ^P trung
KINH TE
nhieu lang ngha va thi tran Lam - nai noi tieng voi san pham due dong.
2.2. Phuong phap phdn tich vd xu ly sd lieu So lieu thu thap tian hanh tong hpp, sir dung phuang phap phan to thong ke, sir dung phan mam Excel tinh toan, phan tich va cac phucmg phap phan tich nhu thong ka mo ta, phuang phap so sanh, phucmg phap chuyan gia.
3. Kat qua va thao luSn
3.1. Dgc diem kinh te - xd hpi cua hp tham gia sdn xudt nghe
Qua thong ke cho thay, dp moi cua cac chu hp kha lan, ty le chu hp a dp tuoi tren 55 tuoi chiem toi 41%; chii hp co dp tuoi tu 36 - 45 va tir 46 - 55 chiam lan luat 21% va 20%. Va giai tinh, ty le chii h6 la nam giai chiam tai 92% tong so hg duac dieu tra. Dac diem dp tuoi va giai tinh ciia cac hp phii hgp v6i tinh chat cua cac lang nghe tmyen thong do ky thuat dugc chuyen giao theo hinh thirc "cha truyan con noi", nhieu cong doan san xuat doi hoi the luc va su kheo leo ciing nhu viec dua ra cac quy6t djnh san xuat nan nguai chii hg thuang la nam.
Trinh dp hpc van ciia cac chu hp khong cao, 64%
chii hp CO trinh d6 hgc vSn duai THPT va 22% chii hp CO trinh do THPT. Do nhu cau nhan luc trong gia dinh san xuat ngha truyen thong, nhieu lao dpng sau khi hpc xong THPT lira chgn a lai que hucmg tiep tyc lam ngha ciing gia dinh thay vi tiap tue hpc. Vai dac diam nay, lao dgng tai cac lang nghe thuong co nhiau nam kinh nghiem va tay ngha cao. Tuy nhian, han che ve trinh do hpc van ciing vai dp tuoi cao gay nan nhieu kho khan cho chii hp trong viec quan ly ca
sa san xuat va lao dgng ciing nhu tiap can cac thong tin ve thi trucmg, chinh sach
3.2. Thuc trgng phdt trien Idng nghe truyen thong tren ^a bdn nghien ciru
3 2.1. Phdt trien guy mo sdn xudt ff cdc Idng nghe tniyen thong
Thi tran Lam, xa Yen Ninh va xa Yan Tien thugc huyen Y Yen co nhiau lang ngha truyan thong vai lich sir phat trian hang tram nam va nhiau san pham rat da dang.
San pham chinh cua cac dia phuang nay rat da dang, trong do san pham tir dong, kim loai dupe san xuat tap trung tai lang ngha diic dong Van Diem - thi tran Lam vai tren 100 ca sa san xuat. Do go, do tha dugc san xuat chii yeu tai 2 xa Yen Ninh va Yen Tien. Dac biet, lang nghe truyen thong La Xuyen va Ninh Xa, xa Yen Ninh co lich su phat trien gan nghin nam tuoi, noi tieng vol nghe mgc va nghe thuat cham khac go. Hau hat cac san pham may tre dan xuat khau dau dupe san xuat tai xa Yan Tien. Ngoai 374 ca sa san xuat hang nira chap, xa Yan Tian con co hang nghin hg tham gia san xuat thii cong, nhan khoan san pham gia cong cho cac doanh nghiep va hg gia dinh khac. Ben canh nghe tre nira chap, do nam sat xa Yen Ninh, nen nguoi dan xa Yen Tian con phat trien manh nghe mpc my nghe. Nha phat trian san xuat cong nghiep - tiau thu cong nghiep, nguai dan tai cac lang nghe huyen Y Yan c6 miic thu nhap on dinh, dai song khong ngimg dupe cai thien.
Cac chi tieu nhu gia tri san xuat, so lupng doanh nghiep va hg san xuat tai 3 xa, thi tran nay deu t&ng qua cac nam, tha hien cac lang nghe dang ngay cang phat trien, ma rpng san xuat, dong gop vao thu nhap
Bang 1. Danh muc son pham fqi dja ban nghien c i ^
Ten san pham
Duo ddng 00c kim loai Dbtha Tu, ban ghe, giircrng Tu-tp-ng May tre dan Tong
Till tran Lam So co> SO" san
xuat (cc so*) 82 36 3 111
-
231
Ty le (%) 35,50 15,15 1,30 48,06
100
YenN So co> so san xuat (cc
SO")
nh Ty le (%)
420
-
481 3
•
904
46,61 53,39 0,33
100
Yen Tien So cc s c san xuat (cc
sc) 1 494
81 374 960
Tyle(%) 0,11
•
52,00 8,63 39,37
-
100
So 6-Thang 4/2020 79
Bang 2. Phat trien gia trj son xuat va so li/dng ca s6 son xudt cua co Pang he
Chi tieu
Gia tri san xu&t
So doanh nghiep (DN) S6 ho san x u i t (ho)
TT.
Lam 293 40 120
Nam 2018 Yen Ninh 500 36 837
Yen Tien 200 32 900
TT.
Lam 322 43 188
Nam 2019 Yen Yen Ninh j r i e n _ 600 280 30 33 867 914
Toe dpi-hai II TT. Yen Lam 1 Ninh 109,9 1 120,00
" l 0 7 ^ 86,71 156,67 1 103,58
^•:,%)_
Yen Ti§n 140,00
103,1 101,6
va giai quyet viec lam cho nguai dan. Tuy nhien, mirc tang chua cao, doi hoi chinh quyen cac cap phai CO chinh sach ho trg, thuc day hoat dgng san xuat - kinh doanh cua cac ca so san xudt Uong lang nghe.
Ngoai ra, cac chi tieu lao dpng, von dau tu \ a so luong san pham san xuat cua cac hp dau tang trong nhirng nam gan day cho thay cac iimg nghe tren dia ban c6 su ma rpng san xuat, dau tu vao cong nghe va thiet bi. Tuy nhien, trong nhiing nam gan day, tinh trang lao dong khong man ma vai nghe truyen thong hoac di chuyen sang cac khu cong nghiep de lam viec khian cho nhiau ca sa san xuat ngha hi thieu hut lao dpng, lao dpng c6 tay nghe cao khan hiem. Canh tranh ve lao dgng giira khu vuc lang ngha va khu \'uc cong nghiep, giira cac dan vi san xuat vai nhau khien gia lao dgng tang, anh hucmg toi chi phi san xuat va loi nhuan ciia cac dan vi.
3 2.2. Hogt dpng xiic tien thirang mgi a cdc lang nghe tniyen thong
Thj truang cua cac lang nghe van mang tinh dia phucmg, vai 74% hp dupe phong van cho biet san pham ciia hg chi tiau thu trong nuac. Trong boi canh cac san pham lang nghe phai canh tranh gay gat vai san pham hien dai, cac ca so san xuat da nhan thiic dupe vai tro ciia xiic tien thuang mai. Marketing truyen mieng \a ban hang true tiep la 2 cong cu truySn thong va dugc cac hp sii dung nhieu nhat. Hai cong cu nay chi phat huy hieu qua khi san pham co chdt lugng tot va nguai ban co ky nang chao hang, thuyat phuc khach hang. (Hinh 1)
Mac dii Y Yen c6 nhiau tiem nang phat trien lang ngha gin vai du lich, do nai day la vung dat co, con luu giii nhieu di san vSn hoa, nhung so ca sa san xu^t xuc tian ban hang qua du Ijch chiam t> le nho.
Nguyen nhan do ca so ha tang khong dap ung, 6 nhilm moi truang, tac phong lam du lich cua ngucri dan thiau chuyen nghiep, it dich vu phuc \ u khach tham quan... T\ le hp ban hang qua Internet va quang
Hinh l-.Tyle ctf sd san xuat co cac hogt dgng xuc tien thuang mgi
(rtdi lhi?u Iren loiemct Quang cao Hoi chg TboDg qua du ijcb Bio hang bvc t i ^ T r u y ^ m i ^ g
• ly 1? 4p < ^ g
cao thap, do chii hp co trinh dp hpc van khong cao, dp moi lan, mirc dp hieu hiat ve thuang mai dien tir ciia chii hp han che, chu hp ngai doi moi,... Day ciing la mot can tra khi ap dung hinh thiic xiic tiSn thuang mai hien dai nay.
3 2.3 Hiiu qua kmh te ciia cdc cas&sdn xuat tgi lang nghe huyen Y Yen. Imh Nam Dinh
De danh gia hieu qua san xuit cua cac hp gia dinh tham gia san xuat ngha, nghien cim da so sanh mpt
\ai chi tieu ciia cac hp vai cac loai san phdm khde nhau. Do dac diem \ a gia ban cua cac san phdm khac nhau, quy mo san xuSt cac nganh ngha khac nhau, nan doanh thu binh quan cua cac hp san xudt trong nam 2019 ciing c6 sir khac nhau. Bang 3
Ben canh hiiih thirc san xudt nho le. hian nay nhieu hp san xuat a huyen Y Yen da phat trian md rpng quy mo san xuat va von de hinh thanh nan hang nghin cac doanh nghiap tu nhan
Mac dii muc doanh thu. lgi nhuan ciia cac doanh nghiep do go thap han nh.au so vdi cac doanh nghiap con lai, nhung do ehi phi san xudt thdp hon nan ch. tieu ty sua. lgi nhuarvdoanh thu cua cac d'oanh
" f ' f P nay cao hon. Tuy nhian. cac doanh nghiep do go luon gap phai sir canh tranh Ion tir cac nha san xuat trong va ngoa, tinh. Vr khac nhau giua chi tiau giira cac doanh ngbep. do dac d\km kinh doanh c
KINH TE
Bang 3. Thu nhap cua cac ho son xuat nghe trong nam 2019 tren dja ban nghien cuTu Chi tieu
Doanh thu binh quan {tr.d6ng/hg) So lao dgng (nguffi)
Doanh thu/lao dgng (tr.dong/ngu'O'i)
Loai san pham cua hp Due dong, kim loai Ban ghe €)6 tho'
598,389 565,945 818,571 3,6 , 4,2 4,3 166,219 1 134,749 190,365
Tre nu-a ghep 258,600
3,3 78,363
Bang 4. Hieu qua kinh te cua doanh nghiep long nghe huyen Y Yen trong nam 2019 Chi tieu
Doanh thu binh quan (tr (J6ng/nam) Chi phi (tr. d6ng/nam) Loi nhuan (tr. dOng/nam) Ty su^t loi nhuan/doanh thu
Loai san pham cua doanh nghiep Due dong, kim loai
10.114,759 9.540,863 573,896
5.673
San xuat do g6 801,135 600,865 200,270 24,998
Hang chap nira 12.613,060 11.762,260 750,800
6,000
timg nganh, quy mo san xuat ciia cac doanh nghiep CO sir khac nhau. {Bang 4)
Nhu vay, lao dpng lang ngha da tao ra mpt khoi luang san pham nhat dinh va doanh thu kha cao; cac doanh nghiep san xudt nghe tren dia ban huyen Y Yen hoat dgng co hieu qua va kinh doanh co lai. Day manh phat tri6n san xudt trong lang nghe la huong di giiip ngucri dan tang thu nhap, cai thien dai song.
3.3. Gidi phap phdt triin lang nghi huy fn YYen 3.3.1 Hoan thien quy hoach Idng nghe Quy hoach lang ngh6 huyen Y Yan nan lira chgn nhijng nganh nghe co tha manh, im tian nganh nghe CO cong nghe cao da phat trian. Quy hoach phat tnan lang nghe theo huong hinh thanh cac cum cong nghiep lang ngha, dam bao xay dung mat bang va he thSng xii ly chdt thai; c'm gin h8n voi viec dam bao ngu6n lao dgng va nguyen vat lieu cho san xuat.
3.3.2. Phdt triin lang nghe gan v&i du lich Huyen cdn xay dung ke hoach phat uien du lich, cac tour du lich va chuong trinh quang ba du lich gan vai lang ngha. Xay dung tmng tam trung bay, giai thieu san phdm ciing vai hoan thien he thong giao thong va ca sa vat chdt, dam bao ve sinh moi truang tai cac diam du Ijch. Tap huan, nang cao nang luc cho nguai dan ve lam du Hch cpng dong.
3 3.3. Dao tgo. phdt triin ngudn nhdn lire cho lang nghe
Chinh quyan dja phuang cdn ph6i hgp vai cac ca so dao tao t6 chiic bdi duong nang cao nang luc cho
cac chii hg san xuat - kinh doanh, chii doanh nghiep cac kien thirc ve quan tri doanh nghiep va thi truang.
Ddy manh hoat dpng dao lao ngha, co chinh sach khuyen khich cac chu hg, thg lanh nghe tham gia vao qua trinh dao tao nghe cho lao dgng.
4. Kat luan
Su phat trian ciia cac lang nghe huyen Y Yan da tao ra cong an viec lam cho hang nghin lao dpng trong va ngoai tinh Nam Dinh, cai thien dai s6ng va thu nhap cua nguai dan. Nghien ciiu va phat trien lang ngha huyen Y Yen da dua ra mgt vai ket qua nhu sau:
Cac chi tieu gia tri san xuat, so lugng doanh nghiep, so hp san xuat, lao dpng, von dau tu va so luong san pham dau tang, tha hien cac lang nghe tren dia ban nghien cim da md rgng san xuat, co su dau tu vao cong nghe va thiet bi. Cac lang ngha ciia huyen Y Yan vin chii yeu tiau thu san pham 6 thi truang trong nuac thong qua cac hoat dpng xiic tien ban hang truyen thong nhu truyan mieng, ban hang true tiap.
Cac chi tiau hieu qua kinh te tha hien cac ca so san xudt hoat dpng a Y Yen co lai, dem lai thu nhap cho nguai lao dpng va dong gop vao su thay doi tich cue ciia nong thon. Nghien ciiu da de xuat mpt so giai phap nhiim thiic day su phat trian ciia cac lang nghe tai huyen Y Yan, tinh Nam Dinh, nhu: Hoan thien quy hoach lang nghe; Phat trian lang nghe gan voi du lich: Dao tao, phat trian nguon nhan lire cho lang ngha.
So 6-Thang 4/2020 81
TAI UEU THAM KHAO:
1. Bo Tai nguyen va Moi truang, 2015, Bao cao moi truong qu6c gia nam 2014. Moi truong nong ih'^n H? Npi.
2. UBND tinh Nam Dinh, 2015, Quyat djnh s6 1005/QD-UBND (ngay 02/6/2015) phe duyet quy hoach tong the phat trien kmh tk - xa hgi huyen Y Yen ddn nam 2020, dinh huong din n^m 2030.
Ngay nhan bai: 7/3/2020
Ngay phan bi^n danh gia va sua chua: 17/3/2020 Ngay chap nhan dang bai: 27/3/2020
Thong tin tdc gid-
1. GS. TS. NGUYEN VAN SONG Hgc vien Nong nghiep Viet Nam 2. CN. TRINH VAN TUAN Huygn V Yen, tinh Nam Dinh 3. TS. LE THI PHUONG DUNG
Trufrng Cao dSng Kinh ta Ky thuat va Thuy San, BSc Ninh
DEVELOPING TRADE VILLAGES OF YYEN DISTRICT, NAM DINH PROVINCE
• Prof. Ph.D NGUYEN VAN SONG Vietnam National University of Agriculture
• TRINH VAN TUAN Y Yen District, Nam Dinin Province
• PIl.D LE THI PHUONG DUNG Rslneries and Technical Economic College
This article studies the development status of traditional trade villages of YYen District Nam Dinh Province. Currently, trade villages are facing a number of difficuhies in labor and market 74% of businesses of trade villages are relying on the domestic market while a small number of production units of trade villages can doing business via the Internet and tourism channels Th' article proposes some solutions to plarming, developing trade villages associated with tourii training and developing human resources.
Keywords: Developing trade villages, tradition, Y Yen District, Nam Dinh Province
