• Tidak ada hasil yang ditemukan

T CAC KHAI NIEM PNAM VA TINH HINH TOI PHAM TRONG TOI PHAM HOC

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2024

Membagikan "T CAC KHAI NIEM PNAM VA TINH HINH TOI PHAM TRONG TOI PHAM HOC"

Copied!
7
0
0

Teks penuh

(1)

NGHIEN c a u - TRAO DOI

CAC KHAI NIEM TO! PNAM VA TINH HINH TOI PHAM TRONG TOI PHAM HOC

T

di pham la khai niem phap li va la khai niem khoa hgc. Khai niem nay diing de chi tat ca nhu'ng hanh vi dugc luat hinh su quoc gia hoac qudc te xac djnh ma cbii the ihuc hien phai chju bien phap cudng che nha nudc nghiem khac nhat la hinh phat.

Tat ca nhirng banh vi bj eoi la tdi pham deu cd ciing ban chat xa bdi va nhirng dac diem nhat djnh. 1 rude bet, tdi pham la hien lugng xa hdi tdn lai lrong mgi qudc gia, dugc phan anh trong luat binh su vi trai vtVi chuan muc xii hdi d mii'c cao nhat so vdi cac hien tugng lech chuan khac. Nd la hien lugng xa bdi-phiip li.

ldi pham khdng chi lii hien lugng xii hdi dugc phan imb trong luiit hinh su ma ddng thdi cung la hien lugng xa hdi dugc nhieu ngiinh khoa hgc khac nhau ngbiC-n ciru, lrong do CO khoa hgc luat binh su vii tdi pham hgc.

Khoa hgc luat binh su va {o\ pham hgc deu la khoa hgc ve tdi pham. Luy nhien, khoa ligc luat hinh su va khoa hgc lual td lung hinh su la khoa hge ve tdi pham cd tinh phap li, cdn tdi pham hgc va khoa hgc dieu tra tdi pham la khoa hge ve tdi pham khdng cd tinh phiip li'" hay ndi each khac la khoa hgc ve tdi pham hien thuc. Khoa hgc luat hinh su vii tdi pham hgc tuy ciing nghien ciru ve tdi pham nhung mdi nganh deu cd ndi dung muc dich nghien ciru cung nhu phuong phap nghien ciru ric-ng ve ddi tugng nay. Theo dd.

lrong mdl sd ngdn ngir tdn tai hai khai niem

GS.TS. NGUYEN NGOC HO A *

khac nhau dugc dimg trong hai nganh khoa hgc nay. I'i du: Trong tieng Dire, khai niem Kriminalitat dugc dimg trong tdi pham hgc edn khai niem Straflat dugc diing trong luat hinh su.*"' Trong tieng Viet ciing nhu lrong mdt sd ngdn ngir khac. chi co mdt khai niem duge diing ea trong khoa hgc luat hinh su va tdi pham hgc.

Khoa hgc luat hinh su nghien ciai ldi phcun lheo nghTa la nghien cim hien tuong bi phdp ludi eoi Id ldi phgm o cac ndi dung chinh sau;

- Dau hieu (dac diem) chung cua nhirng hiinh vi bj eoi la tdi pham (dau hieu vc ndi dung chinh trj-xa hgi. dim hieu ve hinh thirc phiip li);

- Cau triic chung cua nhung himh vi bj eoi la Igi pham (bdn yeu to cua ldi pham);

- Diiu hieu vii cau Iriic (bdn yeu td cau thanh) cua timg nhdm tdi ciing nhu cua tirng loai ldi pham cu the;

- KT ihuiil phan anh tdi pham lrong lual binh su (cau thanh ldi pham)...

Vdi ndi dung nhu vay. khoa hgc lual hinh su phuc vu vice quy djnh tdi pham lrong luat ciing nhu phuc vu viec giai thich va nhan thirc luat dc ap dung. Qua do. khoa hgc luat hinh su phuc vu nhiem via truy ciru traeh nhiem hinh su ngudi pham tdi.

Tdi pham hge nghien ciru tdi pham theo nghTa la nghien cim hien tuang ldi phgm dd

* Iruang Dai hgc Luat Ha Ngi

TAP CHi LUAT HOC SO 7/2009 47

(2)

xay ra tren thuc te d cac ndi dung chinh sau;

- Tinh hinh tdi pham da xay ra;

- Nguyen nhan lam phat sinh tdi pham da xay ra;

- Bien phap cd the han che, phdng ngira tdi pham...

Nhu vay, khoa hgc luat hinh su va tdi pham hge tuy ciing nghien cim ve tdi pham nhung theo hai nghTa khac nhau. Do cd su khac nhau nay ma d mdt sd qudc gia cd bai khai niem ciing cd nghia tieng Viet la tdi pham - mdt dugc sir dung trong khoa hgc luat hinh su va mdt dugc su dung trong tdi pham hgc. 0 cae qudc gia khdng cd hai khai niem khac nhau ma chi cd mot nhu Viet Nam, mgi ngudi budc phai hieu khai niem tdi pham theo hai nghTa.' '

Vdi ndi dung nghien ciru rieng ciia minh, tdi pham hgc phuc vu true tiep v iec canh bao tdi pham va hd trg cac ca quan, don vj, cdng ddng va ngudi dan cd bien phap phdng ngira tdi pham phii hgp. De thuc hien nhiem vu nil), tdi pham hgc can cd he thdng cac khai niem lam cdng cu nghien cim. Tinh hinh tdi pham (LHTP) la mdt trong nhtrng khai niem dugc diing tuong ddi phd bien d Viet Nam khi nghien ciru ve tdi pham hgc' ' Trong hau bet cac cdng trinh nghien cim co ban hay nghien cim irng dung v e tdi pham hgc a Viet Nam hien nay. tir giao trinh dai hgc, sach nghien cim den luan an tien sT deu sir dung khai niem ITLLP.'^' Cd dieu tac gia cua nhirng cdng trinh niiy hieu khai niem THTP theo ndi dung khdng thdng nhat. Do vay, tinh trang hieu khdng rd rang, khdng thdng nhiit ve khai niem LHTP d ngudi hgc ciing nhu ngui7i dgc ndi chung la khdng triinh khoi. Nhieu quan diem, y kien khdng rd

rang, khdng thdng nhat trong nghien cim toi pham hgc ed nguyen nhan tir each hieu khdng thdng nhk ve khai niem THTP.

Cau hdi dugc dat ra d day; Phai hieu khai niem THTP nhu the nao?

Theo "Dai tir dien tieng Viet" thi '"tinh hinh"' dugc hieu la "Trgng thdi, xu the phat trien ctia sir vdi, hien tugng vdi tdt ca nhung sir kien dien ra, bien ddi a trong do"} *

Tir dd, chiing ta cd the hieu THTP la trang thai, xu the van ddng cua tdi pham.

Khi ndi THTP cd the hieu la tinh hinh cua tdi pham ndi chung hoac ciia nhdm tdi nhu nhdm tdi xam pham sd hiru hoac ciia toi cu the nhu tdi giet ngudi. Ddng thdi khi noi THTP bao gid cung phai gan vdi khdng gian va khoang thdi gian nhat djnh, vi tdi pham ludn xay ra trong khdng gian va thdi gian xac djnh. Do vay, cd the djnh nghTa day du ve LHTP nhu sau:

THTP Id trgng thdi, xu the van dgng cua cdc tdi phgm (hodc nhdm Igi phgm hoac logi tdi phgm) dd xay ra Irong dan vi khdng gian vd dan vi thdi gian xdc dinh.

Vdi djnh nghTa nay cd the phan biet ro giira tdi pham va THTP. Dd la su khac nhau giira ban than hien tugng vdi trang thai va xu the van ddng ciia bien lugng dd.

Trong cac cdng trinh nghien ciru toi pham hgc d Viet Nam, cd cdng trinh dua ra djnh nghTa ve TH'LP, ed cdng trinh chi trinh biiy ndi dung cua khai niem nay ma khong riit ra djnh nghTa.'^* Cae djnh nghTa vl LHTP trong nhung cdng trinh nghien cim hien nav cd the chia thanh hai loai. Mdt loai djnh nghTa dugc xay dung tren ca sd phan biet ro giira tdi pham vii TH LP. Djnh nghTa Iren dav cua tac gia thudc loai nay. Djnh nghTa vc

48 TAP CHi LUAT HOC SO 7/2009

(3)

NGHIEN c a u - TRAO DOI

1 H LP cua tac gia tuang ddi phii hgp vdi djnh nghTa ciia GS.TS. Nguyen Xuan Yem lrong cudn "Tdi pham hgc hien dai va phdng ngira tdi pham"; "Tinh hinh tdi phgm Id todn hd linh hinh. ca cdu, dgng thdi, dien bien cua cdc logi Igi phgm hay timg logi tdi phgm Irong mot giai dogn nhdt dinh xay ra trong mot linh vuc, mdt dia phuang, trong phgm vi qudc gia, khu vuc hodc todn the gidi trong mot khoang thdi gian nhdt dinh"}

Loai djnh nghTa khac ve THTP la nhiing djnh nghTa the hien su khdng rd rang giira tdi pham vdi TLLLP. Vi du nhu djnh nghTa sau:

"Tinh hinh Igi phgm Id hien lugng xd hdi lieu cue, trdi phdp ludt hinh sir, mang linh giai cdp vd thay ddi theo qud Irinh lich su:

dugc the hien a tdng hgp cdc tdi phgm cu the dd xay ra lrong xd hdi vd Irong khoang thai gian nhdt dinh"^ ' Hoac: "Tinh hinh tdi phgm Id mdt hien tugng xd hdi, phdp li lieu cue. dugc thay ddi ve mat lich su, mang linh giai cdp, bao gdm tdng the thdng nhdt (he lhdng) cdc tdi phgm thuc hien trong mdt xd hdi (qudc gia) nhdt dinh vd khodng thdi gian nhat dinh"}^''^^ Hoac: "Tinh trgng phgm ldi Id hien tugng xd hdi lieu cue mang thudc linh xd hdi. thudng xuyen thay ddi, giai cdp, phdp ludt hinh sir vd dugc phan anh bdng todn bd tinh hinh, ca cdu, dien bien cua tdng the cdc logi hodc cua mdt logi tdi phgm da xay ra trong khoang thdi gian nhdt dinh vd lrong mdl phgm vi nhdt dinh"}

Ccic cdng trinh nghien cim ve tdi pham hgc khdng cd djnh nghTa vl THTP thudng lheo hudng khdng phan biet rd giii'a tdi pham Vii 111 IP.

Tir su khdng rd rang giira tdi pham vdi 1111 P diui din su khdng thdng nhiit trong

trinh bay mdt sd ndi dung giira cac tac gia trong ciing cdng trinh nghien cim cung nhu ciia chinh mdt tac gia. Dieu nay cd the khien ngudi dgc cho rang cac tac gia da sir dung khai niem tdi pham va khai niem THTP nhu bai khai niem cd the thay the cho nhau.' "' Vi du: Trong cudn "Tdi pham hgc Viet Nam - Mdt sd van de li luan va thuc tien", cae tac gia khi xac djnh ddi tugng nghien cim cua tdi pham hgc da khdng thdng nhat giira

"nguyen nhan va dieu kien cua tdi pham"

bay "nguyen nhan va dieu kien cua tinh hinh tdi pham". Cd tac gia viet "nguyen nhan va dieu kien cua tdi pham" (tr. 5); cd tac gia viet "nguyen nhan va dieu kien ciia tinh hinh tdi pham" (tr. 81). Dieu dang chu y ban la d chd: Ke ca tac gia thudc quan diem cho rang ddi tugng nghien ciru cua tdi pham hgc la

"nguyen nhan va dieu kien cua linh hinh tdi pham" van cd nhieu doan viet khdng phii hgp V di quan diem niiy. Vi du nhu doan viet;

"... \'^> ciing cd nhung hien tugng xd hdi md chinh ehimg Igi tdm phdi sinh hodc thiic ddy tdi phgm phdt trien vd duge ggi Id nguyen nhdn vd dieu kien eua tinh hinh tdi phgm. ... Ban chdt, cdc ddc diem cua tdi phgm chi cd the dugc Idm rd khi ngirdi nghien ciru ddng thdi xem xet cdc mdi lien he bien chirng vdi cdc qud trinh vd hien tugng khde lrong dd cd cdc qud trinh vd hien tugng Id nguyen nhdn vd dieu kien eua tdiphgm"}^^^ Trong giao trinh tdi pham hgc cua Trudng Dai hgc Luat Ha Ndi. ciic tac gia deu thdng nhat khang djnh ddi tugng nghien ciru ciia tdi pham hgc la: Linh hinh tdi pham.

nguyen nhan vii dieu kien cua tinh hinh tdi pham, cac bien phap phdng ngira linh hinh

TAP CHi L U A T H O C S O 7/2009 49

(4)

tdi pham... Nhung nhieu lap luan cua cac tac gia lai the hien ed su ddng nhat giira tdi pham vdi THI P. Vi du nhu doan phan lich sau; "Cdn cir vdo mire do ldc ddng cua cdc anh huang, qud trinh xd hdi, nguyen nhdn vd dieu kien cua tinh trgng phgm ldi cdn dugc phdn chia Idm cdc logi sau day:

- Nguyen nhdn vd dieu kien cua tinh hinh tdi phgm ndi chung:

- Nguyi^n nhdn vd dieu kien cua cdc logi ldi phgm nhdt dinh:

- Nguyen nhdn vd dieu kien cua ldi phgm culhe..."''''

Vdi doan viet tren. ngudi dgc ed the hieu; lac gia cua giao trinh mudn the bien cd ldi pham ndi chung, cd loai ldi pham v a cd tdi pham cu the. Luang irng vdi su phan loai niiv ciing cd ba loai nguyen nhan va dieu kien. Dd la nguvcn nhiin vii dieu kien cua tinh hinh ldi pham...; nguyen nhan vii dieu kien cua cite loai tdi pham...; nguyen nhan Vii dicu kien cua tdi pham nhat djnh. Nhu V iiv'. o' diiy, lac gia cd sir ddng nhat giira tdi pham ndi chung vdi LHTP. Khi ndi nguyen nhiin vii dieu kien cua ldi pham (ndi chung) liic gia the bien: ""Nguvd-n nhan va dieu kien cua linh hinh ldi pham"; cdn khi ndi nguyen nhan va dieu kien cua nhdm tdi pham va eua loai tdi pham cu the thi tac gia lai the hien;

"Nguven nhiin va dieu kien ciia cac loai tdi pham hoac ciia tdi pham cu the".''"'' Su ddng nhat LH LP vdi tdi pham (ndi chung) nhu vav cung dugc the bien trong lap luan eiia mdl sd liic gia khac. \'i du: Trong cudn "•'Ldi pham hgc Viel Nam - Mdl sd viin de li luan Vii thuc lien", liic gia viel: "Chiing ta cd ihe nghien ciru nguyen nhdn vd dieu kien cua

linh hinh tdi phgm ndi chung, cd the nghien ciru nguven nhdn vd dieu kien cua mot nhdm tdi hoac mdl logi Igi" (tr. 195) hoac "Moi quan he giira tdi pham va tinh hinh tdi pham la mdi quan he giira "cai chung" va "cai rieng"."^' Theo nghTa triet hgc, chi cd quan be giiira "cai chung" v a "cai rieng" khi ndi loi pham V di tdi pham cu the hoac vdi nhdm toi pham cu the. 0 dav', tdi pham la ""cai chung"

cdn tdi A hav tdi B ciing nhu nhdm tdi C hay nhdm tdi D la ""cai rieng". Theo chung toi, khi khang djnh THTP la "cai chung" va toi pham la "cai rieng" tac giii da quan niem toi pham ndi d dav la tdi pham cu the va THTP dugc hieu la tdi pham ndi chung. Do quan niem T HTP la tdi pham ndi chung nen cac liic gia nay mdi viet; "Nguyen nhan va dieu kien ciia tinh hinh tdi pham" (nghTa la nguyen nhan va dieu kien ciia tdi pham noi chung) hoac viet "Phdng ngira tinh hinh toi pham" (nghTa la phdng ngira tdi pham noi chung). Do quan niem ve LHTP nhu vay nen cac tac gia nay cung gan nhirng dac diem ciia tdi pham nhu tinh trai phap luat hinh su, linh ljch su... cho 1 HLP. Nhung khi phan tich \c ndi dung cua TH'LP thi ciic tac gia lai quan niem LHTP dimg nhu ehiing tdi quan niem (Tinh hinh tdi pham la trang thai, xu the van dgng eua (cac) tdi pham (hoac nhdm tdi pham hoac loai tdi pham) da xay ra trong don vi khdng gian va dan vj thdi gian nhat djnh).

Vay van de dat ra can phai hieu khai niem THTP nhu the nao? Khiii niem do co that can thiet cho tdi pham hgc khdng?

Chiing ta khdng the su dung khai niem IILIH ciing mdt liic theo hai nghTa khiic nhau; 111 LP la khai niem chi tdi pham noi

50 TAP CHl L U A T H O C S O 7/2009

(5)

NGHIEN c a u - TRAO DOI

chung Vii 111 LP lii khai niem chi trang thai vii xu the van ddng cua tdi pham. Ve mat ngdn ngir thi khiii niem 11 LLP phai dugc hieu theo nghTa thir hai. Dd la trang thai va xu the van ddng ciia tdi pham. Trong dd co TH 1 P cua tat ca cac tdi pham (tdi pham ndi chung - tiit ca cac tdi danh); THTP ciia nhdm tdi pham (nhdm tdi danh) va THTP cua tirng tdi pham (tdi danh cu the). Tdi pham hgc nghien ciru tdi pham d mdt sd ndi dung.

Trong dd cd hai ndi dung;

- Nghii-n cii'u tdi pham ve mire do, tinh chiil va xu hudng van ddng;

- Nghien ciru ldi pham ve nguyen nhan phiit sinh.

Khai niem T l l l P khi dugc hieu nhu chiing tdi trinh bay se bao iriim het cac bieu hien cu the ciia ngi dung nghien ciru thir nhiit neu tren cua tdi pham hgc. 1 ha> vi ndi: Mire di). linh chiit Vii xu hudng van ddng cua ldi phiim chiing ta cd the ndi LHTP. Dicu niiy ihc hien sir cim thiet ciia khiii niem 11 IIP.

lion niia. khiii niem niiy da la khiii niem quen thudc, dugc su dung nhieu lrong ldi phiim hgc Vict Nam.

Khi dii phiin bicl rd ldi pham vdi 11 IIP Ircn CO- so hieu 11 LLP nhu djnh nghTa neu tren chiing la cd the nil rii dugc ciic kel luiin sau:

- Neu xem ldi pham hi hien lugng xa hgi phiil sinh bcri nguyen nhiin nhiit djnh thi 11ITP la "birc tranh tdng the" cua nhung bien tugng - ldi pham da xii) ra. Chinh nhung tdi pham dii xay ra tao nen "birc Iranh tdng the" dd.

Nghien ciru 11 IIP lii nghien ciru liiing ihiii cua loi phiim vii nghien ciru xu hudng van dgng cua ldi pham. Dd lii hai ndi dung nghien ciru ve 1 HIP vii ciicb ggi phd bien hien nav

la thuc trang va ddng thiii eua tdi pham.

- Ciing vdi viec nghien ciru TH LP. tdi pham hgc cdn nghien ciru nguyen nhan lam phat sinh tdi pham de tir dd nghien cim cac bien phap phdng ngira tdi pham cd tinh tdng the.

Dd la van dc nguven nhan, dieu kien cua tdi pham va van de phdng ngira tdi pham.

- Linh hinh tdi pham la "birc tranh tdng the" cua nhirng tdi pham da xay ra nen giua THTP vdi nguyen nhan cua toi pham cd quan he nhat djnh vdi nhau. luv nhien, khdng the gan nguven nhan cua tdi pham lit nguyen nhan cua tinh hinh ldi pham - "C;ii"

dugc tao bdi cac tdi pham da xav ra. Do vay, khong the ndi: "Nguven nhiin cua linh hinh ldi pham" cung nhu khdng the ndi: "Phdng ngira linh hinh ldi phgni'} ''

lir djnh nghTa: "Tinh hinh ldi phgm Id trgng thdi, xu the vdn ddng cua (cdc) tdi phgm (hodc nhdm tdi phgm hodc logi tdi phgm) dd xay ra lrong dim vi khdng gian vd don vi thdi gian xdc dinh' cd ihc nil ra mot sd dac diem cua 111 I P nlni sau:

- Dac diem ve pham vi: linh hinh ldi pham ludn gan vdi ciic pham vi - phiim vi ddi lugng, pham vi khdng gian va pham vi ihiri gian. Phiim vi ddi lugng thudng cd ba mire do: Pham vi liil ca cac tdi pham, pham vi nhom ldi pham (nhu nhdm tdi tham nhung, nhdm Igi xam pham so huu...) va phiim vi tdi pham cu the (nhu ldi giet ngudi. ldi nhan hdi Id...). Ngoai ra. cac pham vi dd cdn cd the dugc gidi ban tiep bai dac diem nhat djnh cua tdi pham (nhu gidi ban trong pham vi nhtrng ldi do ngudi chua thiinh nien thuc bien hoac gidi ban trong pham vi nhiimg ldi cd y...).

Pham V i v e khdng gian cd the lii phiim v i loiin qudc. pham vi viing (nhu cac Imh mien nui

TAP CHI LUAT HOC SO 7/2009 51

(6)

phia Bac, cac tinh ddng bang sdng Cim Long), pham vi dja phuong (nhu thanh phd Ha Ngi, tinh Sdc Trang) hoac pham vi nganh, ITnh vuc (nhu ITnh vuc xay dung, ITnh vuc ngan hang hoac nganh tu phap). Pham vi thdi gian cd the' la khoang thdi gian 5 nam, 10 nam hoac trong gidi ban bdi mdc bat dau va mdc ket thuc nao dd. Dac diem nay ciia tinh hinh tdi pham ddi hdi khi nghien cim THTP, ngudi nghien cim phai xac djnh rd rang ngay tir dau cac pham vi nay. Trong ca qua trinh nghien cim, cac pham vi nay ludn phai dugc tuan thu mdt each thdng nhat.

- Dac diem ve ngi dung; Tinh hinh tdi pham ludn gan vdi cac dac diem ve ndi dung - dac diem ve mire do, dac diem ve co cau v a tinh chat, dac diem ve xu hudng van ddng.

Dac diem ve mire do ciing vdi dac diem ve CO cau va tinh chat hgp thanh dac diem ve thuc trimg ciia tdi pham.' ' Dac diem ve xu hudng van ddng thudng dugc ggi la dac diem ve ddng thai eiia tdi pham. Nhu vay, dac diem ve ndi dung ddi bdi ngudi nghien ciru THTP phai lam rd dac diem ve thuc trang va vc dgng thai ciia tdi pham."*^'

- Dac diem ve tinh phu thudc phap li va tinh Viin ddng: Tdi pham - hien tugng xa hdi tao nen "birc tranh tinh hinh tdi pham" ludn cd tinh phap li vi dugc phan anh trong luat hinh su. Chi nhtrng hien tugng xa hdi xay ra da dugc quy djnh trong luat hinh su mdi cd the la "nguyen lieu" tao ra "birc tranh tinh hinh tdi pham". Thay ddi cua luat se lam thay ddi "nguyen lieu" va qua dd lam thay ddi "birc tranh". Nhu vay, cd the ndi; THTP cd tinh phu thudc phap li. Ddng thdi vdi dae diem iiiiv, T H LP cung ed tinh van ddng - khong dn djnh lheo thdi gian va khdng gian.

THTP cd the thay ddi do tdi pham ludn van dgng theo quy luat dudi su tac ddng ciia cac hien tugng, qua trinh xa hdi khac. Con ngudi cd the chu ddng tac dgng de THTP thay doi theo hudng giam thieu qua viec ap dung cac bien phap han che, ngan ngira tdi pham. Dac diem nay ddi hdi ngudi nghien cim phai chii y den eac dieu kien kinh te-xa hdi va moi trudng phap li trong dd ed mdi trudng phap li hinh sir khi xem xet, danh gia THTP.

- Dac diem ve tinh tuyet ddi va tinh tuang ddi; Tinh hinh tdi pham ludn tdn tai khach quan va cd the nhan thirc dugc nhung ehimg ta chi cd the nhan thirc dugc gan dung vi nhiing li do khach quan va chu quan khac nhau. THTP ma chiing ta nhan thirc dugc chi la LHTP tuong ddi so vdi THTP thuc la THTP tuyet ddi. Van de dat ra la can loai trir nhtrng yeu td cd the lam sai lech nhan thirc de chiing ta den gan nhat vdi THTP tuyet ddi.

Tinh hinh tdi pham ed the dugc nghien cim d cac mire do khac nhau theo cap do va pham vi.

Theo cap do ciia tinh hinh tdi pham chiing ta cd the cd tinh hinh tdi pham d Viet Nam (cap qudc gia); tinh hinh tdi pham d viing A, tinh hinh tdi pham d tinh B (cap dja phuang); tinh hinh tdi pham d nganh C (cap nganh, ITnh vuc).

Theo pham vi cua tinh hinh tdi pham chung ta cd the cd tinh hinh tdi pham d...

(pham vi loan bd cae tdi pham); tinh hinh eac tdi A d . . . (pham vi nhdm tdi); tinh hinh tdi B d... (pham vi tdi cu the).

Theo pham vi tinh hinh tdi pham cdn co the dugc gidi ban bdi mdt sd dac diem khac nhu dac diem vc Idi (gidi ban d tdi co y hay vd y) vc chii the (nhu gidi han d chu the ciia

52 TAP CHi LUAT HOC SO 7/2009

(7)

NGHIEN cau - TRAO OOI

lc)i pham la ngudi chua thanh nien, a ehu the cua tdi pham la phu nir v .v..)./.

( I ) . Day la quan diem cua mot so nha khoa hgc nuac ngoai va chiing toi hoan loan dong tinh vai quan diem nay. Xem: Hans-Dieter Schwind, Kriminologie, Kriminalistik Verlag, Heidelberg 1995, tr. 5.

(2). l r o n g tieng Dire, toi pham hgc la Kriminologie va nhu vay la ciing goc vai tir toi pham - kriminalitat dugc diing trong toi pham hgc.

(3). De phan biet toi pham trong toi pham hgc vai toi pham trong khoa hgc luat hinh su co tac gia da diing trong Igi pham hgc khai niem "toi pham hien thuc"

thay the cho khai niem Igi pham. (Xem: Can Ueda, Tdi phgm vd loi phgm hgc a Nhdt Ban hien dai. Nxb.

C A N D , Ha Ngi, 1994. tr. 28). 0 Viet Nam, nhieu tac gia lai diing khai niem "tinh hinh toi pham" de thay the cho khai niem "toi pham". Ve su thay the nay chiing toi co y kien nhan xet a phan tiep theo cua bai viet.

(4). Khai niem nay tuong irng vai khai niem Situation of crime (tieng Anh) hoac Situation der Kriminalitat (tieng Dire), i'uy nhien, khdi niem ndy dugc su dung a nucrc ngoai khong pho bien.

(.S). Ciing CO cong trinh diing khai niem "tinh trang pham t o i " nhu Gido Irinh ldi phgm hgc cua Dai hgc qu6c gia Ha Ngi, Nxb. D I I Q G H N , 1999.

(6).Xem: Dai tii' dien tieng Viet, Nxb. Viin hoa - thong tin, I L , 1999, tr. 1649.

(7) Gido irinh Igi phgm hgc cua Dai hgc quoc gia Ha Ngi, Nxb. D I I Q G H N . 1999; Giao trinh toi pham hgc cua i r u o n g Dai hgc Luat Ha N g i . Nxb C A N D . 2004;

sach '/•()/ phgm hgc. ludi hinh su vd ludt Id lung hinh sir Viet Nam, Nxb. Chinh trj quoc gia, 1994; sach 7"p;

phgm hgc hien dgi vd phdng ngira Igi phgm cua PGS.TS. Nguyen Xuan Yem, Nxb. C A N D , 2001 la cac cong trinh co dinh nghTa tinh hinh toi pham; sach

"Tdi pligm hgc Viet Nam - Mdl sd vdn de li ludn vd thuc lien", Nxb. C A N D , 2000 la cong trinh khong co dinh nghia ve tinh hinh igi pham...

(8).Xem: Nguyen Xuan Yem, Tdi phgm hgc hien dgi va phong ngira Igi phgm. Nxb C A N D nSm 2001, tr. 24.

(9) Xem: Iruirng f)ai hgc Luat Ha N g i , Gido irinh tdi pham hoc. Nxb. C A N D , 2004, tr. 9 1 .

(10).Xem: Tdi phgm hgc. ludt hinh su vd ludi lo '"",?

hinh su Viet Nam, Nxb. CTQG. 1994, tr. 14.

( I I).Xem; Dai hgc quoc gia Ha N g i . Gidg irinh igi phgm hgc, Nxb. D H Q G H N , 1999, tr. 60. (Tac gia diing khai niem tinh trang thay khai niem tinh hinh).

(12). Trong buoi toa dam ngay 8 4'2009 do Tap chi luat hgc va Trung tam toi pham hgc cua Khoa luat hinh su Truang Dai hgc Luat Ha Ngi to chirc, mgt so nha khoa hgc da khang dinh hai khai niem nay dugc diing thay the cho nhau.

(13).Xem: Toi phgm hgc Viel Nam - Mgt sd vdn de li ludn vd time liin. Nxb. C A N D , 2000, tr. 89.

(14).Xem: Truang Dai hgc Luat Ha N g i , Gido Irinh igi pham hgc, Nxb. C A N D , 2004, tr. 136.

(15). Cach lap luan nay cung thay trong giao trinh toi pham hgc cua Dai hgc quoc gia Ha Ngi. Trong giao trinh nay, tac gia con noi den phong ngira tinh trang pham toi va phong ngira cac loai toi pham cu the. Phong ngira Igi pham (noi chung) la phong ngira tinh trang pham toi con phong ngira cac toi pham cu the la phong ngira toi pham. Nhu vay. tinh trang pham loi dong nhai vai loi pham (noi chung) (xem cac trang 30, 3 I).

( l 6 ) . X e m : Tgi phgm hgc Viet Nam - Mgt sd vdn de li ludn va thin.- lien, Nxb. C A N D , 2000; tr. 44. (Thuc ra a day tac gia cung da viet ngugc voi suy nghT cua minh - diing ra la " M o i quan he giira tgi pham va tinh hinh tgi pham la moi quan he giira "cai rieng" va "cai chung").

(17). lrong dai song co the noi "nguyen nhan cua tinh hinh Igi pham " cung nhu "phong ngira tinh hinh tgi pham "'. Nhung each noi nay khong chinh xac.

"Nguyen nhan" truac het lam phat sinh tgi pham va tren ca so tgi pham xay ra ma co "birc tranh" tinh hinh tgi pham. Tuong tu nhu vay, "phong ngira" la phong ngira, han che tgi pham xay ra va qua do lam thay doi

"birc tranh" tinh hinh tgi pham theo huong tich cue...

(18). Trong cac cong trinh nghien ciru khac, dac diem thuc trang dugc eoi dong nhat voi dac diem mire do.

Theo chiing toi khi noi den thue trang phai noi den thuc trang ve lugng (mire do) va thuc trang ve chat (tinh chat va co cau).

(19). Ve ngi dung cua thirc trang va dgng thai cua tgi pham, xem: Nguyen Nggc Hoa, Tdi phgm vd cdu Ihdnh igiphgm. Nxb. C A N D , 2008, tr. 219 - 228.

TAP C H i LUAT H O C S O 7/2009 53

Referensi

Dokumen terkait

Tac dong cua cau true von len hieu qua hoat dong cua cac doanh nghiep niem yet nganh thi/c pham va do uong tai Viet Nam NGUYEN D f l c DAT Tom tat Nghiin cffu ndy kiem dinh

Nhieu eong trinh nghien curu da thiet ke cac bp dieu khien tuang ting ma chung da tich hpp mo hinh dpng hpe CO rang buoc non-holonomic voi mo hinh dpng luc hpe cua robot di dpng [1-4],

De tim hieu van de nay, chiing tdi tien hanh nghien ciiu "Tac dpng cua Yoga den sy phat trien td chat mem deo cho nam sinh vien liia tudi 18 Trudng Dai hgc Su pham TDTT Thanh phd Hd Chi

'IVcii CO sd phdn lieh cdc quan diem ctia triet hoc duy vat hicn ehung, tdm ly hge va phuong phap luan nhgn thtfc loan hgc cd the hieu khai niem hoat ddng nhan thtfc cua hgc sinh nhu

Cho dii din nay, hau het cdc trudng dai hgc dfiu da cd cic h^ phgn chuyfin trdch quan Iy cdc hogt dgng nghifin cihi Icfaoa hgc vi chuyen giao cdng n ^ f hay vifc tiinfa tfainfa cdc

hien nay chua dugc nghien cim ya thim dinh, ma cac thuong gia Trung Qudc, Han Qudc da tdi Viet Nam thu mua, che bien, nhap khiu Siia tir Viet Nam, tham chi cdn diu tu vdn cho cac ngu

528 Tuyin ttip cdng trinh Hdi nghi Cff hoc todn qudc Ky niem 30 mini Vien Cff hge vd 30 nam Tgp chi Cff hoc Hd Ndi, ngdy 8-9/4/2009 Xac dinh cac thong so hinh hoc toi uu cho buong

Cd the hieu nhudng nhin d muc do khai quat la: Nhudng va nhin se ren luyen con ngudi mgt thdi quen tdt, biet dinh vi ban than trong cac quan he xa hgi,...; Nhudng nhin khdng lam cho