Doanh nghiep khu vyc kinh te tir nhan sau 10 nam Viet Nam gia nhap WTO
Vu Hung Cu-cmg'*'
Tom tat: Mot trong nhimg kit qud tich cue vd quan trpng cua s^e kien Viet Nam chinh thuc gia nhdp Td chirc Thuang mat The giai (WTO) ndm 2007 chinh la sir Ian mgnh ciia khu vuc kinh te tu nhdn. Khu vuc kinh te tu nhdn dd tra thdnh lire luang quan trpng dong gop vdo tdng truang kinh te vd hpi nhdp kinh te quoe te, Id mot dong luc quan trpng eiia nen kinh te Viet Nam. Bdi viet tap trung ddnh gid suphdt trien cda doanh nghiep khu vue kinh te tu nhdn sau 10 ndm Viet Nam gia nhdp WTO, nhirng vdn de dgt ra duai goc dp Id mpt dpng lifc quan trong vd ca bdn doi vai tdng truang vd phdt trien kinh te d Viet Nam, nhdt Id trong boi cdnh Cdch mgng cong nghiep 4.0.
TIT khoa: Kinh te tu nhan, Doanh nghiep khu vuc kinh tc tu nhan, Doanh nghiep ngoai nha nude, Doanh nghiep FDI, WTO, Dpng luc tang tr-rdng, Caeh mang cong nghiep 4.0 Abstract: One of the positive and important results of Vietnam's official accession to the World Trade Organization (WTO) in 2007 is the growth of the private sector. It has become a significant force contributing to economic growth and international economic integration, which is a major driving force of the Vietnamese economy. The paper evaluates the development of private sector enterprises after 10 years of WTO accession and their challenges as an important and fimdamental engine of economic growth and development in Vietnam, especially in the context of the fourth industrial revolution.
Keywords: Private Sector, Private Sector Enterprises, Non-state Enterprises, FDI Enterprises, WTO, Engine of Growth, Industry 4.0
1. M * dau Nhirng no luc thay ddi v6 the c h i , cai thien Sau 10 nam chinh thuc trd thanh thanh mdi trudng kinh doanh nham tao diSu kien vien cua WTO, ngn kinh td Viet Nam da thuan loi cho phat tri6n cac doanh nghiep dat dirpc n h i k thanh tuu quan trpng thi thuoc mpi thanh p h i n kinh te da tao c a hpi hien qua tang tudng kinh te, thu hut d i u cho khu vuc kinh t i tu nhan<*'phat triln.
tu nuac ngoai, cdn can xuat - nhap khau,...
> Trong bai viet, tac gia su d^^g khai iii^m khu vuc
<*' PGS.TS., Vi?n Thong tin Khoa hpc xa hgi, kinh tl tu nhan bao g6m khu vyc kinh t£ ngoai nha Vi?n Han lam Khoa hpc xa hgi Vi$t Nam; Email: nuoc va khu vuc kinh ih co von dtiu tu nirac ngoai [email protected] (khu vuc FDI).
Thang Hn Khoa hoc xa h6i, s610.201S Phu hap vai xu the chung cua the gicfi, cac
doanh nghiep khu vuc kinh t l tu nhan dang ngay cang lofn manh v l s6 lupng, hoat dpng bao phu hiu hit cac linh vuc ciia n i n kinh t l , dong gop ngay eang ro ret d6i vai tang truong kinh t l , dau tu, tao viec lam, xuat khSu,... trong tuang quan so sanh vai cac doanh nghiep khu vuc kinh t l nha nuac.
Tuy nhien, cac doanh nghiep khu vuc kinh te tu nhan a Viet Nam vSn bpc 16 su thieu b i n viing trong phat trien ciang nhu trong the hien vai tro dpng luc cua nen kinh te, xet tren goc dp chdt lupng phat trien doanh nghiep va kha nang dong gop doi vai tang truang va phat trien kinh te, dong thai cung phai doi mat vai nhieu thach thiic trong boi canh thi gioi dang buoc vao thai ky Caeh mang cong nghiep 4.0.
2. Su- phat trien cua doanh nghiep khu vuc kinh te t u nhan or Viet Nam sau 10 nam Viet Nam gia nhap W T O
Su phat trien ciia doanh nghiep khu vuc kinh te tu nhan dupe danh gia theo cac tieu chi: so luotig doanh nghiep hoat dong san xuat kinh doanh trong nen kinh te; so lucmg doanh nghiep thanh lap moi, roi bo thi truang; quy mo doanh nghiep theo tieu chi quy mo von va quy mo lao dpng.
i) Ve so luang doanh nghiep Nhin vao s6 lupng doanh nghiep hoat dpng san xuit kinh doanh a Viet Nam giai doan 2007-2016 (bang 1), co thi thiy ro tong so doanh nghiep khong ngung gia tang, ngay ca 6 nhiing thai diem kho khan do anh huang ciia khiing hoang kinh t l the giai va bSt 6n kinh t l vT mo, dac bi?t la doanh nghiep khu vuc kinh t l ngoai nha nuac. Su gia tang nay dupe khich le boi n6 lire doi moi thi chi, Luat Doanh nghiep va Luat Ddu tu dupe cai each nam 2005 da tao moi tnrong kinh doanh thuan
Bang 1: So lirgmg doanh nghiep boat d$ng sin xu^t kinh doanh pban theo khu v\rc kinh
te sof htru giai doan 2007-2016
Nam
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
K h u virc kinh te nli^
nuifc 3.494 3.286 3.506 3.281 3.264 3.174 3.199 3.048 2.835 2.662
Kliu vijrc kinli te ngoM nha
niro'c 147.316 196.779 238.495 268.831 325.773 346.419 359.794 388.232 427.710 488.395
Khu vyc FDI 4.961 5.625 6.547 7.248 10.176 8.966 10.220 11.046 11.940 14.002
Tong so doanh nghifp 155.771 205.690 248.548 279.360 339.213 358.559 373.213 402.326 442.485 505.059 Nguon: Nien giam thong Ice cac nam 2010, 2015, 2016, 2017**>.
lpi cho cac nha dau tu, sy ra doi ciia thi truong chiing khoan cung voi chucmg trinh cai each doanh nghiep nha nuac (DNNN) cung gop phan thiic day sir phat trien cua doanh nghiep ngoai nha nuoc. Dac biet la, viec gia nhap WTO la nhan to quan Irpng thuc day Viet Nam phai n6 lire doi moi the che, chinh sach kinh te, thuong mai, dau tu phu hpp voi thong le quoe te va thuc thi cam ket WTO. Hang loat rao can kinh doanh duac go bo, doanh nghiep khu vuc kinh te tu nh^n dupe quyen kinh doanh a tat ea nhirng linh vuc ma phap luat khong cam. No l\rc cai thien moi truang dau tu, kinh doanh, c a che chinh sach thu hiit dau tu nuoc ngoai da thu hiit dupe su quan tam cua cac nha dau tu nuoc ngoai den voi Vi?t
'"' So lieu doanh nghiep co sir kliac biet trong Nien gidm thong ke hang nam do co dieu chinh, tac gia sii dung so li?u cua nien giam gan nhat.
Doanh nglii^p hhu vuc hinh ti tu nh^...
Nam. Viec \^et Nam gia nhap WTO ciing mo ra nhieu co hpi cho cac doanh nghiep trong nuoc, va vdi ban chSt nhanh nhay von CO cua khu vyc kinh te tu nhan, so lupng cac doanh nghiep ngoai nha nuoc thanh lap moi gia tang nhanh chong. Ket qua la nam 2007 ma man eho su bung no so lupng doanh nghiep khu vue kinh te tu nhan vdi ky luc 60 nghin doanh nghiep thanh lap mai trong nam (http://www.trungtamwto.
vn/tin-tuc/viet-nam-sau-10-nam-gia-nhap- wto-nhung-thanh-tuu-kha-quan), nhung ky luc nay kh6ng duy tri dupe lau qua cac nam. Trong nam 2017, so doanh nghiep dang ky thanh lap moi dat muc ky luc gan 126,9 nghin doanh nghiep, tang 15,2% so voi nam 2016 (T6ng cue Thong ke, Nien gidm thong ke 2017: 13). So lupng doanh nghiep ngoai nha nuoc tai thai diem ngay 31/12/2016 da tang gap hon 3 lan so voi thoi dilm nam 2007. So lupng doanh nghi?p FDI tai thai dilm 31/12/2016 cung tang gap gan 3 lan so voi nam 2007.
Xet ve CO eau so lupng doanh nghiep hoat dpng, ty trpng so luong doanh nghiep ngoai nha nuac khong ngung gia tang, chilm tCr 94% nam 2007 tang len 96,7%
nam 2016; ty trpng s6 lupng doanh nghiep FDI chilm 3,1% nam 2007 giam nhe xuong con 2,7% nam 2016. Chu truong co phan hoa DNNN la nguyen nhan chinh gay ra su sut giam so luong DNNN, ty trpng so lupng DNNN giam tu 2,2% nam 2007 xuIng ehi con 0,5% nam 2016. Su ehenli lech lan vl ty trpng s6 luong doanh nghiep giira 3 khu vuc kinh te so huu se dupe thao luan ky han khi p h ^ tich ve ty trpng trong CO cau von dau ttr phat trien de thay ro hon ve chat lupng phat trien doanh nghiep khu vuc kinh te tu nhan 6 Viet Nam.
Biic tranh vl s6 luong doanh nghiep se dupe thay ro hon neu phan tich sau ve s6 lieu doanh nghiep thanh lap moi, ngung hoat dpng va giai thi. Tuy nhien, ehi tir sau khi Chinh phii ban hanh Nghi quylt s6 14/NQ-CP ngay 18/3/2014 vl Nhimg nhiem vu, giai phap chu yeu eai thien moi trudng kinh doanh, nang cao nang luc canh tranh quoe gia va sau do hang nam Chinh phu diu ban hanh Nghi quyet lien quan din vin de nay thi cae so lieu thong ke ve doanh nghiep thanh lap moi, quay tra lai hoat dpng, ngimg hoat dpng, giai the mai thuc su dupe quan tam. Su linh boat trong viec thanh lap mai, giai the ciia cac doanh nghiep khu vuc kinh te tu nhan la qua trinh sang lpc tu nhien trong qua trinh phat trien.
Giai doan sau nam 2009, khi nen kinh te Viet Nam roi vao trang thai bat on, suy thoai do tac dpng eua cupc khung hoang kinh te the giai, cac dau hieu bat .thudng cua nen kinh te da dupe phan anh vao so lupng doanh nghiep eon ton tai. Thii nhat, do la ty le cac doanh nghiep mai dang ky kinh doanh nhung ngimg hoat dpng tang len. Thii hai, so lupng doanh nghiep nit khoi thi trudng ngay mpt tang va vupt qua con so 40 nghm doanh nghiep/nam (Vu Hiing Cudng, 2016: 113-114). Mac dil s6 lupng doanh nghiep ngung hoat dpng tir nam 2014 den nam 2017 luon duy tri d miic kha cao, tir hon 58 nghm doanh nghiep len hem 60 nghin doanh nghiep, nhimg bu lai la so lupng doanh nghiep thanh lap mdi eiing gia tang manh trong eung giai doan.
Ty le doanh nghiep ngimg hoat dpng so vdi thanh lap mdi dupe eai thien dang kl, tii 77,9% nam 2014 giam xuong con 47,7%
nam 2017. So luang doanh nghiep thanh lap mdi nam 2017 da tang glp gkn 1,7 \hn
ThOng Hn Khoa hoc xa h6i, so 10.201S so vdi nam 2014, dac biet la co su gia tang
manh frong cac nam 2016-2017 (bang 2).
Day la h? qua cua nhiing n6 luc on dinh trd lai kinh tl vT mo, cai thi?n moi trudng kinh doanh va chinh saeh khuyin khich doanh nghiep khdi nghiep cua Chinh phii.
Tuy nhien, cd thi thay rang sd luang doanh nghiep ngimg hoat dpng, giai the kha ldn cung chiing to kha nang eanh tranh, chdng chpi vdi nhimg cii s6c thi trudng cua cac doanh nghiep ngoai nha nude con ban che, chil ylu tir nguyen nhan von it va chien lupc kinh doanh ngan han.
Bang 2: So lu^ng doanh nghifp thanh lap moi, quay trd' Iai hoat dong, ngimg hoat d6ng,
giai thi giai doan 2014-2017
Nam
2014 2015 2016 2017
T h i n h l^pm61
74.842 94.754 110.100 126.859
Q u a y t r * lai hoat
a^ng 15.419 21.506 26.689 26.448
Ngirng hoat
aOng
58.322 71.391 60.667 60.553
Giai the 9.501 9.467 12.478 12.299
luang doanh nghiep thi ro rang khu vue kinh te ngoai nha nude c6 van de ve chat lupng phat tridn doanh nghi$p vdi quy mo von ciia doanh nghiep thap. Khu vye FDI chilm xap xi 3% ve ty trpng so lupng doanh nghiep nhung ddng gdp hon 20% trong ca c3u vdn dau tu phat trien. Khu vuc kinh te nha nude mac du chi chiSm ty trpng s6 luong doanh nghiep rat thap nhung ty trpng trong CO cau von dau tu phat trien van xap xi khu vuc kinh te ngoai nha nude, chiing td van con nhieu tap doan kinh te nha nude dang hoat dpng vdi sy hien dien cua von nha nude, the hien sy thieu hieu qua trong hoat dpng cd phan hda DNNN khi di vao loi eiia kho khan thoai vdn nha nude.
B^ng 3: T^ trpng d6ng gdp trong cor c^u v6n dau tu phit triln giai doan 2007-2017
phan theo khu vuc kinh te so' huu (%)
Nguon: Nien gidm thong ice cac nam 2014, 2015,2016,2017.
ii) Ve quy mo doanh nghiep Nhu tren da phan tich, khu vyc kinh tl ngoai nha nude ed so lupng doanh nghiep vupt trpi trong 3 khu vue kinh tl sd him, chiem tdi 94-96% t6ng s6 doanh nghiep hoat dpng trong nin kinh te trong giai doan 2007-2016, nhung nlu xet theo chi tieu ty trpng dong gop vao von dau tu phat triln, bang 3 eho thdy khu vuc kinh tl ngoai nha nude chiem tir 38,5% nam 2007 tang len 40,6% nam 2017. Mac du van la khu vyc chiem ty trpng ldn nhdt trong eo eiu von dau tu phat triln nhung so vdi ty trpng s6
N a m
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 So bo 2017
K h u vuc I d n h t e n h i nuo'e
37,2 33,9 40,5 38,1 37,0 40,3 40,4 39,9 38,0 37,5 35,7
K h u v u c kinh te ngoai n h i
nuo'e 38,5 35,2 33,9 36,1 38,5 38,1 37,7 38,4 38,7 38,9 40,6
K h u vuc CO von dau ta avirz ngoai
24,3 30,9 25,6 25,8 24,5 21,6 21,9 21,7 2 3 , 3 ' 23,6 23,7
Nguon: Tinh toan cua tac gia tu Nien gidm thong ke cdc nam.
Xet theo quy mo vdn va Iao dpng cua doanh nghiep ngoai nha nude, bang 4 va 5 cho thay chu ylu cac doanh nghiep ngoai
Soanh nghiep hhu vyc Kinh t& hi nhan...
nha nude co quy md nhd va sieu nho.
Dieu nay khSng dinh them nhan dinh ve chat luong phat trien doanh nghiep ngoai nha nude chua dupe nhu mong muon. Sy thieu vang cac doanh nghiep c6 quy md ldn da anh hudng ldn den kha nang thuc hien vai tro "ddng luc keo" din dat nen kinh te. Dong thdi, s6 lupng cac doanh nghiep co quy mo vua cdn it ciing anh hudng ldn den kha nang lien ket vdi cac doanh nghiep quy mo ldn ciia khu vuc nha nude va khu vye FDI, khd dam duong trpng trach la "dpng lye day", la nin tang gan ket cac chu the trong nen kinh te.
Dieu dang lo ngai la tinh trang quy mo doanh nghiep ngoai nha nude khong dupe cai thi?n qua 10 nam Viet Nam gia nhap WTO, dan den cac doanh nghiep khong dil von de dau tu edng nghe hien dai, kho CO chien lupc dau tu san xuat kinh doanh
Bang 4: Quy mo doanh nghiep ngoai nha nuo'e giai doan 2007-2016
theo tieu chi quy mo von (%)
dai han. Trong bii canh Caeh mang cong nghiep 4.0, day la mpt thach thiic ldn dli vdi cac doanh nghiep ngoai nha nude trong viec tham gia sau vao chuoi gia tri toan cau.
Xet theo quy md vdn va lao dpng eua doanh nghiep khu vuc FDI, bang 6 va 7 cho thay, ro rang la cac doanh nghiep FDI CO lpi thi hon vl quy md, vdi ty trpng doanh nghi?p ed quy md ldn chilm khoang 20% theo ca 2 tieu chi, vdi sy gdp mat ciia mpt sd tap doan hang dau tren the gidi nhu Samsung, LG, Toyota, Honda, Canon,...
Vdi quy mo v6n ldn, cac doanh nghiep FDI cd tilm lyc tai chinh manh hon cac doanh nghiep khu vye kinh te ngoai nha nude trong dau tu vao eong nghe, md r^ng san xuat kinh doanh khi dieu kien thuan lpi, chii dpng vdn ban, ehua ke cae doanh nghiep FDI ciing thuan lpi trong tiep can
Bang 5: Quy md doanh nghifp ngoai nh^ nutre giai doan 2007-2016 theo tieu chi quy mo Iao d^ng (%) Nam
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Q u y m o nho 92,33 92,39 91,09 88,96 92,16 90,44 90,38 90,65 87,88 91,39
Q u y mo vira 5,15 5,20 6,18 7,60 5,13 6,70 6,72 6,63 8,51 5,60
Q u y mo Idn 2,52 2,41 2,72 3,44 2,71 2,86 2,90 2,73 3,61 3,01
Nam
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Quy m o sieu nho 63,98 63,81 67,33 67,74 67,68 69,43 71,32 72,48 73,62 74,81
Q u y m o nho 32,21 32,93 29,70 29,18 29,15 27,62 25,85 24,76 23,70 22,61
Quy md vtra 1,99 1,73 1,55 1,62 1,72 1,61 1,56 1,53 1,48 1,38
Quy mo
1,82 1,54 1,42 1,47 1,46 1,35 1,27 1,23 1,20 1,20 Nguon: Tinh toan ciia tac gia tu Nien gidm thong ke cac nam.
Thong tin Khoa hoc xa hoi. sd 10.2012 Bang 6; Quy mS doanh nghiep FDI
giai doan 2007-2016 theo tieu chi quy m6 von (%)
Bang 7: Quy md doanh nghiep Ithu vuc FDI giai doan 2007-2016 theo tieu chi quy mo
Iao d$ng (%)
Nam
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Quy mo nho 37,52 39,51 40,65 43,14 48,92 47,55 48,89 48,71 48,41 49,62
Quy m6 vita
33,02 33,10 31,78 30,05 26,92 27,32 26,75 27,16 26,66 25,96
Quy mo Ion 29,46 27,39 27,58 26,81 24,16 25,13 24,35 24,13 24,93 24,42
Nam
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Quy mo sieu nho 11,85 12,13 15,68 18,42 23,90 22,29 23,93 24,99 24,97 27,89
Quy mo nho 54,15 54,75 53,79 51,47 48,21 48,29 47,34 46,06 46,51 45,26
Quy mS vira 9,35 9,69 9,00 8,99 8,22 8,58 8,38 8,51 8,18 7,89
Quy mo
\ffn
24,64 23,43 21,52 21,13 19,67 20,84 20,34 20,44 20,34 18,96 Nguon: Tinh toan cua tac gia tir Nien gidm thong ke cac nam.
cac nguon tin dung trong va ngoai nude.
Ty trpng cac doanh nghiep FDI c6 quy md von vira va quy mo lao dpng vira eo sy chenh lech nhau kha ldn do eae doanh nghiep FDI co quy md vira da co sy diu tu ve eong nghe hien dai, he thong may moc ty dpng thay thi lao dpng eua con ngudi nen khong ciin su dung nhilu lao dflng. Ty trpng cac doanh nghiep FDI co quy mo von nho chiem gan 50%, eo quy mo lao dpng nho va sieu nho chilm hon 70%
chimg to da so cac doanh nghiep FDI vin dau tu cong nghe thap, chu ylu phuc vu cong doan gia eong 6k khai thac lao dpng ehi phi re d Viet Nam. Dilm dang luu y la tinh trang quy mo v5n va lao dOng eiia doanh nghiep FDI cung khong co su thay doi dang kl qua 10 nam Viet Nam gia nhap WTO^Ro rang, viec thieu cac thi chi vuot trpi dan din tinh trang kho thu hut duac
nhimg tap doan kinh te tam cd cua the gidi dau tu vao Viet Nam.
3. Mot so van de dat ra cho khu vyc kinh te tir nhan vdi vai tro dpng lyc quan trong
\k CO* ban doi vdi tang trirdng va phat trien kinh tc ce Viet Nam trong boi canh Caeh mang cong nghiep 4.0
i) Doi vai cdc doanh nghiep ngodi nhd nuac
Tir phan tich d tren, ed the nhan thay nhiing ton tai ben trong doanh nghiep sau 10 nam kl tir khi Viet Nam gia nhap WTO cac doanh nghiep ngoai nha nude van chua CO cai thien, khac phuc dang ke, do la van de quy mo. Vdi dae diem chii yeu la doanh nghiep cd quy mo nho va sieu nho, tinh trang thieu tilm lyc tai chinh dan den eae doanh nghiep ngoai nha nude khd cd kha nang dau tu cong ngh? va mfl hinh san xuit kinh doanh hien dai, anh hudng din tu duy.
Doanh nghi^ hhu vyc hinh t& hi nh^...
tam nhin chien lupc va van hda kinh doanh, kho lien ket vdi cac tap doan kinh te ldn cua khu vyc kinh t6 nha nude va khu vyc FDI. Tat ca cac yeu diem nay lam han che kha nang dong gop ben vung cung nhu dam duong vai trd la dpng lyc quan trpng va ca ban cho tang truong va phat trien kinh te d Vi?t Nam.
Cupc Caeh mgng cong nghiep 4.0 se lam thay doi dot pha trong tu duy phat trien san xuat va tu duy quan tri. Vdi su hpi tu eiia nhieu cflng nghe mdi, do la cdng nghe sfl, in 3D, cflng nghe Nano, vat lieu mdi, cong nghe sinh hpe (David Aikman, 2018), cuflc Caeh mang cflng nghiep 4.0 se tao ra eo hpi cho cae doanh nghiep ngoai nha nude "khdi nghi?p" trong nhung linh vuc "thflng minh" va tham gia s§u hon vao mgng san xuat eua khu vyc va the gidi. Tuy nhien, neu khong eo each tiep can diing va bat kip nhip dp phat trien cua the gidi va khu vyc, cac doanh nghiep ngoai nha nude se phai dfli mat vdi nguy co tut hau ngay cang xa ve cdng nghe, du thira lao dpng ky nang thap.
Cac doanh nghiep ngoai nha nude d Viet Nam vdi dac tnmg quy mo chii yeu la nho va sieu nho, vdi han che co ban la thieu vfln nen khd khan trong dau tu cong nghe hien dai, ca ha tang ciing va mem - dieu kien tien quyet de hinh thanh day ehuyen san xuat dua tren nen tang cflng nghe sfl.
Viec thieu tiem lyc tai chinh de dau tu dot pha ve cdng nghe cd kha nang se kliien cac doanh nghiep hoat dpng trong mot sd Itnh vyc nhu may mac, giay da, cflng nghiep che bien, che tao, dien - dien tii... se mai mai chi dam nhan dupe vai tro gia cflng, lip rap don gian, co gia tri gia tang thSp, se ngay cang bj bo xa trong tien trinh phat
triln cua chuoi gia tri toan eau trong bdi canh ciia cuoc Caeh mang cflng nghiep 4.0. Ddi lai, cae doanh nghiep ngoai nha nude lai co tinh nhay ben thi trudng cao, kha nang chuyen ddi md hinh nhanh, Caeh mang cdng nghiep 4.0 se dem lai co hpi de cac doanh nghiep ngoai nha nude chuyen dfli mfl hinh, lya chpn "khdi nghiep" trong mpt sfl khau eua qua trinh san xuat dya tren thi manh va phu hpp nang lyc tai chinh cua minh, tap trung diu tu sau vl cflng nghe nhim xae lap vi thi trong chufli gia tri toan ciu nhu kinh nghiem cac doanh nghiep nho va vira Nhat Ban da thyc hien thanh eong.
Cu the, CO the tap trung vao mpt sfl Imh vuc Viet Nam co lpi the nhu: san xuat nong nghiep thflng minh; san xuat cflng nghi?p thong minh; dich vu hau can thflng minh...
vin dl la cac doanh nghiep ngoai nha nude can cd ddi mdi manh me ve tu duy chien lupc diu tu san xuat kinh doanh de "bat kip chuyen tau" cdng nghiep 4.0, co nhimg thay dfli dot pha trong cdng nghe, trong vai trd dan dat (ddng lyc keo) va ket noi cac chu the cua nen kinh te (dflng lyc day).
Cling vdi cac doanh nghiep FDI khang dinh vai trd la mpt dpng lyc quan trpng va co ban doi vdi tang trudng va phat triln kinh te d Viet Nam.
ii) Doi vai cdc doanh nghiep ddu tic true tiep nuac ngodi tgi Viet Nam
Co the de dang nhan thay, trong khi cae doanh nghiep ngoai nha nude vdi sfl lupng vuot trpi dau tu bao phu hiu hit cac ITnh vyc cua nen kinh te, thi xet theo sd luong dy an va vfln dang ky, cac doanh nghiep FDI van tap trung chu ylu vao ITnh vyc cflng nghiep chi biln, ehl tao (bang 8) d%
khai thac lpi the chi phi lao dflng gia re d Viet Nam, vdi 12.460 du an (chiem din
10 Thong Hn Khoa hpc xa hOi. s610.201S 50,2% tflng s6 dy an FDI tai Viet Nam) va la hoat dpng kmh doanh bat ddng san, chii von dang ky len din 186.514,2 trieu USD ylu nhim khai thac nhimg chinh sach uu (chilm 58,3% tflng vfln dang ky) tmh den
hit nam 2017. Tuy nhien, cong nghe cac doanh nghiep FDI dua vao Viet Nam chu ylu vin la trinh dp thap de thyc hien cac cflng doan gia cong, vi vay gia tri gia tang
dai ve thue dat dudi chinh sach "trai tham dd" trong thu hut dau tu nude ngoai ciia cac dia phuang. Tinh trang cac doanh nghiep FDI chu ylu chi mudn khai thae lpi the lao dpng gia re, uu dai thue dat ma khflng dap dem lai thip. LTnh vyc thu hut sd luong dy irng dupe nhirng ky vpng ve dan dat chuyen an khflng nhilu (ehi vdi 639 dy an, chilm dich co ciu kinh tl, chuyen giao cflng ngh?
2,5%t6ngs6dyanFDItaiVietNam)nhung vin khflng dupe cai thien qua nhilu nam v6n dang ky chilm vi tri thii hai (53.226 Viet Nam thuc hien chii truong thu hut diu trieu USD, chilm 16,6% tdng vfln dang ky) tu nude ngoai.
Ngoai ra, mac dii cae tap doan kinh te c6 vfln dau tu nude ngoai cd quy mfl ldn, co lpi the ve von, cong ngh?, efl san mang ludi san xuat CO tinh lien ket va chuyen mon hoa, co lpi the ve hpi nhap kinh te quflc tl, nhung sfl lupng cae tgp doan kinh te tam cd cd the giiip tao ra nhung thay doi dot pha, vupt trpi ve the che quan tam dau tu vao
\^et Nam con it. Trong khi Viet Nam dang chu truong hinh thanh cac eye tang trudng nhu cac vimg kinh te trpng diem, cac dac khu kinh te - hanh chinh, viec thu hiit dupe cac tap doan kinh te tim cd cua the gidi CO y nghia quyet dinh.
Neu lua chpn va thu hiit diing, cac tap doan kinh te nay se giiip cac
Ban;
STT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
8: Dau tu trirc tilp nuo'e ngoai t^i Vi^
kinh t l tfnh den het nam Nganh nghe Cong nghiep che bien, che tao Hoat dgng kinh doanh bat dong san Dich vu luu trii va an uong Xay dirng
San xuat va phan phoi dien, khi dot, nu6c nong, hoi nuoe va dieu hoa khong khi
Thong tin va truyen thong Nghe thuat, vui choi va giai tri Van tai, kho bai
Ban buon va ban le; sua chua 6 to, mo to, xe may va xe c6 dong co khac Nong nghi?p, lam nghiep va thuy san Khai khoang
Hoat dong chuyen mon, khoa hoc va cong nghe
Hoat dong tai chinh, ngan hang va bao hiem
Y te va hoat dong tro giiip xa hoi Cung cap nuac; hoat dong quan ly va xij ly rac thai, nuoc thai Hoat dong dich vu khac Giao due va dao tao
Hoat dgng hanh chinh va dich vu ho tra Tong so
Nam phan theo ng^nh 2017
So d u a n
12.460 639 644 1.481 115 1.653 133 666 2.805 511 105 2.478 81 134 68 156 376 298 24.803
Von dang ky (trieu USD) 186.514,2 53.226,0 12.004,2 10.846,5 20.820,9 3.336,5 2.781,6 4.646,7 6.200,0 3.521,2 4.876,0 3.096,3 1.487,8 1.867,0 2.338,5 762,8 759,9 527,1 319.613,2 Nguon: Nien gidm thdng ke 2017.
Soanh nghiep hhu vyc hinh te tu nhan...
doanh nghiep trong nude cd co hpi tham gia sau vao mang san xuat va chudi gia tri toan cau, nang cao nang luc canh tranh va hpi nhap kinh te qudc te. Cae tap doan kinh te vdi tiem lyc tai ehinh manh chac chan se chu dpng tham gia vao nen kinh te sfl dya tren nen tang edng nghe 4.0, vi vay CO the ehuyen giao cdng nghe cho cae doanh nghiep trong nude ciing trong mang san xuat. Dflng thdi neu lua chpn dung ITnh vuc, cae tap doan nay se dan dat chuyin dieh CO cau kinh te d Viet Nam phu hpp vdi dinh hudng va lpi the, se cung cac doanh nghiep khu vyc kinh te ngoai nha nude dam trach tot vai tro la dpng lyc keo doi vdi tang trudng va phat trien kinh te d Viet Nam.
4. Ket luan
Caeh mang cflng nghiep lan thu tu dem lai eo hpi phat trien "nhay vpt" cho mpi quoe gia, doanh nghiep, nhung cflng canh bao nguy co hi bo roi xa hon neu quflc gia, doanh nghiep khong co ehien lupc hop ly de khflng "bi la ehuyen tau" Caeh mang eong nghiep 4.0. De eae doanh nghiep ngoai nha nude tan dung dupe cae ca hpi, khac phuc duac cac thach thiic trong boi canh Caeh mang edng nghiep 4.0, can thiet phai CO su hfl trp hieu qua tu Chinh phu va sy chu dflng dfli mdi cua ban than doanh nghiep. Cac doanh nghiep ngoai nha nude phai CO y thiic cao trong xay dyng Ifl trinh chu dflng tham gia vao cuflc Caeh mang cong nghiep 4.0. Cac doanh nhan can thay doi manh me ve tu duy khdi nghiep, lya chpn dau tu sau cflng nghe vao cflng doan, khau san xuat, ITnh vyc phu hop vdi nang lyc tai chinh va quan tri de tao dupe lpi the khac biet trong eanh tranh. Chmh phu. cin
CO nhung chinh sach hieu qua hon trong khuyin khich doanh nghiep khdi nghiep thong qua cac chinh sach hd trp tin dung, dinh hudng ITnh vue hoat dflng, hfl trp ket noi vdi doanh nghiep dfli tac nude ngoai.
Viet Nam cin cfl chiln lupc xay dyng cac the che vupt trpi doi vod cae viing kinh t l trpng dilm, cac dac khu kinh te - hanh chmh cung vdi "bp lpc" hieu qua de thu hiit dupe cae tap doan kinh te tam cd cua thi gidi d i u tu vao Viet Nam nham tao ra nhimg dot pha trong tang trudng va phat trien, hinh thanh cac eye tang trudng thyc sy cho nen kinh te, dan dat ehuyen doi co cau kinh te va phat trien doanh nghiep trong nude. Co nhu vay thi khu vuc kinh te tu nhan, vdi sy tham gia cua cac doanh nghiep ngoai nha nude va doaiih nghiep FDI, mdi thyc su trd thanh dflng lyc quan trpng va co ban dfli vdi tang truong va phat trien kinh te d Viet Nam trong boi canh Caeh mang eong nghiep 4.0 •
Tai lifu tham khao
1. Alistair Nolan (2018), "Tae dpng cua cupc each mang cdng nghiep lan thii tu:
ham y chinh sach doi vdi Met Nam", trong: Ky yeu hpi thao Dien ddn cdp cao vd trien lam qudc te ve cong nghiep 4.0, H a N o i , ngay 12-13/7/2018.
2. Vu Himg Cudng (chu bien, 2016), Kinh te tu nhdn - Mot dong lue ca bdn cho phdt trien, Nxb. Khoa hpc xa hpi, H a N o i .
3.- Tflng cue Thflng ke, Nien gidm thong ke eae nam tir 2007 d i n 2017.
4. Cac website: http://www.trungtamwto.
vn; http://www.gso.gov.vn
