i Q NHONG VAN OE KINH TEViMO —
1 . flat van (16
Theo s^ lieu cdng b d ciJa Tong ^ cue Thong kd, trong md'c tang trudng 5 , 4 2 % cua n i n kinh te Viet Nam nam 2 0 1 3 , khu vpc djch vg tang 6 , 5 6 % (cao hdn mijfc tang 5,9% nam 2012) va dong gdp 2,85 diem phan tram - miJc ddng gdp cao nhd^t so vdi tdt ca cac khu VLfc kinh te khac. NhU vdy, mCfc tang trUdng kinh t ^ nam 2013 cua Viet Nam chu yeu cd di/pc do ddng gop Idn cua khu vyc djch vu, trong do phai k^ d^n djch vu tai chinh - ngdn hdng va bao hiem v6i mufc tang tardng 6,89%.
Hoat ddng thanh toan khong , dung tien mat (TTKDTM) - mot
• trong nhu'ng tru cot huyet mach cua khu vpc dich vu tai chinh - ngan hang ngay cang du'dc phat trien manh me, da dang vdi cac phUdng ( tidn va djch vu thanh loan mdi,
;' hi§n dgi song song vdi qua trmh I cdng nghidp hda - hien dai hoa
d^t nUdc ndi chung va qua trinh iJng dgng cdng ngh0 tin hpc vao 1 hoat ddng thanh toan noi rieng.
Nhieu dich vg, phUdng tien thanh loan khdng dung ti^n mat tien Idi, kha an toan da di vao cuoc song thu'dng ngay cda ngUdi dan Viet Nam nhii: T h ^ ngdn hang, Mobile Banking, Internet Banking, SMS Banking, Vi Di^n tii...
De thuc day phat t r i l n nhanh ben vQT\g TTKDTM d Vi^t Nam doi hdi khong ngCfng cung co va hoan thidn khudn khd phap ly ve thanh loan theo c h i dao cua Tho'ng doc Ngdn hdng Nha nUdc Vl^t Nam ( N H N N ) trong Chien lUpc phat t r i l n b i n vuTig nganh Ngan hang giai dogn 2011-2020 (Quyet djnh s 5 l 4 3 / Q D - N H N N ngay 7/2/2014 ciJa Thdng doc N H N N ve viec giao nhi?m vg cho cac thanh vidn
KHIIiiN KHO PHAPLfCtf BAN IHUC IIJIY
PHAT TRiil NHANH VA BEN VilNG THANH HUN KHBNEBilNGIIENIIIIATdnETNAM
'^TS. Daang Hong Phiidng *
Ban ch? dao phat t r i l n b i n vCfng nganh Ngan hang).
Tren cd sd Ludt N H N N vd Luat cdc TCTD 2 0 1 0 ; Luat Cac cong cu chuyen nhiidng, Lu^t Giao djch dign tif, Ludt Phong ch6^ng tham nhung nam 2005 va cac bo luat lien quan khac, N H N N da tich cpc ra scat, c h i n h si!fa co che chfnh sach, xay di/ng va trmh Chinh phu ban hanh hai nghi d m h ve thanh loan khong dung t i l n mat va thanh loan bSng tien mat {Nghj d m h 101/2012/ND-CP va Nghi djnh 222/2013/ND-CP). Do chinh la khuon kho phap ly cd ban cao n h ^ l dg6i luSt thCic diy phat trien nhanh - b i n vQng thanh toan khdng dung t i l n mat phD hop vdi thuc ti§n va nhQng ip trinh cam ket quo'c le cua Viet N a m .
2. Nghj dinh 101/2012/Nfl-CP cua Chinh phu ban hanh ngay 22/11/2012 ve thanh toan khong dung tien mat (Nghj djnh 101) - mpt budc tign cd bdn ve khuon kho phap ly
Van ban quy pham phap lu^lt cao- nhat dudi \u%t dieu c h i n h cSc hoat dgng thanh loan qua nglin h^ng trong nen kinh te Vi§t Nam hign nay la Nghj d j n h 101 thay t h ^ cho Nghi d m h 64/2001/ND-CP ban hanh ngay 20/09/2001 v l boat dOng thanh tOcin qua cac to chiJc cung iJng d j c h vg thanh toan (TCCUDVTT) Nghj djnh 64.
Trong 11 nam qua, Nghj djnh 64 da hoan thanh tdt sl? m$nh ljch Sil la tao khudn k h i phap ly cho boat dOng thanh toan qua cac TCCUDVTT ma ve cd bku, da phii hdp v6i thdi ky d§\ mdi kinh ted^t ni/dc, gop p h i n md rOng va phat trien hoat dpng thanh toan trong nadc vS qudc t^, da dang hda ciic kenh thanh loan, p h M t r i l n d i n cac phu'ong ti?n thanh toan da t i | n fch dap ufng biidc dau y§u c l u hpi nhap khu vUc va qudc t l ve tai chfnh - ng^n hang ndi chung, v l thanh toan noi rieng, Tuy nhien, thgc t i l n phat t r i l n nhanh vS m?nh cac hogt ddng T T K D T M tr§n cd sS
^A
V/ietcombank
Chung niem tin vOrng tuong laiQ TAP CHI NGAN HANG I S(i 4 I THANG 2/2014
- NH0NG VM DE HNH TE Vf MO A ]
Dich vu CO ling dung cong nghe tii§n ijai can c6 khuon khopt^ip /y d^m bao cho kiem soat, ngan chan rui ro dot vdi tai san ngddi dan va an todn he ihong thanh toan
Cfng dung cdng nghe thdng tin va v i l n thdng hi§n d?i da phSt sinh khei n h i l u van d l chua dUdc de c$p ddn trong Nghj d j n h 6 4 , gSy khd khan khdng ft cho thgc t i l n t r i l n khai cac hoat ddng thanh loan cua cac TCCUDVTT Them vho db, cac can cU phap 1^ d l xay dgng va ban hanh Nghj d m h 64 da thay ddi cCing vdi hi^u lUc thi hanh Luat N H N N va Luat cac TCTD nam 2 0 1 0 .
2.1- Pham vi diiu chinh v i dd'i tugng Sp dgng
Nghj d j n h 101 da quy d j n h rd chT d i l u chinh ho^t ddng T T K D T M va khdng d i l u chinh hdgt ddng thanh loan b i n g tien mat (dUqJc d i l u chinh 6 Nghj d m h khac).
Ph?m vi hogt dOng T T K D T M trong Nghj d j n h 101 bao g i m ca
"djch vg trung gian thanh toan; to ch(k, quin ly vii gidm sat cac b$
thdng thanh toin"; d^y la n0i dung mdi phD h(?p vdi cac quy d j n h tgi khoan 1 , 1 6 - D i l u 4, khoan 9 , 1 0 - D i l u 6, va D i l u 28 Lu|t N H N N 2 0 1 0 . Q u y djnh mdi nay da tgo hanh lang phap 1'^ cho c^c t l chtjTc khflng phai la ngSn hang cd c d
sd tham chieu d l hoat dOng hd tr(? thanh to^n; ddng thdi, khang d i n h vai tro quan ly nha nUdc cua N H N N ddi vdi ca djch vg trung gian thanh toan va cac h^ thd'ng thanh toan trong n i n kinh t l . Hoat ddng trung gian thanh loan la boat dOng i?ng dyng cdng nghe cao, hi§n dai di k&m vdi khdng it rui ro n6n can phai dUdc giam sat chat che d l giam t h i l u rui ro. Day la hogt ddng kinh doanh cd d i l u ki^n va phai diidc ca quan nha nUdc cd t h i m q u y i n Cefp phep ma theo Luat Doanh nghi&p nam 2005 thi Chinh phu se quy djnh ve cac dieu k i | n cu t h i d l doanh nghibp dUdc ca'p phep hogt ddng.
Nghi dinh 101 da bd sung them tgi khoan 2 Dieu 2 ddi ti/gng ap dgng la "cac tS chdc cung dng dich vu trung gian thanh toan"
ngoai 2 dd'i tUdng da dUdc dieu chinh lai Nghj djnh 64 cho phu h<;p vdi khoan 9 - D i l u 4 Luat N H N N 2 0 1 0 ; logi bo ddi tUOng la td chUc khac dUdc lam dich vg thanh loan vl Luat cac TCTD 2010 quy d j n h rSt ro nghidm cam ca nhan, t d chUc khdng phai la
TCTD thuc hien hoal ddng ngan hang ndi chung, cung Ung dich vg thanh loan qua tai khoan ndi rieng. Dong thdi cd bd sung them ddi tu'dng cung Ung mot sd djch vg thanh loan nha't dinh la cac td chdc kliac khong phai TCTD tbUc hien mot sd dich vu thanh loan kiidng qua tai khoin thanh toan nhu dich vu chuyen t i l n , thu hd, chi hd... {khoan 1 Dieu 4; khoan 3 va 4 Dieu 14).
2.2- Quy dinh mdi v4 djch vu thanh toan khong dung tiin mat phu hdp vdi cac quy dinh tai Luat N H N N va Lugt cac TCTD nam 2010. Trong Lu^t N H N N 2010 (khoan 1c Dieu 6) va Luat cac TCTD 2010 (khoan 12 D i l u 4) cd quy djnh cung Ung djch vu lhanh toan qua lai kho^n la mdt trong cac hoat ddng ngan hang.
Tuy nhien, theo khoan 16 Dieu 4 va khoan 2 D i l u 28 Luat N H N N 2010 thi N H N N cd trach nhi§m giam sat cac h§ thdng thanh loan va thUc hi^n quan ly cac phUdng l i ^ n thanh loan trong nen kinh t l , vi vay pham vi nOi dung djch vg thanh toan khdng diJng tien mat
TAP CHl NGAN HANG j SO 4 | THANG 2/2014 Q
I Q NHONG VAN DE KINH TEViMO
trong Nghj d j n h 101 quy djnh bao trum ca mgt sddich vu thanh toan khong qua tai khoan thanh toan cija khach hang, vf dg cac dich vu c h u y i n tien, djch vu thu hd, chi hd... ma trong thiic te khi thuc hien khdng nhat thiet phai qua tai khoan thanh toan cija khach hang va cd the dUdc cac td chUc khdng phai TCTD ihuc hi$n.
NhUng djch vg thanh toan khdng qua tai khoan thanh toan nhU vgy can phai dUdc N H N N quan ly va giam sat do hi^u Ung cdng hudng Idn ve an ninh xa hdi va an toan thanh loan, cung nhU nhUng phan Ung day c h u y i n cd t h i xay ra vdi cac he thd'ng thanh toan trong n i n kinh te.
2.3- Quy dmh mang tfnh nguyen tac ve thanh todn bSng ngoai ti va thanh toan quo'c t e l a mpt noi dung quan trong trong hoat dong thanh toan ngSn hang phai tu§n thu quy djnh phap lu^t v l quan ly ngogi hdi hoac cac thoa thugn thanh loan qudc t l ma Viet Nam tham gia. Nghj djnh 101 da quy djnh bo sung tai Dieu 8 ve ddi tUdngmdtai khoan thanh loan tai N H N N bao gom ca ngan hang trung Udng cac nUdc theo quy djnh cua Chinh phu va cac cam ket qud'c te ma Vi0t Nam tham gia. Dong thdi, trong Nghi d i n h 101 da khang dinh vai tro quan ly nha ni/dc cda NHNN ddi vdi cac hoat dong hop tac qudc (e'trong llnh vUc thanh toan (khoan 5 - Dieu 5), vf du N H N N se la thanh vien dgi dien cOa Vidt Nam trong vi?c tham gia thanh toan thdng qua SWIFT (thdi gian dai vUa qua cac N H T M dUdc phep tham gia thanh toan qud'c le thdng qua SWIFT ma N H N N khong chfnh thUc la lhanh vien dgi d i ^ n cho Vi^t Nam).
2.4- Quy dinh ve md va sd dgng tai khodn thanh toan theo hUdng
chat che bat budc tai khoan thanh loan cija khach hang chi dugc sd dung cho muc dich thanh toan (khoan 1 - Dieu 9) vi trong thUc t d hi§n nay cd khdng ft cac tnJ£»ig hop sU dung tai khoan thanh toSn cho nhieu mgc dich ngoai thanh loan nham hudng lai suSt cao hdn so vdi lai suat t i l n gCfi khdng ky hgn tren tai khoan thanh toan va d l cac TCTD chuyen vdn cho vay iSn nhau bu dap t h i l u hut thanh khoan.-
Nghi djnh 101 cdn quy d j n h chi t i l t ve md tai khoan cua ca nhdn tai Dieu 10 dap Ung yeu cau thuc t d hi§n nay cd logi ddi tUdng lao dOng chUa du 18 t u l i d cac khu cdng nghiep va khu che xuat da dUdc tra lUdng qua tai khoan; vi vay, quy djnh tgi khoan 2 - D i l u 10 se dap Ung ygu c l u thUc t i l n do va phu hap vdi cac quy djnh lien quan tgi Luat Dan sU va Luat Lao ddng hien hanh. Khai niem "dong chu tai khoan" d Nghj dinh 64 da duoc thay bang khai nidm "tai khoan thanh toan chung" (khoan 3 - Dieu 10) de thdng nhat vdi quy djnh tai Luat Dan sU. De m d va sU dung tai khoan thanh loan chung, cac chu tai khoan phai xSc d m h rd rang bang van ban mgc d i c h sU dgng tai khoan thanh loan chung, quyen va nghTa vg cua cac chu tai khoan. Ngoai ra, Nghi d j n h 101 da khong gidi h^n sd li/gng ngUdi dugc uy quyen sd dung tai khoan nhu Nghj djnh 64 d l phu hdp vdi D i l u 583 Luat Dan sU cho phep uy q u y i n cho ngUdi thU 3, nhUng ndu ro uy q u y i n phai cd thdi han (khoan 2 - D i l u 11). Dong thdi, Nghj d j n h 101 cd quy d i n h mdi tgi D i l u 12 v l "tam khoa" ta\ khoan thanh toan khi chu tai khoan yeu c l u hogc theo thda t h u i n tnJdc giUa chu tai khoan va TCCUDVTT, khac vdi cac trudng hop "phong
tda" tai khoSn do cac nguyen nhan ngoai y mudn cija chu tai khoan. „ 2.5- Ve cap phep cho ho^t d0ng trung gian thanh toan
Dgc biet trong ChUdng III, tgi D i l u 15 va Dieu 1 6 , Nghj dinh 101 da quy d j n h cy the v l vi0c NHNN cSp phip cho hoat dOng cung dng cac dich vu trung gian thanh toin: D j c h vg trung gian thanh loan la logi h i n h djch vg hd trd hogt ddng thanh toan rift m d i , xudt hien va phat trien kha nhanh cCing vdi sU phat t r i l n r l i ngogn mgc va Ung dgng thUc tiin cua khoa hgc cdng nghd thdngtin va cdng nghd vien thdng vao lmh vUc d i c h vy thanh toan. Do chiia cd quy d j n h v l khudn k h i phap ly cho hoat ddng nay nen cho din nay N H N N dang cap phdp thi d i l m cho 9 t d chUc trien khai thUc hidn dich vg Vf dien tU (Udc dgt 650.000 vf vao cudi nam 2011);
N H N N se cd Thdng tU hUdng din chi tiet logi hinh d j c h vu mdi nay.
Trong qua trinh xay dUng Nghj d m h 1 0 1 , N H N N da nghidn cOi kinh nghidm qudc te va theo doi, tdng hqjp tinh hinh thUc tien phat sinh d Vidt N a m d l bUdc d i u c6 t h i due k i t va phan logi thanh 3 loai hinh dich vu trung gian thanb toan bao gom cac djch vg: (i) cungl Ung hg tang thanh toan didn td; (iif hd trd d j c h vg thanh toan; va (Hi) cac d j c h vg trung gian thanh loan khac theo quy d j n h cua NHNN ( k h o i n 1 - D i l u 15).
Day la cac loai h i n h djch vy Ung dgng cdng nghe cao mang t i n h phUc tap nhdt d i n h va Iu6n di kem rui ro, do vgy Nghj djnh 101 da dUa ra cic quy djnh khi chat che ve cac diiu kiin va quy trinh thCi tyc cip phep cung Ong dfch v{j trung gian thanh toan theo quy d j n h cua Lugt N H N N 201!
nham dam bao an toan, phi
Q TAP CHl NGAN HANG I SO 4 I THANG 2/2014
- nmm VAN DE KINK TE vt MO Q ]
tranh rOi ro lidn quan ddn cac djch vM nSy (khoSn 2 - D i l u 15;
D i l u 16). Thflng t u hudng d§n v l boat dOng cung Ung d j c h vu trung gian thanh toan cOa cac td chUc khflng phai ngan hang, dU k i l n duoc N H N N ban hanh Irong qu'y I nam 2 0 1 3 , se quy d i n h hudng d i n chi tidt Nghj d j n h 101 v l logi hinh djch vg nay. Cac d j c h vu trung gian lhanh toan se dUdc tao d i l u kien phat t r i l n hd tr0 vi$c Ung dgng cac phUdng tidn T T K D T M phu hdp vdi xu hudng phat t r i l n ciia cdng nghe lhanh toan hidn dai trdn t h d gidi va chij trUdng chfnh sach d j n h hudng phat t r i l n T T K D T M cCia Chfnh phCi va N H N N . Djch vg cd Ung dyng cdng nghd hidn dgi se ludn d6ng hanh vdi rui ro, vi vSy, rat c i n cd khudn khd phap \'y lam cd sd dam bao cho vide k i l m soat, ngan chan cac rCii ro cd t h i x^y ra i n h hUdng tfli tai san cCia ngUdi dan va an toan cac h$ t h i n g thanh loan trong n i n kinh t l .
2.6- vS td chdc quin if v$n hinh vi giim sit cic h$ thdng thanh toin
Nghj djnh 101 da danh ra ca ChUdng IV d l quy djnh v l tSchdc, quin iy, vin hinh va giam sit cac hi thdng thanh toan bao g6m cac nguydn t i c cung nhu tidu chf, phgm vi giam sat cac hd thdng thanh loan la bUdc tidn rdt quan trpng v l khudn khd phap ly cho N H N N d i e d t h i g i a m sat chat chd hd thdng thanh loan qudc gia va eae hd thdng thanh toan khae dSm b i o hogt dOng an toan, thdng sudt va hidu quS; trSnh cac rCii ro, dae bidt la cae rui ro hd thdng cd t h i gay anh hudng day c h u y i n tdi hd thdng tai ehfnh qudc gia. Cae quy djnh v l giam s i t hd thdng thanh toSn dUi?c dUa ra trong Nghj d j n h 101 ehCi ydu dUa trdn ed sd tham khao kinh nghidm cOng nhU cae
khuydn nghj v l nguydn tac giam sat eae hd thdng thanh toan quan trpng cua Ngan hang Thanh toan qudc t d (BIS), quy d j n h chi tiet ve cdng tae giam sat se dUdc N H N N hudng dSn cg the trong Thdng tU cua N H N N .
Khoan 16 - D i l u 4 va khoan 1 - D i l u 28 Luat N H N N 2010 quy d j n h trong nhidm vg, q u y i n hgn cua N H N N ed vide t l chUc, quan ly, van hanh va giam sat he thdng lhanh toan qudc gia vi day la hd thdng thanh toan xUdng sdng cCia n i n kinh t d Viet Nam n h l m dim bao eho hd thdng tai ehfnh qudc gia, hogt ddng ngan hang dUdc dn d j n h , an toan va hieu qua. Tuy nhien, cho d i n nay, hd thdng thanh toan qudc gia (he thdng thanh toan dien tU I idn ngSn hang) mdi chi phuc vy thanh toan ddng ndi td, chua dap Ung dUdc nhu c l u thanh toan ngoai td cua cac TCCUDVTT; cSc khoan thanh q u y l t loan chUng khoan, thanh loan ngogi te dUdc xd ly qua cac ngan hang thUdng mgi. Dong thdi hd thdng thanh loan qud'c gia mdi chfnh thUc trien khai md rdng trdn toan qudc dUdc may nam nay, chua qua cac thd nghidm thUc i d v l kha nang sSn sang thay the cua hd thd'ng d u phdng cung nhu viec dam bac hogt ddng lidn tgc trong cac kjch ban xay ra tham hga...
v l ky thuat, v i n cdn xay ra ldi ket ndi dudng truyen va mdt sd trgc trac khac, vi vay, he thdng thanh toan qudc gia can phai dUdc tiep tge dieu chinh bang eae quy djnh eg t h i v l viec t l chUc, van hanh, quan ly va dae biet la giam sat cua N H N N ( D i l u 24).
Ben canh vide tham gia la thanh vidn cae hd thdng thanh toan do N H N N quan \-y va van hanh, da sd eae TCTD deu tham gia t h i l t lap kdnh thanh toan didn tti song
phUdng vdi mgt hoae mdt sd ngan hang quy md Idn, cd d i u tU va phat trien mgnh v l cd sd ha t i n g phgc vu cho hogt ddng thanh loan.
Trong thUc te, day la kdnh thanh toan dUdc cac TCTD lua chpn ehu yeu d l x d ly cac giao djch thanh toan sau thdi diem ddng cdng thanh toan eua hd thdng thanh toan qudc gia. Trong dd dang chu y la he thdng VCB-Money cua NHTMCP Ngoai thUdng Vidt Nam hidn cdn cho phep thuc hien cac giao djch thanh loan bang ngogi te (trong khi N H N N ehUa cd he thdng thanh toan ngogi te lidn ngan hang). Cho den nay, cac he thd'ng thanh loan didn td song phUdng ddu do cac TCTD tU phat xay dUng va trien khai hogt dgng; chUa cd sU theo ddi giam sat cua N H N N nen chUa cd phan tich tong hdp d l danh gia mUc dd tuan thu cac quy dinh hidn hanh cua phap lugt, cCing nhU tfnh an toan va hieu qua cua cac hd thdng nay Ngoai ra, cac giao djch tU ddng nhd le chu ydu la cac giao dich the, dUdc xd ly qua cac hd thd'ng chuyen mach the do cac lidn minh the cung da hinh thanh mdt each tU phat la Banknetvn, Smartlink va VNBC. Thanh toan bu trd chdng khoan hien nay do Ngan hang Dau tu va Phat trien thUc hidn. TU thUc tien hoat ddng cua cac he thdng thanh loan tU phat hinh lhanh va phat t r i l n nhU vay, de dap Ung yeu cau thUe te ve thanh toan, Nghj djnh 101 da dUa ra quy d i n h N H N N giam sat he thdng thanh loan qudc gia va cac he thdng thanh toan trong n i n kinh te ( D i l u 24 va Dieu 26).
Thanh toan khdng dung tiin mit vi thanh toin b^ng tirn mit CO mdi quan he hdu co khing khit theo nguyin t^c "binh thdng nhau" Dinh hUdng dung d^n v l
TAP CHi NGAN HANG | S6 4 | THANG 2/ A
[ < 9 NHONG VAN OE KINH TE vi MO
quan ly thanh loan bang t i l n mat phu hgp vdi ehd trUdng ehfnh saeh phat t r i l n kinh te - xa hpi cua Chfnh phu se trUc t i l p cd tac ddng tieh cue thue day nhanh phat t r i l n T T K D T M mpt each hieu qua.
NgUdc l a i , phat t r i l n manh me T T K D T M sd tao d i l u kidn trang bj d l y du c d sd hg tang ky thuat t i d n ldi vdi cac l i e n fch van m i n h d l nang cao tfnh kha thi cua viec hgn c h d mgt each hdp phap va hdp ly cac giao d i c h thanh toan bang t i l n mgt.
Do vgy, ben eanh vide khan trUong xay dUng va dUa vao t r i l n khai thuc hidn cac thdng tu hUdng d i n Nghi dinh 1 0 1 , N H N N cung da gap rut xay dyng va trinh Chinh phCi ban hanh:
3. N$i dung cd b^n cua Nghj dinh so 222/2013/ND-CP ci^a Chinh phij ban hdnh ngdy 31 thdng 12 nam 2013 ve thanh todn bSng tign mdt (Nghj dinh 222)
Nghi dinh sd 222/2013/ND- CP cua Chinh phu ban hanh ngay 31 thing 12 nam 2013 ve thanh toan bang tien mat (Nghi dinh 222) thay the cho Nghi dinh sd 161/2006/ND-CP ngay 28/12/2006 cua Chfnh phu quy djnh vS Thanh toin bing tien mat (Nghi dinh 161). Viec ban hanh va dua vao trien khai thUc hidn Nghj d j n h 222 se gdp phan cung cd, phat t r i l n khudn kho phap luat quan ly nha nUdc mdt each thdng nhat, d6ng bd va hidu qua cho ITnh vUe thanh loan ndi chung, dong thdi thuc sg gdp them mdt cu huych quan trgng d l c h u y i n doi d i n nhgn thdc va thdi quen dung t i l n mat sang khdng dung t i l n mat eua ngUdi dan, xa hgi Vidt N a m .
Sau 7 nam t r i l n khai thue hidn, Nghj d j n h 161 eung da bpc 10 mpt
A TAP CHl NGAN HANG | Sd 4 | THANG 2/2014
sd ton tai va hgn che v l phgm vi thanh toan bang lien mat, eg the Nghi d j n h 161 ehUa dieu ehinh cac giao d j c h tai chfnh cua cae doanh nghiep, t d ehdc khae khdng phai t d chUc sd dgng vdn nha nUdc va t d chUc sd dgng ngan sach nha nUdc mac du nhdm ddi tUdng nay ngay cang chiem mdt ty trpng Idn trong giao dich thanh toan va ddng vai tro quan trpng trong nen kinh te qudc dan (theo sd lidu cua Tdng cgc Thdng ke, nam 2 0 1 2 cac doanh nghiep ngoai Nha nUdc chidm tren 9 6 % sd lUdng doanh nghiep, khoang 6 1 , 6 % sd ngUdi lao dpng va 5 2 , 5 % tdng sd doanh thu cua cac doanh nghiep d Vidt Nam). Ngoai ra, Nghj dinh 161 chua dieu chinh mdt so giao dieh thanh loan sU dung n h i l u t i l n mat nhu giao dich chUng khoan (ngUdi giao djch chdng khoan d i u phai cd tai khoan thanh loan tai ngan hang), giai ngan vdn cho vay, ca nhUng giao djch cua cac to chdc da cd sSn tai khoan tgi ngan hang hoac d nhQng ndi da dap Ung d i l u kien cd sd ha t i n g thanh loan khdng diJng tien mat... cung chUa dUdc d i l u c h i n h . Thdm vao dd, ed che ve phi djch vu tien mat tuy da dUdC quy dinh trong Nghi d j n h 161 de nham han che viec rut tien mat t d cac td chUc cung dng djch vu thanh toan, nhung trong thUc te vi sUc ep canh tranh va d l thu hut khach hang nen p h i n Idn cac ngan hang quy djnh mdc phf rut lien mat bang 0%, d i l u nay d i n den viec khach hang khdng thanh loan qua tai khoan ngan hang ma van rut tien mat tU ngan hang de true t i l p thanh toan t i l n mua hang hda dich vg, ke ca trong nhdng giao dieh cd gia trj Idn (do thUc t l thanh toan bang tien mgt khdng mat phi hoae mat phf k i l m ddm
khflng dang ke trong khi thanh toan qua ngan hang lai mdt phf Idn gdp tdi 4-5 lan phf kiem d i m t i l n mat ndu c d ) „
D o d d , d l khae phge nhflng t i n tai, hgn e h d neu trdn, d i n g thdi de gdp p h i n tang cUdng vai trd, hidu qua quan ly nha nUde v l thanh toan bang t i l n mgt, bao dam su thdng nhdt vdi quy d j n h eija hd thdng phap luSt hidn hanh v l hogt ddng ngan hang ( d i n g bfl vdi Lugt N H N N nam 2 0 1 0 , Luat eae TCTD nam 2010 va Nghj d j n h 101...) Ihl vide Chinh phd ban hanh Nghj djnh 222 thay t h i Nghj djnh 161 la hdp iy va e i n thidt.
Nghi d j n h 222 dUdc xay ddng tren quan d i l m k d thda cac quy d j n h cdn phd hdp cua Nghj djnh 161 nhu d i l u ehlnh cac td chdc sd dgng ngSn sach nha nUdc vS td ehdc sd dung vdn nha nddc cung nhu mOt sd d i l m trong cac quy d j n h ve vide rdt t i l n mat vS' phi giao dich t i l n mgt. Vdi phgrii' vi d i l u ehinh mdi la "quy djnli v l thanh toan b i n g t i l n mat vk quan ly nha nUfle v l thanh to^n bang t i l n mgt trong mflt sd giao dich thanh loan trdn lanh thd V i | l N a m " , Nghj d j n h 222 da md rOng phgm vi d i l u ehlnh ddi vdi mpt s6 giao d i c h thanh toan trong nhdng ITnh vac chua dupc d i l u chinh bdi Nghj d j n h 161 nhU giao djch ehdng khoan, giao djeh tai ehinh cua doanh nghidp, giSi ngan vdn cho vay...
Ve ket cau, Nghi dinh 222 gSm 4 Chuong 14 Diiu, cy the: .
Chuang I: Quy dinh chung gd^
3 D i l u (td D i l u 1 d i n D i l u 3) quy d j n h ve Phgm vi d i l u ehlnh, D^
tupng ap dgng va GiSi thieh lii ngd;
Chuang II: Thanh toin b$ng tiSn m^t ddi vdi m0t sdgiao dich f/ian/i
NHONG VAN DE KINH TE VI MO f
foan g6m 6 D i l u (td Dieu 4 ddn D i l u 9) quy d i n h khflng thanh toan b i n g t i l n mgt ddi vdi mOt sd ddi tupng va mdt sd giao d j c h thanh loan nhdt d j n h , vide giai ngSn vdn eho vay, thda t h u | n va dang ky nhu e l u rut t i l n mat va phf dich vg t i l n mat;
Chuang III: Trich nhiem cda ca quan quin I'y nha nUdc va cic ben cd liin quan g i m 3 Dieu (tU D i l u 10 den D i l u 12) quy d j n h trach nhiem cua N H N N , Bd Tai ehfnh, eae BO nganh Men quan va Uy ban Nhan dan eae t i n h , thanh phdtrUc thudc Trung Udng;
Chuang IV: Diiu khoan thi hanh gom 2 D i l u ( D i l u 13 va D i l u 14) quy d j n h v l hidu lUc va trach nhiem t h i hanh.
vi ddi tuang ip dung, Nghj djnh 222 giO nguydn nhdm ddi tUpng la eae t l ehdc sd dgng ngan sach nha nUdc va td chdc sd dung vdn nha nUde n h u d a quy d j n h d Nghj d j n h 1 6 1 . Thyc t i l n qua gan 7 nam t r i l n khai thUe hidn Nghj d i n h 161 cho thay: Nghj djnh 161 da phat huy dupe tae dgng gdp phan giam bdt thanh loan b i n g t i l n mgt; nang eao hidu qua quan ly, sd dgng vdn va tang thdm t i n h m i n h bgch trong eae hogt dflng kinh t l cua cac ddn vj sd dgng ngSn sach nha nUdc va cae ddn vj sd dgng vdn nha nUdc.
Bdn cgnh dd, Nghj dinh 222 m0t m$t bd sung thdm ddi tUpng la td ehUe, c l nhan khdng thanh toSn being t i l n mat trong cae giao djeh chdng khoan trdn Sd giao djeh ehdng khoan hoae trong eSc giao djeh chdng khoan da dang ky, luu k'^ tgi Trung tSm Luu ky ehdng khoan, vi thue t d hidn nay, cac ddi tupng tham gia cae giao djch chdng khoSn ndu trdn d i u phdi efl tai khoSn thanh toan tgi ngan hang vS cae giao d j c h chUng
khoan d d chu yeu d i l n ra d nhi^tig thanh phd, khu vdc da dap ifrig v l d i l u kidn ha t i n g thanh toan khflng ddng t i l n mgt. M a t khac, Nghj d j n h 222 cdn bo sung thdm cac ddi tupng la cac doanh nghidp efl giao dieh tai ehfnh vdi nhau vi theo ehd dfl kdtoan tai ehfnh, cac doanh nghiep c6 hach loan d l y du eae giao djch thanh loan va d i u efl tai khoan thanh toan tgi ngan hang. Dua trdn nhdng ehdng tU da phat sinh giao djeh thanh loan qua ngan hang cua cac doanh nghidp, cac cd quan chdc nang (Cd quan T h u l , K i l m toan...) cd t h i quan ly, cd cd sd rd rang d l tfnh thud va kiem tra, giam sat viec thUc hien eae quy dinh lidn quan ddn lhanh toan bang tien mat cda doanh nghiep. NhUvay, cung vdi viec md rflng cac nhdm ddi tUpng ap dung nhu tren, theo Nghj dinh 222 t h i (i) cic giao dich chdng khoan tren Sd giao dich chdng khoin hoac cic giao dich chdng khoin di ding ky, luu ky tai Trung tim LuU ky chdng khoin ma khdng qua he thdng giao dich cija Sd giao dich chdng khoin (Diiu 5) va (ii) giao djch tii chfnh (gop vdn, mua ban chuySn nhuang phin vdn gop hoac vay va cho vay ian nhau) cua doanh nghiep (Diiu 6) diu li cic giao djch khdng thanh toin bang tien mit.
Ngoai ra, giii ngin vdn cho vay cua TCTD, chi nhanh ngan hang nudc ngoai la hogt ddng lidn quan dd'n sd dgng nhieu t i l n mat nen ngay 10/4/2012 Thdng ddc N H N N da ban hanh Thong t u 0 9 / 2 0 1 2 / T T - N H N N (Thong tU 09) quy djnh vide sd dgng eae phUdng tidn thanh toan d l giai ngan vdn eho vay eua TCTD, ehi nhanh ngan hang nUde ngoai ddi vdi khach hang. Qua trinh t r i l n khai thUe hidn Thdng tU09 tgi eae
TCTD, ehi nhanh ngan hang nUdc ngoai thdi gian vda qua eho thay quy djnh nay la rat can t h i l t va kha thi trong thUc t i l n da gflp phan hd trp kiem tra, giam sat dUde mge dich sd dung vdn vay dUdc minh bach hon v l ddi tUdng va tidn dp giai ngan cung nhu giam d i n vide sU dyng t i l n mgt trong giai ngan tfn dung ngan hang. Do dd, quy djnh nay e i n dUdc dUa vao Nghi djnh mdi ( D i l u 7 cda Nghj djnh 222) de nang cao hieu lUc phap ly cda quy d m h va ndi dung nay cung thuflc pham vi d i l u chinh cua Nghj djnh 222 vi lien quan ddn thanh loan bang t i l n mat trong qua trinh giai ngan tin dgng.
De chuyen ddi dan nhan thdc va thdi quen thanh loan bang lien mat sang thanh toan khdng dung t i l n mat cda ngUdi dan, xa hdi ddi hdi cac Bp nganh lien quan va Uy ban nhan dan cac tinh, thanh p h d trUc thudc Trung Udng c i n phdi hdp thdng nhdt vdi N H N N va loan nganh ngan hang d l t r i l n khai thuc hidn mdt ke hoach thdng tin tuyen truyen dong bd, kip thdi va hidu qua tdi ddng dao ngudi dan tren loan qudc (tham chieu Khoan 3 D i l u 10 va Khoan 1 D i l u 12 Nghj djnh 222).
Dd la nhdng ndi dung cd ban nhat cua Nghj dinh 101 va Nghi djnh 222 - danh dau mdt bUflc t i l n mdi v l chdl so vdi Nghi djnh 64 va Nghi dinh 161, cung song hanh tgo ndn khudn kho phap ly cd bSn dudi lugt mpt each ddng bd, thdng nhat cho vide t r i l n khai thUe hi0n thanh edng chd tafdng, chinh sach eda Dang, Nha nUdc ve phat Irien nhanh - b i n vdng thanh loan khdng ddng t i l n mat d Vidt Nam.a
TAPCHlNGANHANG I S64 I THANG 2/2014 Q
